Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:20

Αντί του, χλεύασαν. Αυτά δε τα λέει για την κόκκινη χλαμύδα και τον ακάνθινο στέφανο και το καλάμι αντί για σκήπτρο. «Μοιράστηκαν τα ενδύματά μου μεταξύ τους». Αυτά έχουν γραφεί με σαφήνεια στα Ευαγγέλια. «Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου από εμένα». Μετατρέπει τους λόγους σε προσευχή. [Λέγοντας ότι, με τη δική σου βοήθεια και υποστήριξη, αφού αναστηθώ την τρίτη ημέρα, θα αποδείξω μάταιη την επιβουλή τους.] Έγινε έτσι πρότυπο για εμάς, ώστε στους πειρασμούς να πρέπει να επικαλούμαστε τον Θεό, και να μην καταπίπτουμε σε ακηδία, ούτε να καταβαλλόμαστε από τις θλίψεις.

Διότι σαφώς με αυτά αποκαλεί τις πονηρές δυνάμεις ταύρους και μοσχάρια και λέοντες και σκύλους και μονόκερους, οι οποίες τον «περιέβαλαν» και τον «περικύκλωσαν» κατά τον καιρό του πάθους του, χωρίς όμως να μπορέσουν να πετύχουν κάτι εναντίον του. Και αυτά μεν..., αν αυτά τα μέρη του ψαλμού ανάγονται στον Σωτήρα και Κύριό μας· εάν όμως δεν αναφέρονται σε αυτόν αλλά σε άλλο πρόσωπο, θα προσέξεις και ο ίδιος, ώστε να διευκρινιστούν τα σχετικά με το χωρίο. Πλην όμως, και για τη μητρόπολη των Ιουδαίων, την ίδια την Ιερουσαλήμ, αμέσως μετά την προφητεία εναντίον εκείνων που τον επιβουλεύτηκαν, προσθέτει στη συνέχεια: «Είδα ανομία και αντιλογία μέσα στην πόλη», και τα όσα ακολουθούν αυτά, το τι ακριβώς νόημα έχουν δεν υπάρχει τώρα χρόνος να τα εξηγήσουμε. 〈Από τον Ψαλμό 108〉. «Θεέ μου, μην παρασιωπήσεις τον ύμνο μου· διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξαν εναντίον μου, μίλησαν εναντίον μου με δόλια γλώσσα· και με λόγια μίσους με περικύκλωσαν, και με πολέμησαν δωρεάν. Αντί να με αγαπούν με συκοφαντούσαν, εγώ όμως προσευχόμουν· και στράφηκαν εναντίον μου με κακά αντί για αγαθά και με μίσος αντί για την αγάπη μου. Τοποθέτησε εναντίον του έναν αμαρτωλό, και διάβολος ας σταθεί στα δεξιά του· όταν θα κρίνεται, ας βγει καταδικασμένος, και η προσευχή του ας γίνει αμαρτία. Ας γίνουν οι ημέρες του λίγες, και την επισκοπή του ας τη λάβει άλλος.»

Όλοι όσοι με βλέπουν με χλευάζουν, κινούν τα χείλη τους, κουνούν το κεφάλι: «Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, αφού τον θέλει». Διότι εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα. Από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου· μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη πλησιάζει, διότι δεν υπάρχει κανείς για να με βοηθήσει. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, παχείς ταύροι με έζωσαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και βρυχάται. Σαν νερό χύθηκα και σκορπίστηκαν όλα μου τα οστά, η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σωθικά μου. Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες. Διότι με περικύκλωσαν πολλά σκυλιά, συναγωγή κακοποιών με έζωσε· τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια μου. Μέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου, πρόστρεξε στην προστασία μου. Λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μοναδική μου ζωή· σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπεινωμένη μου ύπαρξη. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω.

Διότι, αφού προσευχήθηκε για αυτά και ικέτευσε να λυτρωθεί και να σωθεί από τούτα, λαμβάνοντας εκείνα για τα οποία προσευχήθηκε, προσθέτει: «Δεν εξουθένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του πτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν κραύγασα προς αυτόν με εισάκουσε», δηλώνοντας σαφώς την αναβίωσή του μετά θάνατον, η οποία συνέβη σύμφωνα με την «πρωινή αντίληψη», την οποία στη συνέχεια προχωρώντας ο ψαλμός παρουσίασε λέγοντας: «Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά μου, πρόσεξε στην αντίληψή μου». Ποια άραγε αντίληψη, παρά εκείνη την οποία υπαινισσόταν και η επιγραφή του ψαλμού;

Επιπρόσθετα σε όλα αυτά, απευθύνοντας την προσευχή του προς τον δικό του Θεό και Κύριο και Πατέρα, προσθέτει λέγοντας: «εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά μου». Διότι, έχοντας εγκαταλειφθεί για λίγο προς επίδειξη του αγώνα, και έχοντας αποδυθεί στον αγώνα προς τον θάνατο ολομόναχος χωρίς βοηθό, γνωρίζοντας καλά ότι η βοήθεια από τον Πατέρα δεν πρόκειται να του δοθεί διαφορετικά παρά μέσω της εκ νεκρών αναστάσεως, εύλογα στην παρούσα κατάσταση εύχεται να βρει διέξοδο από την παράταξη των αντιπάλων. Γι' αυτό λέει: «εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά μου, πρόσεξε στην αντίληψή (υπεράσπισή) μου». Διότι μέσω της δικής σου βοήθειας θα μου δοθεί η «αντίληψη», εξαιτίας της οποίας αντίληψης εύλογα έχει επιγραφεί εξαρχής ολόκληρος ο ψαλμός «υπέρ της εωθινής αντιλήψεως». Στην «αντίληψη», λοιπόν, «πρόσεξε», παρέχοντάς μου την επικείμενη από στιγμή σε στιγμή, κατά την αυγή της εκ νεκρών αναστάσεως, αντίληψη, την οποία ελπίζω να επιτύχω, όταν, αφού δεν την απομακρύνεις από εμένα, «λυτρώσεις από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μονογενή μου», όταν «με σώσεις από το στόμα του λιονταριού, και την ταπείνωσή μου από τα κέρατα των μονοκερώτων».

Αλλά αφού κατήλθε σε τόσο μεγάλο βάθος και έφτασε μέχρι αυτού του σημείου, εννοώ δηλαδή μέχρι τη «ρομφαία» που βρίσκεται στον άδη, και τη «χείρα» του «κυνός» που αναφέρεται εκεί (από όπου είναι πιθανό και οι αρχαίοι Έλληνες, έχοντας παρακούσει κάτι τέτοιο, να απεικονίζουν κάποιον παρόμοιο σκύλο του θανάτου, και μάλιστα τρικέφαλο), και αφού έφτασε μέχρι τους φάρυγγες του προαναφερθέντος «λέοντος», και υπέβαλε «την ταπείνωσή» του στους αντίπαλους και θεομάχους μονοκέρωτες, και αφού οδήγησε σε αυτό ακριβώς το τέλος ολόκληρη την οικονομία της δικής του κένωσης και ταπείνωσης, και έπειτα, προσευχόμενος πλέον να τύχει της βοήθειας και της προστασίας από τον Πατέρα, προσθέτει: «εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά μου, πρόσεξε στην αντίληψή μου». Και λέγοντας αυτό, δεν αργεί να εισακουστεί από τον Πατέρα, ο οποίος ούτε απομακρύνθηκε ούτε καθυστέρησε στο ελάχιστο, αλλά με τα ίδια του τα έργα σχεδόν του είπε: «ενώ εσύ ακόμη μιλάς», θα πω, «ιδού, είμαι παρών».

«Ώρυξαν»: Όταν με τα καρφιά [πάνω στον σταυρό] τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια του Χριστού (του Κυρίου). «Εξαρίθμησαν»: Είναι φανερό ότι μαζί με τη σάρκα διαπέρασαν με καρφιά και τα οστά. «Αυτοί δε»: Διότι στέκονταν (ήταν εκεί) και τον παρατηρούσαν πάνω στον σταυρό, για να δουν τι θα συμβεί. «Διεμερίσαντο»: Οι στρατιώτες, όταν τα έκαναν τέσσερα μέρη, ένα μέρος για κάθε στρατιώτη. «Και επί τον ιματισμόν»: Διότι δεν ήθελαν να σχίσουν τον χιτώνα, αλλά έβαλαν κλήρο σε ποιον θα έπεφτε. «Συ δε, Κύριε»: Διότι δεν ήταν μακριά, αλλά σύντομα έγινε η ανάσταση· διότι αυτή έγινε η βοήθεια των πιστών. «Εις την αντίληψιν»: Μιλάει για την ανθρώπινη φύση του Κυρίου, ότι αναστήθηκε μαζί με τη θεότητα. «Ρύσαι από ρομφαίας»: Ο Αδάμ λέει: γλίτωσέ με από τη δύναμη (τη δυναστεία) του εχθρού· διότι η ρομφαία ερμηνεύεται ως δύναμη. «Και εκ χειρός»: Ονομάζει (αποκαλεί) τον διάβολο σκύλο, ως αναιδή, ως βδελυρό· και μονογενή ονομάζει την ψυχή. Το χέρι δε του διαβόλου είναι η αμαρτία. «Σώσον με»: Αποκαλεί λιοντάρι τον θάνατο, επειδή εξουσιάζει τα πάντα (ή τους πάντες)· διότι φαινόταν ότι θα καταπιεί (κατάπινε) τον Χριστό ως θνητό άνθρωπο. «Και από κεράτων»: Εννοεί τα βασίλεια του άδη· διότι παντού η Γραφή αποκαλεί τα βασίλεια κέρατα. Ο άδης ονομάζεται μονόκερως ως μονοειδής. Επειδή λοιπόν εισήλθε στο στόμα του άδη (του θανάτου) και προχώρησε στα βασίλεια του άδη και τα κατήργησε, για τον λόγο αυτόν είπε: «κεράτων μονοκερώτων».

«Στέγνωσε σαν κεραμίδι η ισχύς μου» από το μέγεθος του πάθους «και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου» από το μέγεθος της δίψας «και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες» για να παραμείνω τρεις μέρες στον τάφο. «Διότι με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά», αυτοί μεν από τους Ιουδαίους, ως ταύροι και μοσχάρια λόγω του ζυγού του νόμου, αυτοί δε από τα έθνη, ως σκυλιά που γαβγίζουν εναντίον του Θεού. «Συναγωγή πονηρευομένων με περικύκλωσαν» ξεδιάντροπα, «τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου» καρφώνοντάς με στον σταυρό. «Καταμέτρησαν όλα τα οστά μου» υψώνοντάς με γυμνό, «εκείνοι δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν» με βέβηλα μάτια. «Μοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους», θεωρώντας τα ανέλπιστο κέρδος, «και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο», θέλοντας να μάθουν σε ποιανού το μερίδιο θα πέσει, ώστε να μην τον σκίσουν επειδή ήταν άρραφος, δηλαδή δεν είχε καθόλου ραφή, αλλά από πάνω από την περιοχή του τραχήλου, κυκλοτερώς μέχρι κάτω ήταν όλος υφασμένος εξ ολοκλήρου, έργο των χεριών της Παρθένου Μητέρας, ο οποίος ιματισμός συναυξανόταν παραδόξως μαζί με το παιδί. Και εκείνοι μεν συμπεριφέρθηκαν με αυτά πονηρά και άθεα· «Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου» από εμένα, αλλά μάλλον «πρόσεξε να με βοηθήσεις». «Λύτρωσέ με από τη ρομφαία του θανάτου και από το χέρι του σκύλου», δηλαδή του άδη, «τη μονογενή μου» ψυχή. «Σώσε με από το στόμα του λιονταριού», που καταβροχθίζει τον κόσμο, «και από τα κέρατα των μονοκερώτων».