Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 19:3

Γι' αυτόν τον λόγο επικαλέστηκαν τον Θεό του Ιακώβ, τον αληθινό Θεό, τον υπάρχοντα, τον ζωντανό, τον επουράνιο, για να μην πουν πάλι οι Ισραηλίτες χορεύοντας όπως στην έρημο: «Αυτοί είναι οι θεοί σου, Ισραήλ, οι οποίοι σε ανέβασαν από τη γη της Αιγύπτου». Ή επειδή έλεγε προς τον αλλόφυλο ο Δαβίδ: «Εσύ έρχεσαι προς εμένα με ρομφαία και με δόρυ και με ασπίδα· εγώ όμως έρχομαι προς εσένα στο όνομα του Κυρίου της παρατάξεως του Ισραήλ», σε συμφωνία με τον Δαβίδ οι προφήτες προσεύχονται: «Είθε να σε υπερασπιστεί το όνομα του Θεού του Ιακώβ. Είθε να θυμηθεί κάθε θυσία σου», όχι αυτήν που γίνεται δι' αιμάτων· διότι για αυτές ο ίδιος ο Δαβίδ έλεγε στον Θεό: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησας».

Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεως. Ας προστεθεί σε εσένα: Να σε σκεπάσει, να σε φυλάξει. Είθε να σου αποστείλει βοήθεια από το Άγιο, και από τη Σιών να σε στηρίξει. Αυτά θα μπορούσε να τα λέει, για την παρηγοριά εκείνου που αθυμεί, είτε ο Λόγος που ενυπάρχει στην ψυχή είτε το Άγιο Πνεύμα. Ο θλιβόμενος όμως έχει ανάγκη από προσευχή, και από το να μην εγκαταλείπει τις ελπίδες του· διότι έτσι ο Θεός γίνεται επήκοος.

Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ, ΙΘ΄. Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεως, ας σε υπερασπιστεί το όνομα του Θεού του Ιακώβ. Ας σου αποστείλει βοήθεια από το Άγιο, και από τη Σιών ας σε στηρίξει. Ας θυμηθεί κάθε θυσία σου, και το ολοκαύτωμά σου ας το κάνει αποδεκτό. Διάψαλμα. Ο ψαλμός αυτός, βέβαια, αποδίδεται στον Δαβίδ, σύμφωνα με την επιγραφή.

Διότι, επειδή για εμάς και υπέρ ημών καταδέχθηκε κάθε ύβρη με το να ενανθρωπήσει, διδασκόμαστε να προσευχόμαστε μαζί του, καθώς εκείνος προσεύχεται και δέεται προς τον Πατέρα υπέρ ημών, ως αυτός δηλαδή που αποκρούει τους πολέμους εναντίον μας, είτε τους ορατούς είτε και τους αόρατους. Γι' αυτό και λέμε νοερά προς αυτόν από τον ψαλμό τα εξής: «Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεώς σου, να σε υπερασπιστεί το όνομα του Θεού του Ιακώβ. Να σου αποστείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό του, και από τη Σιών να σε στηρίξει». Έπειτα, επειδή αρμόζει σε αυτόν, ως Μέγας Αρχιερέας που είναι, να επιτελεί υπέρ ημών τις πνευματικές ιερουργίες με δοξολογίες και θεολογίες, και επειδή, ως ιερέας, προσέφερε υπέρ ημών ως ολοκαύτωμα στον Θεό και Πατέρα τόσο τον ίδιο τον εαυτό του όσο και τον άνθρωπο που προσέλαβε από τη γη, γι' αυτό του λέμε: «Είθε να θυμηθεί κάθε θυσία σου, και το ολοκαύτωμά σου να το κάνει ευπρόσδεκτο». Και επειδή όλα όσα βουλεύεται είναι σωτήρια και ωφέλιμα για τον κόσμο, εύλογα του απευθύνουμε τη φωνή λέγοντας: «Είθε να σου δώσει ο Κύριος κατά την καρδιά σου, και κάθε βουλή σου να εκπληρώσει». Στη συνέχεια αυτών, ομολογώντας την εκ νεκρών ανάστασή του, λέμε: «Θα αγαλλιάσουμε με το σωτήριό σου». Διότι, τι άλλο θα μπορούσε να νοηθεί ως σωτήριο του Χριστού, εάν όχι η εκ νεκρών ανάστασή του, δια της οποίας ανασταίνει και όλους εκείνους που είχαν προηγουμένως εκπέσει; Γι' αυτό λέμε: «Και στο όνομα του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε, και είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου».

Εις το τέλος: Η προφητεία ειπώθηκε για τα μυστήρια του Χριστού που επρόκειτο να επιτελεστούν. Επακούσαι: Μιλάει για τον Αδάμ, ότι τον έθλιψαν οι δαίμονες· και αυτά τα εκπληρώνει ο Χριστός πάνω στον σταυρό. Υπερασπίσαι: Και αυτό το κάνει ο Χριστός, ο οποίος ονομάζεται παίδας του Ιακώβ· διότι αυτός μόνος, ως Θεός, έγινε υπερασπιστής του ανθρώπου. Εξαποστείλαι: Ο Πατέρας έστειλε τον Υιό από τους ουρανούς, από τα άγια κατοικητήρια, ως βοήθεια στο γένος των ανθρώπων. Και εκ Σιών: Δηλαδή από τον ουρανό. Μνησθείη: Εννοεί τη θυσία, την οποία ο Κύριος προσέφερε ως ολοκαύτωμα στον σταυρό υπέρ του ανθρώπου και η οποία έγινε ευπρόσδεκτη, δηλαδή με το αίμα του Χριστού διά του οποίου σώζονται πολλοί.

Ψαλμός 19ος. Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ. «Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεώς σου, είθε να σε υπερασπιστεί το όνομα του Θεού του Ιακώβ». «Είθε να σου αποστείλει βοήθεια από το άγιό Του και από τη Σιών να σε στηρίξει. Είθε να θυμηθεί κάθε θυσία σου και το ολοκαύτωμά σου να το δεχθεί ως παχύ», δηλαδή λιπαρό και γεμάτο πάχος. «Είθε να σου δώσει ο Κύριος σύμφωνα με την καρδιά σου και να εκπληρώσει κάθε βουλή σου». «Θα αγαλλιάσουμε για τη σωτηρία σου και στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε».

Είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου». Ερώτηση: Προς ποιον, λέγει, τα διακήρυξε αυτά ο Δαβίδ; Απόκριση: Προς τους μάρτυρες, προς τους οσίους, προς τους ασκητές και προς όλους όσοι επικαλούνται τον Θεό εν αληθεία. Να είσαι βέβαιος, λέγει, ότι «είθε να σε εισακούσει ο Κύριος», «είθε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο» Πνεύμα Του και «είθε να σου δώσει» σύμφωνα με την πίστη «της καρδιάς σου και να εκπληρώσει όλη τη βουλή σου». Έπειτα, υψώνοντας τον λόγο προς τον Πατέρα και τον Υιό, λέγει: «Τώρα γνώρισα ότι έσωσε ο Κύριος τον Χριστό Του», δηλαδή μετά το πάθος Τον ανέστησε από τους νεκρούς. «Θα Τον εισακούσει από τον άγιο ουρανό Του», διότι «αφού έκραξε με φωνή μεγάλη παρέδωσε το πνεύμα». «Με δύναμη παρέχεται η σωτηρία της δεξιάς Του». Διότι δεξιά του Πατρός είναι ο Υιός, η δύναμη του Οποίου σώζει τους πιστούς Του. «Αυτοί στηρίζονται σε άρματα και σε ίππους», ως τύραννοι και φονιάδες, «εμείς όμως στο όνομα του Θεού» Πατρός, το οποίο επικαλεστήκαμε. «Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως αναστηθήκαμε» από τον τάφο «και ανορθωθήκαμε» προς τον Πατέρα, με τις δύο ουσίες, της θεότητας και της ανθρωπότητας. «Κύριε, σώσε τον βασιλιά», δηλαδή εμένα που Σου ψάλλω αυτά, «και εισάκουσέ μας, σε όποια ημέρα σε επικαλεστούμε».

Γι' αυτό και του άπλωσε χέρι από ψηλά· του έστειλε βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του· του έδωσε ρώμη και ισχύ· «τον διεφύλαξε από εκείνους που του έστηναν ενέδρα και τον αντάμειψε με νίκη σε έναν ισχυρό αγώνα»· με σπλαχνικό βλέμμα ο επουράνιος Θεός επέβλεψε τον επίγειο βασιλιά και ο «κραταιός στους πολέμους» Κύριος ενίσχυσε κραταιά τον βραχίονά του· η παντοδύναμη δεξιά ύψωσε το δεξί του χέρι, ώστε αυτούς που ξεσηκώνονταν και τον πολιορκούσαν, με θεϊκό σθένος και ακατανίκητη δύναμη να τους συντρίψει, να τους καταβάλει και να τους εξουθενώσει, και στη συνέχεια να διαφύγει και να αποδράσει μέσα από ένα τόσο μεγάλο βαρβαρικό πλήθος των εχθρών, πράγμα το οποίο και έγινε. Διότι ο Θεός, σύμφωνα με τον θείο Δαβίδ, δίδαξε τα χέρια του για πόλεμο και του χάρισε την υπεράσπιση της σωτηρίας, και η δεξιά Του βοήθησε τον βασιλιά και έκανε τους βραχίονές του σαν χάλκινο τόξο και απέδειξε τους αντιπάλους αδύναμους, και εκείνος αγωνιζόταν με ισχύ και γενναιότητα ανάμεσα στις τουρκικές παρατάξεις.

Αλλά, φιλοχριστότατε βασιλιά, που ανάμεσα σε όσους άσκησαν ποτέ την εξουσία είσαι, μαζί με την ισχύ σου, ο πιο φιλοκίνδυνος και γενναίος, επειδή με αχαλίνωτη ορμή εξορμάς εναντίον των βαρβάρων για να τους ανταποδώσεις τα έργα τους στο πολλαπλάσιο, και δεν σε αποτρέπουν από αυτήν την υπέρ ημών πρόθεσή σου ούτε οι κόποι και οι αμφίρροποι αγώνες, ούτε η ανατολή του Κυνός, ούτε η φλόγωση του Σειρίου, ούτε τα ύψη των απότομων και δυσπρόσιτων βουνών, ούτε η στενή και ανηφορική οδοιπορία, ούτε τίποτε άλλο από όλα αυτά, γι' αυτό εμείς, οι υπήκοοί σου, σου απευθύνουμε αυτές τις κατευόδιες φωνές: Είθε να σου αποστείλει ο Κύριος βοήθεια από το Άγιό Του, εξομαλύνοντας τα όρη, καθιστώντας τα δυσκολοδιάβατα εύκολα, συντρίβοντας χάλκινες πύλες και σπάζοντας σιδερένιους μοχλούς· την ημέρα ο ήλιος να μην σε κάψει, ούτε η σελήνη τη νύχτα· ας βρει η χείρα σου όλους τους εχθρούς σου, η δεξιά σου ας βρει όλους όσοι σε μισούν, ας γίνουν σαν το χνούδι μπροστά στον άνεμο, και ο άγγελος του Κυρίου ας τους καταδιώκει και ας τους συνθλίβει· ας επιπέσει πάνω τους φόβος και τρόμος. Διότι είναι έθνος που έχει χάσει τη σύνεση, που διέφθειρε τον εαυτό του με τα έργα του, έχει αποστατήσει από τον Θεό και Σωτήρα με την παραβίαση των όρκων και έχει πολλές φορές εξαπατήσει τον ισόθεο βασιλιά, και γενικώς αποτελούν σκεύη οργής, προετοιμασμένα για την απώλεια.

Επιστολή του ιδίου προς τον σεβαστό Ιωάννη, τον γυναικάδελφο του βασιλιά. Ποιος θα μου έδινε άραγε τόση άνεση χρόνου για λόγους, πανσέβαστε προστάτη μου, όση είναι η επιθυμία μου, ώστε να προσαρμόσω τον λόγο μου στη δόξα του κατορθώματός σου; Και ποιος θα μου συγκροτούσε χορό ρητόρων, ώστε, αφού γίνω κορυφαίος τους, όπως ήμουν κάποτε, και έπειτα δίνοντάς τους το έναυσμα, να ολοκληρώσω μαζί τους τη λογική χορεία; Διότι εσύ αναδείχθηκες βοηθός στις μεγάλες θλίψεις που μας βρήκαν, από Εκείνον που σου απέστειλε βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και σε υπερασπίστηκε. Εσύ συνέτριψες τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στο νερό· εσύ συνέθλασες το κεφάλι του δράκοντα, έστω κι αν τώρα σπαρταρά με την ουρά του και νομίζουν όσοι δεν κρίνουν ορθά πως παραμένει ζωντανός. Εμείς πάντως, έχοντας επανακτήσει τη ζωή από εσένα που έλαβες τη δύναμη να πατάς πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, περιγελάμε εκείνον που καυχήθηκε υπέρμετρα και είπε: με το χέρι μου θα κυριεύσω την οικουμένη, θα εξαλείψω τη θάλασσα και θα τους εξολοθρεύσω όλους σαν εγκαταλελειμμένα αυγά.

Όσοι δε κατείχαν θέση διδασκάλων, όπως εκείνος ο Γοράσδος, τον οποίο αναφέραμε πολλές φορές, ο οποίος καταγόταν από τη Μοραβία και ήταν ικανότατος και στις δύο γλώσσες, τόσο τη σλαβική όσο και την ελληνική, τον οποίο αφενός η αρετή τον χάρισε στον θρόνο του Μεθοδίου, αφετέρου δε η κακία των αιρετικών απογύμνωσε τον θρόνο στερώντας τον από αυτόν τον άνδρα. Αλλά βέβαια και τον πρεσβύτερο Κλήμη, άνδρα λογιότατο, και τον Λαυρέντιο και τον Ναούμ και τον Αγγελάριο, αυτούς και πολλούς άλλους ονομαστούς, αφού τους έδεσαν με σίδερα, τους έκλεισαν σε φυλακές, όπου κάθε παρηγοριά είχε απαγορευτεί, καθώς δεν τολμούσαν καθόλου να πλησιάσουν ούτε συγγενείς ούτε γνωστοί. Όμως, ο Κύριος που παρηγορεί τους ταπεινούς, που θεραπεύει τους συντετριμμένους στην καρδιά, που ευφραίνει την ψυχή με παρηγοριές ανάλογες με το πλήθος των οδυνών, παρηγόρησε τους αγίους, αποστέλλοντάς τους βοήθεια εξ αγίου.