Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 19:9

Τα γεγονότα του Ναυή και των Κριτών τα φανερώνει κατά κάποιον τρόπο στον εκατοστό έκτο ψαλμό, λέγοντας: «Και ίδρυσαν πόλεις για να κατοικήσουν, και έσπειραν αγρούς, και φύτεψαν αμπελώνες». Διότι την εποχή του Ναυή διαμοιράστηκε σε αυτούς η γη της επαγγελίας. Λέγοντας δε συνεχώς στον ίδιο ψαλμό: «Και έκραξαν προς τον Κύριο όταν θλίβονταν, και από τις ανάγκες τους τους έσωσε», υποδηλώνει το βιβλίο των Κριτών· διότι τότε, καθώς εκείνοι έκκραζαν, ανέδειξε κατά καιρούς κριτές, και έσωζε τον λαό από εκείνους που τους κατέθλιβαν. Και τα γεγονότα των Βασιλειών τα ψάλλει κατά κάποιον τρόπο στον δέκατο ένατο ψαλμό, λέγοντας: «Αυτοί με άρματα και αυτοί με ίππους, εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε. Αυτοί συνεμποδίστηκαν και έπεσαν, εμείς όμως αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε».

Έτσι έψαλλαν οι σεσωσμένοι και διηγούνταν τους τρόπους της μεγαλουργίας που έγινε σε αυτούς, λέγοντας: «Αυτοί καυχώνται για άρματα, και αυτοί για ίππους· εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε. Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε». Αλλά αυτά ας έχουν ειπωθεί από εμάς ιστορικά· ας προχωρήσουμε όμως πάλι και σε άλλες έννοιες, εννοώ δηλαδή πάλι αυτές που αναφέρονται στον ίδιο τον Χριστό. Διότι, μετά τη γέννηση του Ιεζραέλ, δηλαδή της σποράς του Θεού, για να κατανοήσεις τον Εμμανουήλ, του οποίου το αίμα υποσχέθηκε να εκδικήσει, γεννιέται στη Γόμερ, δηλαδή στην εκπορνευμένη συναγωγή των Ιουδαίων, μια θυγατέρα, δηλαδή ένα πλήθος, το οποίο θα ήταν πρέπον να ονομάζεται «Ουκ ηλεημένη»· διότι αυτή σκότωσε τον Ιεζραέλ, δηλαδή τον Χριστό. Για τον λόγο αυτό βρίσκει δικαίως τον Θεό εχθρό και σφοδρό πολέμιο· και αμέσως υπέμεινε αγιάτρευτες συμφορές, έχοντας εκπορθηθεί από τις ρωμαϊκές δυνάμεις, και έχοντας υποστεί τον διαβόητο πόλεμο, όταν ακόμη και οι γυναίκες άγγιξαν τα ίδια τους τα τέκνα, και όπως λέει ο προφήτης Ιερεμίας: «Χέρια σπλαχνικών γυναικών έβρασαν τα ίδια τους τα παιδιά», έχοντας αψηφήσει τους νόμους της ανθρώπινης φύσης και της ακατανίκητης φιλοστοργίας, καθώς ο λιμός τις ανάγκαζε να αδιαφορήσουν γι' αυτά.

Παρόμοιο με αυτό νομίζω ότι είναι εκείνο που ειπώθηκε πολύ καθαρά με τη φωνή του Σωτήρα προς τον Πιλάτο: «Δεν θα είχες καμία εξουσία εναντίον μου, αν δεν σου είχε δοθεί άνωθεν». Δικαιολογημένα, λοιπόν, θα μπορούσε να πει και πάλι η νοητή Ιερουσαλήμ, δηλαδή η Εκκλησία, στον κόσμο που την διώκει: Δεν θα είχες καμία εξουσία εναντίον μου, αν δεν σου είχε δοθεί άνωθεν. <Εκείνη την ημέρα, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας, θα πατάξω κάθε άλογο με έκσταση και τον αναβάτη του με παραφροσύνη· ενώ πάνω στον οίκο του Ιούδα θα ανοίξω τα μάτια μου, και όλα τα άλογα των λαών θα τα πατάξω με τύφλωση.> Το ότι θα κατευνάσει κάθε πόλεμο και θα καταστήσει άπρακτες τις επιθέσεις των διωκτών, το δίνει να κατανοηθεί λέγοντας ότι θα πατάξει το άλογο και τον αναβάτη με έκσταση και παραφροσύνη, καθώς και με τύφλωση. Είναι δε, νομίζω, το ίδιο πράγμα το να πάθει κανείς έκσταση με το να υποστεί παραφροσύνη. Διότι το να βγει κανείς εκτός εαυτού θα θεωρούνταν έκσταση, και πολύ δικαιολογημένα. Όταν λοιπόν αυτό συμβεί και πλήξει αυτούς που διψούν για φόνο, θα εναπόκειται οπωσδήποτε στους αγίους να πουν για όσους τους πολέμησαν: «Οι εχθροί μας είναι ανόητοι», και ακόμη: «Αυτοί καυχώνται σε άρματα και αυτοί σε άλογα, εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε. Αυτοί σκόνταψαν και έπεσαν, εμείς όμως σηκωθήκαμε και σταθήκαμε όρθιοι».

Αυτοί στηρίζονται σε άρματα και αυτοί σε ίππους, εμείς όμως θα επικαλεστούμε το όνομα του Κυρίου του Θεού μας. Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως σηκωθήκαμε και ανορθωθήκαμε. Σώσε, Κύριε, τον βασιλιά, και εισάκουσέ μας σε όποια ημέρα σε επικαλεστούμε. Αλλά βεβαίως η ίδια η πείρα των γεγονότων θα μπορούσε να αποτελέσει απόδειξη της ανωτερότητάς Του. Διότι οι μεν εχθροί σου, οι οποίοι στηρίχθηκαν σε ίππους και άρματα, αφού εμποδιστούν θα πέσουν όμοια με τον Φαραώ που καταποντίστηκε στην Ερυθρά Θάλασσα· εμείς όμως, που είμαστε οπλισμένοι με το όνομα του Κυρίου του Θεού μας και συμπαραστεκόμαστε μέσω των προσευχών σε εσένα που αναπέμπεις τις θυσίες, θα σηκωθούμε και θα ανορθωθούμε, όταν εσύ θα έχεις καταγάγει τις νίκες κατά των εχθρών. Αλλά αυτά θα συμβούν, λένε, και τώρα κατά τον καιρό της φανέρωσης του σωτηρίου έργου που έχει παραχωρηθεί. Διότι τότε μάλιστα όλες οι αντίπαλες δυνάμεις, καθώς και οι αφανείς και αόρατοι εχθροί του Θεού, αφού κατατροπωθούν από αυτή την ίδια τη σωτηρία, θα πέσουν. Όλοι δε όσοι αποδέχθηκαν τη σωτηρία, θα αναστηθούν από την παλαιά τους πτώση.

Και τώρα πλέον οι θεομίσητοι αυτοί δεν υπάρχουν, διότι ποτέ δεν υπήρξαν ουσιαστικά, αλλά αφού για λίγο καιρό προκάλεσαν ταραχές και ταράχτηκαν και οι ίδιοι, υπομένοντας στη συνέχεια μια απολύτως δίκαιη τιμωρία, κατέστρεψαν ολοσχερώς τον εαυτό τους, τους φίλους τους και τους οίκους τους, με αποτέλεσμα οι προφητείες που είχαν καταγραφεί παλαιότερα στις ιερές στήλες να επιβεβαιώνονται ως αληθινές από τα ίδια τα γεγονότα. Μέσω αυτών, ο θείος λόγος επαληθεύει και τα υπόλοιπα, διακηρύσσοντας για εκείνους τα εξής: «Οι αμαρτωλοί γύμνωσαν τη ρομφαία, τέντωσαν το τόξο τους για να καταβάλουν τον φτωχό και τον πένητα, για να σφάξουν τους ευθείς στην καρδιά· η ρομφαία τους ας εισέλθει στις δικές τους καρδιές και τα τόξα τους ας συντριβούν». Και πάλι: «Χάθηκε η μνήμη τους με πάταγο, και το όνομά τους» έχει εξαλειφθεί «εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος, διότι, όταν βρέθηκαν σε συμφορές, έκκραξαν, και δεν υπήρχε κανείς για να τους σώσει· φώναξαν προς τον Κύριο, και δεν τους εισάκουσε, αλλά εκείνοι μεν εμποδίστηκαν και έπεσαν, ενώ εμείς αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε». Και η προφητεία που περιλαμβάνεται σε αυτά, «Κύριε, μέσα στην πόλη σου θα εξουθενώσεις την εικόνα τους», έχει αποδειχθεί αληθινή μπροστά στα μάτια όλων.

Διάψαλμα: εναλλαγή της προφητείας. Είθε να σου δώσει: Η θεότητα στον κυριακό άνθρωπο, [στους πιστούς η χάρη του Αγίου Πνεύματος]. Και όλη τη βουλή: Την οποία αποφάσισε ο Θεός Λόγος για τον άνθρωπο. Ας αγαλλιάσουμε: Οι άνθρωποι για τη σωτηρία, η οποία συντελέστηκε πάνω στον σταυρό. Και στο όνομα: Η ανθρωπότητα, αφού μεγαλύνθηκε ενάντια σε κάθε δύναμη του εχθρού και έστειλε την απαρχή στους ουρανούς. Είθε να εκπληρώσει: Τα αιτήματα εκείνου που αγωνίζεται κατά Θεόν· διότι [ο Κύριος] θα κάνει το θέλημα εκείνων που τον φοβούνται. Τώρα γνώρισα: Αναφέρει Χριστό, επειδή τον έχρισε με το Άγιο Πνεύμα· το ίδιο και ο άνθρωπος, χριόμενος (εφόσον έχει χριστεί) με το χρίσμα [της αγίας δηλαδή] του βαπτίσματος, σώζεται. Θα εισακούσει: Ο ουρανός είναι το δεσποτικό σώμα, εφόσον μέσα σε αυτό κατοικεί η θεότητα. Διότι εισακούοντας, έσωσε τον άνθρωπο μέσω της ένσαρκης παρουσίας του. Με δυναστείες: Διότι με πολλή δύναμη της δεξιάς του κατεργάστηκε τη σωτηρία του ανθρώπου. Αυτοί σε άρματα: Οι δαίμονες σε άρματα, επειδή είναι μετέωροι· οι Ιουδαίοι πάλι και αυτοί σε άλογα, εξαιτίας του ασυγκράτητου της γνώμης τους· διότι σαν αφηνιασμένα άλογα χλιμίντριζαν εναντίον του Σωτήρα. Εμείς όμως στο όνομα: Όλοι, όσοι σφραγιστήκαμε στο όνομα του Χριστού και Θεού, επικαλούμαστε εν αληθεία. Αυτοί συνεποδίστηκαν: Οι δαίμονες και όσοι τους υπακούουν. Εμείς όμως ανορθωθήκαμε: Όσοι συνταχθήκαμε με τον Θεό (τον Χριστό) και αποταχθήκαμε τους δαίμονες.

Εάν πηγαίνεις στον πόλεμο, και βλέπεις τον εχθρό σου να εξακοντίζει ξίφη εναντίον σου, εσύ να μη φέρεις μαζί σου τίποτα τέτοιο, αλλά να έχεις το σημείο του σταυρού στην καρδιά σου και στο μέτωπό σου, και να πορεύεσαι προς αυτόν, λέγοντας: «Αυτοί στηρίζονται σε άρματα, και εκείνοι σε άλογα, εμείς όμως θα επικαλεστούμε το όνομα του Κυρίου του Θεού μας». Και βλέπεις ότι όλα εκείνα θα σκορπιστούν σαν το άχυρο, ενώ εσύ ανορθώνεσαι και στέκεσαι όρθιος.

Είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου». Ερώτηση: Προς ποιον, λέγει, τα διακήρυξε αυτά ο Δαβίδ; Απόκριση: Προς τους μάρτυρες, προς τους οσίους, προς τους ασκητές και προς όλους όσοι επικαλούνται τον Θεό εν αληθεία. Να είσαι βέβαιος, λέγει, ότι «είθε να σε εισακούσει ο Κύριος», «είθε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο» Πνεύμα Του και «είθε να σου δώσει» σύμφωνα με την πίστη «της καρδιάς σου και να εκπληρώσει όλη τη βουλή σου». Έπειτα, υψώνοντας τον λόγο προς τον Πατέρα και τον Υιό, λέγει: «Τώρα γνώρισα ότι έσωσε ο Κύριος τον Χριστό Του», δηλαδή μετά το πάθος Τον ανέστησε από τους νεκρούς. «Θα Τον εισακούσει από τον άγιο ουρανό Του», διότι «αφού έκραξε με φωνή μεγάλη παρέδωσε το πνεύμα». «Με δύναμη παρέχεται η σωτηρία της δεξιάς Του». Διότι δεξιά του Πατρός είναι ο Υιός, η δύναμη του Οποίου σώζει τους πιστούς Του. «Αυτοί στηρίζονται σε άρματα και σε ίππους», ως τύραννοι και φονιάδες, «εμείς όμως στο όνομα του Θεού» Πατρός, το οποίο επικαλεστήκαμε. «Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως αναστηθήκαμε» από τον τάφο «και ανορθωθήκαμε» προς τον Πατέρα, με τις δύο ουσίες, της θεότητας και της ανθρωπότητας. «Κύριε, σώσε τον βασιλιά», δηλαδή εμένα που Σου ψάλλω αυτά, «και εισάκουσέ μας, σε όποια ημέρα σε επικαλεστούμε».

Τι γλυκύτερο από εκείνη την ημέρα; Τι πιο χαριτωμένο από εκείνο το θέαμα; Χριστέ Βασιλεύ, πόσο θαυμαστή είναι η μεγαλωσύνη σου και τα καινά σου θαυμάσια, τα νέα σημεία και η ανέκφραστη προς εμάς πρόνοιά σου. Διότι εσύ είσαι που θανατώνεις και ζωογονείς, που κατεβάζεις στον Άδη και ανεβάζεις, ο οποίος, αφού έγειρες τα δικά μας πράγματα σαν σε κλίση ζυγαριάς και αφαίρεσες κάθε αγαθή προσδοκία, ξαφνικά, πάνω από κάθε λογική, τα μετέφερες στην αντίθετη πλάστιγγα. Διότι ανατράπηκες, βασιλεύ, και εκσφενδονίστηκες από το όχημα, δεχόμενος μόνος τον κίνδυνο για χάρη όλων, καθώς ολόκληρο το βαρβαρικό πλήθος επιτέθηκε με ορμή εναντίον ενός μόνο πολεμάρχου· αλλά με τη δική σου πτώση, όλοι εμείς αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε· διότι, όπως λέει η Γραφή, «όταν πέσει, δεν θα συντριβεί, επειδή ο Κύριος στηρίζει το χέρι του». Εξάλλου και αυτός ο άθλος σου είναι αληθινά χριστομίμητος. Διότι και ο Χριστός, αφού συνεπλάκη με τον εχθρό της φύσης μας και δέχθηκε εκούσια την πτώση του τάφου, αναπηδώντας από εκεί, κατέρριψε στη γη τον αρχέκακο Σατανά και, λαμπρότερος εξαιτίας του πάθους του, εισήλθε στην οικεία του εξουσία· έτσι και εσύ, έχοντας επιτεθεί πρώτος στους εχθρούς και έχοντας αντιπαραταχθεί μόνος απέναντι σε μυριάδες κατάφρακτους, απωθήθηκες και ανατράπηκες μέχρι πτώσεως, αλλά ο Κύριος σε αντιλήφθηκε. Και κυκλώνοντας σε κύκλωσαν οι βάρβαροι, αλλά εσύ τους απέκρουσες στο όνομα του Κυρίου.

Διότι ο δικός μας Θεός, ο Χριστός, που άπλωσε τα χέρια του πάνω στον σταυρό σαν φτερούγες, σε ανέλαβε πάνω στις πλάτες του και σε διαφύλαξε σαν κόρη οφθαλμού, όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του και περιθάλπει με στοργή τους νεοσσούς του, και έγινε για σένα Θεός υπερασπιστής ανατρέποντας κάτω από τα πόδια σου αυτούς που επαναστάτησαν εναντίον σου και στήνοντας τα πόδια σου σε ευρύχωρο μέρος, ώστε να βρουν στο πρόσωπό σου την εκπλήρωσή τους και εκείνα τα Δαβιτικά ψαλμικά λόγια: «εκείνοι συνεποδίστηκαν και έπεσαν, εμείς όμως αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε». Ο πόλεμος, λοιπόν, έλαβε έκβαση αντάξια του φιλοβασιλέως Χριστού και εσένα, του φιλόχριστου βασιλιά· διότι έπρεπε αφενός ο Χριστός να υπερισχύσει του Μωάμεθ, ο οποίος φλυαρεί ότι η τιμώμενη από αυτόν θηλυκή καμήλα ρουφάει ολόκληρους ποταμούς και διδάσκει κάθε αισχρότητα στους απογόνους της Άγαρ, και αφετέρου ένας ευσεβής και φιλόθεος βασιλιάς να υπερτερήσει έναντι του υιού της ανομίας, ο οποίος ηγείται πανάσεβων ταγμάτων. Ποιος ανά τους αιώνες άκουσε τέτοιο τρόπαιο; Ποιος κατέστρεψε τόσο ακαριαία την αλαζονεία των Περσών; Ποιος υπέταξε με τόση ευκολία έναν Πέρση άνακτα που οδηγούσε τον ίππο του ψηλότερα και από τα άστρα, και που η ασπίδα του κάλυπτε ολόκληρες πεδιάδες; Εσύ λοιπόν, μόνος και πρώτος, και νομίζω επίσης ο έσχατος, θειότατε βασιλιά, πέτυχες αυτό το μεγαλοπρεπές και θεόδοτο τρόπαιο· διότι έπρεπε, ως δώρο Θεού, όπως ακριβώς υποδηλώνει και το όνομά σου, να κατορθώσεις θεϊκά μεγαλουργήματα.

Αλλά ας υπομείνουμε ακόμη λίγο, έστω και ελάχιστα, σας παρακαλώ, τιμιότατοι αδελφοί· ας σταθούμε ακλόνητοι στην πίστη· ας σταθούμε απτόητοι στις επιβουλές των αόρατων και ορατών πειρασμών· ας μην καταληφθούμε από ακηδία μπροστά στο διαρκές μέτρο της ζωής μας· ας μην υποκύψουμε στον καθημερινό πόλεμο του Βελίαρ. Ο Χριστός είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω άφοβα τους εχθρούς μου, όπως έχει γραφτεί: Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω όταν με πλησιάζουν οι κακοποιοί για να φάνε τις σάρκες μου; Εκείνοι που με θλίβουν και οι εχθροί μου, οι ίδιοι εξασθένησαν και έπεσαν· εμείς όμως σηκωθήκαμε και ανορθωθήκαμε.

Κοπιάσατε, το ομολογώ, ταλαιπωρηθήκατε στα προηγούμενα, υπομείνατε πολλά, διανύσατε αρκετούς δρόμους αγώνων, ντροπιάσατε τον δόλιο, αποκρούσατε πολέμους, αποδιώξατε τις εμπαθείς προσκολλήσεις, απογυμνωθήκατε ως προς τα του κόσμου, σταυρωθήκατε ως προς τις επιθυμίες, φυλάξατε τις εντολές, τηρήσατε την πατρική πίστη, σταθήκατε απτόητοι μπροστά στους ανθρώπινους φόβους, ετοιμάσατε τις καρδιές σας, από αγάπη για τον Κύριο, μέχρι και για θάνατο. Όλα τα δικά σας είναι ευπρόσδεκτα και αξιέπαινα και ευάρεστα, όλα είναι αγιασμένα, πολυπόθητα και ουράνια. Αλλά ας υπομείνουμε ακόμη πολύ λίγο, σας παρακαλώ, τιμιότατοι αδελφοί. Ας σταθούμε ακλόνητοι στην πίστη, ας σταθούμε απτόητοι στις επιθέσεις των πειρασμών, τόσο των αοράτων όσο και των ορατών. Ας μην περιπέσουμε σε ακηδία στον επίμονο αγώνα της ζωής μας. Ας μην ενδώσουμε στον καθημερινό πόλεμο του Βελίαρ. «Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω κατά πρόσωπο τους εχθρούς μου», είναι γραμμένο. «Ο Κύριος είναι υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω; Όταν πλησίασαν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάνε τις σάρκες μου, οι διώκτες και οι εχθροί μου, εκείνοι εξασθένησαν και έπεσαν», ενώ εμείς σηκωθήκαμε και ανορθωθήκαμε.