Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:12

Όλοι όσοι με βλέπουν με χλευάζουν, κινούν τα χείλη τους, κουνούν το κεφάλι: «Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, αφού τον θέλει». Διότι εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα. Από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου· μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη πλησιάζει, διότι δεν υπάρχει κανείς για να με βοηθήσει. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, παχείς ταύροι με έζωσαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και βρυχάται. Σαν νερό χύθηκα και σκορπίστηκαν όλα μου τα οστά, η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σωθικά μου. Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες. Διότι με περικύκλωσαν πολλά σκυλιά, συναγωγή κακοποιών με έζωσε· τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια μου. Μέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου, πρόστρεξε στην προστασία μου. Λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μοναδική μου ζωή· σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπεινωμένη μου ύπαρξη. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω.

Ανακαλώντας λοιπόν στη μνήμη μου όλα αυτά, και θέτοντας διαρκώς τον Θεό μου και Πατέρα μου μπροστά στα μάτια μου, εύλογα και κατά τον παρόντα καιρό του πάθους που με περιβάλλει, όταν, έχοντας γίνει υπάκουος σε εσένα τον Πατέρα, με δική μου επιλογή και θεληματικά έγινα «σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού», και τώρα που «όλοι όσοι βλέπουν» το σώμα μου προσηλωμένο στον σταυρό, θεωρώντας ότι αντικρίζουν ένα αποτρόπαιο θέαμα, «με χλεύασαν», εξαπολύοντας εναντίον μου τόση χλεύη και διασυρμό, ώστε όχι μόνο να συλλογίζονται με τον νου τους και να σκέφτονται ασεβή πράγματα για εμένα, αλλά και να τα ξεστομίζουν άφοβα και να τα ομιλούν φανερά («μίλησαν» δηλαδή «με τα χείλη τους, κούνησαν το κεφάλι», λέγοντας «ήλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει»), και τώρα λοιπόν που με έχουν περικυκλώσει τέτοια δεινά, εσένα τον Πατέρα μου, που με έβγαλες «από την κοιλιά της μητέρας μου», στον οποίο «εναποτέθηκα από τη μήτρα», στον οποίο ήλπισα «από τους μαστούς», τον Θεό που μου είναι γνωστός και τον γνωρίζω ήδη από την κοιλιά της μητέρας μου, ικετεύω και παρακαλώ «να μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά». Διότι, λέει, επίκειται, και μάλιστα πολύ σύντομα παρίσταται και πλησιάζει, σφίγγοντάς με ήδη και πέφτοντας επάνω μου, το έσχατο από όλα νέφος της υπερβολικής μου θλίψης.

Διότι εγώ δεν ονομάζω θλίψη αυτήν που τώρα με περιβάλλει, ούτε τον σταυρό, ούτε τους ονειδισμούς των ανθρώπων, ούτε τις χλευασίες, ούτε βέβαια τα όσα μου συνέβησαν πριν από τον σταυρό, τα μαστιγώματα, τις ύβρεις, και όσα άλλα διέπραξαν υβριστικά εις βάρος μου οι υιοί των ανθρώπων· αλλά βλέπω, μετά την διάλυση του σώματος κατά τον ίδιο τον θάνατο και την κατάβαση στον Άδη, να πλησιάζει η εξέγερση των αντίπαλων και εχθρικών προς τον Θεό δυνάμεων. Γι' αυτό λέω: «διότι η θλίψη είναι κοντά, διότι δεν υπάρχει βοηθός». Διότι πώς δεν ήταν υπερβολική και μεγίστη εκείνη η θλίψη, στην οποία «δεν υπάρχει βοηθός»; Διότι αυτός μεν προχωρούσε για τη σωτηρία των ψυχών που βρίσκονταν στον Άδη, οι οποίες από πολλούς αιώνες περίμεναν την άφιξή του, και κατέβαινε βέβαια για να συντρίψει «χάλκινες πύλες» και να σπάσει «σιδερένιους μοχλούς» και να αφήσει ελεύθερους τους πρώην δεσμίους του Άδη, πράγμα που και έγινε, όταν «πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων» αναστήθηκαν και εισήλθαν μαζί του «στην» αληθώς «αγία πόλη» του Θεού.

Αυτός, λοιπόν, έχοντας φθάσει στο Πάθος, προσεύχεται με τα προκείμενα λόγια προς τον Πατέρα, λέγοντας: «εφόσον πρόκειται να με περικυκλώσουν τόσες αντίθετες ενέργειες, ακάθαρτοι δαίμονες και πνεύματα της πονηρίας, και πάνω απ' όλα αυτά, ο χειρότερος όλων, ο ίδιος ο άρχοντας αυτού του αιώνος, τους οποίους εξαιτίας της κακίας τους είναι άξιο να τους ονομάσουμε πονηρά θηρία, και είτε άγριους ταύρους είτε μόσχους είτε λέοντες είτε κύνας, και επειδή πρόκειται να σταθώ απέναντι σε όλους αυτούς και να μην ενεργήσω κανένα αγαθό σε αυτούς, λόγω του ότι δεν αποδέχονται τίποτα από τα δικά μου αγαθά εξαιτίας της ακραίας έξης τους προς την κακία, αλλά και επειδή δεν έχω κανέναν ως βοηθό ή συνεργό για τον άθλο υπέρ των ψυχών που βρίσκονται στον Άδη, πώς δεν θα έλεγα ευλόγως: "ότι η θλίψη είναι κοντά, ότι δεν υπάρχει βοηθός";». Το ότι βέβαια οι πονηρές και αντίθετες δυνάμεις δεν επρόκειτο να συνεργήσουν μαζί του, ούτε να τον βοηθήσουν στο αγαθό που αυτός εκόμιζε, δεν ήταν καθόλου θαυμαστό. Εκείνο όμως που αποτελούσε το μέγιστο όλων ως προς τη θλίψη που τον πίεζε περισσότερο, ήταν άρα τούτο: το ότι κανείς, ούτε από τους αισίους και δεξιούς αγγέλους, αλλά ούτε βέβαια και από τις θείες δυνάμεις, δεν τολμούσε να εισέλθει στα βασίλεια του θανάτου ούτε να συνεργήσει προς βοήθεια των ψυχών που βρίσκονταν εκεί.

Διότι μόνο για εκείνον παρέμενε αυτό ακλόνητο, επειδή μόνο σε αυτόν άνοιξαν οι «πύλες του θανάτου», και μόνο αυτόν «οι πυλωροί του άδη, όταν τον είδαν, έφριξαν». Ακόμη και αυτός που έχει το κράτος του θανάτου, αφού υποχώρησε από τους βασιλικούς θρόνους, αναγνωρίζοντας μόνο αυτόν ως κύριό του, του μίλησε «με δέηση και ικεσία ταπεινά», σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο βιβλίο του Ιώβ για αυτά. Εντούτοις, βλέποντας την ασεβή καταδυνάστευση του τυράννου να έχει τόση ισχύ, ώστε κανένας άλλος από τους επουράνιους να μην τολμά να παρευρεθεί μαζί του σε εκείνους τους τόπους και να συνεργήσει στη σωτηρία των ψυχών που βρίσκονταν εκεί, εύλογα λέει «ότι η θλίψη είναι κοντά, ότι δεν υπάρχει βοηθός», εφόσον ο ένας και μοναδικός που μπορούσε να τον βοηθήσει ακόμη και εκεί τον είχε εγκαταλείψει, προκειμένου να διακηρυχθεί σε όλους το λαμπρό και εξαίρετο μεγαλείο της δικής του ελεύθερης προαιρέσεως και της νίκης του επί πάντων.

Και επειδή ακριβώς εκείνος που ήταν ο μόνος ικανός να τον βοηθήσει δεν του στάθηκε τότε βοηθός, εύλογα ξεκινώντας έλεγε το «ηλί ηλί λεμά σαβαχθανί, δηλαδή Θεέ μου Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;». Όταν λοιπόν ο αναφερόμενος συλλαμβανόταν και κυοφορούνταν από την αγία Παρθένο, η πατρική δύναμη ήταν μαζί του, όταν «Πνεύμα Άγιο» επήλθε στην Παρθένο «και δύναμη Υψίστου» την επισκίασε, και ο ίδιος ο Πατέρας τον απέσπασε από τη γαστέρα όταν γεννιόταν, όπως εξέθεσε ο λόγος. Όταν όμως αποδυόταν κατά τον καιρό του πάθους για την πάλη κατά του θανάτου, δεν του παραστεκόταν πλέον κανένας βοηθός. Αυτό, άλλωστε, το πιστεύω καθώς ο ίδιος το μαρτυρεί· διότι το «ηλί ηλί λεμά σαβαχθανί», που ειπώθηκε από αυτόν πάνω στον σταυρό και αναφωνήθηκε προφητικά από τον ψαλμό, και το «διότι η θλίψη είναι κοντά, διότι δεν υπάρχει βοηθός», τι άλλο φανέρωνε παρά ότι είχε παραταχθεί ως μέγας αθλητής απέναντι σε τόσους αντιπάλους, ενώ ο επί πάντων Θεός ήταν αγωνοθέτης και βραβευτής όσων συνέβαιναν; Παρακαλούσε λοιπόν τον Πατέρα να του συμπαρίσταται ως έφορος και πάρεδρος των δρωμένων, σαν επιδέξιος αλείπτης, και μάλιστα τότε που δεν υπήρχε για εκείνον κανένας άλλος βοηθός παρά μόνο ένας, ο βραβευτής των τεκταινομένων. Γι' αυτό λέει προσευχόμενος: «Μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά, διότι δεν υπάρχει βοηθός».

Γι' αυτό μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι εγγύς και δεν υπάρχει κανείς για να με βοηθήσει. Σώσε με, Δέσποτα, από το στόμα των αιμοβόρων θηρίων και άρπαξε την ψυχή μου από τον θάνατο. Και ω του θαύματος, δεν είχαν ακόμη ολοκληρωθεί πλήρως τα λόγια της προσευχής του, και βλέπει τις αρκούδες να είναι γερμένες και να έχουν σκυμμένα τα κεφάλια τους προς τη γη, ώστε να εικάζει κανείς ότι τις διακατείχε κάποιος σεβασμός και συστολή, και να τρέπονται προς την άλλη πλευρά του δρόμου και να παραχωρούν σε αυτόν τη διάβαση ελεύθερη σαν σε δικό τους δεσπότη, εφόσον το κάλλος της αρετής γνωρίζει να καθίσταται σεβαστό ακόμη και στα ίδια τα θηρία· και αυτό καθίσταται προφανές τόσο από αρκετά άλλα παραδείγματα, όσο και κυρίως από την προσέλευσή τους στον πρωτόπλαστο πριν από την παρακοή, όταν και έλαβαν ονόματα που ταίριαζαν στη φύση του καθενός. 18. Επειδή δε και ο θείος Λάζαρος ανήκε εξ ολοκλήρου στον νέο Αδάμ και δεν διασωζόταν σε αυτόν κανένα υπόλειμμα της παλαιάς παρακοής, τι το παράδοξο υπάρχει, εάν ήταν σεβαστός και στα θηρία, τα οποία έγιναν εχθρικά απέναντί μας αποκλειστικά εξαιτίας της παρακοής και για κανέναν απολύτως άλλο λόγο.

«Μη απομακρυνθείς»: Δηλαδή πλησιάζουν τα πάθη. «Διότι δεν υπάρχει»: Διότι ούτε είχε ανάγκη από βοήθεια, ως Θεός και βοηθός των πάντων. «Περικύκλωσαν»: Τα παιδιά των Ιουδαίων· «μόσχοι» δε, επειδή υιοθέτησαν νεανικό φρόνημα, δηλαδή ασύνετο. «Ταύροι παχείς»: Οι άρχοντες των Ιουδαίων, παχείς ως πλούσιοι και δυνατοί. «Άνοιξαν»: Λέγοντας ψέματα εναντίον του Χριστού. «Σαν λιοντάρι»: Διότι έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του Χριστού (του Κυρίου) και ωρύονταν, δηλαδή κραυγάζοντας με δυνατή φωνή. «Σαν νερό»: Διότι όταν το νερό χυθεί, δεν μπορεί πλέον να μαζευτεί. Έτσι οι Ιουδαίοι σκορπίστηκαν από το πρόσωπο του Χριστού (του Κυρίου)· διότι αυτοί είναι τα οστά του Θεού. Επειδή λέει προς αυτούς: «εσείς είστε σάρκα μου». «Έγινε η καρδιά»: Και αυτό αναφέρεται στους Ιουδαίους· διότι πράγματι τύγχαναν ως σάρκα και καρδιά. Όμως αυτοί έλιωσαν από τον φθόνο σαν κερί μπροστά στη φωτιά. «Ξεράθηκε»: Και αυτό στους Ιουδαίους, όντας λαός του Θεού και δύναμη· αλλά ξεράθηκαν σαν κεραμίδι, επειδή δεν ποτίστηκαν [με τη χάρη, δηλαδή] με το νερό του βαπτίσματος [εξαιτίας της απιστίας]. «Και η γλώσσα»: Διότι ερωτώμενος ο Κύριος από τον Πιλάτο δεν απάντησε, αλλά σιωπούσε. «Και στο χώμα»: Διότι ο Πιλάτος τον θεώρησε ως θνητό άνθρωπο. Γι' αυτό λέει: «Έχω εξουσία να σε σταυρώσω και έχω εξουσία να σε απολύσω». «Διότι περικύκλωσαν»: Διότι σαν σκυλιά οι Ιουδαίοι άφησαν ελεύθερες τις γλώσσες τους εναντίον του Χριστού. «Συναγωγή»: Η άνομη ιουδαϊκή απιστία.

XL. Ο δε Ιωάσαφ, αφού έπεσε επάνω στον πατέρα του με απερίγραπτη ευλάβεια και θρήνο, και αφού έλουσε με δάκρυα το λείψανο και το τύλιξε με το τρίχινο ένδυμα το οποίο εκείνος του είχε δώσει στο παλάτι, έψαλλε τους καθορισμένους ψαλμούς, ψάλλοντας καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας και ολόκληρης της νύχτας, ενώ συγχρόνως έβρεχε με δάκρυα το τίμιο σώμα του μακαρίου. Την δε επόμενη ημέρα, αφού άνοιξε τάφο πλησίον του σπηλαίου και μετέφερε με άκρα ευλάβεια το ιερό λείψανο, ο καλός και τιμιότατος υιός κατέθεσε στο μνήμα τον πνευματικό του πατέρα. Και έχοντας φλεγεί εντονότερα στην ψυχή και παραδίδοντας τον εαυτό του σε εκτενέστερη προσευχή, είπε: «Κύριε, ο Θεός μου, εισάκουσε τη φωνή μου με την οποία έκκραξα· ελέησέ με και εισάκουσέ με, διότι σε αναζητώ από τα βάθη της καρδιάς μου. Σε αναζήτησε η ψυχή μου· μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο σου. Γίνε βοηθός μου· μην με απορρίψεις και μην με εγκαταλείψεις, ο Θεός ο Σωτήρας μου, διότι ο πατέρας μου και η μητέρα μου με εγκατέλειψαν· εσύ όμως, Κύριε, προσέλαβέ με. Νομοθέτησέ με, Κύριε, στην οδό σου και οδήγησέ με σε ευθεία τρίβο, εξαιτίας των εχθρών μου. Μην με παραδώσεις στις ψυχές αυτών που με θλίβουν, διότι σε εσένα παραδόθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου· μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι εκτός από εσένα δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει».

Θα μπορούσα μάλιστα να απαγγείλω ολόκληρο τον ψαλμό, για να ακούσετε και την ευσέβειά του προς τον Πατέρα, και πώς αναφέρει τα πάντα σε Εκείνον, καθώς ο ίδιος ζητάει να σωθεί από αυτόν τον θάνατο δι' Εκείνου, φανερώνοντας ταυτόχρονα μέσα στον ψαλμό ποιοι ήταν αυτοί που ξεσηκώθηκαν εναντίον του, και αποδεικνύοντας ότι έγινε αληθινά άνθρωπος, επιδεκτικός παθών. Ο ψαλμός είναι ο εξής: Ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με. Γιατί με εγκατέλειψες; Μακριά από τη σωτηρία μου βρίσκονται τα λόγια των παραπτωμάτων μου. Ο Θεός μου, θα κράζω την ημέρα προς εσένα και δεν θα εισακούσεις, και τη νύχτα, και τούτο δεν θα μου λογαριαστεί ως ανοησία. Εσύ όμως κατοικείς στον άγιο τόπο, εσύ που είσαι ο έπαινος του Ισραήλ. Σε εσένα ήλπισαν οι πατέρες μας, ήλπισαν και τους ελευθέρωσες· προς εσένα έκραξαν και σώθηκαν, σε εσένα ήλπισαν και δεν ντροπιάστηκαν. Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και εξουθένωμα του λαού. Όλοι όσοι με έβλεπαν με χλεύασαν, μίλησαν με τα χείλη τους, κούνησαν το κεφάλι τους λέγοντας: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον ελευθερώσει, ας τον σώσει, εφόσον τον θέλει. Διότι εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε εσένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου. Μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά, διότι δεν υπάρχει κανείς για να με βοηθήσει.

Το να πει λοιπόν ο ίδιος: Εσύ είσαι ο Θεός μου, μην απομακρυνθείς από εμένα, αποσκοπούσε στο να διδάξει συγχρόνως ότι όλοι πρέπει να ελπίζουν στον Θεό που δημιούργησε τα πάντα και να ζητούν σωτηρία και βοήθεια μόνο από εκείνον, και όχι, όπως οι υπόλοιποι άνθρωποι, να νομίζουν ότι μπορούν να σωθούν εξαιτίας της καταγωγής, του πλούτου, της δύναμης ή της σοφίας· πράγμα το οποίο και εσείς πάντοτε πράξατε, άλλοτε κατασκευάζοντας τον μόσχο, και εμφανιζόμενοι πάντοτε αχάριστοι και φονιάδες των δικαίων και υπερόπτες για την καταγωγή σας. Διότι, εάν ο Υιός του Θεού φαίνεται να λέει ότι δεν μπορεί να σωθεί χωρίς τον Θεό, ούτε επειδή είναι Υιός, ούτε επειδή είναι ισχυρός, ούτε επειδή είναι σοφός, παρά το ότι είναι αναμάρτητος, καθώς λέει ο Ησαΐας ότι ούτε με τον λόγο του δεν αμάρτησε, διότι δεν διέπραξε ανομία ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του, πώς εσείς ή και οι άλλοι, που προσδοκάτε να σωθείτε χωρίς αυτήν την ελπίδα, δεν αντιλαμβάνεστε ότι εξαπατάτε τους εαυτούς σας;

Και τα όσα λέγονται στη συνέχεια στον ψαλμό: «Ότι η θλίψη είναι κοντά, ότι δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει· με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέσφιξαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται· σαν το νερό χύθηκα και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου» αποτελούσαν προαναγγελία εκείνων που παρομοίως του συνέβησαν. Διότι εκείνη τη νύχτα, όταν στο Όρος των Ελαιών επιτέθηκαν εναντίον του εκείνοι από τον λαό σας, οι οποίοι είχαν σταλεί από τους Φαρισαίους και τους γραμματείς σύμφωνα με την καθοδήγησή τους, τον περικύκλωσαν αυτοί τους οποίους ο λόγος ονόμαζε μόσχους που κερατίζουν και είναι καταστροφικοί. Και η φράση «Ταύροι παχείς με περιέσφιξαν» προέλεγε εκείνους που έπραξαν τα ίδια με τους μόσχους, όταν οδηγήθηκε στους δασκάλους σας. Τους ονόμασε ταύρους ο λόγος επειδή γνωρίζουμε ότι οι ταύροι γεννούν τους μόσχους. Όπως λοιπόν οι ταύροι είναι πατέρες των μόσχων, έτσι και οι δάσκαλοί σας υπήρξαν αίτιοι στο να βγουν τα τέκνα τους στο Όρος των Ελαιών για να τον συλλάβουν και να τον οδηγήσουν σε αυτούς. Και η φράση «Ότι δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει» είναι επίσης δηλωτική αυτού που συνέβη. Διότι ουδείς, ούτε έστω ένας άνθρωπος, δεν βρέθηκε να τον βοηθήσει ως αναμάρτητο.

Διότι δεν ήταν και εκείνων ο θάνατος σωτήριος για τον κόσμο, όπως ήταν ο δικός μου. «Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος», επειδή συλλήφθηκα χωρίς σαρκική συνεύρεση και γεννήθηκα καθ' ομοίωση του σκουληκιού, «όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού» που με βλασφημούσε ως νόθο. «Όλοι όσοι με θεωρούν» εσταυρωμένο «με χλεύασαν, μίλησαν με τα χείλη τους» με μανία, «κούνησαν τα κεφάλια τους»· «ήλπισε στον Κύριο, ας τον σώσει, αν τον θέλει». «Εσύ όμως είσαι αυτός που με έβγαλε από τη γαστέρα» της Παρθένου, «η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου», «σε σένα παραδόθηκα από τη μήτρα» με τρόπο αγνό και άρρητο και κανείς άλλος δεν υπάρχει «που να με βοηθά». «Μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά». «Διότι με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι και σαν παχιοί ταύροι με περιέκλεισαν», θέλοντας με εχθρότητα να με συλλάβουν και να με εξοντώσουν. «Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται» για να με καταβροχθίσουν. «Σαν νερό χύθηκα και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου», όχι στην πραγματικότητα, αλλά σύμφωνα με τη διάθεση των φονευτών μου· γι' αυτό και με κόπο προσπάθησαν να μου σπάσουν τα σκέλη για να αναιρέσουν τη Γραφή που λέει «οστό του δεν θα συντριβεί». «Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου»· λιώνοντας μεν εξαιτίας του θανάτου, φωτίζοντας δε διά της αναστάσεως. «

Αλλά είθε διαρκώς να επιβλέπεις την κληρονομία σου, έχοντας οπωσδήποτε τώρα μεγαλύτερη και περισσότερη δύναμη από ό,τι παλαιότερα όταν βρισκόσουν στο σώμα, και είθε να αποδιώκεις την πονηρή αίρεση, η οποία σαν λοιμώδης νόσος εισχώρησε κρυφά στο ποίμνιό σου, οπωσδήποτε μετά την εν Χριστώ κοίμησή σου, η οποία διασκορπίζει και διαφθείρει τα πρόβατα της νομής, την οποία είθε να ανακόψεις, άγιε και αγαθότατε ποιμένα, και να διαφυλάττεις εμάς, τα πνευματικά σου τέκνα, ανέπαφους από βαρβαρικές επιδρομές, επιβλέποντάς μας πάντοτε, και ιδίως τώρα, που η θλίψη πλησιάζει, που δεν υπάρχει βοηθός, όταν η σκυθική μάχαιρα μέθυσε από βουλγαρικά αίματα, όταν χέρια αθέων εξέθεσαν τα πτώματα των τέκνων σου ως τροφή στα πετεινά του ουρανού. Αυτά τα χέρια είθε να συντρίψεις με τη δεξιά χείρα του Θεού που εσύ υπηρέτησες, χαρίζοντας ειρήνη στον λαό σου, ώστε να τελούμε τις εορτές σου με κάθε αγαλλίαση, δοξάζοντας μέσω εσού τον Πατέρα και τον Υιό και το Πνεύμα, τον έναν Θεό, στον οποίο ανήκει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, τώρα και πάντοτε και στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.