Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:10

«Διότι εσύ είσαι εκείνος που με απέσπασε από την κοιλία». Αυτό το λέει, επειδή ενανθρώπησε κατά την ευδοκία του Πατρός. Διότι όταν, λέει, ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα. Διότι ονομάζει ως ελπίδα του τον ίδιο του τον Πατέρα, λέγοντάς το αυτό ως άνθρωπος· επειδή ο Θεός απέσπασε από τη Μαρία μόνο τον Χριστό, ενώ οι άλλοι άνθρωποι δεν αποσπώνται, αλλά εξέρχονται. «Διότι εξήλθε», λέει, «ο Ησαύ, του οποίου το δέρμα ήταν δασύτριχο».

Τι σημαίνει, λοιπόν, λένε, και το «πρὸ τοῦ ἑωσφόρου»; Εγώ όμως θα έλεγα: εάν το συγκεκριμένο «πρὸ τοῦ ἑωσφόρου» καταδεικνύει ως θαυμαστή τη γέννηση από τη Μαρία, τότε και πολλοί άλλοι γεννήθηκαν πριν από την ανατολή του άστρου. Τι το θαυμαστό έχει λεχθεί, λοιπόν, ως προς αυτό, ώστε να το μνημονεύει ως κάτι το εξαιρετικό, τη στιγμή που είναι κοινό και συμβαίνει σε πολλούς; Έπειτα, διαφέρει η γέννηση από την εξαγωγή. Διότι η γέννηση έχει ως αρχή την καταβολή (σύλληψη), ενώ η εξαγωγή δεν είναι τίποτε άλλο παρά η προαγωγή αυτού που ήδη υπάρχει. Εάν, επομένως, η έκφραση αυτή αρμόζει στο σώμα, πρέπει να γνωρίζουμε ότι δεν έλαβε τότε την αρχή της γενέσεώς του, όταν αναγγέλθηκε χαρμόσυνα στους ποιμένες μέσα στη νύχτα, αλλά όταν ο άγγελος μίλησε στην Παρθένο. Και τότε δεν ήταν νύχτα, διότι δεν αναφέρεται κάτι τέτοιο· νύχτα ήταν, όταν εξήλθε από την κοιλία. Αυτή τη διαφορά καθορίζει η Γραφή, και από τη μία λέει ότι έχει γεννηθεί «πρὸ ἑωσφόρου», ενώ το «ἐκ γαστρὸς» το ονομάζει πρόοδο, όπως ακριβώς στον εικοστό πρώτο Ψαλμό: «σὺ εἶ ὁ ἐκσπάσας με ἐκ γαστρός». Εξάλλου, δεν είπε «πρὸ ἀνατολῆς ἑωσφόρου», αλλά απλώς «πρὸ ἑωσφόρου».

Επειδή έπρεπε ο αγνότατος και διδάσκαλος της αγνείας να έχει προέλθει από αγνούς νυμφώνες. Διότι, εάν αυτός που ιερουργεί καλώς στον Ιησού απέχει από γυναίκα, πώς ήταν δυνατόν ο ίδιος ο Ιησούς να προέλθει από άνδρα και γυναίκα; «Διότι εσύ είσαι», λέει στους Ψαλμούς, «εκείνος που με ανέσπασε από τη μήτρα». Πρόσεχε ακριβώς το «εκείνος που με ανέσπασε από τη μήτρα», το οποίο σημαίνει ότι γεννήθηκε χωρίς άνδρα, έχοντας ανασπασθεί από παρθενική μήτρα και σάρκα. Διότι για όσους γεννιούνται από γαμική συνεύρεση, ο τρόπος είναι διαφορετικός.

Και ο Δαβίδ λέγει στον κα' ψαλμό: Ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με. Διότι εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από τη γαστέρα, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε εσένα παραδόθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου.

Εμπιστεύθηκε τον Θεό, ας τον λυτρώσει, εάν τον θέλει· διότι είπε ότι, είμαι ο Υιός του Θεού. Διότι εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από τη γαστέρα, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου. Σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου, μην απομακρυνθείς από εμένα. Φανερώνει ότι η σύστασή του και τα της γεννήσεώς του δεν συντελέστηκαν σύμφωνα με τους νόμους της φύσης, ούτε όμοια με όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους, ούτε παρόμοια με τα υπόλοιπα ζώα, τα οποία συνιστώνται από αρσενικό και θηλυκό· αλλά διέθετε κάτι ανώτερο από την κοινή φύση.

Γι' αυτόν τον λόγο, συνήθως δεν φέρει την επιγραφή «του Δαβίδ». Θα μπορούσε κανείς να πει ότι αρμόζει να συμπεριληφθεί μαζί με τους προηγούμενούς του, επειδή διατηρεί μεγάλη συνάφεια με αυτούς· πράγματι, στον προηγούμενο ψαλμό λεγόταν: «Ο Θεός, πρόσεξε στη βοήθειά μου. Ας ντροπιαστούν και ας καταντροπιαστούν αυτοί που ζητούν την ψυχή μου. Ας στραφούν προς τα πίσω και ας καταισχυνθούν αυτοί που μου θέλουν κακά»· και στον προκείμενο ψαλμό, καθώς προχωρά ο λόγος, χρησιμοποιεί τις ίδιες εκφράσεις λέγοντας: «Ο Θεός, πρόσεξε στη βοήθειά μου, ας ντροπιαστούν»· και τα υπόλοιπα ακολουθούν το ίδιο νόημα, καθώς ο λόγος αναπτύσσεται εκτενώς μέσω των προκειμένων, τα οποία όχι άσκοπα θα έλεγε κανείς ότι αρμόζουν στον Πατέρα· και επειδή λέγεται σε αυτόν: «Διότι εσύ είσαι η υπομονή μου, Κύριε, Κύριε, η ελπίδα μου από τη νεότητά μου»· διότι ακριβώς αυτά λέγονταν και στον κα΄ ψαλμό από το ίδιο πρόσωπο ως εξής: «Διότι εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από την κοιλιά» και τα εξής. Αλλά και αυτό που προστίθεται στη συνέχεια στην προκείμενη προφητεία, το «Ο Θεός μου, μην με εγκαταλείψεις, μέχρι να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε όλη την επερχόμενη γενεά», φαίνεται να ισοδυναμεί με τον λόγο που λέγεται στον κα΄ ψαλμό: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά». Διότι, πρόσεξε με ακρίβεια πώς σε εκείνον τον ψαλμό λεγόταν: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά», ενώ στον προκείμενο: «Μέχρι να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε όλη την επερχόμενη γενεά».

Ψ. Ψαλμού κα΄. —ΙΓ΄. Είναι σαφώς ομολογημένο από όλους εκείνους που πιστεύουν ορθά στον Χριστό, ότι η αρχή του προκειμένου ψαλμού, που έχει ως εξής: «Ο Θεός μου, ο Θεός μου, πρόσεξέ με, γιατί με εγκατέλειψες;», ειπώθηκε από τον ίδιο κατά τον καιρό του πάθους. Διότι αυτό ακριβώς φανέρωνε και η φωνή πάνω στον σταυρό, η οποία έλεγε: «Ελωί, Ελωί, λαμά σαβαχθανί». Αλλά βέβαια, προτού αρχίσουμε να εφαρμόζουμε την προφητεία του ψαλμού στο πρόσωπό Του, θα ρωτήσουμε εκείνους που καυχώνται για την περιτομή, ποιος άραγε θα μπορούσε να είναι αυτός που λέει τα όσα αναφέρονται στον ψαλμό. Διότι δεν φαίνεται να είναι κάποιος τυχαίος αυτός που, εκτός από τα άλλα, λέει και αυτά: «Εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από την κοιλιά· η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε εσένα αφέθηκα από τη μήτρα· από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου»· και ο οποίος προσθέτει: «Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω»· και πάλι: «Δεν απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν φώναξα προς αυτόν, με εισάκουσε. Από εσένα προέρχεται ο έπαινός μου, σε εκκλησία μεγάλη θα σε δοξολογήσω· θα εκπληρώσω τις ευχές μου ενώπιον εκείνων που τον φοβούνται».

Αυτόν, λοιπόν, τον Σωτήρα και Κύριό μας, που προσέλαβε σάρκα και εξαιτίας της ονομάστηκε σκουλήκι, τον οποίο, αφού έλαβε μορφή ανθρώπων και έγινε εξουθένωμα του λαού, «όλοι όσοι με έβλεπαν, με χλεύασαν», ιδιαίτερα κατά τον καιρό του πάθους, όταν, καθώς εκπληρώνονταν όσα αναφέρονταν στην προφητεία, οι περαστικοί τον βλασφημούσαν και τον χλεύαζαν λέγοντας, «άλλους έσωσε, ας σώσει τον εαυτό του»· τότε δε «και μίλησαν με τα χείλη και κούνησαν το κεφάλι τους» εναντίον του, λέγοντας με τα ίδια ακριβώς λόγια: «ήλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει, ας τον σώσει, επειδή τον θέλει»· διότι ακριβώς αυτά έχει καταγραφεί στα Ευαγγέλια ότι ειπώθηκαν γι' αυτόν κατά τη διάρκεια του πάθους. Σε αυτόν, επομένως, και μόνο αρμόζει να λέει προς τον Πατέρα: «Εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά· εσύ είσαι η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε εσένα παραδόθηκα από τη μήτρα· από την κοιλιά της μητέρας μου, εσύ είσαι ο Θεός μου».

Όλοι όσοι με βλέπουν με χλευάζουν, κινούν τα χείλη τους, κουνούν το κεφάλι: «Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, αφού τον θέλει». Διότι εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα. Από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου· μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη πλησιάζει, διότι δεν υπάρχει κανείς για να με βοηθήσει. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, παχείς ταύροι με έζωσαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και βρυχάται. Σαν νερό χύθηκα και σκορπίστηκαν όλα μου τα οστά, η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σωθικά μου. Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες. Διότι με περικύκλωσαν πολλά σκυλιά, συναγωγή κακοποιών με έζωσε· τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια μου. Μέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου, πρόστρεξε στην προστασία μου. Λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μοναδική μου ζωή· σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπεινωμένη μου ύπαρξη. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω.

Γνωρίζοντας δε ότι η πρώτη του ένωση με τη σάρκα και η γέννησή του από γυναίκα και παρθένο δεν ήταν χειρότερη από τη συμφορά του θανάτου, την κατάλληλη στιγμή, στα σημεία περί θανάτου, μνημονεύει τα της γεννήσεώς του, λέγοντας προς τον Πατέρα: «διότι εσύ είσαι εκείνος που με απέσπασε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου. Σε εσένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου». Ευλόγως δε ανακαλεί τη μνήμη αυτών ως παρηγοριά για την απαλλαγή από τα παρόντα.

Και ελπίζοντας σε αυτό, έχω στηρίξει την πεποίθησή μου σε εσένα, τον δικό μου Θεό και Κύριο και Πατέρα, και έχω αυτή την πεποίθηση όχι αρχίζοντας να ελπίζω σε εσένα τώρα για πρώτη φορά, αλλά και όταν, λαμβάνοντας τη νηπιώδη τροφή «από τους μαστούς της μητέρας μου», νομιζόταν ότι είμαι, όπως τα βρέφη των ανθρώπων, ατελής και άλογος, ενώ βέβαια δεν ήμουν τέτοιος, έστω κι αν είχα σώμα όμοιο με των ανθρώπων, αλλά δεν ήμουν όμοιος με τους πολλούς ούτε κατά τη δύναμη ούτε κατά την ουσία, αλλά ήμουν ελεύθερος και ανεξάρτητος, ως δικός σου αμνός, του Θεού, και γαλουχούμενος από εκείνη την ηλικία, λέγω δηλαδή «από τους μαστούς της μητέρας μου». Και κανείς δεν θα θεωρήσει ότι αυτό είναι σπουδαίο, αν μάθει ότι και ακόμη νωρίτερα «σε εσένα αφέθηκα από τη μήτρα, και από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου». Διότι, ενώ βρισκόμουν ακόμη μέσα στο ταμείο εκείνης που με κυοφορούσε, έβλεπα εσένα, τον Θεό μου, καθώς παρέμεινα ασύγχυτος και αθόλωτος μέσα σε τόση κοινωνία με τη σάρκα, μάλλον δε όντας ασώματος και τότε και ελεύθερος από κάθε δεσμό· έτσι λοιπόν «σε εσένα αφέθηκα από τη μήτρα» και «από την κοιλιά της μητέρας μου» ήσουν ο «Θεός μου», ώστε να αισθανθεί τη δύναμή μου, ενώ ακόμη κυοφορούμουν από την αγία Παρθένο, ο πρόδρομός μου Ιωάννης, ο οποίος επίσης κυοφορούνταν στην κοιλιά της Ελισάβετ, με αποτέλεσμα, κινούμενος από τη δική μου θεότητα, να σκιρτήσει με αγαλλίαση και να πλησθεί με Άγιο Πνεύμα.

Ανακαλώντας λοιπόν στη μνήμη μου όλα αυτά, και θέτοντας διαρκώς τον Θεό μου και Πατέρα μου μπροστά στα μάτια μου, εύλογα και κατά τον παρόντα καιρό του πάθους που με περιβάλλει, όταν, έχοντας γίνει υπάκουος σε εσένα τον Πατέρα, με δική μου επιλογή και θεληματικά έγινα «σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού», και τώρα που «όλοι όσοι βλέπουν» το σώμα μου προσηλωμένο στον σταυρό, θεωρώντας ότι αντικρίζουν ένα αποτρόπαιο θέαμα, «με χλεύασαν», εξαπολύοντας εναντίον μου τόση χλεύη και διασυρμό, ώστε όχι μόνο να συλλογίζονται με τον νου τους και να σκέφτονται ασεβή πράγματα για εμένα, αλλά και να τα ξεστομίζουν άφοβα και να τα ομιλούν φανερά («μίλησαν» δηλαδή «με τα χείλη τους, κούνησαν το κεφάλι», λέγοντας «ήλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει»), και τώρα λοιπόν που με έχουν περικυκλώσει τέτοια δεινά, εσένα τον Πατέρα μου, που με έβγαλες «από την κοιλιά της μητέρας μου», στον οποίο «εναποτέθηκα από τη μήτρα», στον οποίο ήλπισα «από τους μαστούς», τον Θεό που μου είναι γνωστός και τον γνωρίζω ήδη από την κοιλιά της μητέρας μου, ικετεύω και παρακαλώ «να μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά». Διότι, λέει, επίκειται, και μάλιστα πολύ σύντομα παρίσταται και πλησιάζει, σφίγγοντάς με ήδη και πέφτοντας επάνω μου, το έσχατο από όλα νέφος της υπερβολικής μου θλίψης.

Οι δε αντίπαλες δυνάμεις, επιπλέον των κακών των ανθρώπων, εκστράτευαν εναντίον του, προκαλώντας του όχι μικρή λύπη και θλίψη, ενώ ο ίδιος θρηνούσε και για αυτές λόγω της υπερβολικής του αγαθότητας. Πρόσεξε όμως, με ποιον τρόπο λέγονται όλα αυτά, ως εκ προσώπου αυτού που κυοφορήθηκε σε μήτρα και γεννήθηκε από κοιλιά μητέρας, για τον οποίο αναφέραμε ότι είναι «ο αμνός του Θεού». Διότι σε αυτόν συμβαίνουν τα όσα αφορούν το πάθος, όπως ακριβώς του άρμοζαν και τα της ένσαρκης γέννησης. Αυτό λοιπόν που γεννιέται πεθαίνει, και αυτό που πεθαίνει δεν φθάνει στον θάνατο με άλλον τρόπο παρά μόνο αφού προηγουμένως διέλθει μέσα από τη γέννηση. Αυτά λοιπόν διεξέρχεται ο Σωτήρας και Κύριός μας, όχι ως προς το ότι υπάρχει από τη φύση του άσαρκος και ασώματος, ούτε ως προς το ότι νοείται ως Λόγος του Θεού και Θεός, αλλά ως προς το ότι ήταν σε θέση να λέει στην προσευχή του προς τον Πατέρα: «διότι εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε εσένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου».

Και επειδή ακριβώς εκείνος που ήταν ο μόνος ικανός να τον βοηθήσει δεν του στάθηκε τότε βοηθός, εύλογα ξεκινώντας έλεγε το «ηλί ηλί λεμά σαβαχθανί, δηλαδή Θεέ μου Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;». Όταν λοιπόν ο αναφερόμενος συλλαμβανόταν και κυοφορούνταν από την αγία Παρθένο, η πατρική δύναμη ήταν μαζί του, όταν «Πνεύμα Άγιο» επήλθε στην Παρθένο «και δύναμη Υψίστου» την επισκίασε, και ο ίδιος ο Πατέρας τον απέσπασε από τη γαστέρα όταν γεννιόταν, όπως εξέθεσε ο λόγος. Όταν όμως αποδυόταν κατά τον καιρό του πάθους για την πάλη κατά του θανάτου, δεν του παραστεκόταν πλέον κανένας βοηθός. Αυτό, άλλωστε, το πιστεύω καθώς ο ίδιος το μαρτυρεί· διότι το «ηλί ηλί λεμά σαβαχθανί», που ειπώθηκε από αυτόν πάνω στον σταυρό και αναφωνήθηκε προφητικά από τον ψαλμό, και το «διότι η θλίψη είναι κοντά, διότι δεν υπάρχει βοηθός», τι άλλο φανέρωνε παρά ότι είχε παραταχθεί ως μέγας αθλητής απέναντι σε τόσους αντιπάλους, ενώ ο επί πάντων Θεός ήταν αγωνοθέτης και βραβευτής όσων συνέβαιναν; Παρακαλούσε λοιπόν τον Πατέρα να του συμπαρίσταται ως έφορος και πάρεδρος των δρωμένων, σαν επιδέξιος αλείπτης, και μάλιστα τότε που δεν υπήρχε για εκείνον κανένας άλλος βοηθός παρά μόνο ένας, ο βραβευτής των τεκταινομένων. Γι' αυτό λέει προσευχόμενος: «Μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά, διότι δεν υπάρχει βοηθός».

«Ήλπισαν» Διότι αυτοί, έχοντας ολόψυχα την ελπίδα προς τον Θεό, απαλλάχθηκαν από την προς τον Θεό αμφισβήτηση. «Προς σε εκέκραξαν» Διότι σε κάθε δέησή τους δεν τους παράκουσε ο Θεός. «Επί σοι ήλπισαν» Διότι τα έθνη, επιστρέφοντας, απαλλάχθηκαν από την αισχύνη των ειδώλων. «Εγώ δε ειμι» Ο Χριστός, επειδή γεννήθηκε χωρίς σπερματική καταβολή· διότι και ο σκώληκας γεννιέται αυτοφυώς χωρίς σπορά. Εξάλλου, υποδηλώνει και τον ρύπο, επειδή ανέλαβε και ενδύθηκε τον ρυπωμένο Αδάμ. «Όνειδος ανθρώπου» Διότι τον ονείδιζαν τα πλήθη λέγοντας: άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει. Τον εξουθένωναν δε λέγοντας: άφησε να δούμε, αν θα έρθει ο Ηλίας να τον σώσει. «Πάντες οι θεωρούντες» Οι Ιουδαίοι που έλεγαν: εσύ που καταλύεις τον ναό και σε τρεις ημέρες τον οικοδομείς, σώσε τον εαυτό σου. «Ελάλησαν» Όχι μόνο λοιδορούσαν με τα χείλη, αλλά και κουνούσαν τα κεφάλια τους, επιδεικνύοντας σφοδρότερη την βλασφημία. «Ήλπισεν» Διότι τον περιγελούσαν, επειδή έλεγε ότι είμαι Υιός του Θεού. «Ότι συ ει» Διότι κατά την ευδοκία του Πατρός ο Υιός βρέθηκε σε γαστέρα γυναίκας. «Η ελπίς μου» Διότι θήλασε μαστούς Εκείνος που δημιουργεί τις πηγές του γάλακτος. «Επί σε επερρίφην» Διότι και ενώ βρισκόταν στην μήτρα της Παρθένου, ήταν αχώριστος από τον Πατέρα. «Εκ κοιλίας» Διότι μέσα στην κοιλιά της Παρθένου ευδόκησε να κατοικήσει ο Θεός Λόγος· πατέρας Του επί της γης δεν βρισκόταν, αλλά ο Πατέρας Του ήταν στους ουρανούς.

Διότι δεν ήταν και εκείνων ο θάνατος σωτήριος για τον κόσμο, όπως ήταν ο δικός μου. «Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος», επειδή συλλήφθηκα χωρίς σαρκική συνεύρεση και γεννήθηκα καθ' ομοίωση του σκουληκιού, «όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού» που με βλασφημούσε ως νόθο. «Όλοι όσοι με θεωρούν» εσταυρωμένο «με χλεύασαν, μίλησαν με τα χείλη τους» με μανία, «κούνησαν τα κεφάλια τους»· «ήλπισε στον Κύριο, ας τον σώσει, αν τον θέλει». «Εσύ όμως είσαι αυτός που με έβγαλε από τη γαστέρα» της Παρθένου, «η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου», «σε σένα παραδόθηκα από τη μήτρα» με τρόπο αγνό και άρρητο και κανείς άλλος δεν υπάρχει «που να με βοηθά». «Μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά». «Διότι με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι και σαν παχιοί ταύροι με περιέκλεισαν», θέλοντας με εχθρότητα να με συλλάβουν και να με εξοντώσουν. «Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται» για να με καταβροχθίσουν. «Σαν νερό χύθηκα και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου», όχι στην πραγματικότητα, αλλά σύμφωνα με τη διάθεση των φονευτών μου· γι' αυτό και με κόπο προσπάθησαν να μου σπάσουν τα σκέλη για να αναιρέσουν τη Γραφή που λέει «οστό του δεν θα συντριβεί». «Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου»· λιώνοντας μεν εξαιτίας του θανάτου, φωτίζοντας δε διά της αναστάσεως. «