Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:24

Πάλι, ως άνθρωπος, έχει ενωθεί μέσω της Εκκλησίας. Οι φοβούμενοι τον Κύριο, αινέστε τον· όλο το σπέρμα του Ιακώβ, δοξάστε τον. Διότι, επειδή η Εκκλησία έχει συγκροτηθεί και από εθνικούς και από Ιουδαίους, παρακινεί σε ύμνο και τους μεν και τους δε· ονομάζοντας τους μεν από τον προπάτορα, δηλαδή Ιακώβ και Ισραήλ, τους δε από την αρετή, επειδή αυτή αρκεί για να τους κοσμήσει αντί για την καταγωγή. Έτσι ήταν συνήθεια και για τους Ιουδαίους να ονομάζουν όσους από τα έθνη προσέρχονταν στον νόμο.

«Όσοι φοβείσθε τον Θεό, αινέστε τον· όλο το σπέρμα του Ιακώβ, δοξάστε τον· ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ». Ενώ ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων ήταν διαιρεμένο σε τρία τάγματα: πρώτον μεν στο κοινό πλήθος του έθνους, το οποίο ονομαζόταν Ισραήλ· έπειτα στο ιερατικό, το οποίο ήταν ο οίκος του Ααρών, και τρίτον στο υπηρετικό των ιερέων, το οποίο ήταν ο οίκος του Λευί. Ένας άλλος ψαλμός, αφού απαρίθμησε αυτά τα τρία, εισάγει ένα άλλο, τέταρτο τάγμα, πέρα από τα προαναφερθέντα, αυτό όσων φοβούνται τον Κύριο.

Αυτό δε ήταν [το πλήθος] εκείνων που από τα έθνη επιστρέφουν στον Θεό. Διότι είπε: «Οίκος Ισραήλ, ευλογήστε τον Κύριο· ομοίως και οίκος Ααρών, και οίκος Λευί· και στο τέλος οι φοβούμενοι τον Κύριο». Αλλά σε εκείνο μεν το σημείο προτάσσονταν εκείνων που φοβούνται τον Κύριο όσοι προέρχονταν από τον Ισραήλ· εδώ όμως, μετά την ανάσταση του Σωτήρος, οι φοβούμενοι τον Κύριο προτάσσονται του Ισραήλ. Διότι έπρεπε, εφόσον ο ίδιος είχε πει: «Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, εν μέσω εκκλησίας θα σε υμνήσω», να παραδοθεί ο ύμνος πρώτα σε όσους ανήκουν στην Εκκλησία του. Αυτοί δε ήταν εκείνοι από τα έθνη που σώθηκαν εξαιτίας του, τους οποίους ακριβώς υποδηλώνει λέγοντας: «Οι φοβούμενοι τον Κύριο, αινέστε αυτόν». Με πολλή ακρίβεια υπόσχεται στους δικούς του αδελφούς και μαθητές να διηγηθεί το πατρικό όνομα, ως ανώτερους και δυνατότερους· στην Εκκλησία του όμως και στο πλήθος του λαού δεν παραδίδει πλέον το πατρικό όνομα, επειδή αυτοί δεν ήταν σε θέση να το χωρέσουν, αλλά τους διδάσκει ύμνο. Έπειτα προστάζει το σπέρμα του Ιακώβ να τον δοξάσει, θέτοντας ως δεύτερο τάγμα το ιουδαϊκό, μετά τον λαό που προέρχεται από τα έθνη· τους οποίους μάλιστα δεν ονομάζει Ιακώβ, αλλά σπέρμα του Ιακώβ και του Ισραήλ, με πολλή ακρίβεια, εξαιτίας της καταγωγής τους από τον πατριάρχη.

«Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον· όλο το σπέρμα του Ιακώβ, δοξάστε τον. Ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ. Διότι δεν εξουθένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του φτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν έκραξα προς αυτόν, με εισάκουσε. Από εσένα προέρχεται ο έπαινός μου σε μεγάλη σύναξη, τις ευχές μου θα εκπληρώσω ενώπιον εκείνων που τον φοβούνται. Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν, και θα αινέσουν τον Κύριο εκείνοι που τον αναζητούν· θα ζήσουν οι καρδιές τους στον αιώνα του αιώνος. Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών· διότι του Κυρίου είναι η βασιλεία, και αυτός δεσπόζει στα έθνη. Έφαγαν και προσκύνησαν όλοι οι ισχυροί της γης, ενώπιόν του θα προσπέσουν όλοι όσοι καταβαίνουν στη γη· και η ψυχή μου ζει για αυτόν· και το σπέρμα μου θα τον υπηρετήσει· θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος». Η φράση «Ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με, γιατί με εγκατέλειψες;»

Αφού, λοιπόν, ο Σωτήρας και Κύριός μας είπε το «ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με, γιατί με εγκατέλειψες» και στη συνέχεια προσέθεσε το «εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και εξουθένωμα του λαού», και προσθέτοντας ακόμη το «με περικύκλωσαν μόσχοι πολλοί, ταύροι παχείς με περιέβαλαν», και προμαρτυρώντας με σαφήνεια τον θάνατό του με το «στο χώμα του θανάτου με κατέβασες, διότι με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά, συναγωγή πονηρών με περιέβαλε, τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου», και αφού υπέδειξε επιπλέον όσα του συνέβησαν κατά το πάθος με το «μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο»· αφού προείπε αυτά και άλλα παρόμοια, δεν σταμάτησε σε αυτά, αλλά προσθέτει: «όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον, διότι δεν εξουθένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του φτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν φώναξα προς αυτόν, με εισάκουσε». Πώς, όμως, θα έλεγε ότι εισακούστηκε, εάν δεν είχαν εκπληρωθεί απολύτως οι ευχές του και όσα προηγουμένως είχε δεηθεί, όταν έλεγε το «στο χώμα του θανάτου με κατέβασες, λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μοναδική μου (ψυχή)»;

Διότι, όπως ακριβώς αν κάποιος δάσκαλος που διαπρέπει στη σοφία ανέπτυσσε διδασκαλίες εν μέσω των μαθητών του, προκειμένου να ακούσουν και εκείνοι και να υπακούσουν, με τον ίδιο τρόπο και αυτός λέει, «εν μέσω της εκκλησίας θα σε υμνήσω», ώστε η εκκλησία, αφού μάθει και ακούσει από αυτόν με τον πρέποντα τρόπο, να μην υμνεί πλέον τους δαίμονες όπως πριν, αλλά μόνο τον ίδιο τον Θεό των πάντων, μέσω εκείνου που τον εξήγγειλε. Έχοντας υποσχεθεί ότι θα πράξει αυτά, με μεγάλη συνέπεια από το σημείο αυτό προστάζει την εκκλησία και τους αδελφούς του να υμνούν τον Πατέρα. Γι' αυτό λέει: «οι φοβούμενοι τον Κύριο, αινέσατε αυτόν· όλο το σπέρμα του Ιακώβ, δοξάσατε αυτόν», και «ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ. Διότι δεν εξουθένωσε ούτε βδελύχθηκε τη δέηση του πτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν έκραξα προς αυτόν, με εισάκουσε», με τα οποία σαφώς παρουσίασε την απαλλαγή από τα προαναφερθέντα δεινά. Εάν λοιπόν «όταν έκραξε προς αυτόν, τον εισάκουσε», και προσευχήθηκε να λυτρωθεί «από τη ρομφαία η ψυχή» του, και «από τον σκύλο η μονογενής» του, και ακόμη «από το στόμα του λέοντος και από τα κέρατα των μονοκερώτων η ταπείνωσή» του, είναι φυσικό να εννοήσουμε ότι εκείνος που τα είπε αυτά βρήκε απαλλαγή από αυτά, διότι ο Θεός δεν «βδελύχθηκε τη δέησή» του, ούτε «απέστρεψε το πρόσωπό του» από αυτόν, αλλά «όταν έκραξε», τον «εισάκουσε».

Αλλά, επειδή μέσω αυτών φανέρωσε και την ανάστασή του, στρέφοντας πάλι τον λόγο προς τον Πατέρα, λέει: «Από εσένα προέρχεται ο έπαινός μου σε μεγάλη εκκλησία», κάνοντας μνεία της εκκλησίας που συγκροτήθηκε στο όνομά του από τα έθνη σε ολόκληρη την οικουμένη, στην οποία ο έπαινος για τον Σωτήρα μας ψάλλεται διαρκώς με το νεύμα και τη συνέργεια του Πατέρα του. Γι' αυτό λέει: «Από εσένα προέρχεται ο έπαινός μου σε εκκλησία μεγάλη». Διότι είναι αληθινά μεγάλη αυτή η εκκλησία, συγκροτημένη από κάθε γένος ανθρώπων, και, λόγω της σεμνότητας και της υπερφυούς φύσης του βίου της καθώς και του μεγαλείου των δογμάτων της, δεν επιδέχεται καν σύγκριση με το έθνος των Ιουδαίων και με τη συναγωγή των εκ περιτομής, η οποία έχει σμικρυνθεί από κάθε είδους φτώχεια λόγου, βίου, φρονήματος και της λοιπής αντίληψης περί Θεού. Έπειτα προσθέτει: «Τις ευχές μου θα αποδώσω» στον Κύριο «ενώπιον όλων εκείνων που τον φοβούνται» (αποκαλώντας «εκείνους που τον φοβούνται» τη μεγάλη εκκλησία που αναφέρθηκε προηγουμένως), στους οποίους έλεγε: «Εκείνοι που φοβούνται τον Κύριο, αινέστε τον». Και ποιες ευχές λέει ότι θα αποδώσει, παρά αυτές που υποσχέθηκε; Και ποιες υποσχέθηκε, παρά εκείνες μέσω των οποίων είπε: «Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω»; Διότι ευχές είναι οι υποσχέσεις, τις οποίες, αφού τις υποσχέθηκε, διαβεβαίωνε ότι θα τις εκπληρώσει «στο μέσο της εκκλησίας».

«Θα διηγηθώ»: Όταν εξήγησε τα μυστήρια του Πατέρα στους αποστόλους. «Εν μέσω εκκλησίας»: Καθώς ο ίδιος οικοδόμησε την εκκλησία και δοξάζεται μέσα σε αυτήν. «Οι φοβούμενοι»: Εννοεί τους αποστόλους και όσους σώθηκαν μέσω αυτών. «Άπαν το σπέρμα»: Ο πιστός λαός, που προέρχεται από τα έθνη, εφόσον έγιναν τέκνα του Χριστού· διότι ο Ιακώβ παντού ερμηνεύεται ως ο Χριστός. «Ας φοβηθούν»: Ομοίως ο πιστός λαός· διότι ο Ισραήλ ερμηνεύεται ως αυτός που βλέπει τον Θεό. Και οι πιστοί βλέπουν τον Θεό μέσω της μυσταγωγίας. «Διότι δεν εξουθένωσε»: Διότι ούτε βδελύχθηκε ούτε μίσησε τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, επειδή ήταν φτωχός από θεογνωσία ή μολυσμένος από τα είδωλα, αλλά τον προσκάλεσε. «Ούτε απέστρεψε»: Από τον λαό των εθνών· διότι, επειδή τον ήθελε, και τον προόρισε και τον εξέλεξε για τον εαυτό του. «Και όταν έκραξα»: Διότι προς αυτόν έχει ειπωθεί: ενώ ακόμη εσύ μου μιλάς, εγώ είμαι παρών. «Από εσένα ο έπαινος»: Κατά την ημέρα εκείνη· διότι μεγάλη και παγκόσμια θα είναι τότε η εκκλησία, στην οποία λαμβάνουν τον έπαινο όσοι έχουν ζήσει καλώς. «Τις ευχές μου»: Όταν ο Χριστός δίδασκε τους αποστόλους λέγοντας: όταν προσεύχεστε, έτσι να λέτε. «Θα φάνε οι πένητες»: Τον μυστικό άρτο οι πιστοί. «Και θα αινέσουν»: Διότι τα μυστήρια εσθίονται με αίνο και προσευχή. «Θα ζήσουν»: Διότι όσοι τρέφονται από τα μυστήρια ζουν εις τους αιώνες.

Με ένα νεύμα της βουλήσεώς του δημιουργεί όσα θέλει εκ του μηδενός, όντας ο μόνος αΐδιος, ο μόνος άναρχος, ο μόνος απλός στην ουσία και τη βούληση. ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. — Περί της δοξολογίας του Θεού· και ότι πρέπει να δοξάζουμε και να αγιάζουμε τον Θεό, και ότι όσους τον δοξάζουν, τους δοξάζει ο Θεός. «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Επειδή δεν πιστέψατε ώστε να με αγιάσετε, για τον λόγο αυτόν εσείς δεν θα εισαγάγετε τον λαό αυτόν στη γη την οποία τους έδωσα.» «Εκείνους που με δοξάζουν θα τους δοξάσω, και εκείνος που με περιφρονεί θα ατιμαστεί.» «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά.» «Υμνώντας θα επικαλεστώ τον Κύριο, και θα σωθώ από τους εχθρούς μου.» «Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον», και τα λοιπά. «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό, διαπαντός η αίνεσή του θα βρίσκεται στο στόμα μου.» «Ψάλτε στον Θεό μας, ψάλτε· ψάλτε στον βασιλιά μας, ψάλτε.» «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου. Η θυσία της αινέσεως θα με δοξάσει, και εκεί βρίσκεται η οδός.» «Αλαλάξτε στον Θεό, όλη η γη· ψάλτε στο όνομά του.» «Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ· ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί.» «Στις εκκλησίες ευλογείτε τον Κύριο τον Θεό, όσοι προέρχεστε από τις πηγές του Ισραήλ. Τα βασίλεια της γης, ψάλτε στον Θεό, ψάλτε στον Κύριο.» «Θυμήθηκα τον Θεό, και ευφράνθηκα, και στοχάστηκα.» «Τα ελέη σου, Κύριε, αιώνια θα υμνώ· σε γενεά και γενεά.» «Αγαθό είναι να δοξολογεί κανείς τον Κύριο, και να ψάλλει στο όνομά σου.» «

ΤΙΤΛΟΣ ΣΤ΄. — Περί της εκκλησίας, και του οίκου του Θεού, και του θυσιαστηρίου, και της ιερατικής θυσίας· και ότι δεν πρέπει να εμπορεύονται [να καπηλεύονται] μέσα στις εκκλησίες. «Το θυσιαστήριο θα είναι άγιο των αγίων· και καθένας που αγγίζει το θυσιαστήριο, θα αγιασθεί.» «Τις απαρχές των πρωτογεννημάτων της γης σου θα τις φέρεις στον οίκο του Θεού σου.» «Δεν θα ανεβείς με σκαλοπάτια στο θυσιαστήριό μου, ώστε να μην αποκαλύψεις την ασχημοσύνη σου πάνω σε αυτό.» «Θα τοποθετείς πάνω στην τράπεζά μου άρτο ενώπιόν μου παντοτινά.» «Καθένας που θα αγγίξει τη θυσία των ιερέων θα αγιασθεί.» «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Μίλησε στον Ααρών τον αδελφό σου, και να μην εισέρχεται οποιαδήποτε ώρα στο άγιο εσωτερικό του καταπετάσματος, ενώπιον του ιλαστηρίου.» «Εγώ όμως με το πλήθος του ελέους σου θα εισέλθω στον οίκο σου· θα προσκυνήσω προς τον άγιο ναό σου με τον φόβο σου, και τα λοιπά.» «Εν μέσω εκκλησίας θα σε υμνήσω. Οι φοβούμενοι τον Κύριο, αινέστε αυτόν.» «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου, και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου.» «Ένα πράγμα ζήτησα από τον Κύριο, αυτό θα αναζητήσω,» και τα λοιπά. «Προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του.» «Θα χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου.» «Στις εκκλησίες ευλογείτε τον Θεό, τον Κύριο, όσοι προέρχεστε από τις πηγές του Ισραήλ.» «Πόσο αγαπητά είναι τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων, ο βασιλιάς μου. Είναι προτιμότερη μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες.» «

Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέκλεισαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται· χύθηκα σαν νερό και διασκορπίστηκαν όλα μου τα οστά. Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου· ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες· διότι με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, συναγωγή πονηρών με περιέκλεισε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ, όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου από εμένα· πρόσεξε να με συνδράμεις. Γλίτωσε την ψυχή μου από τη ρομφαία και από το χέρι του σκύλου τη μονογενή μου (ψυχή)· σώσε με από το στόμα του λιονταριού και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπείνωσή μου. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω. Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον, όλο το σπέρμα του Ιακώβ δοξάστε τον, ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ.

Και το ότι γνώριζε πως ο Πατέρας του θα του παρείχε τα πάντα, όπως ζητούσε, και ότι θα τον ανέστηνε από τους νεκρούς, και προέτρεπε όλους όσους φοβούνται τον Θεό να τον υμνούν επειδή ελέησε, μέσω του μυστηρίου αυτού του Σταυρωθέντος, ολόκληρο το γένος των ανθρώπων που πιστεύουν, και το ότι στάθηκε ανάμεσα στους αδελφούς του, τους αποστόλους (οι οποίοι, μετά την ανάστασή του από τους νεκρούς και αφού πείστηκαν από αυτόν ότι και πριν το πάθος του τους έλεγε πως έπρεπε να τα πάθει αυτά και ότι είχαν προκηρυχθεί από τους προφήτες, μετανόησαν για το ότι τον εγκατέλειψαν όταν σταυρώθηκε), και καθώς βρισκόταν μαζί τους ύμνησε τον Θεό, όπως δηλώνεται ότι συνέβη και στα απομνημονεύματα των αποστόλων, τα φανέρωσαν τα υπόλοιπα λόγια του ψαλμού. Αυτά είναι τα εξής: Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω. Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον, όλο το σπέρμα του Ιακώβ δοξάστε τον, ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ.

Διότι οι εχθρικοί άνθρωποι παίρνουν τη μορφή ταύρων και μόσχων, σκύλων και μονοκερώτων, από τους οποίους λύτρωσε «την ταπείνωσή μου», δηλαδή τη σαρκική μου ουσία. Και εγώ «θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου», τους αποστόλους, και «εν μέσω της εκκλησίας», της συναγωγής των Ιουδαίων, «θα σε υμνήσω», λέγοντας: «Οι φοβούμενοι τον Κύριο, αινέσατε αυτόν, όλο το σπέρμα του Ιακώβ, δοξάσατέ τον. Ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ, διότι δεν εξουθένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του» σαρκωθέντος «πτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν έκραξα προς αυτόν, με εισάκουσε». «Από εσένα», Πατέρα, «προέρχεται ο έπαινός μου» και εγώ «σε μεγάλη εκκλησία» θα σε δοξολογήσω· «τις ευχές μου θα εκπληρώσω ενώπιον εκείνων που σε φοβούνται», των μαθητών μου. «Θα φάνε οι φτωχοί» τη σύνεση της γνώσεως «και θα χορτάσουν, και θα αινέσουν τον Κύριο όσοι τον εκζητούν»· και «θα ζήσουν οι καρδιές τους στους αιώνες των αιώνων». «Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο» μετά τον σταυρό «όλα τα πέρατα της γης και θα προσκυνήσουν» τον σταυρωθέντα «όλες οι πατριές των εθνών, διότι δική του είναι η βασιλεία και αυτός δεσπόζει στα έθνη». «