Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 19:8

Τα γεγονότα του Ναυή και των Κριτών τα φανερώνει κατά κάποιον τρόπο στον εκατοστό έκτο ψαλμό, λέγοντας: «Και ίδρυσαν πόλεις για να κατοικήσουν, και έσπειραν αγρούς, και φύτεψαν αμπελώνες». Διότι την εποχή του Ναυή διαμοιράστηκε σε αυτούς η γη της επαγγελίας. Λέγοντας δε συνεχώς στον ίδιο ψαλμό: «Και έκραξαν προς τον Κύριο όταν θλίβονταν, και από τις ανάγκες τους τους έσωσε», υποδηλώνει το βιβλίο των Κριτών· διότι τότε, καθώς εκείνοι έκκραζαν, ανέδειξε κατά καιρούς κριτές, και έσωζε τον λαό από εκείνους που τους κατέθλιβαν. Και τα γεγονότα των Βασιλειών τα ψάλλει κατά κάποιον τρόπο στον δέκατο ένατο ψαλμό, λέγοντας: «Αυτοί με άρματα και αυτοί με ίππους, εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε. Αυτοί συνεμποδίστηκαν και έπεσαν, εμείς όμως αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε».

Άλλοι στηρίζονται σε άρματα και άλλοι σε άλογα. Όπως ακριβώς, σώζοντας τον Ισραήλ από τους αισθητούς Αιγυπτίους, έριξε τα άρματα του Φαραώ και τη δύναμή του στη θάλασσα, έτσι και, σώζοντας το γένος όλων των ανθρώπων από τους νοητούς Αιγυπτίους, συνέτριψε τα άρματα.

Πού υπάρχει, λοιπόν, σε αυτά αμοιβή της αρετής, ή ποια προκοπή και βελτίωση μέσα στην ταπείνωση; Διότι, αν, όντας Θεός, έγινε άνθρωπος, και, αφού κατέβηκε από το ύψος, λέγεται ότι υψώνεται, πού υψώνεται εφόσον είναι Θεός; Καθώς είναι πάλι φανερό τούτο, ότι, επειδή ο Θεός είναι ύψιστος, κατ' ανάγκη πρέπει και ο Λόγος Του να είναι ύψιστος. Πού, λοιπόν, περισσότερο θα μπορούσε να υψωθεί Εκείνος που υπάρχει μέσα στον Πατέρα και είναι κατά πάντα όμοιος με τον Πατέρα; Συνεπώς δεν έχει ανάγκη από καμία προσθήκη, και δεν ισχύουν αυτά που υπονοούν οι Αρειανοί. Διότι, αν ο Λόγος κατέβηκε για να υψωθεί, και αυτά έχουν γραφτεί· ποια ανάγκη υπήρχε εξαρχής να ταπεινώσει τον εαυτό Του, ώστε να ζητήσει να λάβει αυτό ακριβώς το οποίο ήδη είχε; Και ποια χάρη έλαβε ο δοτήρας της χάριτος; Ή πώς έλαβε το όνομα για να προσκυνείται, Εκείνος που πάντοτε προσκυνείται στο όνομά Του; Και πριν καν γίνει άνθρωπος, παρακαλούν οι άγιοι: Θεέ μου, στο όνομά Σου σώσε με. Και πάλι: Αυτοί με άρματα, και αυτοί με άλογα, εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε· και από μεν τους πατριάρχες προσκυνούνταν· για δε τους αγγέλους έχει γραφτεί: Και ας Τον προσκυνήσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού.

Εφόσον είναι εξάλλου προφανές τούτο, ότι εφόσον ο Θεός είναι ύψιστος, εξ ανάγκης πρέπει και ο Λόγος Του να είναι ύψιστος. Πού λοιπόν θα μπορούσε να υψωθεί περισσότερο Αυτός που βρίσκεται μέσα στον Πατέρα και είναι «όμοιος κατά πάντα» με τον Πατέρα; Επομένως, δεν έχει ανάγκη από καμία προσθήκη και δεν ισχύει αυτό που υπονοούν οι Αρειανοί. Διότι, εάν ο Λόγος κατέβηκε με σκοπό να υψωθεί και γι' αυτό έχουν γραφτεί αυτά, ποια ανάγκη υπήρχε να ταπεινώσει καθόλου τον εαυτό Του, ώστε να ζητήσει να λάβει αυτό που ήδη είχε; Και ποια χάρη έλαβε ο δοτήρας της χάριτος; Ή πώς έλαβε όνομα ώστε να προσκυνείται, Εκείνος που πάντοτε προσκυνούνταν στο όνομά Του; Αλλά και προτού γίνει άνθρωπος, παρακαλούν οι άγιοι: «Θεέ μου, στο όνομά Σου σώσε με»· και πάλι: «Αυτοί καυχώνται για άρματα και αυτοί για άλογα, εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου και Θεού μας θα μεγαλυνθούμε»· και από τους πατριάρχες προσκυνούνταν, ενώ για τους αγγέλους έχει γραφτεί: «Και ας Τον προσκυνήσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού».

Γενικά όμως πρέπει να προσευχόμαστε, όπως προείπα, για να λάβουμε το χάρισμα της διακρίσεως των πνευμάτων, ώστε, καθώς είναι γεγραμμένο, να μην πιστεύουμε σε κάθε πνεύμα. Ήθελα λοιπόν να σιωπήσω και να μην πω τίποτε από τον εαυτό μου, αλλά να αρκεστώ μόνο σε αυτά. Όμως, για να μη νομίσετε ότι τα λέω αυτά επιπόλαια, αλλά για να πιστέψετε ότι τα διηγούμαι από πείρα και αλήθεια, γι' αυτό τον λόγο, έστω και αν φανώ άφρων, ο Κύριος που τα ακούει γνωρίζει την καθαρότητα της συνειδήσεώς μου, και ότι όχι για τον εαυτό μου, αλλά χάριν της δικής σας αγάπης και προτροπής, όσα τεχνάσματα των δαιμόνων είδα, αυτά πάλι σας λέω. Πόσες φορές με μακάρισαν, και εγώ τους καταράστηκα στο όνομα του Κυρίου. Πόσες φορές προείπαν για το νερό του ποταμού, και εγώ τους έλεγα: «Και εσάς τι σας μέλει γι' αυτό;». Ήλθαν κάποτε απειλώντας, και με περικύκλωσαν σαν στρατιώτες με πανοπλίες. Και άλλοτε γέμισαν το οίκημα με άλογα και θηρία και ερπετά· και εγώ έψαλλα: «Αυτοί καυχώνται για τα άρματα, και αυτοί για τα άλογα· εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε»· και με τις προσευχές ανατράπηκαν εκείνοι από τον Κύριο.

Πόσες φορές μου μίλησαν από πριν για το νερό του ποταμού, και εγώ τους έλεγα: «Αλλά εσάς τι σας νοιάζει γι' αυτό;» Ήρθαν απειλώντας και με περικύκλωσαν σαν στρατιώτες με πανοπλία. Και άλλοτε γέμισαν το οίκημα με άλογα και θηρία και ερπετά· και εγώ έψαλλα: «Αυτοί με άρματα, και αυτοί με άλογα, εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε». Και με τις προσευχές, εκείνοι κατατροπώθηκαν από τον Κύριο. Ήρθαν κάποτε στο σκοτάδι, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση φωτός, και έλεγαν: «Ήρθαμε να σε φωτίσουμε, Αντώνιε». Εγώ όμως, κλείνοντας τα μάτια, προσευχόμουν, και αμέσως έσβησε το φως των ασεβών. Και μετά από λίγους μήνες ήρθαν κάνοντας πως ψάλλουν και απαγγέλλουν από τις Γραφές. «Εγώ όμως σαν κωφός δεν άκουγα». Κάποτε συντάραξαν το μοναστήρι· εγώ όμως προσευχόμουν να παραμείνω ακλόνητος στο φρόνημα. Και μετά από αυτά, αφού ήρθαν πάλι, χτυπούσαν τα χέρια, σφύριζαν, χόρευαν. Καθώς όμως προσευχόμουν και έμενα προσηλωμένος ψάλλοντας από μέσα μου, αμέσως άρχισαν να θρηνούν και να κλαίνε, σαν να είχαν εξαντληθεί. Εγώ δε δόξαζα τον Κύριο, ο οποίος κατέρριψε και διαπόμπευσε το θράσος και τη μανία τους. Εμφανίστηκε κάποτε ένας δαίμονας πάρα πολύ ψηλός, ως οπτασία, και τόλμησε να πει: «Εγώ είμαι η δύναμη του Θεού», και: «Εγώ είμαι η πρόνοια· τι θέλεις να σου χαρίσω;» Εγώ όμως τότε φύσηξα εναντίον του, αφού επικαλέστηκα το όνομα του Χριστού, και επιχείρησα να τον χτυπήσω.

Αλλά επειδή την προηγούμενη φορά είπα πολλά για αυτόν τον κόκορα που δυσφήμησε κακόβουλα, όταν σας παρουσίασα την πέρδικα, την οποία κήρυξε ο προφήτης Ιερεμίας λέγοντας, «Λάλησε η πέρδικα, συγκέντρωσε όσα δεν γέννησε»· και πάλι αυτός ο μιαρός και βλάσφημος, βλέποντας τους κόμητες να τον υπερασπίζονται, παίρνοντας θάρρος από αυτούς φτερούγισε, και νομίζοντας ότι θα μας φοβίσει, μάλλον μας εξήγειρε· ελάτε, με στεναγμούς και δάκρυα, ως συνήθως, ας πούμε: «Είναι προτιμότερο να ελπίζει κανείς στον Κύριο, παρά να ελπίζει σε άρχοντες». Διότι αυτός, αυτός ο επικατάρατος, αδειάζοντας τη χρυσή φαρέτρα του, ξεσήκωσε εναντίον μας υπάτους και κόμητες, και πλήθος μαγίστρων και βασιλισσών· αλλά εμείς ας πούμε εκείνο το προφητικό λόγιο: «Αυτοί στηρίζονται σε άρματα, και αυτοί σε άλογα, εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας». Διότι ακόμη και αν έπρεπε να πω κάτι προς τις εξουσίες του κόσμου, ή προς τον ίδιο τον ευσεβέστατο βασιλιά, δεν θα ντραπώ, ούτε θα δειλιάσω, έχοντας τον προφήτη Δαβίδ να με προτρέπει συνεχώς και να λέει: «Μιλούσα ενώπιον βασιλέων και δεν ντρεπόμουν». Ποιος άκουσε ποτέ τέτοια φρικτά και φοβερά πράγματα; Τον Χριστό και Θεό Λόγο, που κηρύχθηκε σε εμάς από προφήτες και αποστόλους, τώρα να μεταμορφώνεται σε άνθρωπο, και η Θεοτόκος να ονομάζεται ανθρωποτόκος!

Έτσι έψαλλαν οι σεσωσμένοι και διηγούνταν τους τρόπους της μεγαλουργίας που έγινε σε αυτούς, λέγοντας: «Αυτοί καυχώνται για άρματα, και αυτοί για ίππους· εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε. Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε». Αλλά αυτά ας έχουν ειπωθεί από εμάς ιστορικά· ας προχωρήσουμε όμως πάλι και σε άλλες έννοιες, εννοώ δηλαδή πάλι αυτές που αναφέρονται στον ίδιο τον Χριστό. Διότι, μετά τη γέννηση του Ιεζραέλ, δηλαδή της σποράς του Θεού, για να κατανοήσεις τον Εμμανουήλ, του οποίου το αίμα υποσχέθηκε να εκδικήσει, γεννιέται στη Γόμερ, δηλαδή στην εκπορνευμένη συναγωγή των Ιουδαίων, μια θυγατέρα, δηλαδή ένα πλήθος, το οποίο θα ήταν πρέπον να ονομάζεται «Ουκ ηλεημένη»· διότι αυτή σκότωσε τον Ιεζραέλ, δηλαδή τον Χριστό. Για τον λόγο αυτό βρίσκει δικαίως τον Θεό εχθρό και σφοδρό πολέμιο· και αμέσως υπέμεινε αγιάτρευτες συμφορές, έχοντας εκπορθηθεί από τις ρωμαϊκές δυνάμεις, και έχοντας υποστεί τον διαβόητο πόλεμο, όταν ακόμη και οι γυναίκες άγγιξαν τα ίδια τους τα τέκνα, και όπως λέει ο προφήτης Ιερεμίας: «Χέρια σπλαχνικών γυναικών έβρασαν τα ίδια τους τα παιδιά», έχοντας αψηφήσει τους νόμους της ανθρώπινης φύσης και της ακατανίκητης φιλοστοργίας, καθώς ο λιμός τις ανάγκαζε να αδιαφορήσουν γι' αυτά.

Παρόμοιο με αυτό νομίζω ότι είναι εκείνο που ειπώθηκε πολύ καθαρά με τη φωνή του Σωτήρα προς τον Πιλάτο: «Δεν θα είχες καμία εξουσία εναντίον μου, αν δεν σου είχε δοθεί άνωθεν». Δικαιολογημένα, λοιπόν, θα μπορούσε να πει και πάλι η νοητή Ιερουσαλήμ, δηλαδή η Εκκλησία, στον κόσμο που την διώκει: Δεν θα είχες καμία εξουσία εναντίον μου, αν δεν σου είχε δοθεί άνωθεν. <Εκείνη την ημέρα, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας, θα πατάξω κάθε άλογο με έκσταση και τον αναβάτη του με παραφροσύνη· ενώ πάνω στον οίκο του Ιούδα θα ανοίξω τα μάτια μου, και όλα τα άλογα των λαών θα τα πατάξω με τύφλωση.> Το ότι θα κατευνάσει κάθε πόλεμο και θα καταστήσει άπρακτες τις επιθέσεις των διωκτών, το δίνει να κατανοηθεί λέγοντας ότι θα πατάξει το άλογο και τον αναβάτη με έκσταση και παραφροσύνη, καθώς και με τύφλωση. Είναι δε, νομίζω, το ίδιο πράγμα το να πάθει κανείς έκσταση με το να υποστεί παραφροσύνη. Διότι το να βγει κανείς εκτός εαυτού θα θεωρούνταν έκσταση, και πολύ δικαιολογημένα. Όταν λοιπόν αυτό συμβεί και πλήξει αυτούς που διψούν για φόνο, θα εναπόκειται οπωσδήποτε στους αγίους να πουν για όσους τους πολέμησαν: «Οι εχθροί μας είναι ανόητοι», και ακόμη: «Αυτοί καυχώνται σε άρματα και αυτοί σε άλογα, εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε. Αυτοί σκόνταψαν και έπεσαν, εμείς όμως σηκωθήκαμε και σταθήκαμε όρθιοι».

Ρητά περί του ότι ο Υιός είναι Θεός. «Ο Θεός, στο όνομά σου σώσε με»· και, «Ας προσκυνήσουν το όνομά σου, Κύριε, το μέγα. Πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του. Δώστε δόξα στο όνομά του. Αυτοί με άρματα και αυτοί με άλογα, εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε». Πώς λοιπόν έλαβε αυτό, το οποίο φαίνεται ότι έχει πάντοτε;

Λένε δε οι Εβραίοι ότι ο Σομνάς αυτός αυτομόλησε προς τον Ασσύριο, αφού αργότερα του έδωσε το δεξί χέρι της συμφωνίας, μαζί με άλλους, εξαιτίας του φόβου προς αυτόν. Και για αυτόν τον λόγο ειπώθηκαν τα όσα προφητεύτηκαν προηγουμένως γι' αυτόν. Το δε πόσο γεμάτη από αλαζονεία και παραφροσύνη ήταν η φωνή του εχθρού, φαίνεται όταν λέει: «Αυτά λέει ο βασιλιάς ο μέγας, ο βασιλιάς των Ασσυρίων», σαν κάποια αντίπαλη δύναμη προς τον προφητικό λόγο που λέει: «Αυτά λέει ο Κύριος», έτσι και αυτός φώναζε: «Αυτά λέει ο βασιλιάς ο μέγας, ο βασιλιάς των Ασσυρίων». Έπειτα, επειδή ακριβώς δεν αγνοούσαν οι εχθροί ότι ο Εζεκίας και οι συν αυτώ υπερίσχυαν μέσω προσευχών και μέσω θεοσεβών λόγων, αυτά ακριβώς διαβάλλει ο στρατηγός του Ασσυρίου λέγοντας προς τον Εζεκία σαν να ήταν παρών: «Σε τι έχεις στηρίξει την πεποίθησή σου; Μήπως με βουλές και με λόγια των χειλέων στήνεται πολεμική παράταξη;» Έπειτα, τον προκαλεί σε ένοπλη σύγκρουση, προς τον οποίο θα μπορούσαν να απαντήσουν ο Εζεκίας και οι συν αυτώ: «Αυτοί στηρίζονται σε άρματα και αυτοί σε άλογα, εμείς όμως το όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα επικαλεστούμε». Κατά δε τον Σύμμαχο, αντί του: «Σε τι έχεις στηρίξει την πεποίθησή σου;», το χωρίο έχει διατυπωθεί με αυτόν τον τρόπο: «Τι είναι το θάρρος αυτό που επέδειξες;»

Αυτοί στηρίζονται σε άρματα και αυτοί σε ίππους, εμείς όμως θα επικαλεστούμε το όνομα του Κυρίου του Θεού μας. Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως σηκωθήκαμε και ανορθωθήκαμε. Σώσε, Κύριε, τον βασιλιά, και εισάκουσέ μας σε όποια ημέρα σε επικαλεστούμε. Αλλά βεβαίως η ίδια η πείρα των γεγονότων θα μπορούσε να αποτελέσει απόδειξη της ανωτερότητάς Του. Διότι οι μεν εχθροί σου, οι οποίοι στηρίχθηκαν σε ίππους και άρματα, αφού εμποδιστούν θα πέσουν όμοια με τον Φαραώ που καταποντίστηκε στην Ερυθρά Θάλασσα· εμείς όμως, που είμαστε οπλισμένοι με το όνομα του Κυρίου του Θεού μας και συμπαραστεκόμαστε μέσω των προσευχών σε εσένα που αναπέμπεις τις θυσίες, θα σηκωθούμε και θα ανορθωθούμε, όταν εσύ θα έχεις καταγάγει τις νίκες κατά των εχθρών. Αλλά αυτά θα συμβούν, λένε, και τώρα κατά τον καιρό της φανέρωσης του σωτηρίου έργου που έχει παραχωρηθεί. Διότι τότε μάλιστα όλες οι αντίπαλες δυνάμεις, καθώς και οι αφανείς και αόρατοι εχθροί του Θεού, αφού κατατροπωθούν από αυτή την ίδια τη σωτηρία, θα πέσουν. Όλοι δε όσοι αποδέχθηκαν τη σωτηρία, θα αναστηθούν από την παλαιά τους πτώση.

Διάψαλμα: εναλλαγή της προφητείας. Είθε να σου δώσει: Η θεότητα στον κυριακό άνθρωπο, [στους πιστούς η χάρη του Αγίου Πνεύματος]. Και όλη τη βουλή: Την οποία αποφάσισε ο Θεός Λόγος για τον άνθρωπο. Ας αγαλλιάσουμε: Οι άνθρωποι για τη σωτηρία, η οποία συντελέστηκε πάνω στον σταυρό. Και στο όνομα: Η ανθρωπότητα, αφού μεγαλύνθηκε ενάντια σε κάθε δύναμη του εχθρού και έστειλε την απαρχή στους ουρανούς. Είθε να εκπληρώσει: Τα αιτήματα εκείνου που αγωνίζεται κατά Θεόν· διότι [ο Κύριος] θα κάνει το θέλημα εκείνων που τον φοβούνται. Τώρα γνώρισα: Αναφέρει Χριστό, επειδή τον έχρισε με το Άγιο Πνεύμα· το ίδιο και ο άνθρωπος, χριόμενος (εφόσον έχει χριστεί) με το χρίσμα [της αγίας δηλαδή] του βαπτίσματος, σώζεται. Θα εισακούσει: Ο ουρανός είναι το δεσποτικό σώμα, εφόσον μέσα σε αυτό κατοικεί η θεότητα. Διότι εισακούοντας, έσωσε τον άνθρωπο μέσω της ένσαρκης παρουσίας του. Με δυναστείες: Διότι με πολλή δύναμη της δεξιάς του κατεργάστηκε τη σωτηρία του ανθρώπου. Αυτοί σε άρματα: Οι δαίμονες σε άρματα, επειδή είναι μετέωροι· οι Ιουδαίοι πάλι και αυτοί σε άλογα, εξαιτίας του ασυγκράτητου της γνώμης τους· διότι σαν αφηνιασμένα άλογα χλιμίντριζαν εναντίον του Σωτήρα. Εμείς όμως στο όνομα: Όλοι, όσοι σφραγιστήκαμε στο όνομα του Χριστού και Θεού, επικαλούμαστε εν αληθεία. Αυτοί συνεποδίστηκαν: Οι δαίμονες και όσοι τους υπακούουν. Εμείς όμως ανορθωθήκαμε: Όσοι συνταχθήκαμε με τον Θεό (τον Χριστό) και αποταχθήκαμε τους δαίμονες.

Εάν πηγαίνεις στον πόλεμο, και βλέπεις τον εχθρό σου να εξακοντίζει ξίφη εναντίον σου, εσύ να μη φέρεις μαζί σου τίποτα τέτοιο, αλλά να έχεις το σημείο του σταυρού στην καρδιά σου και στο μέτωπό σου, και να πορεύεσαι προς αυτόν, λέγοντας: «Αυτοί στηρίζονται σε άρματα, και εκείνοι σε άλογα, εμείς όμως θα επικαλεστούμε το όνομα του Κυρίου του Θεού μας». Και βλέπεις ότι όλα εκείνα θα σκορπιστούν σαν το άχυρο, ενώ εσύ ανορθώνεσαι και στέκεσαι όρθιος.

Είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου». Ερώτηση: Προς ποιον, λέγει, τα διακήρυξε αυτά ο Δαβίδ; Απόκριση: Προς τους μάρτυρες, προς τους οσίους, προς τους ασκητές και προς όλους όσοι επικαλούνται τον Θεό εν αληθεία. Να είσαι βέβαιος, λέγει, ότι «είθε να σε εισακούσει ο Κύριος», «είθε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο» Πνεύμα Του και «είθε να σου δώσει» σύμφωνα με την πίστη «της καρδιάς σου και να εκπληρώσει όλη τη βουλή σου». Έπειτα, υψώνοντας τον λόγο προς τον Πατέρα και τον Υιό, λέγει: «Τώρα γνώρισα ότι έσωσε ο Κύριος τον Χριστό Του», δηλαδή μετά το πάθος Τον ανέστησε από τους νεκρούς. «Θα Τον εισακούσει από τον άγιο ουρανό Του», διότι «αφού έκραξε με φωνή μεγάλη παρέδωσε το πνεύμα». «Με δύναμη παρέχεται η σωτηρία της δεξιάς Του». Διότι δεξιά του Πατρός είναι ο Υιός, η δύναμη του Οποίου σώζει τους πιστούς Του. «Αυτοί στηρίζονται σε άρματα και σε ίππους», ως τύραννοι και φονιάδες, «εμείς όμως στο όνομα του Θεού» Πατρός, το οποίο επικαλεστήκαμε. «Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως αναστηθήκαμε» από τον τάφο «και ανορθωθήκαμε» προς τον Πατέρα, με τις δύο ουσίες, της θεότητας και της ανθρωπότητας. «Κύριε, σώσε τον βασιλιά», δηλαδή εμένα που Σου ψάλλω αυτά, «και εισάκουσέ μας, σε όποια ημέρα σε επικαλεστούμε».

Ωστόσο, αυτός ο εχθρικός στρατός από τη Σικελία, μην έχοντας ακόμη πληροφορηθεί τα γεγονότα σχετικά με τον Ανδρόνικο, συνέχιζε με θάρρος την πορεία του προς τα εμπρός, έχοντας σκοπό να θέσει ως τέρμα της οδοιπορίας του την Κωνσταντινούπολη. Και ο στόλος, έχοντας πλεύσει, προσέγγισε στα νησιά που περιβρέχονται πολύ κοντά στην πόλη. Αλλά Εκείνος που δεν επιτρέπει στους γίγαντες να σώζονται με το πλήθος της δύναμής τους και με άρματα και άλογα, και που στάζει τη χάρη Του στους ταπεινούς, Αυτός ανέτρεψε τους αλαζόνες, και κατεβαίνοντας και πάλι απλά, δεν σύγχυσε βέβαια τις γλώσσες τους, αλλά τους διαίρεσε σε τρία τμήματα. Διότι το ένα αφέθηκε να φρουρεί την πρωτεύουσα των Θεσσαλών και παρέμενε στη θέση του με ταχύπλοα πλοία, το άλλο λεηλατούσε τις Σέρρες περιφερόμενο άφοβα, ενώ το τρίτο, που συνέχιζε προς τα εμπρός, δεν ήταν ούτε αυτό εντελώς αδιαίρετο, αλλά ένα μέρος του έπινε και λουζόταν στον Στρυμόνα, καταστρέφοντας την περιοχή της Αμφίπολης, και το άλλο προχωρούσε χαρούμενο και, σαν να άρπαζε από πριν την είσοδο στη Βασιλεύουσα, στρατοπέδευσε στη Μοσυνόπολη. Και επειδή νικούσαν συνεχώς και δεν υπήρχε κανείς να τους επιτεθεί σε μάχη εκ του συστάδην, έκαναν απερίσκεπτες επιδρομές, χωρίζονταν σε ίλες και διασκορπίζονταν άλλος εδώ και άλλος εκεί, όπως άρεσε στον καθένα, όποτε χρειαζόταν να βγουν από τη Μοσυνόπολη για λεηλασία και για να συγκεντρώσουν εφόδια.

Αλλά αυτοί μεν, σαν εκείνον που πυρπόλησε τον ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο, ας χαθούν άφαντοι και άγνωστοι, χωρίς να αξιώνονται ούτε της παραμικρής αναφοράς από εμάς, έως ότου παρέλθει η ανομία και ο Θεός σπλαχνιστεί τους δούλους του. Διότι δεν συμβαίνει, δεν συμβαίνει ο Θεός μας να λησμονεί ως το τέλος, ούτε να συγκρατεί τους οικτιρμούς του μέσα στην οργή του, ούτε να μην ευδοκεί πλέον. Απεναντίας, ενώ πατάσσει, θεραπεύει, και ενώ θανατώνει, επιστρέφει και ζωοποιεί. Ακόμη και αν αποστείλει δόντια θηρίων μαζί με τον θυμό εκείνων που σέρνονται πάνω στη γη, εντούτοις συνθλίβει και τα δόντια των λεόντων και συντρίβει το κεφάλι του δράκοντα. Ακόμη και αν τσακίσει σαν καλάμι, εντούτοις επιτιμά και τα θηρία του καλαμιώνα. Ακόμη και αν άλλοι ελπίζουν σε άρματα και άλλοι σε ίππους, εντούτοις ο ίππος είναι ψευδής ελπίδα για σωτηρία, ούτε ευαρεστείται στη σωματική δύναμη του ανθρώπου. Αν δείχνει στον ίδιο του τον λαό σκληρά δοκιμασίες και του κερνάει οίνο κατάνυξης, εντούτοις ετοιμάζει και τράπεζα απέναντι σε εκείνους που τον θλίβουν, και προσφέρει ποτήρι ευφροσύνης που μεθά σαν το πιο δυνατό κρασί.