Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 2:9

Με το ότι λέγει, «Και ενεφύσησε στο πρόσωπό του πνοή ζωής, και ο άνθρωπος έγινε ζωντανή ψυχή», δεν είναι φανερό ότι δήλωσε τη θεία ενέργεια του αγίου Πνεύματος; Αυτό κηρύχθηκε και μέσω των προφητών, όπως στο· «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου»· και· «Το Πνεύμα Κυρίου τους οδήγησε»· και· «Πνεύμα γνώσεως γέμισε τον Βεσελεήλ», τον αρχιτέκτονα της σκηνής· και· «Πνεύμα που παροξύνεται»· και «Πνεύμα σήκωσε τον Ηλία με άρμα, και ο Ελισσαίος ζήτησε διπλάσιο από αυτό»· και με αγαθό και ηγεμονικό Πνεύμα ο Δαβίδ οδηγούνταν και στηριζόταν. Προαναγγέλθηκε δε πρώτα από τον Ιωήλ, όταν λέγει· «Και στις έσχατες ημέρες θα εκχύσω από το Πνεύμα μου επάνω σε κάθε σάρκα», δηλαδή σε κάθε σάρκα που πίστεψε, «και επάνω στους υιούς σας και επάνω στις θυγατέρες σας», και τα εξής. Και· «Το θείο Πνεύμα που με έπλασε, και η πνοή του Παντοκράτορα που με διδάσκει». Και πάλι· «Θα αποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα κτισθούν, και θα ανανεώσεις το πρόσωπο της γης». Ομοίως, και με το ότι ο Θεός λέγει για τον Αδάμ, ότι «Ιδού, ο Αδάμ έγινε σαν ένας από εμάς», δηλώνει Πατέρα, Υιό και άγιο Πνεύμα. Πρόσθεσε δε και αυτό στον λογαριασμό σου, και δες εκείνο που ειπώθηκε για τον Θεό διά του νόμου, όταν λέγει· «Άκουε, Ισραήλ, Κύριος ο Θεός σου, Κύριος ένας είναι». Δεν είναι φανερό από αυτή την τριπλή λέξη ότι η αγία Τριάδα είναι ένας Θεός; Και ότι Πατέρας και Υιός και άγιο Πνεύμα είναι ένας Θεός, είναι φανερό και από όσα έχουμε ήδη πει και από όσα οφείλουμε ακόμη να πούμε. Και από εδώ πρόσεξε ακόμη. Εκείνον τον ονομάζουμε Υιό, για τον οποίο είπε ο προφήτης· «Με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί». Και σε ποιον αναφερόμαστε όταν λέμε άγιο Πνεύμα; «Και με το Πνεύμα του στόματός του όλη η δύναμή τους». Έτσι, λοιπόν, εμείς σεβόμαστε έναν Θεό μέσα στην Τριάδα. Πες λοιπόν εσύ, Ιουδαίε, προς ποιον λέγει η Γραφή σας· «Ο Κύριος είπε προς εμένα· Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα»; Και αν πει ότι ο ψαλμός μιλά για τον Σολομώντα, πες του· Και ποιο μέρος του κόσμου εξουσίασε ο Σολομών; Βέβαια ούτε το μισό, ούτε το τρίτο του κόσμου, αλλά μόνο την Ιουδαία. Και άκουσε με σύνεση, Ιουδαίε, και μάθε ότι ο ψαλμός μιλά για τον Χριστό και όχι για τον Σολομώντα. Διότι λέγει· «Ο Κύριος είπε προς εμένα· Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα· ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη για κληρονομία σου και για κατοχή σου τα πέρατα της γης· θα τους ποιμάνεις με σιδερένια ράβδο, σαν πήλινα σκεύη θα τους συντρίψεις». Πες μου λοιπόν τώρα, Ιουδαίε· είναι βέβαιο και ομολογημένο, όπως είπαμε, ότι ο Σολομών δεν κατείχε ούτε το μισό της γης ούτε το τρίτο, παρά μόνο τη γη της Ιουδαίας. Λοιπόν, πότε ο Σολομών κατείχε τα πέρατα της γης; Και πότε τους ποίμανε με σιδερένια ράβδο; Και πότε συνέτριψε τους εχθρούς του σαν σκεύη κεραμέως; Βέβαια, ποτέ.

Αν όμως ο Ιουδαίος πει: «Αν είναι Υιός του Θεού, όπως λέτε, πώς ο Θεός είπε σ’ αυτόν σαν σε δούλο: “Ζήτησε από μένα, και θα σου δώσω;” και πάλι: “Εγώ σήμερα σε γέννησα;” Άραγε δεν του μιλά ως σε δούλο, επειδή ζητεί και λαμβάνει; Και δεν τον παρουσιάζει ως πρόσκαιρο, επειδή λέει: “Εγώ σήμερα σε γέννησα”; Αφού και εσείς οι Χριστιανοί λέτε ότι γεννήθηκε πριν από όλον τον κόσμο» — πες του τα εξής: Για το ότι ο Πατέρας λέει προς τον Υιό: «Ζήτησε από μένα, και θα σου δώσω», μη σκανδαλίζεσαι· γιατί πολλές φορές και ένας βασιλιάς λέει στον ίδιο του τον γιο από πολλή αγάπη: «Ζήτησέ μου, και θα σου δώσω ό,τι θέλεις». Και πάλι, για το «Εγώ σήμερα σε γέννησα», το λέει για τη γέννησή του κατά σάρκα· γιατί, με την ευδοκία του Πατέρα, γεννήθηκε από την αγία Θεοτόκο και Αειπάρθενο Μαρία. Σε ποιον, άλλωστε, από τους αγγέλους είπε ποτέ: «Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα;» Δεν είναι όλοι τους λειτουργικά πνεύματα, που αποστέλλονται για διακονία; Και πάλι αλλού λέει: «Εγώ θα είμαι γι’ αυτόν Πατέρας, και αυτός θα είναι για μένα Υιός». Αυτά τα είπε κατά το ανθρώπινο και σύμφωνα με την ένσαρκη οικονομία του· δεν δηλώνει την αιώνια γέννηση, αλλά εκείνη που συνδέθηκε με τους χρόνους. Διότι ο κατά φύση Υιός του Θεού έγινε και κατά φύση άνθρωπος για τη δική μας σωτηρία, χωρίς να λαμβάνει αυτό κατά χάριν — γιατί το έχει αυτό κατά φύσιν· και το λαμβάνει πάλι ως άνθρωπος, εκείνο ακριβώς που είχε ως Θεός. Διότι, ενώ ήταν Ύψιστος, έγινε Θεός· αλλά ως Θεός ήταν πάντοτε Δεσπότης των όλων, ενώ ως άνθρωπος προσέλαβε τη δόξα που είχε ως Θεός· και ζήτησε όχι να λάβει όσα δεν είχε, αλλά να φανερωθούν όσα είχε, καθώς έχει γραφεί: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια», η οποία είναι η βασιλεία των Ρωμαίων· γιατί αυτήν, αφού την έδωσε ο Χριστός, ο Υιός του Θεού, σε πιστούς και χριστιανούς βασιλείς, επιστατεί και συμβασιλεύει μαζί τους. Δι’ αυτού τα πιστά έθνη, που δόθηκαν ως κληρονομική κατάσχεση, ποιμαίνονται ώστε να πιστεύουν σ’ αυτόν. Γι’ αυτό και όλα τα έθνη, όσο κι αν συγκρούσθηκαν με τη βασιλεία των Χριστιανών, αν και νικήθηκαν, δεν την ανέτρεψαν, ούτε βέβαια θα την ανατρέψουν· καθώς έχει γραφεί στο βιβλίο των Ψαλμών για τη βασιλεία του Χριστού: «Η αλήθειά μου και το έλεός μου θα είναι μαζί του, και στο όνομά μου θα υψωθεί το κέρας του· και θα θέσω στη θάλασσα το χέρι του και στους ποταμούς τη δεξιά του. Αυτός θα με επικαλεστεί: Εσύ είσαι Πατέρας μου, Θεός μου και βοηθός της σωτηρίας μου. Και εγώ θα τον καταστήσω πρωτότοκο, υψηλό ανάμεσα στους βασιλείς της γης. Ως τον αιώνα θα φυλάξω γι’ αυτόν το έλεός μου, και η διαθήκη μου θα μένει πιστή σ’ αυτόν. Και θα διατηρήσω στον αιώνα του αιώνος το σπέρμα του και τον θρόνο του όσο διαρκούν οι ημέρες του ουρανού. Αν οι γιοι του εγκαταλείψουν τον νόμο μου», δηλαδή οι Χριστιανοί, «και δεν πορευθούν σύμφωνα με τις κρίσεις μου· αν βεβηλώσουν τα δικαιώματά μου και δεν φυλάξουν τις εντολές μου, θα επισκεφθώ με ράβδο τις ανομίες τους και με μάστιγες τις αδικίες τους· αλλά το έλεός μου δεν θα το απομακρύνω από επάνω τους, ούτε θα αθετήσω τη διαθήκη μου. Μια φορά ορκίστηκα με το άγιό μου· μήπως θα ψευσθώ στον Δαβίδ; Το σπέρμα του μένει στον αιώνα», που είναι ο Χριστός, το κατά σάρκα σπέρμα του Δαβίδ, «και ο θρόνος του θα είναι σαν τον ήλιο ενώπιόν μου και σαν τη σελήνη, στερεωμένη στον αιώνα, και ο μάρτυρας στον ουρανό είναι πιστός.»

Δες πώς ο Πατέρας οικειοποιείται την κατά σάρκα γέννηση του μονογενούς Χριστού. Και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης, θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια. Δηλαδή με τον σταυρό· διότι η μεν ύλη είναι ξύλινη, η δε ισχύς σιδερένια.

Δεν χρησιμοποιείται στον οποιονδήποτε, αλλά στους αμαρτάνοντες. Αυτή όμως ονομάζεται και ράβδος παρηγορίας· διότι λέει: «Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν». Αυτή είναι επίσης και ράβδος συντριβής. Διότι «θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδηρά, σαν σκεύος κεραμέα θα τους συντρίψεις».

Και λοιπόν, ο θεσπέσιος Δαβίδ λέει κάπου προς αυτόν τον Υιό: «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει στον αιώνα, ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου». Ονομάζεται ράβδος όμως και με άλλη έννοια, ως αυτός που συγκρατεί τα πάντα και τα διατηρεί στην ευημερία, κάνοντας να σταθεί όρθιο αυτό που έχει ασθενήσει, δηλαδή την ανθρώπινη φύση, η οποία σχεδόν κλονίζεται και μεθά από τα πάθη. Ψάλλει, λοιπόν, ο μακάριος Δαβίδ, αναλαμβάνοντας στο πρόσωπό του το κοινό πρόσωπο όλων των ανθρώπων: «Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν». Διότι ο Κύριος υποστηρίζει τους δικαίους, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί· και έχει ονομαστεί μέσω της φωνής των προφητών βακτηρία ένδοξη, ράβδος μεγαλωσύνης· είναι ράβδος και με άλλη έννοια, επειδή είναι ο καλός ποιμένας, που θυσιάζει τη ζωή του για τα πρόβατα. Έχει ειπωθεί, λοιπόν, προς αυτόν μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Ποίμανε τον λαό σου με ράβδο, τη φυλή σου, τα πρόβατα της κληρονομίας σου». Αν πάλι κάποιος θεωρεί ότι, επειδή είναι κριτής και ανταποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, για τον λόγο αυτόν ονομάζεται πολύ εύλογα ράβδος, θα το έχει εννοήσει ορθά. Διότι ελέχθη προς αυτόν, όταν ο Ισραήλ φέρθηκε με αυθάδεια απέναντί του και είχε στραφεί ακράτητα προς την απείθεια: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, και θα τους συντρίψεις σαν σκεύη κεραμέα». Με αυτόν τον τρόπο μας τον υποδεικνύει και ο νόμος του πάνσοφου Μωυσή· διότι λαμβάνεται ως τύπος του Χριστού και η ράβδος του Ααρών που βλάστησε και εισήχθη στα Άγια των αγίων.

Ποιμαίνει δε ο Χριστός τους δικούς Του με ράβδο, όχι τρομάζοντάς τους με σιδερένια, ούτε συντρίβοντάς τους σαν σκεύος κεραμέα, σύμφωνα με τη φωνή του ψαλμωδού, αλλά επαναφέροντάς τους με ηπιότητα, και ως αγαθός ποιμένας, ανακόπτοντας με ήπιους φόβους τις ροπές προς τη ραθυμία αυτών που έχουν πιστέψει· διότι έτσι περίπου λέει ο Δεσπότης των όλων, διατυπώνοντας τον λόγο για τον Υιό μέσω του προσώπου του Δαβίδ: «Εάν οι υιοί του εγκαταλείψουν τον νόμο μου, και δεν πορευθούν σύμφωνα με τα κρίματά μου· εάν βεβηλώσουν τα δικαιώματά μου, και δεν φυλάξουν τις εντολές μου, θα επισκεφθώ με ράβδο τις ανομίες τους, και με μάστιγες τις αδικίες τους· το έλεός μου όμως δεν θα το απομακρύνω από αυτούς». Επομένως, συντρίβει μεν, χτυπώντας σαν με σιδερένια ράβδο, τον αχαλίνωτο, απειθή και αλαζόνα, και εκείνον που δεν αποδέχεται την πίστη· παιδαγωγεί όμως με αγαθότητα όσους έχουν πιστέψει, και τους βόσκει ανάμεσα σε κρίνα, και τους οδηγεί σε καλό βοσκότοπο και σε εύφορο τόπο, δηλαδή προφανώς στη θεόπνευστη Γραφή, καθιστώντας φανερά μέσω του Πνεύματος στους πιο συνετούς τα κρυμμένα σε αυτήν, ώστε «να προοδεύσουν σε τέλειο άνδρα, και στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού», έχοντας τον νου εύρωστο και καλοθρεμμένο, και απολαμβάνοντας άφθονα τις πνευματικές τρυφές.

Αυτό αποδεικνύει ότι δεν έχει εφαρμογή ούτε στην περίπτωση του Ζοροβάβελ, όπως ισχυρίζονται οι Ιουδαίοι· διότι ποια έθνη έλαβε, ή ποια κυριότητα στα πέρατα της γης; Απεναντίας, αναφέρεται στον Κύριο, ο οποίος υποτάσσει όλο τον κόσμο στη δική Του δεσποτεία. <Σαν σκεύη κεραμέως θα τους συντρίψεις.> (A f. 14.) Διότι, εφόσον είχαν ελπίδα ανάπλασης, αποκαλούνταν πηλός: «Μήπως δεν θα μπορέσω, λέει, όπως ο κεραμέας να σας αναπλάσω, οίκε του Ισραήλ;» Όταν όμως, έχοντας ψηθεί μέσα στο κακό, μεταβλήθηκαν σε όστρακα, τους απειλεί με ανεπανόρθωτη συντριβή. Ποιμαίνει δε τα έθνη ο Χριστός χρησιμοποιώντας ως ράβδο τον σταυρό, καθώς και με την αδιάρρηκτη και ισχυρή Του βασιλεία. Διότι η ράβδος αποτελεί και σύμβολο βασιλείας, όπως στο χωρίο: «Ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου.» Και τα συντρίβει αυτά, όχι για να τα καταστρέψει και να τα αφανίσει, αλλά για να τα αναπλάσει.

«Συγκεντρώθηκαν, μην τους πιστέψεις, διότι θα πουν εναντίον σου κακά.» Διότι εκείνοι που παλαιότερα μαζί με τους άλλους τον κατέκριναν κραυγάζοντας, ενώθηκαν εν πίστει και μίλησαν με καλά λόγια για αυτόν. Ο μακάριος Ιάκωβος, για παράδειγμα, στέλνει επιστολή στις δώδεκα φυλές λέγοντας: «Ο Ιάκωβος, δούλος του Θεού και του Κυρίου Ιησού Χριστού». Επομένως, θα τον αινέσουν ως Θεό και εκείνοι που μέσω της πίστεως και του αγιασμού της πίστεως κλήθηκαν στην αδελφότητα· αλλά θα τον προσκυνήσουν εξίσου και οι υιοί του πατέρα. Είναι δε ολοφάνερο ότι εκείνοι που προσκυνούν θα αινέσουν, και εκείνοι που πλέκουν τον αίνο του, δεν θα είναι καθόλου λιγότερο προσκυνητές. Διότι ο Χριστός είναι «σκύμνος λέοντος» από τη φυλή του Ιούδα, όντας Υιός του παντοδύναμου Θεού, στον οποίο ανήκει το να νικά αμαχητί και να μπορεί μόνο με τον λόγο του να υποτάσσει όσους του εναντιώνονται. Όπως ακριβώς λέει ο προφήτης: «Ο λέων θα βρυχηθεί, και ποιος δεν θα φοβηθεί;» Σκύμνος λέοντος λοιπόν είναι ο Χριστός, καθώς αναφύτρωσε από βλαστό και από ευγενική ρίζα, την αγία Παρθένο. Διότι αυτός είναι «η ράβδος της δυνάμεως», την οποία μας απέστειλε ο Θεός από τη Σιών, η βακτηρία που παρηγορεί και στηρίζει τους πάντες, της «ευθύτητος και της βασιλείας», η οποία αφενός ποιμαίνει με ορθότητα και πραότητα τα ποίμνια των αγίων, αφετέρου «συντρίβει σαν πήλινο σκεύος κεραμέως» εκείνους που δεν ανέχονται να ποιμαίνονται από αυτόν.

Αλλά ζητάς πάλι και άλλη μαρτυρία για τον χρόνο; Ο Κύριος είπε προς εμένα: «Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα». Και μετά από λίγο λέει: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια». Έχει ειπωθεί από εμένα και προηγουμένως ότι σιδερένια ράβδος ονομάζεται σαφώς η βασιλεία των Ρωμαίων. Σχετικά με αυτήν, ας υπενθυμίσουμε ακόμη αυτό που υπολείπεται από τον Δανιήλ. Διότι, διηγούμενος και ερμηνεύοντας στον Ναβουχοδονόσορα την εικόνα του ανδριάντα, αναφέρει και όλη την οπτασία σχετικά με αυτόν, και ότι ένας λίθος που αποκόπηκε από το όρος χωρίς ανθρώπινα χέρια, ο οποίος δεν δημιουργήθηκε από ανθρώπινη κατασκευή, θα κυριαρχήσει σε ολόκληρη την οικουμένη. Και σαφέστατα λέει τα εξής: «Και κατά τις ημέρες των βασιλειών εκείνων, ο Θεός του ουρανού θα αναδείξει μια βασιλεία η οποία δεν θα καταστραφεί ποτέ εις τον αιώνα, και η βασιλεία του δεν θα παραδοθεί σε άλλον λαό».

«Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, σαν τα σκεύη του κεραμέα θα τους συντρίψεις». Αφού λάβεις την εξουσία πάνω σε όλους, εκείνους τους πρώτους που φρύαξαν εναντίον σου και μελέτησαν μάταια πράγματα, αλλά και τους βασιλιάδες της γης και τους άρχοντες που παρατάχθηκαν και συγκεντρώθηκαν εναντίον σου, θα τους ποιμάνεις όχι με την ποιμαντική ράβδο των ήμερων προβάτων, δηλαδή με τα λόγια και τα σωτήρια διδάγματα· διότι με μια τέτοια λογική ράβδο ποιμαίνονται τα πρόβατα του Χριστού στις μάντρες Του, στις Εκκλησίες και στις πνευματικές νομές των ιερών Γραφών· αλλά με ράβδο σιδερένια, με την οποία λέγεται ότι θα τους συντρίψει και θα τσακίσει την έπαρσή τους σαν πήλινο αγγείο. Και αναφέρει πως σιδερένια ράβδος είναι η εξουσία των Ρωμαίων, η οποία κατέστη ισχυρότερη μετά την επιφάνεια του Σωτήρα μας.

Αυτό, λοιπόν, δηλώνει και στην προκειμένη περίπτωση ο λόγος που λέει: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις». Διότι ο Χριστός, έχοντας παραλάβει ως κληρονομιά από τον Πατέρα με δύναμη αφανή και αόρατη τα έθνη όλης της οικουμένης, εκείνους μεν που τον έχουν επιγνώσει και έχουν εισέλθει στη μάνδρα του θα τους ποιμάνει, οδηγώντας τους μέσα και έξω σε αγαθές βοσκές, ώστε το ποίμνιό του (επειδή ήταν λογικό) να λέει: «Ο Κύριος με ποιμαίνει, και τίποτα δεν θα μου λείψει. Σε τόπο χλοερό, εκεί με εγκατέστησε· δίπλα σε ύδωρ αναπαύσεως με ανέθρεψε, την ψυχή μου επανέφερε»· εκείνους δε από τα έθνη που αφηνιάζουν και εξεγείρονται εναντίον των προβάτων του, τους υποτάσσει με τη σιδερένια ράβδο, δαμάζοντας και συντρίβοντάς τους μέσω της ρωμαϊκής εξουσίας. Έτσι, λοιπόν, συμβαίνει οι θυμοί και οι ορμές των άπληστων εθνών εναντίον της Εκκλησίας του Θεού να αναχαιτίζονται μέσω της ρωμαϊκής απειλής. Διότι οι άρχοντες και οι δήμοι των πόλεων δεν θα επέτρεπαν να εδραιωθεί ανάμεσά τους η διδασκαλία του Χριστού, η οποία ανατρέπει την πολυθεϊστική τους πλάνη, αν δεν επικρεμόταν επάνω τους ο φόβος των Ρωμαίων, και αν τα διατάγματα, που τους συντρίβουν και δεν τους αφήνουν να σηκώσουν κεφάλι, δεν χαλιναγωγούσαν και δεν συνέτριβαν τους θυμούς τους.

Και με άλλη θεϊκή και απόρρητη δύναμη ο Χριστός ποιμαίνει ήμερα τα δικά Του πρόβατα, χωρίς ποτέ να απομακρύνεται από αυτά, σύμφωνα με την υπόσχεση που έδωσε λέγοντας: «Όπου είναι δύο ή τρεις συναγμένοι στο όνομά μου, εκεί είμαι ανάμεσά τους»· και πάλι: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος». Όσους όμως κατά καιρούς, μέσα στους διωγμούς, επαναστατούν εναντίον της ποίμνης Του, πάλι ο ίδιος τους αντιμετωπίζει με αφανή και αόρατη δύναμη, παιδεύοντάς τους με ράβδο σιδηρά. Αλλά και την υπερηφάνειά τους και το έπαρμα της αλαζονείας τους τα συντρίβει σαν κεραμικά σκεύη· όπως ήδη μυριάδες από αυτούς, διωκόμενοι από τις θεόσταλτες μάστιγές Του, έφθασαν να δώσουν δόξα στον Θεό και να εξομολογηθούν τις δυσσέβειές τους. «Σαν σκεύη κεραμέως θα τους συντρίψεις». Δεν τους συντρίβει για να τους απολέσει και να τους αφανίσει, αλλά για να τους αναπλάσει. Διότι αυτό έχει ως σκοπό ο κεραμέας, όταν συντρίβει τα δικά του σκεύη: να τα αναπλάσει, εφόσον ακόμη σώζουν υγιή και ακέραιη τη διάπλαση του κεραμέως και δεν έχουν ακόμη έρθει σε επαφή με τη φωτιά. Σε αυτά μαρτυρεί και ο μακάριος Ιερεμίας ο προφήτης, λέγοντας εκ μέρους του Θεού: «Ή μήπως, όπως ο κεραμέας, έτσι δεν θα μπορέσω κι εγώ να κάνω σε εσάς, οίκε Ισραήλ; λέγει Κύριος». Δηλαδή, έτσι και όσους έχουν πέσει, να τους αναπλάσει και πάλι να τους αποκαταστήσει στην αρχαία τους κατάσταση.

«Και τώρα, βασιλείς, συνετιστείτε, διδαχθείτε όλοι εσείς που κρίνετε τη γη. Υπηρετήστε τον Κύριο με φόβο, και αγαλλιάσθε ενώπιόν του με τρόμο. Αδράξτε την παιδεία, μήπως τυχόν οργιστεί ο Κύριος». Δηλαδή, [την παιδεία] της ευαγγελικής νομοθεσίας. Από το σημείο αυτό, ο λόγος μεταβαίνει και παραθέτει διδασκαλία προς τους άρχοντες και τους βασιλείς, σε αυτούς που πρόκειται να ποιμανθούν υπό τη σιδηρά ράβδο, και λέει: Εφόσον γνωρίζετε, ω εσείς, και κατανοείτε πόση είναι η δύναμη Εκείνου που έλαβε από τον Πατέρα ως κληρονομία τα έθνη, και ποιας φύσεως είναι η σιδηρά ράβδος που εγείρεται εναντίον σας, πάψτε να Τον πολεμάτε· απεναντίας, αφού αποκτήσετε σύνεση, παραδώστε τους εαυτούς σας στη λογική παιδεία.

«Ράβδο δυνάμεως θα σου εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών, και κυριάρχησε στο μέσο των εχθρών σου». Θεωρώ ότι στα λόγια αυτά έχει ονομαστεί «ράβδος δυνάμεως» ο ευαγγελικός λόγος. Πρόσεξε όμως μήπως με διαφορετικό τρόπο αναφέρεται εδώ ως ράβδος δυνάμεως αυτή που στον δεύτερο ψαλμό ονομάστηκε σιδερένια ράβδος. Ο μεν λοιπόν ευαγγελικός λόγος, ο οποίος εξαγγέλλει τη δύναμη του Σωτήρα μας και την ένσαρκη οικονομία Του, θα μπορούσε να είναι η παιδαγωγική και σωτήρια ράβδος· η δε καθαιρετική ράβδος εναντίον των εχθρών Του και των πολεμίων της Εκκλησίας Του ονομάζεται σιδερένια, με την οποία λέγεται ότι θα συντρίψει τους εχθρούς Του σαν πήλινα σκεύη κεραμέως.

Προς τον μοναχό Ιασίτη Ο δικός μου και δικός σου Κλήμης, όταν επέστρεψε σε εμάς, θεώρησε ότι είχε να μας αναγγείλει κάτι που μας αφορά από κοινού. Και μην νομίσεις ότι πρόκειται για το συμβάν με τα πήλινα πιθάρια, τα οποία, ενώ περιείχαν το μαύρο, παλαιό και καλό κρασί, κάποιος —όποιος κι αν ήταν αυτός που τα έσπασε— τα συνέτριψε εντελώς σαν σκεύη κεραμέα, και το κρασί μέσα σε αυτά δεν το έχυσε μεν με πρωτοφανή τρόπο, αλλά με πρωτοφανή τρόπο το άντλησε και το κατέστησε και πάλι εξαιρετικό στο να πίνεται, απομακρύνοντας από αυτό με ευλογίες και ψαλμωδίες καθετί κοινό και ακάθαρτο. Αντιθέτως, η είδηση του Κλήμεντος ήταν ότι του επιφύλαξες μια θαυμάσια υποδοχή, τέτοια που μετά βίας θα έδειχνε κανείς σε αδελφό ή και σε γνήσιο παιδί του που επιστρέφει από μακρά απουσία. Και λέγοντας αυτά, προσπαθούσε ταυτόχρονα να μας πείσει να συνδεθούμε στενότερα μαζί σου με φιλία και να προσκολληθούμε ολόψυχα στην αγάπη προς εσένα. Εγώ, όμως, ακούγοντάς τον γελούσα και του καταλόγιζα αφέλεια, διότι πίστευε ότι σε εμένα, ο οποίος γνωρίζω πολύ καλά τη φιλία σου εδώ και τόσο καιρό, και που δεν γνωρίζω αν στέργω κάτι άλλο περισσότερο, έφερνε τάχα τώρα για πρώτη φορά μια τέτοια απόδειξη, επιχειρώντας με αυτόν τον τρόπο να επιβάλει έναν επιπλέον δεσμό σε ανθρώπους αχώριστους και να ρίξει κι άλλη φλόγα σε μια τόσο μεγάλη και θαυμαστή φωτιά.

Αλλ' επειδή το ότι δεν πρέπει να ασεβούμε τοποθετήθηκε πρώτο στην αρχή του μακαρισμού, ο δεύτερος [ψαλμός], για να μπορέσουμε να βρεθούμε έξω από την ασέβεια, υποδεικνύει τον τρόπο προαναγγέλλοντας το ευαγγελικό μυστήριο· έτσι ώστε, κατά κάποιον τρόπο, ο πρώτος ψαλμός να αποτελεί επιγραφή του δεύτερου. Διότι εκεί ομιλεί για τη σαρκική γέννηση Εκείνου που γεννήθηκε σήμερα για εμάς (και το «σήμερα» αποτελεί μέρος του χρόνου), ο Οποίος όμως είναι πάντοτε Υιός και Θεός, προερχόμενος από τον Πατέρα και ευρισκόμενος μέσα στον Πατέρα. Αναφέρεται επίσης στη βασιλεία επί εκείνων που δεν είχαν βασιλιά, οι οποίοι, επειδή δεν ήταν δούλοι του Θεού, είχαν συγκαταλεχθεί στα έθνη ως κάποιοι αυτόνομοι, ή καλύτερα ως άνομοι, επειδή δεν αποδέχθηκαν τον θείο νόμο, αλλά απέρριψαν από πάνω τους τον ζυγό· και ζυγό ονομάζει την εντολή. Όταν όμως η βασιλεία, η οποία υπερίκειται των πάντων, ήλθε και σε αυτούς, εκείνοι που κάποτε ήταν αδέσποτοι γίνονται κληρονομία του Θεού μέσω της πίστεως σε Εκείνον που γεννήθηκε σήμερα· σε Αυτόν, εννοώ, που εγκαταστάθηκε ως βασιλιάς επάνω τους· έτσι γεννήθηκαν και οι ίδιοι και έγιναν βασιλείς. Επάνω τους η σιδερένια ράβδος, δηλαδή η άτρεπτη δύναμη, αφού συνέτριψε το γήινο και οστράκινο στοιχείο, το μεταστοιχείωσε στην άφθαρτη φύση, διδάσκοντας ότι το μόνο μακάριο είναι να έχει κανείς την πεποίθησή του σε Αυτόν. Εφόσον αυτή είναι η έννοια του ψαλμού την οποία εξέθεσα, είναι δυνατόν σε όποιον το επιθυμεί να ελέγξει τη δική μας άποψη μέσα από τα ίδια τα θεία ρήματα, για να διαπιστώσει εάν αυτά που είπαμε εναρμονίζονται με τη θεόπνευστη Γραφή.

αναγγέλλοντας: Διότι Αυτός κήρυξε στους ανθρώπους τη βουλή του Πατέρα και τη ζωή. Κύριος είπε: Με το να πει ο Πατέρας, «αυτός είναι ο αγαπητός μου Υιός». εγώ σήμερα: Το «σήμερα» σημαίνει το άναρχο και το ότι φανερώθηκε στο τέλος των αιώνων. ζήτησε: Εννοεί τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος σώθηκε μέσω της παρουσίας του Χριστού, όπως λέει και ο Παύλος για αυτούς: τα έθνη είναι σύσσωμα και συγκληρονόμα. και την ιδιοκτησία: Διότι Αυτός είναι βασιλιάς και κηδεμόνας όλης της γης (κτίσης). θα ποιμάνεις: Με τα προστάγματα του νόμου· διότι όλα, όσα προστάζει ο Θεός, είναι ισχυρά σαν σίδερο. Οι Ιουδαίοι, όμως, επειδή δεν τα φύλαξαν, συντρίφθηκαν σαν άχρηστο σπασμένο αγγείο (άχρηστα αγγεία). Να εννοείς δε ως σιδερένια ράβδο (και) τον σταυρό, ως κάτι ισχυρό. και τώρα: Δηλαδή, μετά την πτώση εκείνων, του εβραϊκού λαού, εσείς, που βασιλεύσατε από τα έθνη, κατανοήστε καλά. Και δίνει εντολή στις αρχές και στις εξουσίες, ώστε να κατανοούν τα θαύματα και να διαπαιδαγωγούνται με τις εντολές του Θεού, για να μην κρίνετε άδικα και πρόκειται να κριθείτε (θα κριθείτε δίκαια και θα κατακριθείτε). δουλέψτε: [Με φόβο, δηλαδή δουλεύοντας στον Κύριο]. και να αγαλλιάζεστε: Δηλαδή, με χαρά και ευφροσύνη να τρέμετε από τον φόβο του Θεού και όχι από (αυστηρότητα ή από) ανάγκη <και όχι από υπερηφάνεια>. αδράξτε: Δίκαια, λέει (δηλαδή), να κρατάτε και να διδάσκετε.

«εάν τα δικαιώματα» Διότι με την αισθητή και τη νοητή πορνεία μόλυναν τα άγια των αγίων. «επισκέψομαι» Με τον σταυρό· διότι σε αυτόν συνετρίβησαν σαν πήλινα σκεύη, δηλαδή σαν σαθρά [και εντελώς άχρηστα] όστρακα. «και εν μάστιξιν» Ώστε να τους οδηγήσει σε επιστροφή. «το δε έλεος» Διότι μερικοί από αυτούς, επειδή πίστεψαν, σώθηκαν· αφού από αυτούς προέρχονται και οι απόστολοι. «ουδέ μη» Δηλαδή δεν θα νοθεύσω την αλήθεια· δεν θα πω ψέματα, λέει, διότι εγώ είμαι Θεός. «ουδέ μη βεβηλώσω» Διότι δεν θα αθετήσω όσα διεθέμην προς τον Αβραάμ, τον πατέρα τους· διότι με το να πιστέψουν πολλοί από τους Ιουδαίους η διαθήκη δεν καταπατήθηκε. «και τα εκπορευόμενα» Διότι ο Θεός δεν μπορεί να πει ψέματα, αλλά όσα υποσχέθηκε, τους τα παρείχε. «άπαξ ώμοσα» Ορκίστηκα στον Δαβίδ και δεν θα πω ψέματα (δεν είπα ψέματα), λέει ο Θεός· διότι από αυτόν ανέτειλα [κατά σάρκα], για να σώσω τον άνθρωπο. «το σπέρμα» Σπέρμα του Θεού είναι οι πιστοί. Αναφέρεται δε και στην παρθένο, την Θεοτόκο. «και ο θρόνος» Ο θρόνος του Υιού ενώπιον του Πατρός· διότι ο Χριστός καλείται ήλιος της δικαιοσύνης. «και ως η σελήνη» Ο λόγος αναφέρεται στην Εκκλησία, ότι είναι σαν σελήνη γεμάτη φως. «και ο μάρτυς» Ο Χριστός· διότι είναι μάρτυρας της Εκκλησίας, καθότι είναι ο νυμφίος της.

«Έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδών σου». Δηλαδή, μέχρι να συντελεστεί ο παρών βίος. Διότι στον παρόντα βίο και ο Πατέρας υποτάσσει στον Υιό, και ο Υιός υποτάσσει στον Πατέρα την ανθρωπότητα. Όταν όμως αυτός ο αιώνας συντελεστεί, και ο Θεός γίνει τα πάντα σε όλους όσους προκόπτουν, τότε, αφού ανέλθουμε στην τέλεια θεωρία και γνώση, θα δούμε τον Πατέρα μέσα στον Υιό και τον Υιό μέσα στον Πατέρα. Γι' αυτό και ο Κύριος έλεγε ότι τότε θα έλθει μέσα στη δόξα του Πατέρα. «Ράβδο δυνάμεως θα εξαποστείλει». Ράβδος δυνάμεως είναι ο Σωτήρας, για τον οποίο και σε άλλο σημείο προσθέτει: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια».

Και το ότι αυτός —δηλαδή ένας τέτοιος Ερμής— είναι, λέει, ψυχαγωγός και ψυχοπομπός και αίτιος των ψυχών, δεν διαφεύγει ούτε από τους ποιητές των εθνικών, οι οποίοι λέγουν τα εξής: «Ο Κυλλήνιος Ερμής προσκαλούσε τις ψυχές των μνηστήρων»· όχι βέβαια των μνηστήρων της Πηνελόπης, λέει, ω κακοδαίμονες, αλλά εκείνων που έχουν αφυπνιστεί και έχουν θυμηθεί από ποια τιμή και από πόσο μεγάλο πλούτο [προήλθαν]· δηλαδή [των ψυχών] που από τον μακάριο άνωθεν άνθρωπο ή αρχάνθρωπο ή Αδάμαντα, όπως οι ίδιοι πιστεύουν, κατήλθαν εδώ στο πήλινο πλάσμα, για να δουλεύσουν στον δημιουργό αυτής της κτίσεως, τον Ησαλδαίο, έναν πύρινο θεό, τέταρτο κατά σειρά —διότι έτσι ονομάζουν τον δημιουργό και πατέρα του συγκεκριμένου κόσμου. «Κρατούσε δε στα χέρια του ράβδο ωραία, χρυσή, με την οποία μαγεύει τα μάτια των ανθρώπων, όσων αυτός θέλει, ενώ άλλους που κοιμούνται τους ξυπνά». Αυτός, λέει, είναι ο μόνος που έχει εξουσία επί της ζωής και του θανάτου. Περί αυτού, λέει, έχει γραφτεί: «θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια» — ο δε ποιητής, λέει, θέλοντας να κοσμήσει το ακατάληπτο της μακαρίας φύσεως του Λόγου, δεν του απέδωσε σιδερένια, αλλά χρυσή ράβδο. «Μαγεύει δε τα μάτια» των νεκρών, όπως λέει, «ενώ άλλους που κοιμούνται τους ξυπνά», δηλαδή εκείνους που έχουν αφυπνιστεί και έχουν γίνει μνηστήρες. Περί αυτών, λέει, η Γραφή αναφέρει: «Ξύπνησε εσύ που κοιμάσαι, και αναστήσου από τους νεκρούς, και θα σε φωτίσει ο Χριστός».

Εάν λοιπόν βασιλιάς των Ρωμαίων ήταν ο Αύγουστος και μάλιστα ο πρώτος, ευλόγως ο Χριστός ανέλαβε την κατά σάρκα οικονομία κατά τη θεμελίωση της βασιλείας των Ρωμαίων. Διότι επρόκειτο να εισαχθεί η σιδηρά ράβδος, η ράβδος για την οποία έλεγε ο Δαβίδ: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδηρά»· και, «Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη για κληρονομία σου, και για ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης»· ωσάν να συνομιλούσε ο Πατέρας με τον Υιό, και να έλεγε: Οι Ιουδαίοι απέρριψαν τη βασιλεία σου, και ατίμασαν την εξουσία σου· ευκαταφρόνητο είναι το έθνος, λίγοι είναι αυτοί που σε αποστράφηκαν· Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη για κληρονομία σου, και για ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης, όχι τη γωνία της Παλαιστίνης, ούτε το περιτμημένο έθνος, το μάταιο και άκαρδο στην ψυχή· αλλά, Θα σου δώσω τα έθνη για κληρονομία σου, και για ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Θα τους ποιμάνεις δε, επειδή δεν θέλησαν να υπακούσουν στο Ευαγγέλιο· επειδή δεν θέλησαν να υποκύψουν στα θαύματα, θα τους ποιμάνεις, όχι με τον λόγο, αλλά με το έργο και με ράβδο σιδηρά, δηλαδή με την εξουσία των Ρωμαίων· γι' αυτό υπόκεινται στην εξουσία της ράβδου.

Και του λέει: Εσύ είσαι η χρυσή κεφαλή· και μετά από εσένα θα αναδειχθεί μια βασιλεία κατώτερή σου. Διότι, μετά τους Ασσυρίους βασιλεύουν οι Πέρσες και οι Μήδοι· και αναδείχθηκαν και αυτοί λαμπρότατοι. Τρίτη βασιλεία θα αναδειχθεί η χάλκινη, η βασιλεία των Ελλήνων και των Μακεδόνων· όπου ο Αλέξανδρος, ευρισκόμενος στην Ελλάδα, αφού ετοίμασε εκστρατεία, εισέβαλε στην Περσία, και αφενός κατέλυσε τον Δαρείο, αφετέρου έφερε την εξουσία υπό τη δική του κυριαρχία. Παρομοιάστηκε, λοιπόν, με τον χαλκό εξαιτίας του εύηχου της ομιλίας και της γλώσσας. Διότι οι Έλληνες που βρίσκονταν μαζί με τον Αλέξανδρο, καθώς και ο ίδιος ο Αλέξανδρος, επειδή ήταν εύγλωττοι στην ομιλία, παρομοιάστηκαν με τον χαλκό· διότι ο χρυσός είναι μεν λαμπρός, αλλά δεν είναι εύηχος· παρομοίως και ο άργυρος. Ο χαλκός όμως, αν και κατώτερος ως υλικό, είναι εύηχος ως προς τον ήχο. Λέει, λοιπόν: Τρίτη βασιλεία είναι αυτή που υποδηλώνεται από τον χαλκό· και τέταρτη βασιλεία, η τελευταία, είναι η σιδερένια. «Θα τους ποιμάνεις, λοιπόν, με ράβδο σιδερένια». Δες τη συμφωνία της προφητείας· είδε, βεβαίως, ότι ο λίθος αποκόπηκε από το όρος χωρίς χέρια. Πώς αποκόπηκε; Όχι με σίδερο, αλλά χωρίς χέρια· διότι η Παρθένος τίκτει αυτομάτως· και ο λίθος χτύπησε την εικόνα, και έγινε όρος μεγάλο και γέμισε ολόκληρη την οικουμένη. Ένας λίθος γεμίζει ολόκληρη τη γη: Εκείνος ο λίθος αποκόπηκε χωρίς χέρια, και έγινε όρος μεγάλο, και γέμισε ολόκληρη την οικουμένη.

Διότι, όταν πίστεψαν εκείνοι ανάμεσά τους που είχαν την ελπίδα της ευσέβειας, τότε ήλθε η σιδηρά ράβδος και διασκόρπισε εκείνους που παρέμειναν στην απιστία. «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδηρά· σαν σκεύος κεραμέως θα τους συντρίψεις». Γιατί λέει «Σαν σκεύος κεραμέως»; Διότι, εάν μεν ο πηλός πέσει ενώ είναι ακόμη υγρός, μπορεί να αναπλαστεί· εάν όμως γίνει σκεύος, και έλθει άπαξ σε επαφή με το πυρ και μεταβληθεί σε ξηρότατο όστρακο, τότε, εάν συντριβεί, δεν επιδέχεται πλέον καμία αποκατάσταση.

«Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια· σαν πήλινα σκεύη θα τους συντρίψεις». Κατά τη σιδερένια βασιλεία, λοιπόν, γεννιέται ο Χριστός· αποκόπηκε λίθος χωρίς τη χρήση χεριών. Δες πώς συμφωνούν τα γεγονότα και πόσο όμοια είναι τα λόγια· και χτύπησε την εικόνα, και κατέλυσε τις επίγειες βασιλείες· και έγινε μεγάλο όρος, και γέμισε ολόκληρη τη γη. Αυτό το όνειρο είχε δει ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ· λησμονήθηκε όμως το όνειρο, προκειμένου να μην το διηγηθεί στους μάγους και, κατά τη συνήθεια, εξαπατηθεί από αυτούς, ακούγοντας άλλα αντί άλλων. Μετά από λίγο χρόνο, λοιπόν, ο ίδιος ο Δανιήλ βλέπει το όνειρο με διαφορετικό τρόπο· δεν ήταν όμως όνειρο, αλλά αποκάλυψη οπτασίας· του φάνηκε ότι βρισκόταν δίπλα στη θάλασσα· και λέει ο Δανιήλ: «Τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα».

Γι' αυτό ο Προφήτης, προφητεύοντας από παλιά, έλεγε: «Σαν τα σκεύη του κεραμέα θα τους συντρίψεις». Δεν είπε, σαν τα οστράκινα σκεύη, τα οποία κατέχει ο καθένας· διότι σκεύη του κεραμέα είναι εκείνα που κατασκευάζει ο κεραμέας στον τροχό· και τα σκεύη του κεραμέα είναι πήλινα, ενώ τα δικά μας οστράκινα. Προαναγγέλλοντας, λοιπόν, την αναχώνευση διά του βαπτίσματος, λέει: «Σαν τα σκεύη του κεραμέα θα τους συντρίψεις». Αναπλάθει, λέει, και χωνεύει. Καταβαίνω στο βάπτισμα, και αναπλάθεται η μορφή μου, και την αναχωνεύει το πυρ του Πνεύματος, και γίνεται οστράκινη. Και για να βεβαιωθείς ότι τα λόγια αυτά δεν είναι υπερβολή, άκουσε τον Ιώβ που λέει: «Μας έπλασε από πηλό»· και τον Παύλο: «Έχουμε δε τον θησαυρό αυτόν σε οστράκινα σκεύη».

Διότι τα κατορθώματα είναι κοινά, όπως ακριβώς είναι κοινά και όλα τα έργα. «Ράβδο δυνάμεώς σου θα εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών». Με τον όρο «ράβδο δυνάμεως» εννοεί την ίδια τη δύναμη. Μνημονεύει δε τη Σιών, επειδή από εκεί έλαβαν αρχή τα κατορθώματα. Διότι εκεί έδωσε και τον νόμο, εκεί τέλεσε και τα θαύματα· από εκεί άρχισε το κήρυγμα και εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη. Εάν όμως θέλεις να εκλάβεις τα λεγόμενα αναγωγικά, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Αλλά έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων». «Ράβδο δυνάμεώς σου θα εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών». Η ράβδος άλλοτε μεν είναι τιμωρητική και ευεργετική, άλλοτε δε παρηγορητική, και σύμβολο βασιλείας. Και για να πεισθείς ότι έχει και τις δύο ιδιότητες, άκουσε τον Προφήτη που λέει: «Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν». Και πάλι: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια· σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις». Και ο Παύλος: «Τι θέλετε; Να έλθω προς εσάς με ράβδο, ή με αγάπη και πνεύμα πραότητας;» Είδες πώς αποτελεί μέσο παιδαγωγίας· δες πώς αποτελεί και σύμβολο βασιλείας. Διότι λέει ο Ησαΐας: «Θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα της»· και ο Δαβίδ: «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου».

Δʹ. Και αινισσόμενος αυτήν τη συντριβή και αυτόν τον μυστικό καθαρμό για εμάς, ο προφήτης έλεγε προηγουμένως: «Σαν σκεύος κεραμέως θα τους συντρίψεις». Διότι, το ότι ο λόγος αναφέρεται στους πιστούς, μας το αποδεικνύουν σαφώς τα προηγούμενα: «Υιός μου είσαι εσύ», λέει, «εγώ σήμερα σε γέννησα. Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης». Είδες πώς μνημόνευσε την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, και πώς μίλησε για τη βασιλεία του Χριστού που εκτείνεται παντού; Έπειτα λέει πάλι: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια»· όχι καταπιεστική, αλλά ισχυρή· «σαν σκεύος κεραμέως θα τους συντρίψεις». Ιδού, και το λουτρό παραλήφθηκε με πιο μυστικό τρόπο· διότι δεν είπε απλώς πήλινα σκεύη, αλλά σκεύη κεραμέως. Αλλά προσέξτε.

Μεγάλη δε χαρά ευαγγελίζεται ο άγγελος στους ποιμένες, η οποία προορίζεται για όλον τον λαό, ότι γεννήθηκε για εμάς σήμερα σωτήρας, ο οποίος είναι ο Χριστός ο Κύριος, στην πόλη του Δαβίδ, ο ποιμένας των ποιμένων και ποιμενάρχης και αγελάρχης και βασιλιάς και κυβερνήτης, ο οποίος, αφού συγκροτήσει λογικά ποίμνια, θα εγκαταστήσει δικούς του ποιμένες, σοφούς και αληθινούς, οι οποίοι θα θέσουν καλώς τη ζωή τους υπέρ των προβάτων, όπως ακριβώς ο αρχιποιμένας Χριστός την έδωσε υπέρ πάντων, και θα κατευθύνουν το ποίμνιο προς τους νοητούς λειμώνες της βασιλείας των ουρανών, απωθώντας και αποδιώχνοντας τους λύκους από τη μάνδρα με τη σιδερένια ράβδο, συντρίβοντάς τους με το σταυρικό όπλο, με την οποία ράβδο ο Χριστός προσείλκυσε ως κληρονομιά τα έθνη και τα πέρατα της γης.

«Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις. Και τώρα, βασιλιάδες, συνετιστείτε· διδαχθείτε, όλοι εσείς που κρίνετε τη γη. Δουλέψτε στον Κύριο με φόβο, και να αγαλλιάσθε ενώπιόν Του με τρόμο. Αδράξτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος και χαθείτε από τη δίκαιη οδό, όταν ανάψει γρήγορα ο θυμός Του. Μακάριοι είναι όλοι όσοι ελπίζουν σε Αυτόν.» Και πάλι, προαναγγέλλοντας το προφητικό πνεύμα μέσω άλλης προφητείας, διά του ίδιου του Δαβίδ, ότι ο Χριστός θα βασιλεύσει μετά τη σταύρωσή Του, είπε τα εξής: «Ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη, και αναγγέλλετε από μέρα σε μέρα τη σωτηρία Του», «διότι μέγας είναι ο Κύριος και σφόδρα αξιοΰμνητος, φοβερός πάνω από όλους τους θεούς, διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι είδωλα δαιμονίων, ενώ ο Θεός εποίησε τους ουρανούς. Δόξα και αίνος υπάρχει ενώπιόν Του, και ισχύς και καύχημα στον τόπο του αγιάσματός Του. Αποδώστε στον Κύριο, τον Πατέρα των αιώνων, δόξα.» «Λάβετε χάρη, και εισέλθετε ενώπιόν Του, και προσκυνήστε στις άγιες αυλές Του. Ας φοβηθεί από το πρόσωπό Του όλη η γη, και ας ορθωθεί και ας μη σαλευτεί. Ας ευφρανθούν ανάμεσα στα έθνη· ο Κύριος εβασίλευσε» «από το ξύλο.»

Ζήτησε, όχι επειδή είσαι κατώτερος ως προς τη δική μου ουσία, αλλά εξαιτίας της μορφής του δούλου. «Ζήτησέ μου και θα σου δώσω» τα γένη των ανθρώπων και «θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις», όχι για να τους αφανίσεις απλώς, αλλά για να κυριαρχήσεις επί πάντων, ως αιώνιος βασιλιάς. Ως ράβδο εδώ να εννοείς το ξύλο του σταυρού· ονομάστηκε δε σιδερένια επειδή είναι άθραυστη. Διότι πράγματι συνέτριψε διάβολο, δαίμονες, ειδωλολατρικά ξόανα και τυράννους βασιλιάδες, και η ίδια δεν θρυμματίστηκε καθόλου. «Και τώρα, βασιλιάδες, συνετιστείτε και διδαχθείτε όλοι» εσείς που βρίσκεστε στην εξουσία, «που κρίνετε τη γη». Κατανοήστε ποια είναι η ράβδος και ποιος ο ποιμένας, και ως Κύριο δικό μας «δουλέψτε σε αυτόν με φόβο» και πίστη «και αγαλλιάσθε για αυτόν με τρόμο» και όχι αυθάδικα. «Αδράξτε την παιδεία» γύρω από αυτόν από τις θείες Γραφές, «μήπως τυχόν οργιστεί ο Κύριος» επειδή ασεβείτε «και χαθείτε από τη δίκαιη οδό, όταν ανάψει γρήγορα ο θυμός του» εναντίον των ασεβών χριστοκτόνων. «Μακάριοι όλοι όσοι έχουν στηρίξει την πεποίθησή τους σε αυτόν» που πρόκειται να κρίνει ζώντες και νεκρούς.

Χαίρε, τριδένδριο μονόδενδρο ξύλο, που κάποτε ήσουν δόξα του Λιβάνου, τώρα όμως είσαι δική μας δόξα και τείχος ακράδαντο, και ράβδος και βακτηρία, και «ράβδος ευθύτητος» και ράβδος δυνάμεως, διά της οποίας συντρίβονται τα νοητά έθνη σαν σκεύη κεραμέως.

Πόσο σπουδαία ήταν και η κάθοδός σου στη δυτική χώρα των Δαλματών, θεοειδέστατε βασιλιά· πραγματικά φοβερό ήταν και αυτό, πέρα από κάθε περιγραφή και αφήγηση. Διότι, αφού εμφανίστηκες στους ταλαίπωρους Δαλμάτες ως πυρ αφανιστικό και όχι ως φως φωτιστικό, συνέτριψες όπλο και ρομφαία και πόλεμο, και κατέκαψες ασπίδες στη φωτιά, και πιο αποτελεσματικά από τη φωτιά που κατακαίει το δάσος, αφάνισες τα πάντα εκεί. Εξαιτίας αυτού ο Νεεμάν, που ήταν επιρρεπής σε κάθε κακία, εξοντώθηκε λιώνοντας σαν κερί, και αυτός που ήταν πλούσιος σε επιορκία και καθημερινά ευφραινόταν λαμπρά με αυτήν σαν να ήταν εκλεκτό έδεσμα, τώρα στενάζει και οδυνάται στη φλόγα των συμφορών, την οποία ο ίδιος επιπόλαια άναψε για τον εαυτό του σαν καμίνι· και παρακαλεί βέβαια να τον δροσίσει κάποιος με την άκρη του δαχτύλου, αλλά, μη έχοντας κανέναν να τον σπλαχνιστεί εξαιτίας του χάσματος της αποστασίας, το οποίο ο ίδιος διεύρυνε για τον εαυτό του, απεργαζόμενος αδέξια τον ίδιο του τον όλεθρο, θρηνεί γοερά καθώς γίνεται στάχτη· και έχοντας τιμωρηθεί για την ανομία και τις αλλεπάλληλες παρασπονδίες, φοβάται, ιδού, μήπως και λιώσει η ψυχή του σαν αράχνη, και έχοντας ποιμανθεί με σιδερένια ράβδο από το δικό σου γενναίο στράτευμα, αναμένει με τρόμο τη συντριβή του σαν πήλινο σκεύος.

Όντως αυτός ο λαός είναι μωρός και όχι σοφός· διότι, ενώ τάχθηκαν πρώτοι στη νομοθεσία, δεν κατατάχθηκαν ούτε στην έσχατη θέση της θεογνωσίας. Δεν άκουσες τον βασιλιά Δαβίδ που θεοφορούμενος ψάλλει: «από το στόμα των νηπίων και εκείνων που θηλάζουν κατήρτισες αίνο, εξαιτίας των εχθρών σου, για να καταλύσεις τον εχθρό και τον εκδικητή»; Δεν τον πιστεύεις ως προφήτη; Πίστεψέ τον ως συγγενή, εάν βέβαια δεν απαρνήθηκες τη συγγένεια και με τα λόγια· διότι γνωρίζουμε από παλιά ότι με τα έργα έχεις αποστατήσει από αυτήν. Τον καταφρονείς ως ποιμένα; Φοβήσου τον ως βασιλιά· γνωρίζει να απειλεί βασιλικά, όταν αντιλαμβάνεται αυτούς που ολιγωρούν ή αυθαδιάζουν, και επιφέρει αστραφτερή ρομφαία και ποιμαίνει με σιδερένια ράβδο και συντρίβει σαν πήλινα σκεύη όσους στηρίζονται στη σαθρότητα των λογισμών. Πες μαζί του μεγαλόφωνα: «από το στόμα των νηπίων και εκείνων που θηλάζουν κατήρτισες αίνο». Για τη δική σου εκδίκηση προσήλθε ο Σωτήρας, για τη δική σου εκδίκηση καταρτίζει τον αίνο των νηπίων. Γιατί φθονείς τον ίδιο σου τον εαυτό για τη σωτηρία σου; Γιατί είσαι τόσο κακός στο να ανταποδώσεις τη χάρη; Αν και αυτό, παρότι φαύλο, είναι ωστόσο καλύτερο από τη δική σου μοχθηρία. Απειθείς σε αυτά που άκουσες; Πείσου σε αυτά που βλέπεις.