Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:13

Όταν, λοιπόν, ο Θεός και Σωτήρας μας ανελήφθη στους ουρανούς, έχοντας ως όχημα τη νεφέλη ενώ οι απόστολοι έβλεπαν, αυτός ο άνδρας ανέλαβε τη διδασκαλία του ευαγγελίου. Και πριν από όλους τους κοινωνούς της επισκοπής, ανοίγοντας το στόμα του, αψήφησε με θάρρος τα πλήθη που λυσσομανούσαν κατά της ευσέβειας και αναδείχθηκε σοφός ρήτορας ανάμεσα στα έθνη και στον Ισραήλ, απέναντι σε ανθρώπους που έτριζαν τα δόντια τους και γέμιζαν με θυμό, αν κάποιος ανέφερε το όνομα του Ιησού. Έτσι ώστε εκείνο που ειπώθηκε για τον Κύριο από την προφητεία να ταιριάζει απόλυτα και στον Πέτρο: «Με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά, ταύροι παχείς με περιέζωσαν». Αλλά παρ' όλα αυτά, ζέοντας από το Πνεύμα και διαφυλάσσοντας άμεμπτη την εντολή που του έλεγε «Βόσκε τα αρνία μου», στάθηκε μπροστά σε ένα σύμμικτο πλήθος από αναρίθμητα έθνη και φώναξε: «Άνδρες Ιουδαίοι και όλοι εσείς που κατοικείτε στην Ιερουσαλήμ». Και για να μη μακρηγορούμε παραθέτοντας όλη την ομιλία, υπενθυμίζει τα λόγια του Ιωήλ που προφήτευαν την επιφοίτηση του Πνεύματος. Από εκεί μεταβαίνει στον Δαβίδ και, παραθέτοντας τον δέκατο πέμπτο ψαλμό, βεβαιώνει την ανάσταση. Και αφού ολοκλήρωσε όλο του τον λόγο με σοφία λόγων και με μαρτυρία του νόμου, αμέσως προσέλκυσε τους ακροατές, όχι δέκα, ούτε εκατό, ούτε τρεις ή πέντε φορές τόσους, αλλά τρεις χιλιάδες άνδρες, ένα πλήρωμα εκκλησίας, ένα ολόκληρο πλήθος ικανό να καταπλήξει τους εχθρούς, από τους οποίους αποκόπηκαν μαζικά.

Σοφό το προοίμιο, άριστη η αρχή της δημηγορίας του προς έναν λαό που έβραζε από οργή. Διότι τα ήπια και προσηνή του λόγια, έχοντας κάτι από την γλυκύτητα του μελιού ή μοιάζοντας με απαλό λάδι, κατέστελλαν τη φλεγμονή της οργής των θηρίων. Έπειτα ανατρέχει με τη μνήμη στον Αβραάμ, ώστε, αρχίζοντας από τα παλιά χρόνια και αναπτύσσοντας μακρύ λόγο, να εξαντλήσει ανεπαίσθητα στο ενδιάμεσο τον θυμό τους, καθώς αυτός θα εκτονωνόταν. Και αφού επεξεργάστηκε εκείνη τη μακροσκελή ομιλία, αποδεικνύει ότι και ο Μωυσής προφήτευσε τον Χριστό, ώστε μέσω της αξιοπιστίας του νομοθέτη, με έξυπνο τρόπο, σαν να ξεγελά, να παρεισαγάγει τον λόγο της πίστεως. Και τα είπε όλα με τέχνη και σοφία, όσα συντελούσαν στην ωφέλεια των ακροατών. Επειδή όμως είδε την κακία τους ανένδοτη και τη γνώμη τους σκληρή, τότε πλέον γεμάτος παρρησία και έχοντας απαρνηθεί την επίγεια ζωή, εγκαταλείποντας κάθε κολακευτική τέχνη, απροκάλυπτα τους αποκάλεσε σκληροτράχηλους, απερίτμητους στην καρδιά, πολεμίους του νόμου, εναντιούμενους στο Πνεύμα. Και ποια ήταν τα επακόλουθα; Τον περικύκλωσαν, όπως τον Δεσπότη, πολλοί σκύλοι και παχείς ταύροι, σύμφωνα με τον ψαλμό, περιέσφιγξαν τον δίκαιο. Εκείνος στεκόταν μόνος, περικυκλωμένος από παντού από το πλήθος των φονιάδων. Και κανείς δεν βρισκόταν κοντά του εκείνη την ώρα, ούτε φίλος, ούτε οικείος, ούτε συγγενής. Διότι φέρνει κάποια παρηγοριά σε εκείνους που κινδυνεύουν το να βλέπουν από κοντά κάποιον από τους γνωστούς τους.

«Σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά» κ.λπ. Προσεύχεται πάλι ως εκ προσώπου της ανθρωπότητας. Διότι τον είχε εγκαταλείψει και ο χορός των μαθητών. Έπειτα προλέγει τα είδη της θλίψεως. «Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι». Εννοεί τους άρχοντες των Ιουδαίων.

Το ότι δε ονομάστηκαν ταύροι, είναι φανερό από το: «Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέκλεισαν», οι οποίοι ξεσήκωσαν και το πλήθος στον πόλεμο εναντίον των κηρύκων. Σχετικά με το «ώστε να αποκλειστούν εκείνοι που είναι δοκιμασμένοι σαν το ασήμι». Ασήμι βέβαια είναι τα θεία λόγια. Λέει δε: Γι' αυτό, επιτίμησε τους νοητούς και αισθητούς εχθρούς, ώστε να μην εγκλωβιστούν οι κήρυκες του Ευαγγελίου και πάψουν να κηρύττουν πλέον. Ή και ως εξής: Επιτίμησε, λέει, και τούτους και εκείνους, ώστε να μην αποκλειστούν από το να κηρύττουν οι κήρυκες. «Διασκόρπισε τα έθνη που θέλουν τους πολέμους». Προφανώς εννοεί τα νοητά έθνη· και πολέμους, αυτούς που γίνονται εναντίον των αγίων.

Διότι η θλίψη είναι εγγύς, διότι δεν υπάρχει βοηθός. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέζωσαν. Δεν θα έσφαλλες εάν υποστήριζες ότι μέσω αυτών υποδηλώνονται ως παχείς ταύροι οι άρχοντες του ιουδαϊκού έθνους, οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι πρεσβύτεροι.

Αναφέρεται δε σε αυτούς ο λόγος στον εξηκοστό έβδομο ψαλμό, λέγοντας: Επιτίμησε τα θηρία του καλαμιώνα· η σύναξη των ταύρων ανάμεσα στις δαμάλεις των λαών. Αλλά εδώ, τους μεν λαούς ονόμασε δαμάλεις, τους δε ηγέτες των λαών ταύρους. Και στον παρόντα ψαλμό, αντί του: Με περικύκλωσαν μόσχοι πολλοί, ο Ακύλας λέει: Νεαροί ταύροι παχείς, οι σιτευτοί, με περιέσφιγξαν και με περικύκλωσαν· σύμφωνα δε με τον Ακύλα: Δυνάστες της Βασάν με διαπόμπευσαν, έχει ειπωθεί, καθώς ο λόγος υπαινίσσεται το στρατιωτικό τάγμα του Πιλάτου, το οποίο ονόμασε Βασάν, οι οποίοι, αφού έπλεξαν στεφάνι από αγκάθια, του το φόρεσαν αντί για διάδημα. Άνοιξαν εναντίον του το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται, κραυγάζοντας: Άρε, άρε, σταύρωσέ τον. Το αίμα του ας πέσει πάνω μας και πάνω στα τέκνα μας.

Διότι από τη μοχθηρή συμφωνία πολύ καλύτερη θα ήταν η ασυμφωνία, η οποία καθιστά την κακία πιο άτονη και πιο αδύναμη. Αυτό, λοιπόν, ήταν το πρώτο τους κακό. Διότι οι προεστώτες του έθνους, νομοδιδάσκαλοι και αρχιερείς, και οι λοιποί άρχοντες του λαού, πλησιάζοντάς τον με δόλο, τολμούσαν να τον πειράζουν, αναζητώντας λαβές και εξυφαίνοντας επιβουλές εναντίον του. Αυτό ακριβώς υπονοούσε και ένας άλλος ψαλμός, ο οποίος αναφέρει εκ μέρους του: «Με περικύκλωσαν ταύροι πολλοί, μόσχοι παχείς με περιέκλεισαν. Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται». Διότι και εκεί τους άρχοντες του λαού υπονοούσε· γι' αυτό και πάλι μνημόνευσε το στόμα τους εξαιτίας των επιβουλών και των σχεδίων τους εναντίον του.

Επιβεβαιώνει δε τον λόγο τούτο η φωνή από το ίδιο το πρόσωπο του Σωτήρος στον 21ο ψαλμό, η οποία λέει: «Διότι με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέκλεισαν. Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους.» Με αυτά τα λόγια υπονοούσε τους άρχοντες του ιουδαϊκού λαού και τα πλήθη που βρίσκονταν υπό την εξουσία τους, τα οποία εξεγέρθηκαν εναντίον του. «Διασκόρπισε τα έθνη που θέλουν τους πολέμους.» Τα μεν προηγούμενα ελέχθησαν για τις αντίπαλες δυνάμεις και για τους άρχοντες του ιουδαϊκού έθνους, τα δε προκείμενα για τους εχθρούς της Εκκλησίας που ανήκουν στα υπόλοιπα έθνη. Επειδή, δηλαδή, το Άγιο Πνεύμα έβλεπε ότι εκείνοι από τα έθνη που παρέμειναν στην απιστία επρόκειτο να εξεγερθούν εναντίον των πιστών και να κινήσουν διωγμούς κατά της Εκκλησίας του Θεού, αναγκαίως εύχεται και για τούτο λέγοντας: «Διασκόρπισε τα έθνη που θέλουν τους πολέμους.» Διότι, όταν αυτοί διασκορπιστούν, η ευαγγελική χάρις θα βρει χώρο. Επρόκειτο δηλαδή να ενεργήσει και να αρχίσει πρώτα από αυτούς τους καθ' υπερβολήν ειδωλολάτρες.

Πέρα από αυτά, ο λόγος μάς διδάσκει ότι κάποιες πονηρές και θηριώδεις δυνάμεις ενέργησαν την εναντίον του επιβουλή, για τις οποίες και έλεγε: «με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι· ταύροι παχείς με περιέβαλαν»· και για τη συναγωγή της περιτομής που συσπειρώθηκε εναντίον του λέει, ότι «με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι· συναγωγή πονηρευομένων με περιέβαλε»· αυτοί μάλιστα τρύπησαν όχι μόνο τα χέρια του, αλλά και τα πόδια του· ή, σύμφωνα με τον Ακύλα που είπε «ατίμασαν»: «ατίμασαν τα χέρια μου και τα πόδια μου»· πράγμα το οποίο και πραγματικά εκπληρώθηκε, όταν, αφού τον κρέμασαν πάνω στο ικρίωμα, του διαπέρασαν με καρφιά και τα χέρια και τα πόδια. Και είναι καλό βέβαια, εάν κάποιος απαιτούσε να αποδειχθεί από τη Γραφή ότι είχε προφητευθεί πως ο Χριστός θα υπέμενε τον σταυρό, μαζί με τα άλλα αποδεικτικά αυτού του γεγονότος να παραθέσει και το «τρύπησαν», και μάλλον το «ατίμασαν τα χέρια μου και τα πόδια μου». Σε αυτά στη συνέχεια προστίθεται το: «μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο»· το οποίο βέβαια ο Ακύλας απέδωσε ως εξής: «θα μοιράσουν το ιμάτιό μου μεταξύ τους, και για την ενδυμασία μου θα βάλουν κλήρο»· και ο Σύμμαχος: «μοιράζονταν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για την εσθήτα μου έβαζαν κλήρο»· το οποίο και αυτό εκπληρώθηκε ταυτόχρονα με το πάθος, όταν αυτοί που τον σταύρωσαν, παίρνοντας τα ιμάτιά του, τα έκαναν τέσσερα μέρη, ένα μέρος για κάθε στρατιώτη, καθώς και τον χιτώνα· ο οποίος ήταν άρραφος, υφαντός ολόκληρος από την κορυφή έως κάτω, γι' αυτό και είπαν μεταξύ τους: «Ας μην τον σχίσουμε, αλλά ας βάλουμε κλήρο γι' αυτόν, για το ποιου θα είναι»· στα οποία προσθέτει ο ευαγγελιστής λέγοντας, για να εκπληρωθεί η γραφή, το: «μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο».

Πλην όμως, είτε πνεύμα δειλίας και θανάτου, είτε φόβου και τρόμου, είτε οποιαδήποτε άλλη τέτοια δύναμη έπεσε επάνω του, σε καμία περίπτωση δεν τον κατέβαλε, διότι, ως γενναίος αθλητής, αποτινάσσοντας τη δειλία του θανάτου με την πεποίθηση της ζωής (αφού ο ίδιος είναι η ζωή), την απέρριψε μακριά. Ομοίως, και το πνεύμα που του επήλθε, το οποίο προκαλεί φόβο ή τρόμο, το εκσφενδόνισε πολύ μακριά μέσω του πνεύματος του θάρρους, της δυνάμεως και της ισχύος, επειδή σύμφωνα με τον Ησαΐα αναπαύθηκε «επ' αυτόν» μαζί με τα άλλα πνεύματα και «πνεύμα βουλής και ισχύος». Έτσι, διεσκόρπισε και το πνεύμα του σκότους με τη δύναμη του δικού του φωτός, επειδή «το φως μέσα στη σκοτία φέγγει, και η σκοτία δεν το κατέλαβε». Παρόμοια με αυτά θα μπορούσε κανείς να βρει και στον εικοστό πρώτο ψαλμό, στον οποίο πάλι λέγονται τα εξής από το ίδιο πρόσωπο: «με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέσφιγξαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται», και πάλι: «διότι με περικύκλωσαν σκύλοι πολλοί, συναγωγή πονηρευομένων με περιέσφιγξαν», και επιπλέον: «λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μονογενή μου· σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και την ταπείνωσή μου από τα κέρατα των μονοκερώτων».

Διότι σαφώς με αυτά αποκαλεί τις πονηρές δυνάμεις ταύρους και μοσχάρια και λέοντες και σκύλους και μονόκερους, οι οποίες τον «περιέβαλαν» και τον «περικύκλωσαν» κατά τον καιρό του πάθους του, χωρίς όμως να μπορέσουν να πετύχουν κάτι εναντίον του. Και αυτά μεν..., αν αυτά τα μέρη του ψαλμού ανάγονται στον Σωτήρα και Κύριό μας· εάν όμως δεν αναφέρονται σε αυτόν αλλά σε άλλο πρόσωπο, θα προσέξεις και ο ίδιος, ώστε να διευκρινιστούν τα σχετικά με το χωρίο. Πλην όμως, και για τη μητρόπολη των Ιουδαίων, την ίδια την Ιερουσαλήμ, αμέσως μετά την προφητεία εναντίον εκείνων που τον επιβουλεύτηκαν, προσθέτει στη συνέχεια: «Είδα ανομία και αντιλογία μέσα στην πόλη», και τα όσα ακολουθούν αυτά, το τι ακριβώς νόημα έχουν δεν υπάρχει τώρα χρόνος να τα εξηγήσουμε. 〈Από τον Ψαλμό 108〉. «Θεέ μου, μην παρασιωπήσεις τον ύμνο μου· διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξαν εναντίον μου, μίλησαν εναντίον μου με δόλια γλώσσα· και με λόγια μίσους με περικύκλωσαν, και με πολέμησαν δωρεάν. Αντί να με αγαπούν με συκοφαντούσαν, εγώ όμως προσευχόμουν· και στράφηκαν εναντίον μου με κακά αντί για αγαθά και με μίσος αντί για την αγάπη μου. Τοποθέτησε εναντίον του έναν αμαρτωλό, και διάβολος ας σταθεί στα δεξιά του· όταν θα κρίνεται, ας βγει καταδικασμένος, και η προσευχή του ας γίνει αμαρτία. Ας γίνουν οι ημέρες του λίγες, και την επισκοπή του ας τη λάβει άλλος.»

Όλοι όσοι με βλέπουν με χλευάζουν, κινούν τα χείλη τους, κουνούν το κεφάλι: «Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, αφού τον θέλει». Διότι εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα. Από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου· μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη πλησιάζει, διότι δεν υπάρχει κανείς για να με βοηθήσει. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, παχείς ταύροι με έζωσαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και βρυχάται. Σαν νερό χύθηκα και σκορπίστηκαν όλα μου τα οστά, η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σωθικά μου. Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες. Διότι με περικύκλωσαν πολλά σκυλιά, συναγωγή κακοποιών με έζωσε· τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια μου. Μέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου, πρόστρεξε στην προστασία μου. Λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μοναδική μου ζωή· σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπεινωμένη μου ύπαρξη. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω.

Και τα υπόλοιπα μόνο σε αυτόν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν, όπως θα αποδείξει η συνέχεια του λόγου· ή όποιος το επιθυμεί ας τα αποδώσει σε άλλο πρόσωπο, είτε βασιλιά, είτε προφήτη, είτε σε κάποιον από όσους υπήρξαν ποτέ θεοφιλείς μεταξύ των Ιουδαίων, και ας αποδείξει εάν είναι σε θέση να εφαρμόσει σε αυτούς τα αναγεγραμμένα. Διότι σε ποιον από όσους κυοφορήθηκαν ποτέ υπήρξε τόσο μεγάλη αρετή και δύναμη, ώστε με σταθερό λογισμό, με ασύγχυτη ψυχή και με νηφάλιο φρόνημα να λάβει τη γνώση του Θεού και να εναποθέσει όλη την ελπίδα του στον Θεό, ώστε να πει: «διότι εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά [της μητέρας μου], η ελπίδα μου (ήδη) από τους μαστούς της μητέρας μου. Σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου»; Ποιος δε, έχοντας λάβει τέτοια μέριμνα από τον Θεό, έγινε «όνειδος των ανθρώπων» και «εξουθένωμα του λαού»; Από ποιους δε και τι είδους «μόσχους» και «ταύρους» πρέπει να εννοήσουμε ότι περικυκλώθηκε ένας τέτοιος άνθρωπος; Και τι υπέστη το εν λόγω πρόσωπο και «χύθηκε σαν νερό», και πώς «διασκορπίστηκαν τα οστά» του; Και πώς κατήλθε «στο χώμα του θανάτου», και ενώ κατήλθε «στο χώμα του θανάτου», πώς εξακολουθεί να λέει τέτοια πράγματα, να ζει και να ομιλεί; Ποιοι δε είναι οι «σκύλοι» που τον περικύκλωσαν, οι οποίοι είναι διαφορετικοί από τους προαναφερθέντες ταύρους και μόσχους; Και ποια «συναγωγή πονηρευομένων» «τρύπησαν» όχι μόνο τα «χέρια», αλλά και τα «πόδια» ενός τόσο σπουδαίου προσώπου, και αφού τον απογύμνωσαν, άλλα από τα ενδύματά του τα μοιράστηκαν μεταξύ τους, και άλλα τα πήραν βάζοντας κλήρο;

Αφού, λοιπόν, ο Σωτήρας και Κύριός μας είπε το «ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με, γιατί με εγκατέλειψες» και στη συνέχεια προσέθεσε το «εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και εξουθένωμα του λαού», και προσθέτοντας ακόμη το «με περικύκλωσαν μόσχοι πολλοί, ταύροι παχείς με περιέβαλαν», και προμαρτυρώντας με σαφήνεια τον θάνατό του με το «στο χώμα του θανάτου με κατέβασες, διότι με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά, συναγωγή πονηρών με περιέβαλε, τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου», και αφού υπέδειξε επιπλέον όσα του συνέβησαν κατά το πάθος με το «μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο»· αφού προείπε αυτά και άλλα παρόμοια, δεν σταμάτησε σε αυτά, αλλά προσθέτει: «όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον, διότι δεν εξουθένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του φτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν φώναξα προς αυτόν, με εισάκουσε». Πώς, όμως, θα έλεγε ότι εισακούστηκε, εάν δεν είχαν εκπληρωθεί απολύτως οι ευχές του και όσα προηγουμένως είχε δεηθεί, όταν έλεγε το «στο χώμα του θανάτου με κατέβασες, λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μοναδική μου (ψυχή)»;

Βλέποντας δε με θεϊκά μάτια, ενώ το σώμα του ήταν ακόμη προσηλωμένο στο ικρίωμα, τις άσαρκες και αόρατες στους ανθρώπους εξωτερικές δυνάμεις να έρπουν γύρω σε αυτόν τον αέρα, σαν σαρκοβόρα όρνεα και με τον τρόπο των άγριων θηρίων, και να συρρέουν από παντού προς το σώμα του –το οποίο σε λίγο επρόκειτο να νεκρωθεί– οι αρχές και οι εξουσίες «του αέρα, του πνεύματος που τώρα ενεργεί στους υιούς της απείθειας», καθώς και τους δαίμονες που πετούσαν γύρω από τη γη σε ολόκληρη την οικουμένη των ανθρώπων, και πιθανότατα ήδη τους υποχθόνιους και τα άγρια και φοβερά θηρία μέσα στον ίδιο τον τάρταρο, για τα οποία ο Ησαΐας, απευθυνόμενος στον εωσφόρο που εξέπεσε από τον ουρανό, έλεγε: «ο άδης κάτωθεν πικράθηκε όταν σε συνάντησε, ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες», βλέποντας λοιπόν όλα αυτά συνολικά από έξω να περικυκλώνουν το ανασκολοπισμένο του σώμα και να ετοιμάζονται εναντίον του, περιγράφει το πλήθος τους λέγοντας: «Με περικύκλωσαν μόσχοι πολλοί, ταύροι παχείς με περιέβαλαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν το λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται». Διότι, νομίζοντας προφανώς ότι η ψυχή που κατοικούσε στο σώμα του Ιησού ήταν απλώς ανθρώπινη και παρόμοια με των πολλών και τίποτε περισσότερο, άνοιξαν το στόμα τους οι προαναφερθέντες, ώστε να καταπιούν και αυτήν όπως ακριβώς και τις άλλες ψυχές των ανθρώπων· γι' αυτό λέει: «άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν το λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται».

Πότε υπήρξε ατιμασμένος; Όταν οι ταύροι χτυπούσαν με τα κέρατα και ο μόσχος παρίστατο, όταν ο λέοντας ωρυόταν και οι ταύροι αφηνίαζαν, καθώς είναι γραμμένο: Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέσφιξαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους σαν λέοντας που αρπάζει και ωρύεται.

«Μη απομακρυνθείς»: Δηλαδή πλησιάζουν τα πάθη. «Διότι δεν υπάρχει»: Διότι ούτε είχε ανάγκη από βοήθεια, ως Θεός και βοηθός των πάντων. «Περικύκλωσαν»: Τα παιδιά των Ιουδαίων· «μόσχοι» δε, επειδή υιοθέτησαν νεανικό φρόνημα, δηλαδή ασύνετο. «Ταύροι παχείς»: Οι άρχοντες των Ιουδαίων, παχείς ως πλούσιοι και δυνατοί. «Άνοιξαν»: Λέγοντας ψέματα εναντίον του Χριστού. «Σαν λιοντάρι»: Διότι έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του Χριστού (του Κυρίου) και ωρύονταν, δηλαδή κραυγάζοντας με δυνατή φωνή. «Σαν νερό»: Διότι όταν το νερό χυθεί, δεν μπορεί πλέον να μαζευτεί. Έτσι οι Ιουδαίοι σκορπίστηκαν από το πρόσωπο του Χριστού (του Κυρίου)· διότι αυτοί είναι τα οστά του Θεού. Επειδή λέει προς αυτούς: «εσείς είστε σάρκα μου». «Έγινε η καρδιά»: Και αυτό αναφέρεται στους Ιουδαίους· διότι πράγματι τύγχαναν ως σάρκα και καρδιά. Όμως αυτοί έλιωσαν από τον φθόνο σαν κερί μπροστά στη φωτιά. «Ξεράθηκε»: Και αυτό στους Ιουδαίους, όντας λαός του Θεού και δύναμη· αλλά ξεράθηκαν σαν κεραμίδι, επειδή δεν ποτίστηκαν [με τη χάρη, δηλαδή] με το νερό του βαπτίσματος [εξαιτίας της απιστίας]. «Και η γλώσσα»: Διότι ερωτώμενος ο Κύριος από τον Πιλάτο δεν απάντησε, αλλά σιωπούσε. «Και στο χώμα»: Διότι ο Πιλάτος τον θεώρησε ως θνητό άνθρωπο. Γι' αυτό λέει: «Έχω εξουσία να σε σταυρώσω και έχω εξουσία να σε απολύσω». «Διότι περικύκλωσαν»: Διότι σαν σκυλιά οι Ιουδαίοι άφησαν ελεύθερες τις γλώσσες τους εναντίον του Χριστού. «Συναγωγή»: Η άνομη ιουδαϊκή απιστία.

Έτσι είδες προηγουμένως την πόρνη να φιλά τα πόδια μου; Έτσι είδες τον εκατόνταρχο να γονατίζει; Έτσι είδες τους δαίμονες να υποτάσσονται; Γνωρίζω ποιος σου υπέδειξε την οδό του δόλιου φιλήματος· ο διάβολος σου υπέβαλε τον τρόπο αυτής της αγκαλιάς, και εσύ, έχοντας πειστεί από κακό σύμβουλο, εκπληρώνεις το δικό του θέλημα. Εταίρε, για ποιον σκοπό έχεις έρθει; Εκπλήρωσε τις κακές συμφωνίες που συνήψες με τους Φαρισαίους· ολοκλήρωσε το συμβόλαιο της πώλησης· υπόγραψε αυτό που υπαγόρευσες· παράδωσε αυτόν που επιθυμεί να παραδοθεί· απόκτησε πλέον μαζί με το ταμείο και το πουγκί της αδικίας· παραχώρησε τη θέση στον ληστή, ο οποίος πρόκειται διά της ομολογίας του να λάβει το αξίωμα, το οποίο εσύ έχασες διά της προδοσίας. Τότε, αφού πλησίασαν, άπλωσαν τα χέρια τους πάνω στον Ιησού και τον συνέλαβαν. Και εκείνο το προφητικό λόγιο εκπληρωνόταν: «Με περικύκλωσαν όπως οι μέλισσες την κηρήθρα, και φούντωσαν σαν φωτιά μέσα στα αγκάθια»· και πάλι: «Με περικύκλωσαν σκύλοι πολλοί, ταύροι παχείς με περιέσφιγξαν». Αλλά, ω, τι ανεξικακία που αρμόζει μόνο σε Εκείνον! Στον ουρανό τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ, μη τολμώντας να ατενίσουν την υπερβάλλουσα δόξα, καλύπτουν τα πρόσωπα με τις φτερούγες τους σαν να είναι χέρια, και επί της γης, ενώ η σάρκα Του κρατούνταν από άνομα χέρια, Εκείνος το ανεχόταν.

την παράνοια του Ηρώδη και του Καϊάφα· «Συγκεντρώθηκαν οι βασιλείς της γης και οι άρχοντες στον ίδιο τόπο»· αναφέρει την επιβουλή κατά του Δεσπότου λέγοντας: «Κατά του Κυρίου και κατά του Χριστού αυτού. Ας συντρίψουμε τα δεσμά τους και ας αποτινάξουμε από πάνω μας τον ζυγό τους». Μιλώντας δε για τα γεγονότα του σταυρού, στον εικοστό πρώτο ψαλμό έλεγε: «Με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, ταύροι παχείς με περιέκλεισαν. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν· μοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και τα γραφόμενα αυτά αποτελούσαν σκιά· όταν όμως ήλθαν τα ίδια τα γεγονότα, τότε η σκιά υποχώρησε, και βλέπουν οι Ιουδαίοι τα χέρια και τα πόδια να έχουν προσηλωθεί, έχοντας την καταδίκη τους από τους ίδιους, εφόσον τα δικά τους βιβλία τα περιέχουν αυτά· και δεν μπορούν πλέον να διαγράψουν τα γραφόμενα. Διότι έχουν γίνει πλέον ολοφάνερα και τα δύο· τα γραφόμενα συμφώνησαν απόλυτα με τα γεγονότα. Έλεγε ο Ησαΐας: «Οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή και, όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του. Η κρίση του αναιρέθηκε. Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί;». Οι Ιουδαίοι διάβαζαν τα γραφόμενα, αλλά δεν κατανοούσαν την πραγματικότητα των γεγονότων· διότι ο νόμος περιείχε τη σκιά των μελλοντικών αγαθών, όχι την ίδια την εικόνα.

Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέκλεισαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται· χύθηκα σαν νερό και διασκορπίστηκαν όλα μου τα οστά. Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου· ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες· διότι με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, συναγωγή πονηρών με περιέκλεισε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ, όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου από εμένα· πρόσεξε να με συνδράμεις. Γλίτωσε την ψυχή μου από τη ρομφαία και από το χέρι του σκύλου τη μονογενή μου (ψυχή)· σώσε με από το στόμα του λιονταριού και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπείνωσή μου. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω. Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον, όλο το σπέρμα του Ιακώβ δοξάστε τον, ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ.

Και τα εξής: «Η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου. Σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου, διότι δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχιοί με έζωσαν. Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται. Χύθηκα σαν το νερό και σκορπίστηκαν όλα τα οστά μου. Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου. Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου». Με αυτά προανήγγελλε τα όσα επρόκειτο να συμβούν. Διότι το «Η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου» σημαίνει ότι αμέσως μόλις γεννήθηκε στη Βηθλεέμ, όπως προείπα, ο βασιλιάς Ηρώδης, μαθαίνοντας τα σχετικά με αυτόν από τους μάγους της Αραβίας, σχεδίασε να τον εξοντώσει, και κατά την προσταγή του Θεού ο Ιωσήφ, παίρνοντάς τον μαζί με τη Μαρία, αναχώρησε για την Αίγυπτο. Διότι ο Πατέρας είχε αποφασίσει να θανατωθεί αυτός που είχε γεννήσει, αφού πρώτα, έχοντας ανδρωθεί, κήρυττε τον λόγο Του. Εάν δε κάποιος μας πει: «Μήπως δεν μπορούσε ο Θεός καλύτερα να σκοτώσει τον Ηρώδη;» προλαβαίνοντας λέω: «Μήπως δεν μπορούσε ο Θεός εξ αρχής να εξαφανίσει το φίδι ώστε να μην υπάρχει, και να μην πει "Και θα θέσω έχθρα ανάμεσα σε αυτό και στη γυναίκα, και στο σπέρμα του και στο σπέρμα της"; Μήπως δεν μπορούσε αμέσως να δημιουργήσει πλήθος ανθρώπων;»

Και τα όσα λέγονται στη συνέχεια στον ψαλμό: «Ότι η θλίψη είναι κοντά, ότι δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει· με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέσφιξαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται· σαν το νερό χύθηκα και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου» αποτελούσαν προαναγγελία εκείνων που παρομοίως του συνέβησαν. Διότι εκείνη τη νύχτα, όταν στο Όρος των Ελαιών επιτέθηκαν εναντίον του εκείνοι από τον λαό σας, οι οποίοι είχαν σταλεί από τους Φαρισαίους και τους γραμματείς σύμφωνα με την καθοδήγησή τους, τον περικύκλωσαν αυτοί τους οποίους ο λόγος ονόμαζε μόσχους που κερατίζουν και είναι καταστροφικοί. Και η φράση «Ταύροι παχείς με περιέσφιξαν» προέλεγε εκείνους που έπραξαν τα ίδια με τους μόσχους, όταν οδηγήθηκε στους δασκάλους σας. Τους ονόμασε ταύρους ο λόγος επειδή γνωρίζουμε ότι οι ταύροι γεννούν τους μόσχους. Όπως λοιπόν οι ταύροι είναι πατέρες των μόσχων, έτσι και οι δάσκαλοί σας υπήρξαν αίτιοι στο να βγουν τα τέκνα τους στο Όρος των Ελαιών για να τον συλλάβουν και να τον οδηγήσουν σε αυτούς. Και η φράση «Ότι δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει» είναι επίσης δηλωτική αυτού που συνέβη. Διότι ουδείς, ούτε έστω ένας άνθρωπος, δεν βρέθηκε να τον βοηθήσει ως αναμάρτητο.

Διότι δεν ήταν και εκείνων ο θάνατος σωτήριος για τον κόσμο, όπως ήταν ο δικός μου. «Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος», επειδή συλλήφθηκα χωρίς σαρκική συνεύρεση και γεννήθηκα καθ' ομοίωση του σκουληκιού, «όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού» που με βλασφημούσε ως νόθο. «Όλοι όσοι με θεωρούν» εσταυρωμένο «με χλεύασαν, μίλησαν με τα χείλη τους» με μανία, «κούνησαν τα κεφάλια τους»· «ήλπισε στον Κύριο, ας τον σώσει, αν τον θέλει». «Εσύ όμως είσαι αυτός που με έβγαλε από τη γαστέρα» της Παρθένου, «η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου», «σε σένα παραδόθηκα από τη μήτρα» με τρόπο αγνό και άρρητο και κανείς άλλος δεν υπάρχει «που να με βοηθά». «Μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά». «Διότι με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι και σαν παχιοί ταύροι με περιέκλεισαν», θέλοντας με εχθρότητα να με συλλάβουν και να με εξοντώσουν. «Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται» για να με καταβροχθίσουν. «Σαν νερό χύθηκα και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου», όχι στην πραγματικότητα, αλλά σύμφωνα με τη διάθεση των φονευτών μου· γι' αυτό και με κόπο προσπάθησαν να μου σπάσουν τα σκέλη για να αναιρέσουν τη Γραφή που λέει «οστό του δεν θα συντριβεί». «Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου»· λιώνοντας μεν εξαιτίας του θανάτου, φωτίζοντας δε διά της αναστάσεως. «

Σαν χείμαρροι ανομιών και δυνατοί ταύροι στέκεστε γύρω μου και βιάζεστε, ζητώντας να μου πάρετε τη ζωή· φέρτε τα βασανιστήρια· είμαι έτοιμος να υποφέρω· δεν νοιάζομαι για τη σάρκα μου· εγώ Χριστιανός και είμαι και παραμένω· δεν φοβάμαι εσάς που σκοτώνετε το σώμα, αλλά δεν έχετε εξουσία επί της ψυχής· αλλά φοβάμαι μόνο τον Χριστό, ο οποίος έχει τη δύναμη, μετά τον θάνατο, να ρίξει στη γέεννα τους ασεβείς, αυτούς που δεν αναζητούν το αήττητο τρόπαιο.