Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:15

Σοφό το προοίμιο, άριστη η αρχή της δημηγορίας του προς έναν λαό που έβραζε από οργή. Διότι τα ήπια και προσηνή του λόγια, έχοντας κάτι από την γλυκύτητα του μελιού ή μοιάζοντας με απαλό λάδι, κατέστελλαν τη φλεγμονή της οργής των θηρίων. Έπειτα ανατρέχει με τη μνήμη στον Αβραάμ, ώστε, αρχίζοντας από τα παλιά χρόνια και αναπτύσσοντας μακρύ λόγο, να εξαντλήσει ανεπαίσθητα στο ενδιάμεσο τον θυμό τους, καθώς αυτός θα εκτονωνόταν. Και αφού επεξεργάστηκε εκείνη τη μακροσκελή ομιλία, αποδεικνύει ότι και ο Μωυσής προφήτευσε τον Χριστό, ώστε μέσω της αξιοπιστίας του νομοθέτη, με έξυπνο τρόπο, σαν να ξεγελά, να παρεισαγάγει τον λόγο της πίστεως. Και τα είπε όλα με τέχνη και σοφία, όσα συντελούσαν στην ωφέλεια των ακροατών. Επειδή όμως είδε την κακία τους ανένδοτη και τη γνώμη τους σκληρή, τότε πλέον γεμάτος παρρησία και έχοντας απαρνηθεί την επίγεια ζωή, εγκαταλείποντας κάθε κολακευτική τέχνη, απροκάλυπτα τους αποκάλεσε σκληροτράχηλους, απερίτμητους στην καρδιά, πολεμίους του νόμου, εναντιούμενους στο Πνεύμα. Και ποια ήταν τα επακόλουθα; Τον περικύκλωσαν, όπως τον Δεσπότη, πολλοί σκύλοι και παχείς ταύροι, σύμφωνα με τον ψαλμό, περιέσφιγξαν τον δίκαιο. Εκείνος στεκόταν μόνος, περικυκλωμένος από παντού από το πλήθος των φονιάδων. Και κανείς δεν βρισκόταν κοντά του εκείνη την ώρα, ούτε φίλος, ούτε οικείος, ούτε συγγενής. Διότι φέρνει κάποια παρηγοριά σε εκείνους που κινδυνεύουν το να βλέπουν από κοντά κάποιον από τους γνωστούς τους.

Χύθηκα σαν νερό, και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου. Οστά του ονομάζει τους αγίους μυσταγωγούς· διότι, εάν σώμα του είναι η Εκκλησία, ευλόγως και εκείνοι που τη συγκρατούν θα μπορούσαν να νοηθούν ως οστά. Ακούσαμε δε από τον ευαγγελιστή ότι, όταν συνελήφθη από τη σπείρα των στρατιωτών, διασκορπίστηκαν οι μαθητές. Και με άλλη ερμηνεία: Τα οστά της σοφίας είναι τα άγια δόγματα της Εκκλησίας, τα οποία έχει νομοθετηθεί να μην τα συντρίβουν οι Ιουδαίοι κατά το Πάσχα· διότι, λέγει, δεν θα συντρίψετε κανένα οστό του. Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει. Το λεχθέν αποτελεί γνώρισμα λύπης· διότι έχει γραφτεί: Άρχισε να λυπείται και να αδημονεί. Λυπόταν δε και για το έθνος των Ιουδαίων και για τον προδότη, επειδή οδηγούνταν στην απώλεια εξαιτίας της ασέβειάς τους προς αυτόν. [Και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου. Σκόρπισαν, λέγει, και διασκορπίστηκαν εκείνοι που έως τότε, επέχοντας θέση οστών, συμπλήρωναν την παράταξη γύρω από τον διδάσκαλο· διότι οι μαθητές τον εγκατέλειψαν και έφυγαν, μιμούμενοι το νερό που αφήνεται να χυθεί στην πεδιάδα.] Ξεράθηκε σαν όστρακο η δύναμή μου, και η γλώσσα μου έχει κολλήσει στον λάρυγγά μου. Με αυτά υποδηλώνει τη δίψα που του συνέβη επάνω στον τίμιο σταυρό, όταν, ενώ ζήτησε να πιει, του πρόσφεραν όξος με χολή. [Γι' αυτό λέγει: Και η γλώσσα μου έχει κολλήσει στον λάρυγγά μου.] Και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες. Διότι, με τη χάρη του Θεού, γεύτηκε τον θάνατο για χάρη όλων.

ΨΑΛΜΟΣ ΚΑ΄. <Εις το τέλος, υπέρ της εωθινής αντιλήψεως, ψαλμός του Δαβίδ.> (A f. 122 b.) Μερικοί δε ονομάζουν «εωθινή αντίληψη» τον καιρό της αναστάσεως του Σωτήρος· διότι αναστήθηκε στον βαθύ όρθρο καταπατώντας τον θάνατο. Αντίληψη επομένως είναι η ανάσταση, καθώς αφενός απομακρύνει τη φθορά των σωμάτων, αφετέρου καθαρίζει μέσω της πίστεως τους ανθρώπους επί της γης. Διότι, εάν ομολογήσεις, λέγει, με το στόμα σου Κύριο τον Ιησού, και πιστέψεις στην καρδιά σου ότι ο Θεός τον ανέστησε εκ νεκρών, θα σωθείς. Αλλά ας δούμε ποια λόγια απευθύνει προς τον Πατέρα ως άνθρωπος ο Κύριος, μεσιτεύοντας υπέρ της ανθρωπότητας, και διαβεβαιώνοντας ότι είναι ο παράκλητός μας. <Όνειδος των ανθρώπων και εξουθένημα του λαού.> (A f. 125 b.) Λέγοντας δε αυτό, εκτόξευαν τον ονειδισμό εναντίον του Θεού, ως αδυνατούντος τάχα να σώσει τον Υιό Του που θέλει, δηλαδή που αγαπά. Θα θαύμαζε κανείς την αμέτρητη νωθρότητα των Ιουδαίων, πώς δηλαδή, ενώ διάβαζαν αυτά που λέγονται ως εκ προσώπου του Χριστού εναντίον τους, δεν κατανοούσαν όταν τον έβλεπαν να σταυρώνεται, ότι η προφητεία συμφωνούσε με τα δικά τους τολμήματα. <Έγινε η καρδιά μου σαν κερί που λιώνει στο μέσο της κοιλίας μου.> (C f. 43.) Είναι φωνή διδασκάλου όταν δει αυτούς που γεννήθηκαν από τον ίδιο να υπομένουν συμφορά, παρόμοια με τη συμπονετική από αγάπη διάθεση που είχε ο Σωτήρας για τους μαθητές, η οποία συμπάσχει στο μέσο της κοιλίας της για όσους γέννησε.

Και αναφορικά με τα χωρία των Γραφών, τα οποία παραθέτουν οι αδελφοί μας, αυτά μπορούν να ειπωθούν. Και πρώτα-πρώτα προς όσα αναφέρονται στον Ιεζεκιήλ, εφόσον σε αυτά επιθυμούν να στηρίζονται οι πιο απλοϊκοί: σύμφωνα με αυτές τις λέξεις δεν θα υπάρξει καν ανάσταση σαρκών, αλλά μόνο οστών και δερμάτων και νεύρων. Συγχρόνως όμως πρέπει να τους υποδείξουμε ότι παρασύρονται, επειδή δεν έχουν κατανοήσει τα γεγραμμένα. Διότι, αν γίνεται λόγος για οστά, δεν πρέπει οπωσδήποτε να εννοήσουμε τα κυριολεκτικά οστά, όπως ακριβώς ούτε στο χωρίο «διασκορπίσθηκαν τα οστά μας κοντά στον Άδη», και «διασκορπίσθηκαν όλα τα οστά μου» και «θεράπευσέ με, διότι ταράχθηκαν τα οστά μου», όπου είναι φανερό ότι τα οστά δεν λέγονται με την κοινή έννοια. Προστίθεται εξάλλου στον λόγο ότι «αυτοί λένε ότι τα οστά μας έγιναν ξερά». Άραγε λένε «τα οστά μας έγιναν ξερά», επειδή θέλουν να αναστηθούν αφού συγκεντρωθούν; Αλλά αυτό είναι αδύνατον. Θα το έλεγαν μάλλον: «τα οστά μας έγιναν ξερά», επειδή βρέθηκαν σε αιχμαλωσίες και απώλεσαν κάθε ζωτική ικμάδα· γι' αυτό και προσθέτουν το «χάθηκε η ελπίδα μας, έχουμε αφανιστεί». Επομένως, η επαγγελία της αναστάσεως του λαού αφορά την έγερση από την πτώση και από την οιονεί νεκρότητα, με την οποία έχουν νεκρωθεί εξαιτίας των αμαρτημάτων τους, έχοντας παραδοθεί στους εχθρούς. Και οι αμαρτωλοί εξάλλου χαρακτηρίζονται από τον Σωτήρα ως «τάφοι γεμάτοι από νεκρά οστά και από κάθε ακαθαρσία».

Γνωρίζοντας δε καλά σε ποιο αγαθό τέλος θα καταλήξει η εναντίον του επιβουλή, το φανερώνει αυτό λέγοντας: «Η δε ψυχή μου θα αγαλλιάσει για τον Κύριο, θα ευφρανθεί για τη σωτηρία Του. Όλα τα οστά μου θα πουν: Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου; Εσύ που διασώζεις τον φτωχό από εκείνους που τον καταληστεύουν». Στον κα' ψαλμό, λοιπόν, ο οποίος έχει λεχθεί σαφώς εκ μέρους του Σωτήρος, αναφερόταν: «Σαν νερό χύθηκα, και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου»· ο λόγος αυτός υποδηλώνει τον διασκορπισμό και τη φυγή των αποστόλων του, την οποία υπέστησαν κατά τον καιρό του Πάθους του, όταν εκπληρωνόταν το ρητό: «Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα της ποίμνης». Διότι οστά του σώματός Του ήταν οι πρώτοι του μαθητές, οι οποίοι τότε μεν διασκορπίστηκαν, επειδή σκανδαλίστηκαν εξαιτίας του, όπως ακριβώς και ο ίδιος φανέρωνε λέγοντας: «Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτήν τη νύχτα». Μετά την Ανάσταση όμως, όταν τον είδαν, πληρώθηκαν από χαρά και αγαλλίαση.

Διότι σαφώς με αυτά αποκαλεί τις πονηρές δυνάμεις ταύρους και μοσχάρια και λέοντες και σκύλους και μονόκερους, οι οποίες τον «περιέβαλαν» και τον «περικύκλωσαν» κατά τον καιρό του πάθους του, χωρίς όμως να μπορέσουν να πετύχουν κάτι εναντίον του. Και αυτά μεν..., αν αυτά τα μέρη του ψαλμού ανάγονται στον Σωτήρα και Κύριό μας· εάν όμως δεν αναφέρονται σε αυτόν αλλά σε άλλο πρόσωπο, θα προσέξεις και ο ίδιος, ώστε να διευκρινιστούν τα σχετικά με το χωρίο. Πλην όμως, και για τη μητρόπολη των Ιουδαίων, την ίδια την Ιερουσαλήμ, αμέσως μετά την προφητεία εναντίον εκείνων που τον επιβουλεύτηκαν, προσθέτει στη συνέχεια: «Είδα ανομία και αντιλογία μέσα στην πόλη», και τα όσα ακολουθούν αυτά, το τι ακριβώς νόημα έχουν δεν υπάρχει τώρα χρόνος να τα εξηγήσουμε. 〈Από τον Ψαλμό 108〉. «Θεέ μου, μην παρασιωπήσεις τον ύμνο μου· διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξαν εναντίον μου, μίλησαν εναντίον μου με δόλια γλώσσα· και με λόγια μίσους με περικύκλωσαν, και με πολέμησαν δωρεάν. Αντί να με αγαπούν με συκοφαντούσαν, εγώ όμως προσευχόμουν· και στράφηκαν εναντίον μου με κακά αντί για αγαθά και με μίσος αντί για την αγάπη μου. Τοποθέτησε εναντίον του έναν αμαρτωλό, και διάβολος ας σταθεί στα δεξιά του· όταν θα κρίνεται, ας βγει καταδικασμένος, και η προσευχή του ας γίνει αμαρτία. Ας γίνουν οι ημέρες του λίγες, και την επισκοπή του ας τη λάβει άλλος.»

Όλοι όσοι με βλέπουν με χλευάζουν, κινούν τα χείλη τους, κουνούν το κεφάλι: «Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, αφού τον θέλει». Διότι εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα. Από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου· μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη πλησιάζει, διότι δεν υπάρχει κανείς για να με βοηθήσει. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, παχείς ταύροι με έζωσαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και βρυχάται. Σαν νερό χύθηκα και σκορπίστηκαν όλα μου τα οστά, η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σωθικά μου. Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες. Διότι με περικύκλωσαν πολλά σκυλιά, συναγωγή κακοποιών με έζωσε· τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια μου. Μέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου, πρόστρεξε στην προστασία μου. Λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μοναδική μου ζωή· σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπεινωμένη μου ύπαρξη. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω.

Και τα υπόλοιπα μόνο σε αυτόν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν, όπως θα αποδείξει η συνέχεια του λόγου· ή όποιος το επιθυμεί ας τα αποδώσει σε άλλο πρόσωπο, είτε βασιλιά, είτε προφήτη, είτε σε κάποιον από όσους υπήρξαν ποτέ θεοφιλείς μεταξύ των Ιουδαίων, και ας αποδείξει εάν είναι σε θέση να εφαρμόσει σε αυτούς τα αναγεγραμμένα. Διότι σε ποιον από όσους κυοφορήθηκαν ποτέ υπήρξε τόσο μεγάλη αρετή και δύναμη, ώστε με σταθερό λογισμό, με ασύγχυτη ψυχή και με νηφάλιο φρόνημα να λάβει τη γνώση του Θεού και να εναποθέσει όλη την ελπίδα του στον Θεό, ώστε να πει: «διότι εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά [της μητέρας μου], η ελπίδα μου (ήδη) από τους μαστούς της μητέρας μου. Σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου»; Ποιος δε, έχοντας λάβει τέτοια μέριμνα από τον Θεό, έγινε «όνειδος των ανθρώπων» και «εξουθένωμα του λαού»; Από ποιους δε και τι είδους «μόσχους» και «ταύρους» πρέπει να εννοήσουμε ότι περικυκλώθηκε ένας τέτοιος άνθρωπος; Και τι υπέστη το εν λόγω πρόσωπο και «χύθηκε σαν νερό», και πώς «διασκορπίστηκαν τα οστά» του; Και πώς κατήλθε «στο χώμα του θανάτου», και ενώ κατήλθε «στο χώμα του θανάτου», πώς εξακολουθεί να λέει τέτοια πράγματα, να ζει και να ομιλεί; Ποιοι δε είναι οι «σκύλοι» που τον περικύκλωσαν, οι οποίοι είναι διαφορετικοί από τους προαναφερθέντες ταύρους και μόσχους; Και ποια «συναγωγή πονηρευομένων» «τρύπησαν» όχι μόνο τα «χέρια», αλλά και τα «πόδια» ενός τόσο σπουδαίου προσώπου, και αφού τον απογύμνωσαν, άλλα από τα ενδύματά του τα μοιράστηκαν μεταξύ τους, και άλλα τα πήραν βάζοντας κλήρο;

Στη συνέχεια αυτών προσθέτει: «Σαν νερό χύθηκα»· το οποίο βέβαια με τρόπο αισθητό και κατά την ιστορική αφήγηση θα μπορούσε κανείς να πει ότι εκπληρώθηκε, όταν «ένας από τους στρατιώτες», σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη, «τρύπησε με τη λόγχη την πλευρά» του Αμνού του Θεού, «και αμέσως βγήκε νερό και αίμα». Πλην όμως φαίνεται να υποδηλώνει και την πλήρη νέκρωση της πνευματικής φύσης μέσα από όσα λέει: «Σαν το νερό χύθηκα και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου, έγινε η καρδιά μου σαν κερί που λιώνει στα σπλάχνα μου. Ξεράθηκε σαν όστρακο η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου». Διότι τι άλλο θα μπορούσαν να σημαίνουν όλα αυτά παρά την κατάσταση ενός νεκρού σώματος; Προσθέτει λοιπόν αμέσως λέγοντας: «Και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες». Αυτά, προβλέποντάς τα ενώ δεν είχαν ακόμη συμβεί, τα έλεγε σαν να στέκονταν ήδη δίπλα του και να τον περικύκλωναν. Στη συνέχεια πάλι, επαναλαμβάνοντας τα όσα είχαν ήδη διαπραχθεί, ως παρηγορία για όσα επρόκειτο να συμβούν, διδάσκει το τι είδους επιβουλές υπέμεινε, λέγοντας: «Διότι με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, συναγωγή πονηρευομένων με περιέσφιξαν»· με αυτά τα λόγια, όπως είναι φυσικό, υποδηλώνοντας ταυτόχρονα και τους στρατιώτες, αλλά και εκείνους από την περιτομή που ξεσηκώθηκαν εναντίον του. «

«Μη απομακρυνθείς»: Δηλαδή πλησιάζουν τα πάθη. «Διότι δεν υπάρχει»: Διότι ούτε είχε ανάγκη από βοήθεια, ως Θεός και βοηθός των πάντων. «Περικύκλωσαν»: Τα παιδιά των Ιουδαίων· «μόσχοι» δε, επειδή υιοθέτησαν νεανικό φρόνημα, δηλαδή ασύνετο. «Ταύροι παχείς»: Οι άρχοντες των Ιουδαίων, παχείς ως πλούσιοι και δυνατοί. «Άνοιξαν»: Λέγοντας ψέματα εναντίον του Χριστού. «Σαν λιοντάρι»: Διότι έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του Χριστού (του Κυρίου) και ωρύονταν, δηλαδή κραυγάζοντας με δυνατή φωνή. «Σαν νερό»: Διότι όταν το νερό χυθεί, δεν μπορεί πλέον να μαζευτεί. Έτσι οι Ιουδαίοι σκορπίστηκαν από το πρόσωπο του Χριστού (του Κυρίου)· διότι αυτοί είναι τα οστά του Θεού. Επειδή λέει προς αυτούς: «εσείς είστε σάρκα μου». «Έγινε η καρδιά»: Και αυτό αναφέρεται στους Ιουδαίους· διότι πράγματι τύγχαναν ως σάρκα και καρδιά. Όμως αυτοί έλιωσαν από τον φθόνο σαν κερί μπροστά στη φωτιά. «Ξεράθηκε»: Και αυτό στους Ιουδαίους, όντας λαός του Θεού και δύναμη· αλλά ξεράθηκαν σαν κεραμίδι, επειδή δεν ποτίστηκαν [με τη χάρη, δηλαδή] με το νερό του βαπτίσματος [εξαιτίας της απιστίας]. «Και η γλώσσα»: Διότι ερωτώμενος ο Κύριος από τον Πιλάτο δεν απάντησε, αλλά σιωπούσε. «Και στο χώμα»: Διότι ο Πιλάτος τον θεώρησε ως θνητό άνθρωπο. Γι' αυτό λέει: «Έχω εξουσία να σε σταυρώσω και έχω εξουσία να σε απολύσω». «Διότι περικύκλωσαν»: Διότι σαν σκυλιά οι Ιουδαίοι άφησαν ελεύθερες τις γλώσσες τους εναντίον του Χριστού. «Συναγωγή»: Η άνομη ιουδαϊκή απιστία.

Φώναξα τον υπηρέτη μου, και δεν με υπάκουσε. Με το στόμα μου δεόμουν, και ικέτευα τη γυναίκα μου. «Ελεήστε με, οι φίλοι μου· διότι χέρι Κυρίου είναι αυτό που με άγγιξε.» «Τα σπλάχνα μου έβρασαν, και δεν θα σιωπήσω.» «Κουράστηκα μέσα στον στεναγμό μου, λούζω κάθε νύχτα την κλίνη μου.» «Έως πότε, Κύριε, θα με ξεχνάς εντελώς;» και τα λοιπά. «Με περιέβαλαν ωδίνες θανάτου,» και τα λοιπά. «Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει.» «Οι θλίψεις της καρδιάς μου πληθύνθηκαν,» και τα λοιπά. «Δεν υπάρχει ίαση στη σάρκα μου,» και τα λοιπά. «Η καρδιά μου ταράχτηκε, με εγκατέλειψε η δύναμή μου.» «Μας κατέστησες όνειδος στους γείτονές μας,» και τα λοιπά. «Μας ταπείνωσες σε τόπο κακό,» και τα λοιπά. «Ταπεινώθηκε στο χώμα η ψυχή μας,» και τα λοιπά. «Λυπήθηκα κατά τη μελέτη μου, και ταράχτηκα,» και τα λοιπά. «Σώσε με, Θεέ, διότι εισήλθαν ύδατα,» και τα λοιπά. «Πληθύνθηκαν περισσότερο από τις τρίχες,» και τα λοιπά. «Αποξενώθηκα από τους αδελφούς,» και τα λοιπά. —«Μου έγινε αφορμή για ονειδισμούς· και έθεσα,» και τα λοιπά. «Φτωχός και πονεμένος είμαι εγώ· η σωτηρία σου.» «Ας μας προφτάσουν γρήγορα οι,» και τα λοιπά. «Γέμισε από κακά η ψυχή μου, και η ζωή μου,» και τα λοιπά. «Λιγόστεψαν και κακοπάθησαν από τη θλίψη,» και τα λοιπά. «Τα οστά του λυπημένου ανθρώπου ξηραίνονται.» «

Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέκλεισαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται· χύθηκα σαν νερό και διασκορπίστηκαν όλα μου τα οστά. Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου· ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες· διότι με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, συναγωγή πονηρών με περιέκλεισε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ, όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου από εμένα· πρόσεξε να με συνδράμεις. Γλίτωσε την ψυχή μου από τη ρομφαία και από το χέρι του σκύλου τη μονογενή μου (ψυχή)· σώσε με από το στόμα του λιονταριού και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπείνωσή μου. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω. Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον, όλο το σπέρμα του Ιακώβ δοξάστε τον, ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ.

Και τα εξής: «Η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου. Σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου, διότι δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχιοί με έζωσαν. Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται. Χύθηκα σαν το νερό και σκορπίστηκαν όλα τα οστά μου. Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου. Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου». Με αυτά προανήγγελλε τα όσα επρόκειτο να συμβούν. Διότι το «Η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου» σημαίνει ότι αμέσως μόλις γεννήθηκε στη Βηθλεέμ, όπως προείπα, ο βασιλιάς Ηρώδης, μαθαίνοντας τα σχετικά με αυτόν από τους μάγους της Αραβίας, σχεδίασε να τον εξοντώσει, και κατά την προσταγή του Θεού ο Ιωσήφ, παίρνοντάς τον μαζί με τη Μαρία, αναχώρησε για την Αίγυπτο. Διότι ο Πατέρας είχε αποφασίσει να θανατωθεί αυτός που είχε γεννήσει, αφού πρώτα, έχοντας ανδρωθεί, κήρυττε τον λόγο Του. Εάν δε κάποιος μας πει: «Μήπως δεν μπορούσε ο Θεός καλύτερα να σκοτώσει τον Ηρώδη;» προλαβαίνοντας λέω: «Μήπως δεν μπορούσε ο Θεός εξ αρχής να εξαφανίσει το φίδι ώστε να μην υπάρχει, και να μην πει "Και θα θέσω έχθρα ανάμεσα σε αυτό και στη γυναίκα, και στο σπέρμα του και στο σπέρμα της"; Μήπως δεν μπορούσε αμέσως να δημιουργήσει πλήθος ανθρώπων;»

Και τα όσα λέγονται στη συνέχεια στον ψαλμό: «Ότι η θλίψη είναι κοντά, ότι δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει· με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέσφιξαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται· σαν το νερό χύθηκα και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου» αποτελούσαν προαναγγελία εκείνων που παρομοίως του συνέβησαν. Διότι εκείνη τη νύχτα, όταν στο Όρος των Ελαιών επιτέθηκαν εναντίον του εκείνοι από τον λαό σας, οι οποίοι είχαν σταλεί από τους Φαρισαίους και τους γραμματείς σύμφωνα με την καθοδήγησή τους, τον περικύκλωσαν αυτοί τους οποίους ο λόγος ονόμαζε μόσχους που κερατίζουν και είναι καταστροφικοί. Και η φράση «Ταύροι παχείς με περιέσφιξαν» προέλεγε εκείνους που έπραξαν τα ίδια με τους μόσχους, όταν οδηγήθηκε στους δασκάλους σας. Τους ονόμασε ταύρους ο λόγος επειδή γνωρίζουμε ότι οι ταύροι γεννούν τους μόσχους. Όπως λοιπόν οι ταύροι είναι πατέρες των μόσχων, έτσι και οι δάσκαλοί σας υπήρξαν αίτιοι στο να βγουν τα τέκνα τους στο Όρος των Ελαιών για να τον συλλάβουν και να τον οδηγήσουν σε αυτούς. Και η φράση «Ότι δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει» είναι επίσης δηλωτική αυτού που συνέβη. Διότι ουδείς, ούτε έστω ένας άνθρωπος, δεν βρέθηκε να τον βοηθήσει ως αναμάρτητο.

Και το «Σαν νερό χύθηκα και σκορπίστηκαν όλα τα οστά μου, η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου», το οποίο συνέβη σε αυτόν εκείνη τη νύχτα, όταν βγήκαν εναντίον του στο Όρος των Ελαιών για να τον συλλάβουν, αποτελούσε προαναγγελία. Διότι στα απομνημονεύματα, τα οποία λέω ότι έχουν συνταχθεί από τους αποστόλους του και από εκείνους που τους ακολούθησαν, είναι γραμμένο ότι ο ιδρώτας του έτρεχε σαν θρόμβοι, ενώ αυτός προσευχόταν και έλεγε: «Ας παρέλθει, αν είναι δυνατόν, το ποτήριον τούτο»· γεγονός που καθιστά προφανές ότι η καρδιά του και ομοίως τα οστά του βρίσκονταν σε τρόμο και ότι η καρδιά του έμοιαζε με κερί που λιώνει στα σπλάχνα, ώστε να γνωρίζουμε ότι ο Πατέρας θέλησε ο δικός του Υιός να περιέλθει αληθινά για εμάς σε τέτοια πάθη, και να μη λέμε ότι εκείνος, όντας Υιός του Θεού, δεν αντιλαμβανόταν τα όσα του γίνονταν και του συνέβαιναν. Και το «Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου», ήταν προαναγγελία της σιωπής του, όπως προείπα, καθώς δεν απαντούσε τίποτα σε κανέναν, αυτός που ελέγχει ως άσοφους όλους τους διδασκάλους σας.

Διότι δεν ήταν και εκείνων ο θάνατος σωτήριος για τον κόσμο, όπως ήταν ο δικός μου. «Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος», επειδή συλλήφθηκα χωρίς σαρκική συνεύρεση και γεννήθηκα καθ' ομοίωση του σκουληκιού, «όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού» που με βλασφημούσε ως νόθο. «Όλοι όσοι με θεωρούν» εσταυρωμένο «με χλεύασαν, μίλησαν με τα χείλη τους» με μανία, «κούνησαν τα κεφάλια τους»· «ήλπισε στον Κύριο, ας τον σώσει, αν τον θέλει». «Εσύ όμως είσαι αυτός που με έβγαλε από τη γαστέρα» της Παρθένου, «η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου», «σε σένα παραδόθηκα από τη μήτρα» με τρόπο αγνό και άρρητο και κανείς άλλος δεν υπάρχει «που να με βοηθά». «Μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά». «Διότι με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι και σαν παχιοί ταύροι με περιέκλεισαν», θέλοντας με εχθρότητα να με συλλάβουν και να με εξοντώσουν. «Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται» για να με καταβροχθίσουν. «Σαν νερό χύθηκα και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου», όχι στην πραγματικότητα, αλλά σύμφωνα με τη διάθεση των φονευτών μου· γι' αυτό και με κόπο προσπάθησαν να μου σπάσουν τα σκέλη για να αναιρέσουν τη Γραφή που λέει «οστό του δεν θα συντριβεί». «Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου»· λιώνοντας μεν εξαιτίας του θανάτου, φωτίζοντας δε διά της αναστάσεως. «