Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:25

Και αυτό μας το διδάσκει η διήγηση των Πράξεων· διότι, αγορεύοντας ο θείος Απόστολος, είπε τα εξής: Άνδρες Ισραηλίτες, και όσοι ανάμεσά σας φοβάστε τον Κύριο. Ότι δεν εξουθένωσε. Όσα κατόρθωσε για εμάς διά του εαυτού Του ο Μονογενής, τα διδάσκει με σαφήνεια.

Διότι δεν ήταν άξιοι να ονομάζονται Ιακώβ εξαιτίας του πατρικού ζήλου, ούτε εξαιτίας της ομοιότητάς τους με τον πατέρα, αλλά ονομάζονταν με αυτόν τον τρόπο ένεκα του σπέρματος: Διότι δεν περιφρόνησε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του πτωχού· ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν έκραξα προς αυτόν, με εισάκουσε.

Ψ. Ψαλμού κα΄. —ΙΓ΄. Είναι σαφώς ομολογημένο από όλους εκείνους που πιστεύουν ορθά στον Χριστό, ότι η αρχή του προκειμένου ψαλμού, που έχει ως εξής: «Ο Θεός μου, ο Θεός μου, πρόσεξέ με, γιατί με εγκατέλειψες;», ειπώθηκε από τον ίδιο κατά τον καιρό του πάθους. Διότι αυτό ακριβώς φανέρωνε και η φωνή πάνω στον σταυρό, η οποία έλεγε: «Ελωί, Ελωί, λαμά σαβαχθανί». Αλλά βέβαια, προτού αρχίσουμε να εφαρμόζουμε την προφητεία του ψαλμού στο πρόσωπό Του, θα ρωτήσουμε εκείνους που καυχώνται για την περιτομή, ποιος άραγε θα μπορούσε να είναι αυτός που λέει τα όσα αναφέρονται στον ψαλμό. Διότι δεν φαίνεται να είναι κάποιος τυχαίος αυτός που, εκτός από τα άλλα, λέει και αυτά: «Εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από την κοιλιά· η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε εσένα αφέθηκα από τη μήτρα· από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου»· και ο οποίος προσθέτει: «Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω»· και πάλι: «Δεν απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν φώναξα προς αυτόν, με εισάκουσε. Από εσένα προέρχεται ο έπαινός μου, σε εκκλησία μεγάλη θα σε δοξολογήσω· θα εκπληρώσω τις ευχές μου ενώπιον εκείνων που τον φοβούνται».

Αφού, λοιπόν, ο Σωτήρας και Κύριός μας είπε το «ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με, γιατί με εγκατέλειψες» και στη συνέχεια προσέθεσε το «εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και εξουθένωμα του λαού», και προσθέτοντας ακόμη το «με περικύκλωσαν μόσχοι πολλοί, ταύροι παχείς με περιέβαλαν», και προμαρτυρώντας με σαφήνεια τον θάνατό του με το «στο χώμα του θανάτου με κατέβασες, διότι με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά, συναγωγή πονηρών με περιέβαλε, τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου», και αφού υπέδειξε επιπλέον όσα του συνέβησαν κατά το πάθος με το «μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο»· αφού προείπε αυτά και άλλα παρόμοια, δεν σταμάτησε σε αυτά, αλλά προσθέτει: «όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον, διότι δεν εξουθένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του φτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν φώναξα προς αυτόν, με εισάκουσε». Πώς, όμως, θα έλεγε ότι εισακούστηκε, εάν δεν είχαν εκπληρωθεί απολύτως οι ευχές του και όσα προηγουμένως είχε δεηθεί, όταν έλεγε το «στο χώμα του θανάτου με κατέβασες, λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μοναδική μου (ψυχή)»;

Διότι, αφού προσευχήθηκε για αυτά και ικέτευσε να λυτρωθεί και να σωθεί από τούτα, λαμβάνοντας εκείνα για τα οποία προσευχήθηκε, προσθέτει: «Δεν εξουθένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του πτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν κραύγασα προς αυτόν με εισάκουσε», δηλώνοντας σαφώς την αναβίωσή του μετά θάνατον, η οποία συνέβη σύμφωνα με την «πρωινή αντίληψη», την οποία στη συνέχεια προχωρώντας ο ψαλμός παρουσίασε λέγοντας: «Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά μου, πρόσεξε στην αντίληψή μου». Ποια άραγε αντίληψη, παρά εκείνη την οποία υπαινισσόταν και η επιγραφή του ψαλμού;

Αυτό λοιπόν διδάσκει λίγο αργότερα, προχωρώντας στη συνέχεια του ψαλμού, λέγοντας: «Δεν εξουδένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του φτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν έκκραξα προς αυτόν με εισάκουσε». Πώς λοιπόν θα μπορούσε να λέει με αποφατικό τρόπο: «Θεέ μου, θα κράζω την ημέρα και δεν θα με εισακούσεις», αν όχι σύμφωνα με την ερμηνεία που παραδώσαμε; Την οποία νομίζω ότι και ο ίδιος υπαινίσσεται όταν λέει: «Θεέ μου, θα κράζω την ημέρα, και δεν θα με εισακούσεις; και τη νύχτα, και αυτό δεν θα λογαριαστεί ως ανοησία σε μένα». Διότι δεν λέγεται, λέει, από εμένα ως «ανοησία» η λέξη «θα εισακούσεις»· επειδή γνωρίζω και ο ίδιος πώς το λέω αυτό, έχοντας την πεποίθηση ότι είναι στη φύση σου όχι μόνο εμένα να βοηθάς και να εισακούεις, αλλά και όλους τους αγίους σου. Διότι πάντοτε και διαπαντός «κατοικείς» ανάμεσα στους «αγίους» σου, και εσύ είσαι ο «έπαινος» κάθε θεοφιλούς ανθρώπου που ονομάζεται «Ισραήλ». Εξαιτίας σου, μάλιστα, σε κάθε άνθρωπο που σε τιμά προσδίδεται όχι ένας τυχαίος «έπαινος», και «σε εσένα ήλπισαν οι πατέρες μας», και επειδή ήλπισαν λυτρώθηκαν από τα δεινά που ξεσηκώθηκαν εναντίον τους, και «προς εσένα έκκραξαν και σώθηκαν, σε εσένα ήλπισαν και δεν ντροπιάστηκαν». Επειδή λοιπόν όλοι οι άγιοι έτυχαν αυτών των αγαθών από εσένα, και αφού έκκραξαν εισακούστηκαν και «δεν ντροπιάστηκαν», πόσο μάλλον περισσότερο και πιο πρόθυμα δεν θα εισακούσεις εμένα, το αγαπημένο σου παιδί, που κραυγάζω περισσότερο από όλους;

Διότι, όπως ακριβώς αν κάποιος δάσκαλος που διαπρέπει στη σοφία ανέπτυσσε διδασκαλίες εν μέσω των μαθητών του, προκειμένου να ακούσουν και εκείνοι και να υπακούσουν, με τον ίδιο τρόπο και αυτός λέει, «εν μέσω της εκκλησίας θα σε υμνήσω», ώστε η εκκλησία, αφού μάθει και ακούσει από αυτόν με τον πρέποντα τρόπο, να μην υμνεί πλέον τους δαίμονες όπως πριν, αλλά μόνο τον ίδιο τον Θεό των πάντων, μέσω εκείνου που τον εξήγγειλε. Έχοντας υποσχεθεί ότι θα πράξει αυτά, με μεγάλη συνέπεια από το σημείο αυτό προστάζει την εκκλησία και τους αδελφούς του να υμνούν τον Πατέρα. Γι' αυτό λέει: «οι φοβούμενοι τον Κύριο, αινέσατε αυτόν· όλο το σπέρμα του Ιακώβ, δοξάσατε αυτόν», και «ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ. Διότι δεν εξουθένωσε ούτε βδελύχθηκε τη δέηση του πτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν έκραξα προς αυτόν, με εισάκουσε», με τα οποία σαφώς παρουσίασε την απαλλαγή από τα προαναφερθέντα δεινά. Εάν λοιπόν «όταν έκραξε προς αυτόν, τον εισάκουσε», και προσευχήθηκε να λυτρωθεί «από τη ρομφαία η ψυχή» του, και «από τον σκύλο η μονογενής» του, και ακόμη «από το στόμα του λέοντος και από τα κέρατα των μονοκερώτων η ταπείνωσή» του, είναι φυσικό να εννοήσουμε ότι εκείνος που τα είπε αυτά βρήκε απαλλαγή από αυτά, διότι ο Θεός δεν «βδελύχθηκε τη δέησή» του, ούτε «απέστρεψε το πρόσωπό του» από αυτόν, αλλά «όταν έκραξε», τον «εισάκουσε».

«Θα διηγηθώ»: Όταν εξήγησε τα μυστήρια του Πατέρα στους αποστόλους. «Εν μέσω εκκλησίας»: Καθώς ο ίδιος οικοδόμησε την εκκλησία και δοξάζεται μέσα σε αυτήν. «Οι φοβούμενοι»: Εννοεί τους αποστόλους και όσους σώθηκαν μέσω αυτών. «Άπαν το σπέρμα»: Ο πιστός λαός, που προέρχεται από τα έθνη, εφόσον έγιναν τέκνα του Χριστού· διότι ο Ιακώβ παντού ερμηνεύεται ως ο Χριστός. «Ας φοβηθούν»: Ομοίως ο πιστός λαός· διότι ο Ισραήλ ερμηνεύεται ως αυτός που βλέπει τον Θεό. Και οι πιστοί βλέπουν τον Θεό μέσω της μυσταγωγίας. «Διότι δεν εξουθένωσε»: Διότι ούτε βδελύχθηκε ούτε μίσησε τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, επειδή ήταν φτωχός από θεογνωσία ή μολυσμένος από τα είδωλα, αλλά τον προσκάλεσε. «Ούτε απέστρεψε»: Από τον λαό των εθνών· διότι, επειδή τον ήθελε, και τον προόρισε και τον εξέλεξε για τον εαυτό του. «Και όταν έκραξα»: Διότι προς αυτόν έχει ειπωθεί: ενώ ακόμη εσύ μου μιλάς, εγώ είμαι παρών. «Από εσένα ο έπαινος»: Κατά την ημέρα εκείνη· διότι μεγάλη και παγκόσμια θα είναι τότε η εκκλησία, στην οποία λαμβάνουν τον έπαινο όσοι έχουν ζήσει καλώς. «Τις ευχές μου»: Όταν ο Χριστός δίδασκε τους αποστόλους λέγοντας: όταν προσεύχεστε, έτσι να λέτε. «Θα φάνε οι πένητες»: Τον μυστικό άρτο οι πιστοί. «Και θα αινέσουν»: Διότι τα μυστήρια εσθίονται με αίνο και προσευχή. «Θα ζήσουν»: Διότι όσοι τρέφονται από τα μυστήρια ζουν εις τους αιώνες.

Διότι οι εχθρικοί άνθρωποι παίρνουν τη μορφή ταύρων και μόσχων, σκύλων και μονοκερώτων, από τους οποίους λύτρωσε «την ταπείνωσή μου», δηλαδή τη σαρκική μου ουσία. Και εγώ «θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου», τους αποστόλους, και «εν μέσω της εκκλησίας», της συναγωγής των Ιουδαίων, «θα σε υμνήσω», λέγοντας: «Οι φοβούμενοι τον Κύριο, αινέσατε αυτόν, όλο το σπέρμα του Ιακώβ, δοξάσατέ τον. Ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ, διότι δεν εξουθένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του» σαρκωθέντος «πτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν έκραξα προς αυτόν, με εισάκουσε». «Από εσένα», Πατέρα, «προέρχεται ο έπαινός μου» και εγώ «σε μεγάλη εκκλησία» θα σε δοξολογήσω· «τις ευχές μου θα εκπληρώσω ενώπιον εκείνων που σε φοβούνται», των μαθητών μου. «Θα φάνε οι φτωχοί» τη σύνεση της γνώσεως «και θα χορτάσουν, και θα αινέσουν τον Κύριο όσοι τον εκζητούν»· και «θα ζήσουν οι καρδιές τους στους αιώνες των αιώνων». «Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο» μετά τον σταυρό «όλα τα πέρατα της γης και θα προσκυνήσουν» τον σταυρωθέντα «όλες οι πατριές των εθνών, διότι δική του είναι η βασιλεία και αυτός δεσπόζει στα έθνη». «