Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 19:6

Θα αγαλλιάσουμε για το σωτήριό σου. Σωτήριος του Πατρός στον κόσμο είναι ο Υιός· σωτήριο του Υιού στον κόσμο είναι ο σταυρός. [Θα αγαλλιάσουμε για το σωτήριό σου. Το σωτήριο, λέει, το οποίο έδωσες στο ανθρώπινο γένος, μέσω της δικής σου ανάστασης το κατέστησες φανερό σε όλους.] Είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου. Ποια ήταν τα αιτήματα, παρά το: «Άγιε Πατέρα, φύλαξέ τους από τον κόσμο»; Είναι προφανές δε, ότι εννοεί αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν. [Ή τον Δαβίδ ή τον Εζεκία· διότι αναφέρεται σε ιερείς και βασιλείς, ή λόγω της κατά σάρκα οικονομίας και της ανάστασης του Κυρίου· ή και επειδή, όταν σωζόμαστε εμείς, ο ίδιος λέει ότι σώζεται, εφόσον αποτελούμε μέλη ενός σώματος. Γι' αυτό και τώρα είπε: Διότι στο παρόν γνωρίζουμε ότι σώζεται ο Χριστός, από το γεγονός ότι εμείς λαμβάνουμε από τώρα τον αρραβώνα της σωτηρίας. Έσωσες δε μέσω της δυνάμεως της δεξιάς σου. Ονομάζοντας «δεξιά» τις πράξεις, τις μεγάλες δυνάμεις, τη βοήθεια· ή προαναγγέλλει τα θεία σημεία του Χριστού.] Τώρα γνώρισα ότι ο Κύριος έσωσε τον Χριστό του, αφού έχει ήδη φωτιστεί από το Πνεύμα για τα γεγονότα της ανάστασης.

Είθε να σου δώσει ο Κύριος κατά την καρδιά σου, και να εκπληρώσει όλη τη βουλή σου. Θα αγαλλιάσουμε για τη σωτηρία σου, και στο όνομα του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε. Είθε να εκπληρώσει ο Κύριος όλα τα αιτήματά σου· τώρα γνώρισα ότι ο Κύριος έσωσε τον Χριστό του. Μετά το διάψαλμα, εκείνοι που προσευχήθηκαν προφητεύουν ότι ο Θεός, προς τον οποίο προσέφερε τις λογικές θυσίες, θα του δώσει όσα ζήτησε με τη διάνοιά του, καθώς και την εκπλήρωση της βουλής του, διότι όσα έχει βουληθεί δεν είναι ξένα προς τον Θεό. Θα συναπολαύσουμε μαζί σου, λένε, τα αγαθά, αγαλλιώντας για τη δική σου σωτηρία· διότι γνωρίσαμε από το Άγιο Πνεύμα ότι το γέννημα που πρόκειται να προέλθει από εσένα αποτελεί σωτηρία για όλους τους ανθρώπους· εξαιτίας του οποίου και εμείς θα μεγαλυνθούμε στο όνομα του Θεού μας. Ας εκπληρωθούν, λοιπόν, και τα αιτήματά σου, διότι και αυτά είναι άξια του Θεού.

Ψ. Ψαλμού ιθ΄. — ΙΑ΄. Αυτό που λέγεται στον δέκατο ένατο ψαλμό, «Τώρα γνώρισα ότι ο Κύριος έσωσε τον χριστό του», φανερώνει κατά κάποιον τρόπο τη σωτηρία του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού από τον θάνατο· διότι σε αυτόν αναφέρεται και το: «Θα αγαλλιαστούμε για τη σωτηρία σου»· και όλα τα σχετικά με το χωρίο αυτό θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε αυτόν, εάν τύχουν της κατάλληλης ερμηνείας.

Και ο προφητικός λόγος τον κατονομάζει ρητά Χριστό, διδάσκοντας, σαν να μιλούσε από το δικό του πρόσωπο, ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού, μέσω του χωρίου: «Ο Κύριος μου είπε: Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα». Σε αυτό θα παραθέσεις και εκείνο που έχει ειπωθεί κάπως έτσι στις Παροιμίες, πάλι από το δικό του πρόσωπο: «πριν θεμελιωθούν τα όρη, και πριν από όλους τους λόφους με γεννά», καθώς και εκείνο που του προσφωνείται από τον Πατέρα στον 109ο Ψαλμό, σύμφωνα με το: «από τη μήτρα, πριν από τον εωσφόρο, σε γέννησα». Πρόσεξε δε πώς οι ιερές Γραφές προφητεύουν ότι ένας και ο αυτός, ονομαστικά Χριστός και ταυτόχρονα Υιός του Θεού, επιβουλεύεται από τους ανθρώπους, και πρόκειται να λάβει ως κληρονομιά τα έθνη, και να κυριαρχήσει στα πέρατα της γης, υποδηλώνοντας με δύο τεκμήρια την οικονομία του προς τους ανθρώπους: αφενός μέσω της συνωμοσίας εναντίον του και αφετέρου μέσω της υποταγής των εθνών σε αυτόν. 〈Από τον 19ο Ψαλμό〉. «Είθε να εκπληρώσει ο Κύριος όλα τα αιτήματά σου. Τώρα γνώρισα ότι ο Κύριος έσωσε τον χριστό του· θα τον εισακούσει από τον άγιο ουρανό του.» Επειδή πρόκειται τώρα να καταδείξω μέσα από πόσα χωρία ο Χριστός έχει αναγορευτεί ονομαστικά στις προφητείες, εύλογα παραθέτω και αυτά, τα οποία κηρύττουν εναργώς τον Χριστό. Και ολόκληρος ο ψαλμός, από το πρόσωπο των αγίων ανδρών, αναπέμπει ευχή προς το πρόσωπο του Χριστού.

Διότι, επειδή για εμάς και υπέρ ημών καταδέχθηκε κάθε ύβρη με το να ενανθρωπήσει, διδασκόμαστε να προσευχόμαστε μαζί του, καθώς εκείνος προσεύχεται και δέεται προς τον Πατέρα υπέρ ημών, ως αυτός δηλαδή που αποκρούει τους πολέμους εναντίον μας, είτε τους ορατούς είτε και τους αόρατους. Γι' αυτό και λέμε νοερά προς αυτόν από τον ψαλμό τα εξής: «Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεώς σου, να σε υπερασπιστεί το όνομα του Θεού του Ιακώβ. Να σου αποστείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό του, και από τη Σιών να σε στηρίξει». Έπειτα, επειδή αρμόζει σε αυτόν, ως Μέγας Αρχιερέας που είναι, να επιτελεί υπέρ ημών τις πνευματικές ιερουργίες με δοξολογίες και θεολογίες, και επειδή, ως ιερέας, προσέφερε υπέρ ημών ως ολοκαύτωμα στον Θεό και Πατέρα τόσο τον ίδιο τον εαυτό του όσο και τον άνθρωπο που προσέλαβε από τη γη, γι' αυτό του λέμε: «Είθε να θυμηθεί κάθε θυσία σου, και το ολοκαύτωμά σου να το κάνει ευπρόσδεκτο». Και επειδή όλα όσα βουλεύεται είναι σωτήρια και ωφέλιμα για τον κόσμο, εύλογα του απευθύνουμε τη φωνή λέγοντας: «Είθε να σου δώσει ο Κύριος κατά την καρδιά σου, και κάθε βουλή σου να εκπληρώσει». Στη συνέχεια αυτών, ομολογώντας την εκ νεκρών ανάστασή του, λέμε: «Θα αγαλλιάσουμε με το σωτήριό σου». Διότι, τι άλλο θα μπορούσε να νοηθεί ως σωτήριο του Χριστού, εάν όχι η εκ νεκρών ανάστασή του, δια της οποίας ανασταίνει και όλους εκείνους που είχαν προηγουμένως εκπέσει; Γι' αυτό λέμε: «Και στο όνομα του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε, και είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου».

Οι μεν παλαιοί πατέρες εύχονταν για τα παιδιά τους, μαζί με τα άλλα, «δρόσον ουρανού και πιότητα γης» (εκτός εάν κάποιος επιθυμεί να τα εννοήσει αυτά με τρόπο υψηλότερο)· εμείς όμως θα σου τα ανταποδώσουμε όλα πνευματικά: «Είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου», και είθε να γίνεις πατέρας τέτοιων τέκνων (εάν πρέπει να διατυπώσω την ευχή προς εσένα σύντομα και ταιριαστά), σαν αυτό που δείχνεις ότι είσαι εσύ ο ίδιος για τους δικούς σου πατέρες, ώστε, μεταξύ των άλλων, να δοξαζόμαστε και εμείς στο πρόσωπό σου.

ΣΤΟΝ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟ 〈Είθε να εκπληρώσει ο Κύριος όλα τα αιτήματά σου〉, και να μην απαξιώσεις την ευχή ενός πατέρα· διότι αρκετά ανακούφισες τα γηρατειά μας, μεταβαίνοντας μέχρι τον Παρνασσό, όπως προσκλήθηκες, και αναιρώντας τη συκοφαντία που προσήφθη στον τιμιότατο και θεοφιλέστατο επίσκοπο· επειδή οι πονηροί συνηθίζουν να μεταθέτουν τις δικές τους ευθύνες σε εκείνους που τους ελέγχουν.

Διάψαλμα: εναλλαγή της προφητείας. Είθε να σου δώσει: Η θεότητα στον κυριακό άνθρωπο, [στους πιστούς η χάρη του Αγίου Πνεύματος]. Και όλη τη βουλή: Την οποία αποφάσισε ο Θεός Λόγος για τον άνθρωπο. Ας αγαλλιάσουμε: Οι άνθρωποι για τη σωτηρία, η οποία συντελέστηκε πάνω στον σταυρό. Και στο όνομα: Η ανθρωπότητα, αφού μεγαλύνθηκε ενάντια σε κάθε δύναμη του εχθρού και έστειλε την απαρχή στους ουρανούς. Είθε να εκπληρώσει: Τα αιτήματα εκείνου που αγωνίζεται κατά Θεόν· διότι [ο Κύριος] θα κάνει το θέλημα εκείνων που τον φοβούνται. Τώρα γνώρισα: Αναφέρει Χριστό, επειδή τον έχρισε με το Άγιο Πνεύμα· το ίδιο και ο άνθρωπος, χριόμενος (εφόσον έχει χριστεί) με το χρίσμα [της αγίας δηλαδή] του βαπτίσματος, σώζεται. Θα εισακούσει: Ο ουρανός είναι το δεσποτικό σώμα, εφόσον μέσα σε αυτό κατοικεί η θεότητα. Διότι εισακούοντας, έσωσε τον άνθρωπο μέσω της ένσαρκης παρουσίας του. Με δυναστείες: Διότι με πολλή δύναμη της δεξιάς του κατεργάστηκε τη σωτηρία του ανθρώπου. Αυτοί σε άρματα: Οι δαίμονες σε άρματα, επειδή είναι μετέωροι· οι Ιουδαίοι πάλι και αυτοί σε άλογα, εξαιτίας του ασυγκράτητου της γνώμης τους· διότι σαν αφηνιασμένα άλογα χλιμίντριζαν εναντίον του Σωτήρα. Εμείς όμως στο όνομα: Όλοι, όσοι σφραγιστήκαμε στο όνομα του Χριστού και Θεού, επικαλούμαστε εν αληθεία. Αυτοί συνεποδίστηκαν: Οι δαίμονες και όσοι τους υπακούουν. Εμείς όμως ανορθωθήκαμε: Όσοι συνταχθήκαμε με τον Θεό (τον Χριστό) και αποταχθήκαμε τους δαίμονες.

Ψαλμός 19ος. Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ. «Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεώς σου, είθε να σε υπερασπιστεί το όνομα του Θεού του Ιακώβ». «Είθε να σου αποστείλει βοήθεια από το άγιό Του και από τη Σιών να σε στηρίξει. Είθε να θυμηθεί κάθε θυσία σου και το ολοκαύτωμά σου να το δεχθεί ως παχύ», δηλαδή λιπαρό και γεμάτο πάχος. «Είθε να σου δώσει ο Κύριος σύμφωνα με την καρδιά σου και να εκπληρώσει κάθε βουλή σου». «Θα αγαλλιάσουμε για τη σωτηρία σου και στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε».

Είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου». Ερώτηση: Προς ποιον, λέγει, τα διακήρυξε αυτά ο Δαβίδ; Απόκριση: Προς τους μάρτυρες, προς τους οσίους, προς τους ασκητές και προς όλους όσοι επικαλούνται τον Θεό εν αληθεία. Να είσαι βέβαιος, λέγει, ότι «είθε να σε εισακούσει ο Κύριος», «είθε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο» Πνεύμα Του και «είθε να σου δώσει» σύμφωνα με την πίστη «της καρδιάς σου και να εκπληρώσει όλη τη βουλή σου». Έπειτα, υψώνοντας τον λόγο προς τον Πατέρα και τον Υιό, λέγει: «Τώρα γνώρισα ότι έσωσε ο Κύριος τον Χριστό Του», δηλαδή μετά το πάθος Τον ανέστησε από τους νεκρούς. «Θα Τον εισακούσει από τον άγιο ουρανό Του», διότι «αφού έκραξε με φωνή μεγάλη παρέδωσε το πνεύμα». «Με δύναμη παρέχεται η σωτηρία της δεξιάς Του». Διότι δεξιά του Πατρός είναι ο Υιός, η δύναμη του Οποίου σώζει τους πιστούς Του. «Αυτοί στηρίζονται σε άρματα και σε ίππους», ως τύραννοι και φονιάδες, «εμείς όμως στο όνομα του Θεού» Πατρός, το οποίο επικαλεστήκαμε. «Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως αναστηθήκαμε» από τον τάφο «και ανορθωθήκαμε» προς τον Πατέρα, με τις δύο ουσίες, της θεότητας και της ανθρωπότητας. «Κύριε, σώσε τον βασιλιά», δηλαδή εμένα που Σου ψάλλω αυτά, «και εισάκουσέ μας, σε όποια ημέρα σε επικαλεστούμε».