Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 20:12

Διότι μέσω του Ησαΐα λέει Εκείνος που ερευνά καρδιές και νεφρούς, ο οποίος «διεισδύει μέχρι τον μερισμό ψυχής και πνεύματος, αρθρώσεων και μυελών, και είναι κριτής των σκέψεων και των προθέσεων της καρδιάς, ενώπιον του οποίου τα πάντα είναι γυμνά και τετραχηλισμένα»: «Αλίμονο, αποστάτες τέκνα, λέει ο Κύριος, κάνατε βουλή και όχι μέσω εμού, και συνθήκες όχι διά του Πνεύματός μου, για να προσθέσετε αμαρτία στην αμαρτία». Διότι εκείνος που λέει ότι ο Ιησούς είναι Κύριος, ασφαλώς θα το πει εν Αγίω Πνεύματι, σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου· ενώ όποιος μελετά το αντίθετο, δεν μιλά εν Αγίω Πνεύματι· πώς άλλωστε; Αλλά μάλλον θα μιλήσει εν Βεελζεβούλ. Επομένως, δεν έγιναν διά του Αγίου Πνεύματος οι συνθήκες των Ιουδαίων, διότι πρόσθεταν αμαρτίες πάνω στις αμαρτίες, καθώς οι ίδιοι πρωτίστως επέσειαν την καταστροφή από την απείθεια στα δικά τους κεφάλια, μεταδίδοντάς την και σε άλλους με το να τους εμποδίζουν να ομολογήσουν τον Χριστό. Διότι το εγχείρημά τους είναι όντως γεμάτο από την έσχατη ασέβεια, όμως ο ψαλμωδός τους περιγελά που επιδίδονται σφαλερά σε ένα ανώφελο πράγμα, λέγοντας: «Κύριε, εν τη οργή σου θα τους συνταράξεις, και θα τους καταφάγει φωτιά, τον καρπό τους από τη γη θα αφανίσεις, και το σπέρμα τους από τους υιούς των ανθρώπων· διότι έστρεψαν εναντίον σου κακά, διαλογίστηκαν βουλή την οποία δεν θα μπορέσουν να εδραιώσουν». Διότι δεν κατάφεραν διόλου να εδραιώσουν τη θεομάχο βουλή τους, μολονότι πολλές φορές και με μύριους τρόπους επιχείρησαν να εξαφανίσουν τη δόξα του Χριστού.

Στα έθνη λοιπόν παραγγέλλει να κατορθώσουν αυτά τα δύο, να διαγνώσουν το μυστήριο του Χριστού, και μάλιστα ότι πρέπει να υποτάσσονται σε αυτούς που το διδάσκουν. Διότι λέει, γνωρίστε και δεχθείτε τον λόγο του, και ηττηθείτε, δηλαδή, υποχωρήστε και μην αντιστέκεστε στους αγίους μυσταγωγούς· αλλά μάλλον υπακούστε σε αυτούς έως τις εσχατιές της γης, δηλαδή όσοι βρίσκονται σε κάθε πόλη και χώρα, και μέχρι τα ίδια τα πέρατα της οικουμένης. Και εκείνοι που ηττώνται και θέλουν να παραχωρούν τη νίκη στους δασκάλους της αλήθειας, θα δεχθούν εύκολα τον λόγο του, και έχοντας πιστέψει στον Χριστό θα βαδίσουν κατευθείαν προς κάθε αγαθό, και αφού κατορθώσουν την πιο αγαπητή σε αυτόν αρετή, θα κληρονομήσουν λαμπρή και αξιοζήλευτη δόξα. Και αυτά μεν τα λέει ο προφήτης προς τα πλήθη των Εθνικών, σαν από το πρόσωπο των αγίων αποστόλων και ευαγγελιστών· Εσείς όμως, ω Ιουδαίοι, αν και ισχύσατε, θα ηττηθείτε. Διότι, όσον αφορά τον σκοπό που είχαν οι Ιουδαίοι, υπερίσχυσαν έναντι του Χριστού, αφού τον παρέδωσαν στον σταυρό οι άθλιοι. Όμως βουλεύτηκαν βουλή, την οποία δεν θα μπορέσουν να σταθούν, σύμφωνα με το γεγραμμένο. Διότι δεν ήταν δυνατόν να περιβάλουν με θάνατο τον αρχηγό της ζωής.

Γι' αυτό τον λόγο λέει: «Κατάρα θα καταφάγει αυτό το σχέδιο». Διότι πράγματι καταραμένη αποδείχθηκε η σκέψη των Ιουδαίων, εννοώ φυσικά αυτήν ενάντια στον Σωτήρα όλων μας, τον Ιησού Χριστό. Διότι ο Θεός και Πατέρας έστειλε προηγουμένως τους αγίους προφήτες, και εκείνοι τους σκότωσαν. Έπειτα, μετά από αυτούς, έστειλε τον αγαπητό για να λάβει τους καρπούς του αμπελώνα Του, σύμφωνα με την παραβολή που αναφέρεται στα Ευαγγέλια. Οι δε αχάριστοι γεωργοί που προΐσταντο του αμπελώνα, αν και κατανόησαν ότι αυτός είναι ο Υιός και ο κύριος του κτήματος, είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος· ελάτε να τον σκοτώσουμε, και ας κρατήσουμε για τον εαυτό μας την κληρονομιά του». Καταραμένο, λοιπόν, λέει, είναι ένα τέτοιο σχέδιο. Αυτό μνημονεύει και ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας κάποτε: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη, και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης, και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού Του». Και κάποτε πάλι, για όσους διέπραξαν τέτοια αμαρτήματα λέει: «Θα τους κατακρημνίσεις και δεν πρόκειται να τους ανοικοδομήσεις, διότι έστρεψαν εναντίον σου κακά, και επινόησαν σχέδιο, το οποίο δεν πρόκειται να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν».

Έπειτα δηλώνει ότι θα απαιτηθούν πικρές και ανυπόφορες τιμωρίες από εκείνους που αμάρτησαν απέναντί του· διότι νόμισαν μεν ότι μπορούν να υποβάλουν σε θάνατο τον Κύριο, ο οποίος είναι ο αρχηγός της ζωής. Αλλά, όπως λέει ο Ψαλμωδός: «Επινοήσαν σχέδιο, το οποίο δεν θα μπορέσουν να πραγματοποιήσουν». Διότι ήταν πραγματικά αδύνατο, εφόσον ο ίδιος είναι η ζωή, να κρατηθεί από τον θάνατο. Αναστήθηκε λοιπόν με τη δύναμη του Θεού και Πατέρα, όπως έχει γραφτεί, όχι επειδή ο ίδιος αδυνατούσε, καθόσον νοείται ως Λόγος και Θεός, στο να μπορέσει -εννοώ- να απομακρύνει τη φθορά από τη δική του σάρκα, αλλά επειδή έγινε άνθρωπος και φαινόταν να το δέχεται αυτό από τον Πατέρα. Διότι τα πάντα για τον άνθρωπο είναι θεόσδοτα. Ότι δηλαδή ο Θεός και Πατέρας κατήργησε μέσω αυτού το κράτος του θανάτου με την εκ νεκρών ανάστασή του, γίνεται σαφές όταν ο ίδιος έλεγε στα πλήθη των Ιουδαίων: «Γκρεμίστε τον ναό αυτόν, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Επειδή όμως τα έργα που υπερβαίνουν την ανθρώπινη δύναμη και φύση συνήθιζε να τα αποδίδει μάλλον στο πρόσωπο του Πατέρα, για αυτόν ακριβώς τον λόγο και εδώ λέει ανθρώπινα: Ιδού, ο Κύριος με βοηθά, ποιος θα με βλάψει; Διότι, λέει, εφόσον με υπερασπίζεται ο Θεός και Πατέρας, και αφανίζει κάθε δική σας απειλή, και στερεώνει τη δική μου δόξα, ποιος θα βρεθεί ανάμεσά σας τόσο ισχυρός, ώστε να αντιταχθεί στην ανίκητη βουλή, και να μπορέσει να βλάψει εκείνον που βοηθείται από Αυτόν;

«Επειδή κατεύθυναν εναντίον σου κακά· διαλογίστηκαν σχέδιο το οποίο δεν θα μπορέσουν να πραγματοποιήσουν.» Διότι δεν ήταν δυνατόν η ζωή να κρατηθεί από τα δεσμά του θανάτου. Διότι αναστήθηκε από τους νεκρούς, αφού σκύλευσε τον Άδη, και αφού είπε: «σε αυτούς που βρίσκονται στα δεσμά: Βγείτε έξω· και σε αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι: Φανερωθείτε.» Αφού άνοιξε τον δρόμο στην ανθρώπινη φύση για να επιστρέψει στη ζωή, και αφού φανέρωσε τον εαυτό του στους αγίους μαθητές, και τους κατέστησε μυσταγωγούς της οικουμένης, και τους έδωσε την εντολή να βαπτίζουν στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, ανέβηκε προς τον Πατέρα, σαν μια απαρχή και ένας πρώτος καρπός αυτών που έχουν κοιμηθεί, καθώς και στα πνεύματα που βρίσκονται ψηλά, ώστε να καταστήσει τον ουρανό βατό και σε εμάς τους ίδιους. Γι' αυτό άλλωστε έλεγε στους αγίους μαθητές: «Πηγαίνω, και θα σας ετοιμάσω τόπο· και πάλι θα έρθω, και θα σας παραλάβω κοντά μου· ώστε όπου είμαι εγώ, εκεί να είστε και εσείς μαζί μου.» Εορτάζοντας λοιπόν όλα αυτά, είναι αναγκαίο να εξαγνιζόμαστε με κόπους, και με τις νηστείες να νεκρώνουμε τη σάρκα, ή μάλλον την ηδονή που υπάρχει στη σάρκα και προέρχεται από αυτήν· ώστε, όντας καθαροί, να ενωθούμε με καθαρότητα με τον άγιο Θεό μέσω του μεσίτη Χριστού, και να αναδείξουμε τους εαυτούς μας άξιους της λαμπρότητας των αγίων.

Επομένως, η μεν πρώτη σκηνή, εφόσον διατηρούσε την υπόστασή της, θα μπορούσε να υποδηλώνει τη δύναμη της λατρείας σύμφωνα με τον νόμο, η οποία δεν εισήγαγε κανέναν στα Άγια των αγίων, ούτε βέβαια τον προέπεμπε στο εσωτερικό του καταπετάσματος. Διότι μόνο για εμάς εγκαινίασε ο Χριστός αυτήν την άγια και τριπόθητη είσοδο. Επειδή, λοιπόν, έχουμε πλέον εισαχθεί πλήρως, και έχει αφαιρεθεί το καταπέτασμα από τη διάνοια όλων μας, ας αναζητήσουμε τώρα με λεπτομέρεια και με τα πιο καθαρά μάτια τα κεκρυμμένα, και, σαν να διαρρηγνύουμε τη σκιά του νόμου, ας δούμε την αλήθεια. Νόμισαν, λοιπόν, όπως είπα, από πάρα πολλή ασυνεσία οι Ισραηλίτες ότι θα μπορούσαν να καταστήσουν δέσμια του θανάτου τη ζωή, δηλαδή τον Χριστό. Αλλά αστοχούσαν ως προς τον σκοπό, βάλλοντας στα χαμένα και κοπιάζοντας μάταια, και, όπως λέει ο προφήτης Δαβίδ, «καταστρώνοντας σχέδιο το οποίο δεν θα μπορέσουν να πραγματοποιήσουν». Διότι με περίσσια σοφία ο Σωτήρας και Κύριος των όλων, καθότι ο ίδιος είναι η απόλυτη σοφία, μετέτρεψε αυτό που στήθηκε από τη διαβολική κακοτροπία σε αφορμή σωτηρίας και ζωής για όλη τη γη. Διότι επέτρεψε και στη δική του σάρκα να γευθεί τον θάνατο, σύμφωνα με το γεγραμμένο, ώστε, αφού την αποδείξει ανώτερη και από τον θάνατο μέσω της εκ νεκρών αναστάσεως, να κατορθώσει για όσους βρίσκονται στη γη το να μπορούν να υπερισχύσουν και του θανάτου και της φθοράς.

Αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που είπε ψάλλοντας και ο θεσπέσιος Δαβίδ για όσους προέρχονται από τον Ισραήλ, ότι σκέπτονταν φοβερά πράγματα εναντίον της δικής τους κεφαλής, για να μην πω εναντίον του Χριστού: «Συνέλαβαν σχέδιο το οποίο δεν θα μπορέσουν να πραγματοποιήσουν.» Πολέμησε, λοιπόν, ο Ισραήλ τον Χριστό, ευρισκόμενος στο σκοτάδι, δηλαδή, μη έχοντας τον θείο νου για φωτισμό, ούτε τη λαμπερή ημέρα, ούτε τον νοητό αυγερινό που ανατέλλει στις καρδιές όσων πιστεύουν. Διότι παρέμεινε απειθής, και όπως λέει ο προφήτης, «Ενώ περίμεναν το φως, τους ήρθε σκοτάδι· ενώ περίμεναν την αυγή, περπάτησαν μέσα στο βαθύ σκοτάδι.» Αλλά ο θεσπέσιος Παύλος γράφει προς εκείνους που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης και έχουν πλουτίσει με τον πλούτο του Πνεύματος, λέγοντας: «Δεν ανήκουμε στη νύχτα, ούτε στο σκοτάδι, αλλά είμαστε υιοί του φωτός και της ημέρας.» Το ότι δε έγιναν ανώτεροι από την αμάθεια των Ιουδαίων, και ξεπέρασαν το σκοτάδι που ταίριαζε σε εκείνους, το υποδήλωνε προσθέτοντας: «Η νύχτα προχώρησε, και η ημέρα πλησίασε. Ας αποβάλουμε, λοιπόν, τα έργα του σκότους και ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός· ας περπατήσουμε με ευσχημοσύνη όπως την ημέρα.» Επομένως, όσοι πίστεψαν βρίσκονται στην ημέρα, ενώ οι απειθείς πολεμούν τον Χριστό σαν μέσα στη νύχτα και στο σκοτάδι. Αυτό έπραξαν εκείνοι που προέρχονται από τον Ιακώβ, όμως ασθένησαν και νικήθηκαν, και δεν μπορούν να ορθοποδήσουν. «

Διότι δεν είναι δυνατόν να αποδείξει κανείς κάτι τέτοιο μέσα από αναγκαίους και αληθείς συλλογισμούς. Αλλά, εάν μεν καθιστούν σε εμάς ως νόμο το δικό τους θέλημα, «συνέλαβαν σχέδιο το οποίο δεν θα μπορέσουν να πραγματοποιήσουν». Διότι εμείς πρέπει να δίνουμε προσοχή όχι τόσο σε αυτούς, αλλά στη θεόπνευστη Γραφή. Εάν όμως νομίζουν ότι, επειδή η ανθρώπινη φύση είναι ένα τίποτα μπροστά στη θεία υπεροχή, πρέπει αυτή να υφαρπάζεται και να αναλώνεται, όπως ισχυρίζονται οι ίδιοι, θα πούμε πάλι: «Πλανάσθε, επειδή δεν γνωρίζετε τις Γραφές ούτε τη δύναμη του Θεού». Διότι δεν ήταν ακατόρθωτο για τον φιλάγαθο Θεό να καταστήσει τον Εαυτό Του ανεκτό στα μέτρα της ανθρωπότητας, και αυτό μας το προανήγγειλε αινιγματωδώς, μυσταγωγώντας τον Μωυσή και διαγράφοντας από τότε τυπολογικά τον τρόπο της ενανθρώπησης. Διότι εμφανίστηκε με μορφή φωτιάς στη βάτο, στην έρημο, και η φωτιά άστραφτε μέσα στον θάμνο, όμως αυτός δεν κατακαιγόταν. Και ο Μωυσής θαύμασε το θέαμα. Αν και πώς το ξύλο να μην είναι ασυμβίβαστο με τη φωτιά; Κι όμως η εύφλεκτη ύλη άντεξε τις επιθέσεις της φλόγας. Αλλά, όπως είπα, το γεγονός ήταν τύπος ενός μυστηρίου, που καθιστούσε τη θεία φύση του Λόγου ανεκτή στα μέτρα της ανθρωπότητας, εφόσον βέβαια ο Ίδιος το ήθελε. Διότι τίποτα απολύτως δεν του είναι αδύνατον. Β— Να ξέρεις καλά, ότι εκείνοι δεν θα επέλεγαν να φρονούν τα ίδια. Α— Θα αποδειχθεί λοιπόν εσφαλμένη η άποψή τους και, αναντίρρητα, η διδασκαλία που πρεσβεύουν συνεπάγεται για εμάς δύο υιούς και δύο χριστούς. Β— Δύο βέβαια όχι.

Αντί για το «Έκλιναν», ο Σύμμαχος αναφέρει: «Ότι συνωμότησαν εναντίον σου για κακό». Διότι, αν και φαίνονταν να πολεμούν ανθρώπους, εντούτοις, επειδή τους επιβουλεύονταν όχι για κάποια εύλογη αιτία ούτε για κάποια άτοπη πράξη, αλλά μόνο εξαιτίας της ευσέβειάς τους προς εσένα, εύλογα θα μπορούσε να πει κανείς ότι αυτοί επιβουλεύτηκαν εσένα τον Θεό, και πως όλες τις σκευωρίες που σχεδίασαν κατά των οσίων σου, τις μηχανεύτηκαν εναντίον σου, του Θεού. Γι' αυτό, λοιπόν, θα τους βρουν τα όσα προαναφέρθηκαν, και δεν θα μπορέσουν να διαφύγουν από τα δικά σου χέρια. Διότι αυτοί μεν μηχανεύονταν και έπρατταν τα πάντα με άθεο φρόνημα, απεργαζόμενοι σχέδια εναντίον σου, του Θεού· εσύ όμως τους έκανες να στραφούν προς τα πίσω και να τραπούν σε φυγή, ώστε να στρέψουν τα νώτα τους διωκόμενοι από τη δική σου οργή.

«ότι θα δώσεις» Το σώμα και το αίμα του Χριστού, μέσω του οποίου τρέφεται και σώζεται ο πιστός άνθρωπος αιώνια. «θα ευφράνεις» Διότι μεγάλη ευφροσύνη για τον άνθρωπο είναι το να βρίσκεται μαζί με τον Θεό. «ότι ο βασιλιάς» Ο Χριστός, ως αληθινός βασιλιάς, όντας αχώριστος από την αγάπη προς τον Πατέρα, δεν κλονίστηκε. «στο έλεος» Δηλαδή δεν μετάνιωσε που ελέησε τον άνθρωπο. «ας βρεθεί» Για τους Ιουδαίους είναι οφθαλμοφανές· διότι αυτοί είναι εχθροί του Χριστού, και αυτοί υπέπεσαν στην καταδίκη, η οποία είναι το χέρι του Θεού. «το δεξί σου χέρι» Ομοίως και τα τέκνα των Ιουδαίων· διότι, επειδή καταφρόνησαν το δεξί χέρι του Χριστού, από αυτό συντρίφθηκαν. «θα τους θέσεις» Διότι την εποχή των θαυμάτων του Χριστού οι Ιουδαίοι άναψαν σαν καμίνι από τον φθόνο και τη ζήλια. Μιλάει όμως και για τον καιρό της συντέλειας. «Κύριε, εν οργή» Διότι η φωτιά τους δεν θα σβήσει, λέει ο Ησαΐας. Διότι τότε θα έλθει προς αυτούς με οργή. Τότε. Πότε; Στη συντέλεια. «τον καρπό» Διότι μέσω της αναστάσεως ο Χριστός κατήργησε από αυτούς τις απαρχές, τις προσφορές, τις νουμηνίες και τις θυσίες. «και το σπέρμα» Διότι από όλους τους υιούς των ανθρώπων οι Ιουδαίοι έγιναν βδελυροί και μισητοί, επειδή σήκωσαν τα χέρια τους εναντίον του Θεού. «ότι έκλιναν» Έχοντας σκεφτεί πονηρά (κάνοντας πονηρό λογισμό) εναντίον του Χριστού και Θεού τους· διότι πότε μπορεί (θα μπορέσει) να σταθεί όρθιος κάποιος που μηχανεύεται σχέδια εναντίον του Θεού;

Για ποιον λόγο όμως θα τα υποστούν αυτά; «Διότι έστρεψαν εναντίον σου κακά και διαλογίστηκαν βουλές» ψευδομαρτύρων, «τις οποίες δεν θα μπορέσουν να υποστηρίξουν».