Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 20:2

Στον Ψαλμό 20, 2-5, Αστέριος. Εκείνοι που προσεύχονταν υπέρ του Δαβίδ πριν από τον παρόντα ψαλμό έλεγαν: «Σώσε, Κύριε, τον βασιλιά και εισάκουσέ μας την ημέρα κατά την οποία θα σε επικαλεστούμε». Και πάλι: «Η σωτηρία της δεξιάς του έρχεται με κραταιά έργα». Όταν τον είδαν να ενδυναμώνεται από τον Θεό εναντίον των εχθρών του και να διασώζεται παραδόξως, έλεγαν γεμάτοι ευχαριστία: «Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλιάς». Διότι, έστω κι αν πολιορκείται συνεχώς από θλίψεις, μέσα σε μεγάλη δοκιμασία θλίψης η χαρά του περισσεύει, επειδή ενδυναμώνεται με την υπομονή, λέγοντας: «Ο Κύριος στάθηκε δίπλα μου και με ενδυνάμωσε». Και καθένας που κυριαρχεί στα πάθη του είναι ένας βασιλιάς που ευφραίνεται με τη δύναμη του Θεού, δηλαδή με την ευαγγελική διδασκαλία. Αυτό ακριβώς δηλώνοντας έλεγε ο Απόστολος: «Διότι δεν ντρέπομαι για το Ευαγγέλιο, επειδή είναι δύναμη Θεού για σωτηρία». Επειδή, λοιπόν, το Ευαγγέλιο είναι και δύναμη και σωτηρία, «και για τη σωτηρία που του δίνεις θα αγαλλιάσει σφόδρα»· διότι ο Ιησούς θεράπευσε με το Ευαγγέλιο ολόκληρη την οικουμένη που ασθενούσε. «Του έδωσες την επιθυμία της καρδιάς του»· στον μεν Δαβίδ την επιθυμία για τις εντολές του Θεού. Διότι ο ίδιος είπε: «Η ψυχή μου πόθησε σφοδρά να επιθυμεί τα κρίματα της δικαιοσύνης σου».

Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλιάς. Διότι θα του δώσεις ευλογία στον αιώνα του αιώνος. Σε όλες, λέει, τις γενεές θα είναι υμνούμενος και πολυθρύλητος, έχοντας αποκτήσει από εσένα τόση παρρησία. Διότι τη φράση «μετὰ τοῦ προσώπου σου», ο Σύμμαχος την απέδωσε ως «παρὰ τῷ προσώπῳ σου». Θα έχει λοιπόν, λέει, ευφροσύνη και συνεχή αγαλλίαση από το πρόσωπό σου, δηλαδή επειδή τυγχάνει της δικής σου ευμένειας. Η αιτία δε αυτών για εκείνον υπήρξε το ότι εναπόθεσε την πεποίθησή του σε εσένα. Θα τον ευφράνεις με χαρά μαζί με το πρόσωπό σου. Πρόσωπο του Πατρός είναι ο Υιός. Εκείνος που έχει δει εμένα, λέει, έχει δει τον Πατέρα. Μαζί με Αυτόν πρόκειται να ευφρανθούμε στον ουρανό, όπως οι παράνυμφοι μαζί με τον νυμφίο.

Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλιάς, και για τη σωτηρία σου θα αγαλλιάσει σφόδρα. Στον Ιερεμία: Ο Κύριος είναι αυτός που δημιούργησε τη γη με την ισχύ του, που ανόρθωσε την οικουμένη με τη σοφία του. Στο Δευτερονόμιο: Δεν θα φοβηθείτε άλλους θεούς, και δεν θα τους προσκυνήσετε, και δεν θα τους προσφέρετε θυσίες, και δεν θα τους λατρεύσετε πλέον, παρά μόνο τον Κύριο ο οποίος σας ανέβασε από τη γη της Αιγύπτου, με τη μεγάλη του ισχύ και με υψηλό βραχίονα.

Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλεύς. Νομίζω ότι και αυτά τα προκείμενα λόγια λέγονται από εκείνους οι οποίοι προσευχήθηκαν υπέρ του Δαβίδ και στα προηγούμενα εδάφια. Έχοντας, λοιπόν, μάθει τώρα ο Δαβίδ από τις θείες αποκαλύψεις που του δόθηκαν τα σχετικά με τη σωτηρία που πρόκειται να προέλθει από το σπέρμα του, και για τη δύναμη που εμπεριέχεται σε αυτή τη σωτηρία, για όλα αυτά θα ευφρανθεί και θα αγαλλιάσει σφόδρα. Και αντλώντας θάρρος από αυτά, και αφού υπερίσχυσε των εχθρών μέσω αυτών, σε σένα, τον νικοποιό Θεό, αναθέτει τα βραβεία της νίκης. Χαίρεται και αγάλλεται υπερβολικά, καθώς διασώζεται από εσένα από την επιβουλή των εχθρών· και δεν αγάλλεται τόσο για την προσωπική του σωτηρία, όσο για το γεγονός ότι η σωτηρία του παρέχεται από εσένα. Διότι, έχοντας επιθυμήσει τη σωτηρία που προέρχεται από εσένα, και έχοντας αναπέμψει ικεσία γι' αυτήν με τα ίδια του τα χείλη στις προσευχές του προς τον Θεό, δεν θα εκπέσει από την ελπίδα του, ούτε θα στερηθεί το αίτημά του, αλλά θα επιτύχει την επιθυμία του σύμφωνα με τις προσευχές του.

Και με τη σωτηρία σου θα αγαλλιάσει σφόδρα. Διότι, λέγει, τον ευφραίνει ο Θεός με χαρά, όταν τον καταστήσει επόπτη της δόξας Του πρόσωπο με πρόσωπο. Γι' αυτό λέγει ο Σύμμαχος: Θα τον χαροποιήσεις με ευφροσύνη ενώπιον του προσώπου σου. Διότι κατά τον καιρό της κρίσεως, όταν ο Δαβίδ, στεκόμενος ανάμεσα στους σεσωσμένους, θα αντικρίσει το πρόσωπο του μεγάλου Βασιλέως, και έχοντας το κεφάλι στεφανωμένο με πολύτιμο λίθο, στολισμένος με δόξα και μεγαλοπρέπεια, θα πληρωθεί με ένθεη χαρά και ουράνια ευφροσύνη.

Στο ενδιάμεσο παρενεβλήθη η μνεία για εκείνους που φοβούνται το όνομα του Κυρίου, επειδή και σε αυτούς η προφητεία έχει υποσχεθεί την κληρονομιά. Αυτή δε η κληρονομιά ήταν η αιώνια ζωή, την οποία υποδηλώνει ο λόγος λέγοντας: «Ημέρες στις ημέρες του βασιλιά θα προσθέσεις». Επομένως, αφού ο βασιλιάς Δαβίδ προσευχήθηκε για μεγάλα πράγματα, ο Θεός υποσχέθηκε μέσω του Πνεύματος να προσθέσει ημέρες στις ημέρες του, και τα έτη του να διαρκέσουν έως τις ημέρες γενεάς και γενεάς. Διότι αυτή την κληρονομιά του υποσχέθηκε· πράγμα το οποίο άλλωστε δηλώνεται και στον εικοστό ψαλμό, όπου αναφέρεται: «Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλιάς. Την επιθυμία της καρδιάς του έδωσες σε αυτόν·» και στη συνέχεια: «Ζωή σου ζήτησε, και του έδωσες μακρότητα ημερών στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος». Επειδή δηλαδή προσευχήθηκε επιδιώκοντας τα επουράνια και επιθυμώντας τα δικά σου αγαθά· τον εισάκουσες, λέει, και αφού τον εισάκουσες, «του έδωσες την επιθυμία της καρδιάς του, και δεν του στέρησες τη θέληση των χειλέων του». Το ποια δε ήταν η επιθυμία του, και ποιο το αίτημα των χειλέων του, μας το διδάσκει στη συνέχεια λέγοντας: «Ζωή σου ζήτησε, και του έδωσες μακρότητα ημερών στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος».

Ψαλμός κ'. — ΙΒ'. Το χωρίο «Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλιάς» και τα εξής, θα μπορούσε κανείς να πει ότι δύναται να αναφέρεται στον Δαβίδ· όμως το «ζωή σου ζήτησε, και του έδωσες μακρότητα ημερών στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος», δεν αρμόζει πλέον στον Δαβίδ, επειδή μαρτυρείται και το τέλος του και ο χρόνος της ζωής του έχει περιοριστεί σε όχι μεγάλο αριθμό ετών. Επομένως, ο βασιλιάς αυτός πρέπει να είναι ο Χριστός, ο οποίος εγκαταστάθηκε από τον Πατέρα για να βασιλεύει στο επουράνιο όρος Σιών. Αυτός ζήτησε ζωή από τον Πατέρα, όχι για τον εαυτό Του, διότι ο Ίδιος ήταν η ζωή, αλλά για όλους όσοι θα πιστέψουν σε Αυτόν. Και του δόθηκε η χάρη, ώστε όλοι όσοι πίστεψαν σε Αυτόν να μπορούν να μεταβαίνουν από τον θάνατο στην αιώνια ζωή, και στη μακρότητα των ημερών κοντά στον Θεό, οι οποίες εκτείνονται στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος. Και τα υπόλοιπα όμως που λέγονται στον ψαλμό σχετικά με τη δόξα του βασιλιά, τα οποία δεν είναι μικρά, θα άρμοζαν περισσότερο στον Χριστό παρά στον Δαβίδ, εφόσον λάβουν την πρέπουσα διασαφήνιση.

«Εις το τέλος»: Η προφητεία του ψαλμού προκηρύχθηκε για τα μυστήρια που επρόκειτο να τελεστούν στον άνθρωπο από τον Χριστό στους έσχατους χρόνους. «Κύριε, εν τη δυνάμει»: Ο Χριστός βρίσκεται στη δύναμη του Πατρός· διότι ο Χριστός είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού, λέει ο απόστολος. Ευφραίνονται δε και οι επί γης βασιλείς, όταν με τη δύναμη του Χριστού κατορθώνουν τα έργα της βασιλείας. «Και επί τω σωτηρίω»: Και αυτό αφορά τον Χριστό· «σφόδρα»: διότι αγαλλίασε πολύ για τη σωτηρία που έγινε για τον άνθρωπο, την οποία πραγματοποίησε ο ίδιος με τη θέλησή του. «Την επιθυμίαν»: Και αυτό αφορά τον Χριστό· διότι με το δικό του θέλημα και, τρόπον τινά, με επιθυμία έσπευσε προς αναζήτηση του ανθρώπου. «Και την δέησιν»: Και αυτό είναι ο Χριστός· όταν προσευχόταν για τους αποστόλους προς τον Πατέρα λέγοντας: «Πατέρα, αγίασέ τους στο όνομά σου». «Ότι προέφθασας»: Διότι προ πάντων των αιώνων υπήρχε ο Υιός, αγιασμένος στη δόξα του Πατρός. «Έθηκας»: Και αυτό είναι ο Χριστός· με δόξα και τιμή τον στεφάνωσες. Αναφέρεται δε και στον κυριακό άνθρωπο, ο οποίος είναι εστεμμένος με τη θεότητα [η οποία είναι ο τίμιος λίθος]. «Ζωήν ητήσατο»: Διότι συνέγειρε και συνεκάθισε στα επουράνια τον άνθρωπο, ώστε πλέον να ζει στους αιώνες των αιώνων. «Μεγάλη η δόξα» [του κυριακού ανθρώπου]· διότι με μεγάλη δόξα δοξάστηκε με το να συγκαθίσει με τον Θεό. «Δόξαν»: Τη χάρη και τη σφραγίδα του βαπτίσματος· διότι έτσι μεγαλοπρεπής πάνω σε όλη την κτίση αναδείχθηκε ο άνθρωπος.

Ψαλμ. κʹ. —Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλιάς, κ.τ.λ. Σχόλιο. Πρόσεξε και εδώ, πώς το Άγιο Πνεύμα μέσω του προφήτη καθοδηγεί εκείνους που θέλουν να κυβερνούν με ευσέβεια και ασφάλεια, ώστε να στηρίζονται στη δύναμη του Θεού, και μάλιστα στα πάντα.

ΤΙΤΛΟΣ Θʹ. — Περί βασιλέως χρηστού και μισοπονήρου. «Θα αυξηθεί η βασιλεία του, θα καταφάει τα έθνη των εχθρών του, και τα πάχη τους θα εκμυζήσει, και με τα βέλη του θα καταβάλει τα έθνη.» «Τα κέρατά του είναι κέρατα μονοκέρωτος· με αυτά θα κερατίσει τα έθνη. Θα σε κολακεύσουν ψευδώς οι εχθροί σου, και εσύ θα πατήσεις πάνω στον τράχηλό τους.» «Ο Θεός έσωσε τον Δαβίδ σε όλα όσα πορεύθηκε, και ο Δαβίδ εφάρμοζε κρίση και δικαιοσύνη.» «Είπε ο Δαβίδ: Άφησέ τον να καταριέται, διότι του το είπε ο Θεός· ίσως επιβλέψει ο Κύριος στην ταπείνωσή μου, και μου ανταποδώσει αγαθά αντί γι' αυτήν την κατάρα.» «Και ο Σεμεΐ έπεσε με το πρόσωπό του ενώπιον του βασιλέως, και είπε προς τον βασιλέα: Ας μην μου καταλογίσει ο κύριος ανομία, και ας μην θυμηθείς όσα αδίκησε ο δούλος σου την ημέρα κατά την οποία αναχωρούσε ο κύριός μου ο βασιλεύς από την Ιερουσαλήμ, διότι αναγνώρισα εγώ ο δούλος σου, ότι αμάρτησα. Και του ορκίστηκε ο βασιλεύς: Δεν θα πεθάνεις.» «Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλεύς», και τα λοιπά. «Ημέρα στις ημέρες του βασιλέως θα προσθέσεις», και τα λοιπά. «Θεέ, την κρίση σου δώσε στον βασιλέα, και την», και τα λοιπά. «Η τιμή του βασιλέως αγαπά την κρίση.» «Όπως η ορμή του νερού, έτσι η καρδιά του βασιλέως βρίσκεται στο χέρι του Θεού.» «Βδέλυγμα για τον βασιλέα είναι αυτός που πράττει κακά. Διότι με τη δικαιοσύνη εδραιώνεται ο θρόνος της εξουσίας. Δεκτά στον βασιλέα είναι τα δίκαια χείλη, και αγαπά τους ορθούς λόγους.»

Ψαλμός 20ός. Εις το τέλος· ψαλμός του Δαβίδ. «Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλιάς και με τη σωτηρία που του δίνεις θα αγαλλιάσει πάρα πολύ. Την επιθυμία της καρδιάς του τού την έδωσες», δηλαδή τη νίκη κατά των εχθρών, «και το αίτημα των χειλιών του δεν του το στέρησες», αλλά «τον πρόλαβες με ευλογίες αγαθότητας, έθεσες στο κεφάλι του στεφάνι από πολύτιμο λίθο». Και αυτά μεν αναφέρονται μερικώς στον Χριστό, κυρίως όμως στον Δαβίδ, από εδώ και πέρα όμως αναφέρονται κυρίως στον Χριστό: «Ζωή σου ζήτησε», λέει, «και του έδωσες μακρότητα ημερών στους αιώνες των αιώνων. Μεγάλη είναι η δόξα του για τη σωτηρία που προσφέρεις», δηλαδή, εξαιτίας της σωτηρίας του κόσμου η δόξα του θα γίνει γνωστή στον κόσμο. «Διότι θα του δώσεις ευλογία», έπαινο και δόξα αιώνια από αυτούς που σώζονται, «θα τον ευφράνεις με χαρά μπροστά στο πρόσωπό σου», δηλαδή επειδή θα είναι μαζί σου παντοτινά, ως Θεός και άνθρωπος. «Διότι ο βασιλιάς ελπίζει στον Κύριο και χάρη στο έλεός του δεν θα κλονιστεί» από τη θεότητά του. «Ας βρει το χέρι σου όλους τους εχθρούς σου και το δεξί σου χέρι» εγκαίρως «ας βρει όλους αυτούς που σε μισούν», διότι: «Θα τους κάνεις σαν καμίνι φωτιάς τον καιρό της παρουσίας σου», κατά τη δεύτερη έλευσή σου, «θα τους συνταράξεις και θα τους καταφάει η φωτιά». «Τον καρπό τους θα τον εξαφανίσεις από τη γη και το σπέρμα τους από τους γιους των ανθρώπων».