Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:18

Μακεδ. Και είχε ψυχή, όταν εμφανίστηκε στον Ησαΐα; Ορθ. Όπως ακριβώς δεν είχε σωματικά χέρια και πόδια, ούτε βέβαια σωματικά ενδύματα πριν από την ενανθρώπηση, όταν έλεγε: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο», αλλά έλεγε αυτά που επρόκειτο να γίνουν· έτσι και όταν μιλούσε για ψυχή είπε: «Μισεί η ψυχή μου». Μακεδ. Ας δεχτούμε ότι είναι η φωνή του Υιού· μήπως όμως και όταν έλεγε: «Ιδού ο Παίς μου ο αγαπητός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκε η ψυχή μου· θα θέσω το Πνεύμα μου επάνω του», ο Υιός είναι αυτός που μιλάει; Ορθ. Δεν είναι ο Υιός αυτός που μιλάει, αλλά ομολογουμένως ο Πατέρας. Δεν τα λέει αυτά βέβαια επειδή ο ίδιος έχει ψυχή· αλλά κάθε άγια ψυχή την ονομάζει δική του ψυχή. Όποια ψυχή, λοιπόν, ευαρεστήθηκε στον Υιό, αυτή είναι, λέει, η δική μου ψυχή. Διότι, όπως ο δίκαιος άνθρωπος ονομάζεται άνθρωπος του Θεού, έτσι και η δίκαιη ψυχή ονομάζεται και είναι ψυχή του Θεού. Μακεδ. Τι είναι, λοιπόν, η ευδοκία; Ορθ.

Και πάλι: πώς έγινε πρωί; το οποίο σημαίνει φως. Ο Ζακχαίος είπε: Πείσε με από την Παλαιά Διαθήκη, ότι πρέπει αυτός να σταυρωθεί. Ο Αθανάσιος: Το «θα δείτε τη ζωή σας κρεμασμένη απέναντι από τα μάτια σας, και δεν θα πιστέψετε στη ζωή σας», ανήκει στην Παλαιά Διαθήκη. Και το «το πρωί θα πεις, πώς έγινε εσπέρα; και το εσπέρας, πώς έγινε πρωί;», ομοίως είναι από την Παλαιά [Διαθήκη]. Ο Ζακχαίος είπε: Αλλά αυτό δεν είναι σταυρός ούτε θάνατος. Ο Αθανάσιος: Εάν λέει ο Ησαΐας: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε; Αναγγείλαμε ενώπιόν του πως είναι σαν παιδί, σαν ρίζα σε διψασμένη γη· δεν έχει μορφή ούτε δόξα. Και τον είδαμε, και δεν είχε μορφή ούτε κάλλος· αλλά η μορφή του ήταν άτιμη και κατώτερη από όλων των ανθρώπων»· εάν δε λέει και ο Δαβίδ: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο», πώς δεν αντιλαμβάνεσαι τον σταυρό; Ο Ζακχαίος είπε: Ούτε έτσι μνημόνευσες θάνατο. Ο Αθανάσιος: «Άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγές και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια, διότι απέστρεψε το πρόσωπό του· ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε. Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας, και εξαιτίας των αμαρτιών μας οδυνάται· και εμείς θεωρήσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας· η τιμωρία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, και με τον μώλωπά του εμείς θεραπευθήκαμε».

Εφόσον δε ανέφερε ότι Αυτός θα γίνει άνθρωπος, κατά συνέπεια υποδηλώνει ότι θα είναι και παθητός κατά τη σάρκα. Και βλέποντας την επιβουλή που εξυφαινόταν από τους Ιουδαίους, ψάλλει στον δεύτερο ψαλμό: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί ενάντια στον Κύριο και ενάντια στον Χριστό του»· ενώ στον εικοστό πρώτο ψαλμό αναφέρει το είδος του θανάτου από το πρόσωπο του Σωτήρα: «Στο χώμα του θανάτου με κατέβασες· διότι με κύκλωσαν πολλά σκυλιά, σύναξη πονηρών με περικύκλωσε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν καλά· διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και λέγοντας ότι τρυπιούνται τα χέρια και τα πόδια, τι άλλο υποδηλώνει παρά τον σταυρό; Διδάσκοντας όλα αυτά προσθέτει ότι ο Κύριος δεν τα πάσχει αυτά για τον Εαυτό Του, αλλά για εμάς. Και λέει πάλι από το πρόσωπό Του, στον μεν ογδοηκοστό έβδομο ψαλμό: «Πάνω μου στηρίχθηκε η οργή Σου»· στον δε εξηκοστό όγδοο: «Αυτά που δεν άρπαξα, τότε τα πλήρωνα».

Διότι με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι. Πάλι εννοεί τους άρχοντες. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου. Το λέει αυτό για τους ήλους του σταυρού. Απαρίθμησαν όλα τα οστά μου. Ψηλαφώντας, όπως ήταν επόμενο, ολόκληρο το σώμα του και αναμετρώντας το καθένα από τα οστά, για να δουν πού έπρεπε να μπήξουν τους ήλους. Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν.

Και αυτός λέγει: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, και μοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Ανόμ. Τι κοινό υπάρχει ανάμεσα στο «με έκτισε» και στο «τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια μου»; Ορθ. Όπως ακριβώς μιλούσε για αυτό που επρόκειτο να γίνει στον σταυρό σαν να είχε ήδη γίνει, έτσι μιλούσε και για αυτό που επρόκειτο να γίνει κατά τη σάρκωση σαν να είχε ήδη γίνει. Εξάλλου δεν είπε: «Ο Κύριος με έκτισε πριν από την αρχή της οδού»· αλλά επειδή είχε χαθεί η οδός των άλλων, και επρόκειτο να δημιουργηθεί για εμάς οδός νέα και ζώσα, γι' αυτό λέγει: «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του». Ανόμ. «Πριν από τον αιώνα με εθεμελίωσε», λέγει, «πριν φτιάξει τη γη». Ορθ. Πες και εσύ: «Δεν έχεις ακόμη κλείσει τα σαράντα χρόνια», και εθεμελιώθης πριν από τον αιώνα; Για να ακούσεις την απάντηση: «Αμήν, αμήν σου λέγω, πριν δημιουργηθούν οι αιώνες, εγώ είμαι». Ανόμ. Και υπήρχε η σάρκωσή του πριν δημιουργηθούν οι αιώνες; Ορθ. Κατά την πρόγνωση του Θεού υπήρχε μέχρι και το ίδιο το πάθος· ώστε να λέγει ο ίδιος: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, και μου έδωσαν ως τροφή χολή, και στη δίψα μου με πότισαν όξος». Ανόμ. Αλλά αυτό δεν ειπώθηκε πριν από τον αιώνα, αλλά από τα χρόνια του Δαβίδ. Ορθ. Και από τα χρόνια του υιού του Δαβίδ, δηλαδή του Σολομώντα, έχει ειπωθεί το «Ο Κύριος με έκτισε».

Αλλά ίσως, έχοντας ακούσει για την προφητεία περί του θανάτου, ζητάς να μάθεις και όσα υποδηλώνονται για τον σταυρό. Διότι ούτε και αυτό έχει αποσιωπηθεί· αντιθέτως, έχει φανερωθεί με μεγάλη σαφήνεια από τους αγίους. Ο Μωυσής, πράγματι, πρώτος το προαναγγέλλει με δυνατή φωνή, λέγοντας: «Θα δείτε τη ζωή σας κρεμασμένη απέναντι από τα μάτια σας, και δεν θα πιστέψετε». Και οι προφήτες μετά από αυτόν μαρτυρούν και πάλι γι' αυτό, λέγοντας: «Εγώ δε, σαν άκακο αρνί που οδηγείται στη σφαγή, δεν το εγνώριζα· εναντίον μου λογαριάσανε πονηρά, λέγοντας: ελάτε να βάλουμε ξύλο στο ψωμί του, και να τον εξολοθρεύσουμε από τη γη των ζώντων». Και πάλι: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου· εξαρίθμησαν όλα τα οστά μου, μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο». Θάνατος δε μετέωρος, που λαμβάνει χώρα πάνω σε ξύλο, δεν θα μπορούσε να είναι άλλος παρά μόνο ο σταυρός· και, επιπλέον, σε κανένα άλλο είδος θανάτου δεν διαπερνώνται τα χέρια και τα πόδια, παρά μόνο αποκλειστικά στον σταυρό.

Και βρίσκει το παιδί να κλαίει. Θα συναντήσουμε και εμείς τον Χριστό να διηγείται την ανοσιότητα των Ιουδαίων και τα όσα έγιναν σε αυτόν, σχεδόν να κλαίει κιόλας. Διότι λέει εκφράζοντας πόνο: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα μου τα οστά. Αυτοί με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν· μοιράστηκαν τα ενδύματά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Αλλά και κάπου αλλού: «Έδωσαν στο φαγητό μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι». Το ότι δε ο Χριστός προήλθε από τους Ιουδαίους, το έχει επιγνώσει και πιστέψει η Εκκλησία των εθνών. «Διότι», αναφέρει, «είπε η θυγατέρα του Φαραώ: Από τα παιδιά των Εβραίων είναι αυτό». Επιπλέον, το γεγονός ότι εν καιρώ η Συναγωγή των Ιουδαίων θα δεχθεί τον Χριστό από την εξ εθνών Εκκλησία, μυσταγωγούμενη δηλαδή το μυστήριό του, μπορεί να αποδειχθεί πολύ εύκολα από το ότι η μητέρα που γέννησε το παιδί το παρέλαβε από τη θυγατέρα του Φαραώ.

Διότι και γι’ αυτό προφήτευσε, λέγοντας στην εβραϊκή διάλεκτο: «ηλί, ηλί, λιμά σαβαχθανί». Αυτό, κατά συνέπεια, το εκπλήρωσε ο Κύριος πάνω στον σταυρό, λέγοντας τα όσα είχαν προφητευθεί γι’ αυτόν: «ηλί, ηλί» με εβραϊκή λέξη, όπως είχε προγραφεί, και το συνδεόμενο ρήμα το ολοκλήρωνε όχι πλέον στην εβραϊκή, αλλά στη συριακή διάλεκτο, λέγοντας «λιμά σαβαχθανί», προκειμένου αφενός να χρησιμοποιήσει την αρχή όπως είχε γραφτεί γι’ αυτόν, και αφετέρου το υπόλοιπο του ρητού να το μετατρέψει, κατά τη διήγηση, σε άλλη γλώσσα. Και το έπραξε αυτό από αγαθή οικονομία, ώστε να ομολογείται ότι το ρητό ειπώθηκε γι’ αυτόν από τον προφήτη δια του να λέει το «ηλί, ηλί», το δε υπόλοιπο να το πει όχι πλέον με εβραϊκή λέξη, αλλά με συριακή, για να καταρρίψει την έπαρση όσων καυχιούνταν για την εβραϊκή και να καταξιώσει και άλλες γλώσσες στην εκπλήρωση των ρητών περί αυτού. Διότι επρόκειτο πλέον να εξαπλώσει τη γνώση του σε όλα τα έθνη και όχι μόνο στους Εβραίους, όπως έχει όλη αυτή η ακολουθία στον εικοστό πρώτο ψαλμό, η οποία φανερώνει όλα τα ανθρώπινα πάθη του εκ μέρους της ένσαρκης παρουσίας του. Εκείνος δε, ερχόμενος, εκπλήρωσε τη διήγηση με τον τελειότατο τρόπο, καθώς και όλα είναι συνεπή σε ολόκληρο τον ψαλμό με την ένσαρκη παρουσία του Χριστού σύμφωνα με την καθοδήγηση αυτή, όπως λέει: «και μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου» και «τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, αυτοί δε με παρατήρησαν και με είδαν».

Επειδή δε εκείνοι που μηχανεύτηκαν τον θάνατό του, απλώνοντας τα χέρια τους, πλήγωσαν το σώμα του Χριστού κατά το Πάθος, εύλογα ελέχθη προς αυτούς το εξής: «κοιτάξτε τη στερεή πέτρα την οποία λαξεύσατε, και το κοίλωμα του λάκκου τον οποίο σκάψατε». Αυτό διδάσκει και ο ίδιος ο Σωτήρας στους Ψαλμούς λέγοντας: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου». Ίσως δε με το «κοίλωμα του λάκκου» να υπαινίχθηκε την τρωθείσα πλευρά του σώματός του, από την οποία βγήκε αίμα και νερό. Αλλά, όπως ακριβώς στην περίπτωση του Αβραάμ και της άγονης, άτεκνης και εκ φύσεως στειρωμένης Σάρρας, με παράδοξη και θεϊκή δύναμη δημιουργήθηκε πλήθος «σαν τα άστρα του ουρανού», έτσι και τώρα θα συμβεί μέσω της «πέτρας» που «λαξεύτηκε» και «σκάφτηκε» από εσάς. Διότι μέσω αυτής της ίδιας της Σιών, εννοώ δε το θεοσεβές πολίτευμα, και εννοώ την απεγνωσμένη Σιών: «και εσένα τώρα θα παρηγορήσω, Σιών», δηλώνοντας το θεοσεβές με το «θα παρηγορήσω», το οποίο εξαιτίας σας κατέστη έρημο.

Ο προφητικός λόγος, ωστόσο, αποκαλώντας τους σκύλους, είπε: Συναγωγή πονηρευομένων με περικύκλωσε· τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Και αυτό εξάλλου είναι φανερό και σαφές ακόμη και σε εκείνους που είναι υπερβολικά φιλόνεικοι· διότι ακούμε στα ιερά Ευαγγέλια τον ίδιο τον Κύριο να λέει προς τους αγίους μαθητές του: Δείτε τα χέρια μου και τα πόδια μου, ότι είμαι εγώ ο ίδιος.

Και βέβαια και στον Θωμά υπέδειξε τα σημάδια των καρφιών και την πληγή από τη λόγχη. Τότε δε καταμέτρησαν όλα τα οστά μου· δηλαδή, έτσι με τέντωσαν όταν με κάρφωναν, ώστε να είναι εύκολο σε όποιον το επιθυμούσε να διακρίνει και τον αριθμό των οστών. «Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν»· αντί του «με χλεύαζαν και με περιγελούσαν». «Μοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο»· και αυτό βέβαια το διδάσκει με μεγαλύτερη σαφήνεια η διήγηση των ιερών Ευαγγελίων.

Γι' αυτήν κάνει μνεία και σε άλλα σημεία λέγοντας: «Εν μέσω Εκκλησίας θα σε υμνήσω»· και πάλι: «Ευαγγελίσθηκα δικαιοσύνη σε πολυπληθή Εκκλησία»· και αλλού: «Από εσένα προέρχεται ο έπαινός μου σε Εκκλησία μεγάλη». Αλλά δεν ήταν τέτοια η προηγούμενη συναγωγή· διότι η μεν ονομάστηκε έτσι από το γεγονός ότι συνάγονταν μαζί, ενώ η άλλη, η Εκκλησία, φανερώνει τον εξαίρετο χαρακτήρα της εκλογής. Εάν, πάλι, ρωτούσε κάποιος την αιτία για την οποία απορρίφθηκε η συναγωγή, την οποία είχε αποκτήσει από την αρχή, ο ίδιος ο Χριστός του Θεού θα τον διδάξει μέσα από άλλη προφητεία, λέγοντας: «Με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά, συναγωγή πονηρευομένων με περιέκλεισε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα μου τα οστά».

Επιπλέον αυτών, ας πουν και τα υπόλοιπα που αναφέρονται στον Ψαλμό, αν μπορούν να τα εφαρμόσουν σε κάποιον από τους άγιους άνδρες· διότι, ποιος υπήρξε τέτοιος, όπως προδιατύπωσε ο λόγος: «όλοι όσοι με έβλεπαν με χλεύασαν»; Ή για ποιον μίλησαν με τα χείλη τους και κούνησαν το κεφάλι, λέγοντας: «ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει, ας τον σώσει, διότι τον θέλει»; Σε ποιον επίσης επιτέθηκαν πολλοί μόσχοι, και ποταποί στη φύση σκύλοι, και τον περικύκλωσαν παχείς ταύροι; Και άνοιξαν το στόμα τους εναντίον του, «σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται»; Και επιπλέον αυτών, ποιον περικύκλωσε η συναγωγή των πονηρών; Και μάλιστα τον περικύκλωσε έτσι, ώστε να του τρυπήσουν τα χέρια και τα πόδια, και να απαριθμήσουν όλα τα οστά του, και να μοιράσουν μεταξύ τους τα ιμάτιά του, ρίχνοντας κλήρο για τον ιματισμό του; Διότι τέτοια περίπου αναφέρει το πρόσωπο του ψαλμού, το οποίο, μετά από τόσα που έπαθε, προσθέτει λέγοντας: «Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω». Ας δώσουν λοιπόν λύση σε αυτά, ερμηνεύοντας ταυτόχρονα και τα υπόλοιπα του ψαλμού, ιδιαίτερα από το σημείο: «Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών», μέχρι το: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του στον λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος».

Διότι σαφώς με αυτά αποκαλεί τις πονηρές δυνάμεις ταύρους και μοσχάρια και λέοντες και σκύλους και μονόκερους, οι οποίες τον «περιέβαλαν» και τον «περικύκλωσαν» κατά τον καιρό του πάθους του, χωρίς όμως να μπορέσουν να πετύχουν κάτι εναντίον του. Και αυτά μεν..., αν αυτά τα μέρη του ψαλμού ανάγονται στον Σωτήρα και Κύριό μας· εάν όμως δεν αναφέρονται σε αυτόν αλλά σε άλλο πρόσωπο, θα προσέξεις και ο ίδιος, ώστε να διευκρινιστούν τα σχετικά με το χωρίο. Πλην όμως, και για τη μητρόπολη των Ιουδαίων, την ίδια την Ιερουσαλήμ, αμέσως μετά την προφητεία εναντίον εκείνων που τον επιβουλεύτηκαν, προσθέτει στη συνέχεια: «Είδα ανομία και αντιλογία μέσα στην πόλη», και τα όσα ακολουθούν αυτά, το τι ακριβώς νόημα έχουν δεν υπάρχει τώρα χρόνος να τα εξηγήσουμε. 〈Από τον Ψαλμό 108〉. «Θεέ μου, μην παρασιωπήσεις τον ύμνο μου· διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξαν εναντίον μου, μίλησαν εναντίον μου με δόλια γλώσσα· και με λόγια μίσους με περικύκλωσαν, και με πολέμησαν δωρεάν. Αντί να με αγαπούν με συκοφαντούσαν, εγώ όμως προσευχόμουν· και στράφηκαν εναντίον μου με κακά αντί για αγαθά και με μίσος αντί για την αγάπη μου. Τοποθέτησε εναντίον του έναν αμαρτωλό, και διάβολος ας σταθεί στα δεξιά του· όταν θα κρίνεται, ας βγει καταδικασμένος, και η προσευχή του ας γίνει αμαρτία. Ας γίνουν οι ημέρες του λίγες, και την επισκοπή του ας τη λάβει άλλος.»

Όλοι όσοι με βλέπουν με χλευάζουν, κινούν τα χείλη τους, κουνούν το κεφάλι: «Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, αφού τον θέλει». Διότι εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα. Από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου· μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη πλησιάζει, διότι δεν υπάρχει κανείς για να με βοηθήσει. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, παχείς ταύροι με έζωσαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και βρυχάται. Σαν νερό χύθηκα και σκορπίστηκαν όλα μου τα οστά, η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σωθικά μου. Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες. Διότι με περικύκλωσαν πολλά σκυλιά, συναγωγή κακοποιών με έζωσε· τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια μου. Μέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου, πρόστρεξε στην προστασία μου. Λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μοναδική μου ζωή· σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπεινωμένη μου ύπαρξη. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω.

Αυτό που λέγεται στην αρχή του ψαλμού, σύμφωνα με το κατά Ματθαίον ευαγγέλιο, ειπώθηκε από τον Σωτήρα μας κατά τον καιρό του πάθους ως εξής: «Όταν δε έφτασε η έκτη ώρα, έπεσε σκοτάδι σε όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα· και την ένατη ώρα ο Ιησούς φώναξε με δυνατή φωνή: ελωείμ, ελωείμ, λεμά σαβαχθανί, το οποίο μεταφράζεται: Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;». Η εβραϊκή φράση έχει ληφθεί από την προκείμενη προφητεία. Πράγματι, η αρχή του ψαλμού περιέχει με τις ίδιες ακριβώς συλλαβές το «ηλί, ηλί, λεμά σαβαχθανί», το οποίο ο Ακύλας μετέφρασε με τον εξής τρόπο: «Ισχυρέ μου, ισχυρέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;». Ότι δε τα λόγια αυτά ισοδυναμούν με όσα ειπώθηκαν από τον Σωτήρα μας κατά τον καιρό του πάθους, ο καθένας θα μπορούσε να το ομολογήσει. Είναι καιρός, λοιπόν, αναμφίβολα να αναφέρουμε τον ψαλμό όχι σε κάποιον άλλον αλλά μόνο σε Αυτόν, επειδή μόνο σε Αυτόν και σε κανέναν άλλον ταιριάζουν τα όσα περιέχονται σε αυτόν. Ολοφάνερα, άλλωστε, αποδεικνύεται ότι εκπληρώθηκαν στο πρόσωπό Του τόσο τα άλλα, όσο κυρίως και εκείνο που λέγεται στον ψαλμό: «Διαμοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και φανερώνει ρητά και τη διάτρηση από τα καρφιά που καρφώθηκαν στα χέρια και στα πόδια Του πάνω στον σταυρό, λέγοντας: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, μέτρησαν όλα μου τα οστά».

Διότι οι μεν «στρατιώτες» του Πιλάτου, «αφού παρέλαβαν τον Ιησού στο πραιτώριο, συγκέντρωσαν γύρω του όλη τη σπείρα, και αφού τον έγδυσαν του φόρεσαν μια κόκκινη χλαμύδα, και αφού έπλεξαν ένα στεφάνι από αγκάθια το έβαλαν στο κεφάλι του και ένα καλάμι στο χέρι του, και γονατίζοντας μπροστά του τον ενέπαιζαν λέγοντας: χαίρε, ο βασιλιάς των Ιουδαίων, και αφού τον έφτυσαν πήραν το καλάμι και τον χτυπούσαν στο κεφάλι του. Και όταν τον ενέπαιξαν, του έβγαλαν τη χλαμύδα και του φόρεσαν τα ενδύματά του, και τον οδήγησαν για να τον σταυρώσουν», εκπληρώνοντας σχεδόν έμπρακτα το «διότι με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, συναγωγή πονηρευομένων με περιέκλεισε», αλλά και το «τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα μου τα οστά», και ακόμη το «αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν». Και το «μοιράστηκαν τα ενδύματά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο» εκπληρωνόταν και πάλι, όταν διαπέρασαν με καρφιά τα χέρια και τα πόδια του στον σταυρό, και όταν πήραν τα ενδύματά του και τα μοιράστηκαν μεταξύ τους· ο Ιωάννης, άλλωστε, εξιστορεί λέγοντας: «Οι στρατιώτες, λοιπόν, όταν σταύρωσαν τον Ιησού, πήραν τα ενδύματά του και τα έκαναν τέσσερα μέρη, στον κάθε στρατιώτη ένα μέρος». «

Όλοι λοιπόν, ακόμη και τώρα, όσοι λυμαίνονται το σώμα του Χριστού, δηλαδή την Εκκλησία, κακομεταχειρίζονται τα χέρια και τα πόδια και επιπλέον τα οστά του, εφόσον βέβαια όλοι «είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ, και ο καθένας ξεχωριστά μέλη ο ένας του άλλου», και δεν θα μπορούσε να πει «το κεφάλι στα πόδια, δεν σας έχω ανάγκη», όπως ούτε τα μάτια στα χέρια. Κατά τους καιρούς των διωγμών, επομένως, αν ποτέ διαπράττονταν κάποια δεινά εις βάρος των μελών του Χριστού από τους εχθρούς και τους πολεμίους, θα μπορούσε κανείς να πει γι' αυτούς καθόλου άκαιρα το: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου· αυτοί δε με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν». Τότε δε διαμοιράζονται και τα ιμάτιά του μεταξύ τους, και για τον ιματισμό του βάζουν κλήρο, όταν τον στολισμό του λόγου, δηλαδή τις λέξεις των θείων Γραφών, ο καθένας τον διαφθείρει και τον οικειοποιείται κάθε φορά με διαφορετικό τρόπο, και όταν ιδιοποιούνται τις δοξασίες περί αυτού μέσα από διεστραμμένες διδασκαλίες, πράγμα που συνηθίζουν να κάνουν οι άθεοι αιρετικοί.

«Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου· μέτρησαν όλα τα οστά μου. Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν· μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο.» Ο Ιερεμίας, «Εγώ δε, σαν άκακο αρνί που οδηγείται στη σφαγή, δεν το γνώριζα.» Και πάλι, «Ελάτε, ας βάλουμε ξύλο στον άρτο του· και ας τον εξολοθρεύσουμε από τους ζωντανούς, και το όνομά του ας μην μνημονευθεί πια.» Ο Ζαχαρίας, «Και πήραν τα τριάντα αργύρια, την τιμή εκείνου που εκτιμήθηκε, τον οποίο κοστολόγησαν οι υιοί του Ισραήλ· και τα έδωσαν για τον αγρό του κεραμέως, όπως ακριβώς με διέταξε ο Κύριος.»

«Ώρυξαν»: Όταν με τα καρφιά [πάνω στον σταυρό] τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια του Χριστού (του Κυρίου). «Εξαρίθμησαν»: Είναι φανερό ότι μαζί με τη σάρκα διαπέρασαν με καρφιά και τα οστά. «Αυτοί δε»: Διότι στέκονταν (ήταν εκεί) και τον παρατηρούσαν πάνω στον σταυρό, για να δουν τι θα συμβεί. «Διεμερίσαντο»: Οι στρατιώτες, όταν τα έκαναν τέσσερα μέρη, ένα μέρος για κάθε στρατιώτη. «Και επί τον ιματισμόν»: Διότι δεν ήθελαν να σχίσουν τον χιτώνα, αλλά έβαλαν κλήρο σε ποιον θα έπεφτε. «Συ δε, Κύριε»: Διότι δεν ήταν μακριά, αλλά σύντομα έγινε η ανάσταση· διότι αυτή έγινε η βοήθεια των πιστών. «Εις την αντίληψιν»: Μιλάει για την ανθρώπινη φύση του Κυρίου, ότι αναστήθηκε μαζί με τη θεότητα. «Ρύσαι από ρομφαίας»: Ο Αδάμ λέει: γλίτωσέ με από τη δύναμη (τη δυναστεία) του εχθρού· διότι η ρομφαία ερμηνεύεται ως δύναμη. «Και εκ χειρός»: Ονομάζει (αποκαλεί) τον διάβολο σκύλο, ως αναιδή, ως βδελυρό· και μονογενή ονομάζει την ψυχή. Το χέρι δε του διαβόλου είναι η αμαρτία. «Σώσον με»: Αποκαλεί λιοντάρι τον θάνατο, επειδή εξουσιάζει τα πάντα (ή τους πάντες)· διότι φαινόταν ότι θα καταπιεί (κατάπινε) τον Χριστό ως θνητό άνθρωπο. «Και από κεράτων»: Εννοεί τα βασίλεια του άδη· διότι παντού η Γραφή αποκαλεί τα βασίλεια κέρατα. Ο άδης ονομάζεται μονόκερως ως μονοειδής. Επειδή λοιπόν εισήλθε στο στόμα του άδη (του θανάτου) και προχώρησε στα βασίλεια του άδη και τα κατήργησε, για τον λόγο αυτόν είπε: «κεράτων μονοκερώτων».

Τότε το σκοτάδι καταλάμβανε την οικουμένη, και νύχτα φαινόταν στη μέση της ημέρας· τότε ο θάνατος διαλυόταν, και η τυραννία του καταλυόταν· βεβαίως πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν. Προλέγοντας αυτά από παλιά ο πατριάρχης, και δείχνοντας ότι ακόμη και σταυρωμένος θα είναι φοβερός, λέει: «Αφού ξάπλωσες, κοιμήθηκες σαν λιοντάρι»· και δεν είπε, «Θα κοιμηθείς», αλλά «Κοιμήθηκες», επειδή αυτό οπωσδήποτε επρόκειτο να συμβεί. Διότι είναι συνήθεια στους προφήτες σε πολλά σημεία να προλέγουν τα μελλοντικά ως ήδη πεπραγμένα. Επειδή, όπως δεν είναι δυνατόν αυτά που έχουν γίνει να μην έχουν γίνει, έτσι ούτε και αυτό είναι δυνατόν να μη γίνει, αν και πρόκειται για μελλοντικό γεγονός. Γι' αυτό ακριβώς, με το σχήμα του παρελθοντικού χρόνου προαναφωνούν τα μελλοντικά, υποδεικνύοντας μέσω αυτών το αδιάψευστό τους και το ότι οπωσδήποτε θα συμβούν. Έτσι και ο Δαβίδ, δηλώνοντας τον σταυρό, έλεγε: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου». Δεν είπε, «Θα τρυπήσουν», αλλά, «Τρύπησαν». «Καταμέτρησαν όλα τα οστά μου». Και δεν λέει μόνο αυτό, αλλά και όσα έγιναν από τους στρατιώτες: «Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και όχι μόνο αυτό, αλλά και ότι του έδωσαν να φάει χολή και τον πότισαν ξίδι.

Ανάφερε τον φθόνο των Ιουδαίων: Με μίσησαν αναιτίως. Ανάφερε και το δικαστήριό του: Γιατί φρύαξαν τα έθνη, και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης, και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν όλοι μαζί ενάντια στον Κύριο και ενάντια στον Χριστό του. Ανάφερε και τον σταυρό του: Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου· καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Ανάφερε και το φαγητό και το ποτό του: Έδωσαν για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι. Ανάφερε και την απόρριψη των Ιουδαίων: Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μοσχάρια, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Ανάφερε και την κλήση των εθνών: Όλα τα έθνη, χτυπήστε τα χέρια, αλαλάξτε στον Θεό με φωνή αγαλλίασης· διότι ο Κύριος είναι ύψιστος, φοβερός, μεγάλος βασιλιάς σε όλη τη γη. Ανάφερε και τις λοιδορίες εκ μέρους των Ιουδαίων: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει, ας τον σώσει, εφόσον τον θέλει. Ανάφερε και τον τάφο του: Με έθεσαν σε λάκκο κατώτατο. Ανάφερε και την ανάστασή του: Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να γνωρίσει τη φθορά.

Ω, παραφροσύνη του βλασφήμου! Πώς η δούλη βάσταξε τον Θεό; Εσύ που εξετάζεις τα άνω, πες μου για τα κάτω. Εκείνος που είναι πανταχού παρών, πώς βρισκόταν σε μήτρα, και ταυτόχρονα ήταν στον ουρανό; Εγώ, όμως, γνωρίζω ότι και στον θρόνο καθόταν και στη μήτρα της Παρθένου κατοικούσε· το πώς, δεν το γνωρίζω. Το αποδέχομαι με την πίστη, δεν το περιεργάζομαι με τη λογική· αλλά γνωρίζω ότι φανερώθηκε, και ότι επρόκειτο να έλθει χωρίς να ταράσσει ούτε να θορυβεί, χωρίς να καταστρέφει ούτε να καταλύεται. «Και θα κατέλθει σαν τη βροχή πάνω στον πόκο ερίου». Μίλησες για τη βασιλεία, μίλησε και για την προδοσία Του: «Εκείνος που τρώει τους άρτους μου μεγάλυνε εναντίον μου τον πτερνισμό». Πες και για το δικαστήριό Του: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα;». Μίλησε και για τον σταυρό: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου».

Διότι δεν διηγήθηκε μόνο τα δικά του πάθη, αλλά περιέγραψε με τραγικότητα και τις συμφορές των άλλων. Όπως, για παράδειγμα: «Επί των ποταμών Βαβυλώνος, εκεί εκαθίσαμεν και εκλαύσαμεν»· είναι ολοφάνερο ότι ο ψαλμός δεν αναφέρεται στον ίδιο· διότι ούτε στη Βαβυλώνα πήγε, ούτε είδε χώρα βαρβάρων, ούτε κάθισε σε ξένη γη και έκλαψε, αλλά διηγείται τα πάθη των Ιουδαίων. Πάλι, όταν λέει: «Ὤρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου, ἐξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου» (Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου), δεν περιγράφει το δικό του πάθος, αλλά κήρυττε τον Σταυρό, τη θυσία της οικουμένης, αυτήν που έγινε για τη σωτηρία του δικού μας γένους. Διότι αποτελεί μια εικόνα που περιέχει ποικίλη διδασκαλία. Άλλοτε, λοιπόν, διηγείται τα δικά του και άλλοτε τα των άλλων. Επειδή, λοιπόν, αυτός ο ψαλμός διηγείται και τα των άλλων, γι' αυτό έχει τεθεί η επιγραφή: «Όταν εισήλθε σε αυτόν Νάθαν ο προφήτης». Ώστε η επιγραφή δεν μας επιτρέπει να πέσουμε σε λήθαργο, ούτε να περιφέρουμε αλλού τον νου μας· αλλά στέκεται προστάζοντας και διδάσκοντας τέτοια πράγματα, ενώ διδάσκει και άλλα νοήματα, τα οποία μας αναφέρει η επιγραφή.

την παράνοια του Ηρώδη και του Καϊάφα· «Συγκεντρώθηκαν οι βασιλείς της γης και οι άρχοντες στον ίδιο τόπο»· αναφέρει την επιβουλή κατά του Δεσπότου λέγοντας: «Κατά του Κυρίου και κατά του Χριστού αυτού. Ας συντρίψουμε τα δεσμά τους και ας αποτινάξουμε από πάνω μας τον ζυγό τους». Μιλώντας δε για τα γεγονότα του σταυρού, στον εικοστό πρώτο ψαλμό έλεγε: «Με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, ταύροι παχείς με περιέκλεισαν. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν· μοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και τα γραφόμενα αυτά αποτελούσαν σκιά· όταν όμως ήλθαν τα ίδια τα γεγονότα, τότε η σκιά υποχώρησε, και βλέπουν οι Ιουδαίοι τα χέρια και τα πόδια να έχουν προσηλωθεί, έχοντας την καταδίκη τους από τους ίδιους, εφόσον τα δικά τους βιβλία τα περιέχουν αυτά· και δεν μπορούν πλέον να διαγράψουν τα γραφόμενα. Διότι έχουν γίνει πλέον ολοφάνερα και τα δύο· τα γραφόμενα συμφώνησαν απόλυτα με τα γεγονότα. Έλεγε ο Ησαΐας: «Οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή και, όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του. Η κρίση του αναιρέθηκε. Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί;». Οι Ιουδαίοι διάβαζαν τα γραφόμενα, αλλά δεν κατανοούσαν την πραγματικότητα των γεγονότων· διότι ο νόμος περιείχε τη σκιά των μελλοντικών αγαθών, όχι την ίδια την εικόνα.

Διότι ούτε το γεγονός ότι ο προφήτης Μωυσής παρέμεινε μέχρι το βράδυ σε αυτό το σχήμα, όταν ο Ωρ και ο Ααρών υποβάσταζαν τα χέρια του, συνέβη τυχαία. Διότι και ο Κύριος παρέμεινε σχεδόν μέχρι το βράδυ πάνω στο ξύλο, και προς το βράδυ τον έθαψαν· έπειτα αναστήθηκε την τρίτη ημέρα. Αυτό είχε προφητευθεί μέσω του Δαβίδ ως εξής: «Με τη φωνή μου έκραξα προς τον Κύριο, και με εισάκουσε από το άγιο όρος του. Εγώ κοιμήθηκα και αποκοιμήθηκα· εξυπνήθηκα, διότι ο Κύριος με αντιλήφθηκε». Και μέσω του Ησαΐα ομοίως ειπώθηκε για αυτό, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο επρόκειτο να πεθάνει, ως εξής: «Άπλωσα τα χέρια μου σε λαό απειθή και αντιλέγοντα, σε αυτούς που πορεύονται σε οδό που δεν είναι καλή». Και για το ότι επρόκειτο να αναστηθεί, ο ίδιος ο Ησαΐας είπε: «Η ταφή του έχει αρθεί από το μέσο, και θα δώσω τους πλουσίους αντί του θανάτου του». Και πάλι με άλλα λόγια ο Δαβίδ για το πάθος και τον σταυρό, με μυστηριώδη παραβολή, είπε τα εξής στον εικοστό πρώτο ψαλμό: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, εξαρίθμησαν όλα τα οστά μου· αυτοί δε με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν. Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Διότι όταν τον σταύρωσαν, μπήγοντας τα καρφιά, τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια του, και αυτοί που τον σταύρωσαν διαμοίρασαν τα ιμάτιά του μεταξύ τους, ρίχνοντας κλήρο ο καθένας, σύμφωνα με την πτώση του κλήρου, για το τι θα επέλεγε να πάρει.

Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέκλεισαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται· χύθηκα σαν νερό και διασκορπίστηκαν όλα μου τα οστά. Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου· ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες· διότι με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, συναγωγή πονηρών με περιέκλεισε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ, όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου από εμένα· πρόσεξε να με συνδράμεις. Γλίτωσε την ψυχή μου από τη ρομφαία και από το χέρι του σκύλου τη μονογενή μου (ψυχή)· σώσε με από το στόμα του λιονταριού και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπείνωσή μου. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω. Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον, όλο το σπέρμα του Ιακώβ δοξάστε τον, ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ.

Και το «Στο χώμα του θανάτου με κατέβασες, διότι με κύκλωσαν σκύλοι πολλοί, συναγωγή πονηρευομένων με περικύκλωσε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν. Διαμοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο», όπως προείπα, ήταν προαγγελία για το με ποιο είδος θανάτου επρόκειτο να τον καταδικάσει η συναγωγή των πονηρευομένων, τους οποίους ονομάζει και σκύλους, υποδεικνύοντας τους κυνηγούς, ότι δηλαδή αυτοί που τον κυνήγησαν συγκεντρώθηκαν και αγωνίστηκαν για να τον καταδικάσουν. Το γεγονός αυτό, όπως είναι γραμμένο στα απομνημονεύματα των αποστόλων του, πράγματι συνέβη. Και ότι, μετά τη σταύρωσή του, εκείνοι που τον σταύρωσαν μοίρασαν μεταξύ τους τα ιμάτιά του, το έχω ήδη δηλώσει.

«Στέγνωσε σαν κεραμίδι η ισχύς μου» από το μέγεθος του πάθους «και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου» από το μέγεθος της δίψας «και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες» για να παραμείνω τρεις μέρες στον τάφο. «Διότι με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά», αυτοί μεν από τους Ιουδαίους, ως ταύροι και μοσχάρια λόγω του ζυγού του νόμου, αυτοί δε από τα έθνη, ως σκυλιά που γαβγίζουν εναντίον του Θεού. «Συναγωγή πονηρευομένων με περικύκλωσαν» ξεδιάντροπα, «τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου» καρφώνοντάς με στον σταυρό. «Καταμέτρησαν όλα τα οστά μου» υψώνοντάς με γυμνό, «εκείνοι δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν» με βέβηλα μάτια. «Μοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους», θεωρώντας τα ανέλπιστο κέρδος, «και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο», θέλοντας να μάθουν σε ποιανού το μερίδιο θα πέσει, ώστε να μην τον σκίσουν επειδή ήταν άρραφος, δηλαδή δεν είχε καθόλου ραφή, αλλά από πάνω από την περιοχή του τραχήλου, κυκλοτερώς μέχρι κάτω ήταν όλος υφασμένος εξ ολοκλήρου, έργο των χεριών της Παρθένου Μητέρας, ο οποίος ιματισμός συναυξανόταν παραδόξως μαζί με το παιδί. Και εκείνοι μεν συμπεριφέρθηκαν με αυτά πονηρά και άθεα· «Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου» από εμένα, αλλά μάλλον «πρόσεξε να με βοηθήσεις». «Λύτρωσέ με από τη ρομφαία του θανάτου και από το χέρι του σκύλου», δηλαδή του άδη, «τη μονογενή μου» ψυχή. «Σώσε με από το στόμα του λιονταριού», που καταβροχθίζει τον κόσμο, «και από τα κέρατα των μονοκερώτων».

Και πρόσεξε, σε παρακαλώ, τι είπε ο αρχαιότερος αυτών: «Θα δείτε», αναφέρει, «τη ζωή σας να κρέμεται απέναντι από τα μάτια σας». Ο δε θείος Δαβίδ, προβλέποντας το θράσος των Ιουδαίων και προαναγγέλλοντας το πάθος του Χριστού και τον σταυρό, είπε: «Με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, συναγωγή πονηρευομένων με περιέκλεισε, τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα μου τα οστά, και αυτοί με παρατήρησαν και με κοίταξαν. Μοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο».

Άλλο. κθ'. Εάν ο Χριστός είναι απερίγραπτος, πώς ο ίδιος λέει, «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου· καταμέτρησαν όλα τα οστά μου»; Διότι το απερίγραπτο δεν έχει από τη φύση του την ιδιότητα να τρυπηθεί, ούτε βεβαίως να καταμετράται σε οστά. Όμως λέει ότι τρυπήθηκαν τα χέρια του και καταμετρήθηκαν τα οστά του· η επιβεβαίωση των οποίων αποτελεί ομολογία περιγραφής.