Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:30

«Έφαγαν και προσκύνησαν όλοι οι εύρωστοι της γης». Την πνευματική, δηλαδή, τροφή. Τους ονομάζει δε εύρωστους εξαιτίας της πλούσιας θρέψης που προσφέρουν τα θεία λόγια. «Ενώπιόν του θα πέσουν όλοι όσοι κατεβαίνουν στη γη». Αυτό το λέει, επειδή όσοι πιστεύουν κλίνουν το γόνυ σε αυτόν. Αυτοί δε που πίστεψαν, στο παρελθόν ήταν: «Εκείνοι που κατεβαίνουν στη γη»· δηλαδή αυτοί που είχαν πέσει στον όλεθρο και στη φθορά, επειδή δεν γνώριζαν τον Κύριο.

Και η ψυχή μου ζει γι' αυτόν, και το σπέρμα μου θα τον υπηρετήσει. Διότι αγία και άμωμη υπήρξε η ζωή του Χριστού, την οποία έζησε εν σαρκί επί της γης. Διότι μόνος αυτός δεν διέπραξε αμαρτία, αν και έγινε όμοιος με εμάς και προσέλαβε την επιρρεπή στην αμαρτία σάρκα.

«Θα φάνε οι φτωχοί και θα χορτάσουν, και θα αινέσουν τον Κύριο εκείνοι που τον αναζητούν· θα ζήσουν οι καρδιές τους στους αιώνες των αιώνων». Εδώ μεν λέει «θα φάνε»· προχωρώντας όμως παρακάτω, λέει: «έφαγαν και προσκύνησαν όλοι οι πλούσιοι της γης». Αλλά, όταν έφαγαν, έγιναν πλούσιοι· πριν όμως φάνε ονομάζονταν φτωχοί· σε αυτούς ακριβώς υπόσχεται ότι θα μεταλάβουν την τροφή που θα τους χορηγήσει ο ίδιος. Διότι, λέει, «θα φάνε οι φτωχοί». Αυτοί ήταν εκείνοι τους οποίους και στους μακαρισμούς θέτει πρώτους από τους υπόλοιπους λέγοντας: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών»· στους οποίους υποσχέθηκε και τα εξής, λέγοντας: «Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη, διότι αυτοί θα χορτασθούν». Όταν λοιπόν φάνε, λέει, οι φτωχοί, και τρώγοντας χορτάσουν, ή κορεστούν, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, τότε θα αινέσουν τον Κύριο αναζητώντας τον· και αφού φάνε την τροφή που τους δόθηκε από αυτόν, και τον αναζητήσουν, θα αποκτήσουν τον μεγάλο καρπό που δηλώνεται στη συνέχεια: «Διότι θα ζήσουν οι καρδιές τους στους αιώνες των αιώνων». Επειδή ο άρτος της ζωής, που τους χορηγήθηκε από αυτόν, θα γίνει σε αυτούς αίτιος αθανασίας και αιώνιας ζωής, όπως δίδαξε ο ίδιος λέγοντας: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής, που κατεβαίνει από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο»· και πάλι: «Εάν κάποιος φάει από τον δικό μου άρτο, θα ζήσει στον αιώνα», και τα εξής.

Έφαγαν και προσκύνησαν όλοι οι πλούσιοι της γης· ενώπιόν του θα προσπέσουν όλοι όσοι κατεβαίνουν στη γη. Και η ψυχή μου ζει γι' αυτόν, και το σπέρμα μου θα τον υπηρετήσει. Είναι δε δυνατόν σε κάθε αναστάσιμη ημέρα του Σωτήρος μας, την αποκαλούμενη Κυριακή, να διαπιστώσει κανείς με τα ίδια του τα μάτια αυτούς που μεταλαμβάνουν την αγία τροφή και το σωτήριο σώμα, και μετά τη βρώση προσκυνούν τον δωρητή και χορηγό της ζωοποιού τροφής, και να θαυμάσει την εκπλήρωση των λόγων, η οποία πραγματώνεται με έργα σύμφωνα με την ίδια την άμεση σημασία του κειμένου.

Αντί για το «οἱ πίονες τῆς γῆς», ο Σύμμαχος ερμήνευσε «οἱ λιπαροὶ τῆς γῆς». Με αυτούς υποδηλώνονται εκείνοι που έχουν τις ψυχές τους καλοθρεμμένες και ρωμαλέες από την ουράνια τροφή. Αλλά αυτοί μεν έφαγαν και προσκύνησαν. Επειδή όμως πρέπει σε αυτόν να κάμψει κάθε γόνυ επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων, εύλογα στη συνέχεια προσθέτει λέγοντας: «Ενώπιόν του θα προσπέσουν όλοι όσοι καταβαίνουν στη γη»· αντί του οποίου ο μεν Ακύλας το απέδωσε: «Μπροστά στο πρόσωπό του θα κάμψουν όλοι όσοι καταβαίνουν στο χώμα». Σαφώς δε μέσω αυτών παρουσιάζεται και η στάση εκείνων που κλίνουν το γόνυ στην Εκκλησία του Θεού, στην οποία συνηθίζουν να προσκυνούν με αυτόν τον τρόπο, γονατίζοντας και ακουμπώντας τα μέτωπά τους στη γη.

Στη συνέχεια λέγεται: «Και η ψυχή μου δι' αυτόν ζει· και το σπέρμα μου θα τον δουλεύσει». Αυτό ακριβώς το ερμήνευσε σαφέστερα ο Σύμμαχος, συνδέοντας τα νοήματα και λέγοντας: «Ενώπιόν του θα γονατίσουν όλοι όσοι κατεβαίνουν στο χώμα· του οποίου η ψυχή θα ζήσει, και το σπέρμα θα τον λατρεύσει». Διότι όλοι αυτοί, λέει, αφού γονατίσουν και κλίνουν το γόνυ, θα προσκυνήσουν· αυτών η ελπίδα είναι ότι η ψυχή τους θα ζήσει, και αυτών το σπέρμα θα τον λατρεύσει. Εάν, πάλι, κάποιος ήθελε να εκλάβει από το πρόσωπο του Σωτήρος που ομιλεί το: «Και η ψυχή μου δι' αυτόν ζει», σύμφωνα με τη μετάφραση των Εβδομήκοντα· καθώς και το «Το σπέρμα μου θα τον δουλεύσει»· θα μπορούσε να πει ότι αυτά λέγονται από τον Σωτήρα, ο οποίος διατρέχει ολόκληρο αυτόν τον ψαλμό αναφερόμενος σε κάθε ψυχή που είναι αφιερωμένη σε αυτόν, και στο δικό του σπέρμα. Και ως δικό του σπέρμα, τι άλλο θα μπορούσε να εννοήσει κανείς, παρά τους υιούς που του γεννώνται μέσω της γέννησης του Αγίου Πνεύματος, οι οποίοι, αφού δουλεύσουν τον δικό του Πατέρα, θα γίνουν μέτοχοι της αιώνιας και μακάριας ζωής;

«Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον· όλο το σπέρμα του Ιακώβ, δοξάστε τον. Ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ. Διότι δεν εξουθένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του φτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν έκραξα προς αυτόν, με εισάκουσε. Από εσένα προέρχεται ο έπαινός μου σε μεγάλη σύναξη, τις ευχές μου θα εκπληρώσω ενώπιον εκείνων που τον φοβούνται. Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν, και θα αινέσουν τον Κύριο εκείνοι που τον αναζητούν· θα ζήσουν οι καρδιές τους στον αιώνα του αιώνος. Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών· διότι του Κυρίου είναι η βασιλεία, και αυτός δεσπόζει στα έθνη. Έφαγαν και προσκύνησαν όλοι οι ισχυροί της γης, ενώπιόν του θα προσπέσουν όλοι όσοι καταβαίνουν στη γη· και η ψυχή μου ζει για αυτόν· και το σπέρμα μου θα τον υπηρετήσει· θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος». Η φράση «Ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με, γιατί με εγκατέλειψες;»

«Θα θυμηθούν»: Διότι τα έθνη, δεχόμενα με υπομονή (ή υπόμνηση) και μέσω της ακοής το πάθος και την ανάσταση του Χριστού, σπεύδουν προς την επιστροφή. «Και θα προσκυνήσουν»: Κατά την ημέρα της κρίσεως· διότι τότε κάθε γένος των εθνών, και εκείνων που σέβονται τον Θεό και εκείνων που δεν Τον σέβονται, υποτάσσεται, προσκυνά και αφιερώνεται (ή υποτάσσεται κατ' ανάγκην). «Ότι του Κυρίου»: Διότι τότε από κάθε πνοή αναγνωρίζεται από όλους και ως βασιλιάς και ως δεσπότης. «Έφαγαν και προσκύνησαν»: Διότι όλοι οι βασιλείς, οι εξουσίες και οι έχοντες δύναμη· διότι αυτοί είναι οι πλούσιοι και απολαμβάνουν τα μυστήρια προσκυνώντας. «Ενώπιόν του»: Δηλαδή αυτοί που πεθαίνουν. «Και η ψυχή μου»: Η ψυχή του Χριστού (του Κυρίου)· διότι αυτή, ως ζωντανή και νικήτρια, ανέβαινε από τους νεκρούς και οι υπόλοιπες ψυχές την ακολουθούσαν (ή Τον ακολουθούσαν). «Και το σπέρμα»: Διότι σπέρμα του Θεού είναι η διαθήκη (η διδαχή) του Θεού, δηλαδή ο λόγος του Θεού. «Θα αναγγελθεί»: Στη μέλλουσα γενεά, τη γενεά των δικαίων. «Και θα αναγγείλουν»: Ο καθένας από τους δικαίους τότε θα αναγγείλει, δηλαδή θα επιδείξει τα έργα της δικαιοσύνης, έχοντας παρρησία ενώπιον του Θεού. «Στον λαό»: Διότι ο λαός εκείνος, ο λαός των δικαίων, μαζί με τους αγγέλους (τους δικαίους) υμνούν στους αιώνες των αιώνων.

«Έφαγαν» τροφή θεογνωσίας «και προσκύνησαν» τον σαρκωθέντα Θεό «οι πίονες», δηλαδή οι δυνατοί της γης, και «ενώπιόν του θα πέσουν όλοι όσοι κατεβαίνουν στη γη» και ο καθένας θα πει: «η ψυχή μου ζει για εκείνον και το σπέρμα μου θα τον υπηρετήσει» και «θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά», έχοντας μυηθεί εμπειρικά στην ευσέβεια, «και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη» του Χριστού «σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί» δι' ύδατος και πνεύματος, «τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος».