Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:32

Διότι ο θάνατος ήταν ίδιον του σώματος· και όπως ακριβώς ο θάνατος είναι ίδιον του σώματος, έτσι και στη σωματική παρουσία θα ανήκε ως ίδιον το ρητό: «Ο Κύριος με έκτισε αρχή των οδών του». Διότι, αφού ο Σωτήρας κτίστηκε με αυτόν τον τρόπο κατά σάρκα και έγινε η αρχή όσων ανακτίζονται, και αφού κατέχει ως δική μας απαρχή την ανθρώπινη σάρκα την οποία προσέλαβε, ακολούθως μετά από αυτόν κτίζεται και ο μελλοντικός λαός, καθώς λέει ο Δαβίδ: «Ας γραφτεί αυτό για άλλη γενεά, και ο λαός που κτίζεται θα αινέσει τον Κύριο»· και πάλι στον εικοστό πρώτο ψαλμό: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά· και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο εποίησε ο Κύριος». Διότι δεν πρόκειται πια να ακούσουμε το: «Εκείνη την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα πεθάνετε»· αλλά το: «Όπου είμαι εγώ, θα είστε και εσείς»· ώστε να μπορούμε να λέμε: «Διότι δικό του ποίημα είμαστε, κτισθέντες για έργα αγαθά».

Διότι εάν, όπως έχει λεχθεί, ονομάζεται «απαρχή» εξαιτίας της ανάστασης από τους νεκρούς και εξαιτίας αυτής είναι ο ίδιος η αρχή, η δε ανάσταση έλαβε χώρα τότε που, φορώντας τη δική μας σάρκα, παρέδωσε τον εαυτό του στον θάνατο για χάρη μας, καθίσταται προφανές ότι και το λεγόμενο από αυτόν «με έκτισε ως αρχή των οδών» δεν είναι δηλωτικό της ουσίας του, αλλά της ενσώματης παρουσίας του. Διότι ο θάνατος ήταν χαρακτηριστικό ίδιον του σώματος. Και όπως ο θάνατος είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του σώματος, κατά παρόμοιο τρόπο και το λεγόμενο «με έκτισε ως αρχή των οδών του» θα αποτελούσε ίδιον της σωματικής παρουσίας. Διότι, καθώς ο Σωτήρας κτίστηκε κατ’ αυτόν τον τρόπο κατά σάρκα και έγινε η αρχή αυτών που ανακτίζονται και έχει τη δική μας απαρχή, την ανθρώπινη σάρκα που προσέλαβε, κατά συνέπεια μετά από αυτόν κτίζεται και ο μελλοντικός λαός, σύμφωνα με τα λόγια του Δαβίδ: «Ας γραφτεί αυτό για μία άλλη γενεά, και ο λαός που κτίζεται θα αινέσει τον Κύριο». Και πάλι στον εικοστό πρώτο ψαλμό: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του στον λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο εποίησε ο Κύριος». Διότι πλέον δεν θα ακούσουμε: «Την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα πεθάνετε», αλλά «Όπου είμαι εγώ, εκεί θα είστε και εσείς», ώστε να μπορούμε εμείς να λέμε: «Διότι δικό του ποίημα είμαστε, έχοντας κτιστεί» από αυτόν «για έργα αγαθά».

Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος. Ετοίμασε τον θρόνο του για κρίση, και αυτός θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη.

Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος. Ο Σωτήρας, αφού προηγουμένως το ονόμασε σπέρμα του στη φράση: «Και το σπέρμα μου θα τον υπηρετήσει», διασαφηνίζει τι ακριβώς είναι αυτό το σπέρμα, ονομάζοντάς το επερχόμενη γενεά και λαό που πρόκειται να γεννηθεί.

Διότι, όπως ακριβώς όσα γεννιούνται λαμβάνουν την αρχή της υποστάσεώς τους από τα σπέρματα, με τον ίδιο τρόπο παρουσιάζει ότι ο λαός που επρόκειτο να γεννηθεί και η γενεά που θα ερχόταν, ούσα νέα και καινή, από πουθενά αλλού δεν θα ελάμβανε την αρχή της παρά μόνο από τα δικά Του λογικά σπέρματα, τα οποία, όντας παρών επί της γης, έσπειρε μέσω των αποστόλων Του, δηλαδή το πνεύμα της υιοθεσίας. Αντί δε του χωρίου: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η ερχόμενη γενεά», πολύ θαυμαστά αποδίδει ο Σύμμαχος: «Θα καταγραφεί σε βιβλίο για τον Κύριο». Επρόκειτο δηλαδή να αναγγελθεί η ερχόμενη γενεά· αλλά και να αφιερωθεί στον Κύριο ένα βιβλίο προφητείας σχετικά με την ερχόμενη γενεά και τον λαό που επρόκειτο να γεννηθεί.

Επιπλέον αυτών, ας πουν και τα υπόλοιπα που αναφέρονται στον Ψαλμό, αν μπορούν να τα εφαρμόσουν σε κάποιον από τους άγιους άνδρες· διότι, ποιος υπήρξε τέτοιος, όπως προδιατύπωσε ο λόγος: «όλοι όσοι με έβλεπαν με χλεύασαν»; Ή για ποιον μίλησαν με τα χείλη τους και κούνησαν το κεφάλι, λέγοντας: «ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει, ας τον σώσει, διότι τον θέλει»; Σε ποιον επίσης επιτέθηκαν πολλοί μόσχοι, και ποταποί στη φύση σκύλοι, και τον περικύκλωσαν παχείς ταύροι; Και άνοιξαν το στόμα τους εναντίον του, «σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται»; Και επιπλέον αυτών, ποιον περικύκλωσε η συναγωγή των πονηρών; Και μάλιστα τον περικύκλωσε έτσι, ώστε να του τρυπήσουν τα χέρια και τα πόδια, και να απαριθμήσουν όλα τα οστά του, και να μοιράσουν μεταξύ τους τα ιμάτιά του, ρίχνοντας κλήρο για τον ιματισμό του; Διότι τέτοια περίπου αναφέρει το πρόσωπο του ψαλμού, το οποίο, μετά από τόσα που έπαθε, προσθέτει λέγοντας: «Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω». Ας δώσουν λοιπόν λύση σε αυτά, ερμηνεύοντας ταυτόχρονα και τα υπόλοιπα του ψαλμού, ιδιαίτερα από το σημείο: «Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών», μέχρι το: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του στον λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος».

Επειδή δε ο Χριστός του Θεού, αφού γεννήθηκε από το σπέρμα του Ιακώβ, συγκρότησε πολλές συναγωγές εθνών διά της ευαγγελικής του διδασκαλίας, ευλόγως σε αυτόν και δι' αυτού τα της προφητείας έχουν ήδη εκπληρωθεί πρωτύτερα, και στο μέλλον θα εκπληρωθούν ακόμη περισσότερο. Δ΄. 〈Από το Δευτερονόμιο〉. «Ευφρανθείτε ουρανοί μαζί του, και ας τον προσκυνήσουν όλοι οι υιοί του Θεού. Ευφρανθείτε έθνη μαζί με τον λαό του, και ας τους ενισχύσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού». Αντί δε του «ευφρανθείτε έθνη μαζί με τον λαό του» ο Ακύλας λέγει: «αινέστε, έθνη, ο λαός του», και ο Θεοδοτίων: «αγαλλιάσθε έθνη, λαός του». Ε΄. 〈Από τον Ψαλμό ΚΑ΄〉. «Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών· διότι του Κυρίου είναι η βασιλεία, και αυτός δεσπόζει των εθνών». Και στη συνέχεια προσθέτει: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του στον λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο εποίησε ο Κύριος». Αυτά είναι σαφή, και δεν έχουν ανάγκη ερμηνείας. ΣΤ΄. 〈Από τον Ψαλμό ΜΣΤ΄〉. «Όλα τα έθνη χειροκροτήστε, αλαλάξτε στον Θεό με φωνή αγαλλιάσεως· διότι ο Κύριος είναι ύψιστος, φοβερός, μέγας βασιλιάς σε όλη τη γη». Και στη συνέχεια προσθέτει: «διότι ο Θεός είναι βασιλιάς όλης της γης, ψάλετε συνετά. Εβασίλευσε ο Θεός επί των εθνών, ο Θεός κάθεται στον άγιο θρόνο του».

«Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον· όλο το σπέρμα του Ιακώβ, δοξάστε τον. Ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ. Διότι δεν εξουθένωσε ούτε αποστράφηκε τη δέηση του φτωχού, ούτε απέστρεψε το πρόσωπό του από εμένα, και όταν έκραξα προς αυτόν, με εισάκουσε. Από εσένα προέρχεται ο έπαινός μου σε μεγάλη σύναξη, τις ευχές μου θα εκπληρώσω ενώπιον εκείνων που τον φοβούνται. Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν, και θα αινέσουν τον Κύριο εκείνοι που τον αναζητούν· θα ζήσουν οι καρδιές τους στον αιώνα του αιώνος. Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών· διότι του Κυρίου είναι η βασιλεία, και αυτός δεσπόζει στα έθνη. Έφαγαν και προσκύνησαν όλοι οι ισχυροί της γης, ενώπιόν του θα προσπέσουν όλοι όσοι καταβαίνουν στη γη· και η ψυχή μου ζει για αυτόν· και το σπέρμα μου θα τον υπηρετήσει· θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος». Η φράση «Ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με, γιατί με εγκατέλειψες;»

Και ο επίλογος της όλης προφητείας, προσθέτοντας μετά από όλα τα προηγούμενα: «θα αναγγελθεί στον Κύριο η γενεά που έρχεται, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος», προθεσπίζει ξεκάθαρα τον λαό που προέρχεται από τα έθνη και τη γενεά που συγκροτήθηκε πάνω στη γη μέσω του σωτήρα μας Ιησού Χριστού. Διότι ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός ο λαός του Θεού, για τον οποίο λέγεται ότι πρόκειται να γεννηθεί ύστερα από αυτά, ο οποίος παλαιότερα δεν υπήρχε ούτε είχε υπόσταση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά δημιουργήθηκε αργότερα; Και ποια είναι η γενεά που τότε δεν υπήρχε, αλλά για την οποία λεγόταν ότι θα έρθει, αν όχι αυτή η Εκκλησία που συγκροτήθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο μέσω του σωτήρα μας και ο νέος λαός που προέρχεται από τα έθνη, για τον οποίο το Άγιο Πνεύμα αποφάνθηκε με θαυμασμό μέσω του Ησαΐα, λέγοντας: «ποιος άκουσε τέτοια πράγματα, και ποιος είδε κάτι παρόμοιο; Μήπως κοιλοπόνεσε η γη σε μία ημέρα, και μήπως γεννήθηκε έθνος μεμιάς;».

Και ο Δαβίδ, «Θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος». Και το γεγονός ότι ο Δαβίδ λέει, «Ο Θεός εγκαθιστά τους μονοτρόπους σε οίκο», σημαίνει το ασύμμικτο όσων βρίσκονται υπό τον νόμο σε σχέση με τα Έθνη. Ο Ησαΐας, «Θα γεμίσει όλη η γη από τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό κατακαλύπτει τη θάλασσα». Ο Δαβίδ, «Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών, διότι του Κυρίου είναι η βασιλεία, και αυτός δεσπόζει επί των εθνών». Είναι δε καλό και το να ρωτήσουμε τους Ιουδαίους, ποιος επικρατεί άραγε τώρα, μήπως ο Μωσαϊκός νόμος, του οποίου τώρα γίνεται παράβαση, και όχι τήρηση, επειδή δεν υπάρχει ούτε ο ναός, ούτε ο τόπος, ούτε προφήτης που να προαναγγέλλει κάτι από τα μελλοντικά, ούτε η κιβωτός, στην οποία βρίσκονταν οι πλάκες και ο Δεκάλογος, εκεί όπου έπρεπε να εκπληρώνονται οι τρεις εορτές, και πουθενά αλλού. Και, «Ότι θα αφαιρεθεί από τους Ιουδαίους η βασιλεία του Θεού, και θα δοθεί σε έθνος που θα παράγει τους καρπούς της». Αυτό θα ήταν το έθνος των Χριστιανών, το οποίο επιδεικνύει τους προσήκοντες καρπούς της κατά Θεόν πολιτείας. Ο Δαβίδ, «Εξομολόγηση και μεγαλοπρέπεια είναι το έργο του, και η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος».

«Θα θυμηθούν»: Διότι τα έθνη, δεχόμενα με υπομονή (ή υπόμνηση) και μέσω της ακοής το πάθος και την ανάσταση του Χριστού, σπεύδουν προς την επιστροφή. «Και θα προσκυνήσουν»: Κατά την ημέρα της κρίσεως· διότι τότε κάθε γένος των εθνών, και εκείνων που σέβονται τον Θεό και εκείνων που δεν Τον σέβονται, υποτάσσεται, προσκυνά και αφιερώνεται (ή υποτάσσεται κατ' ανάγκην). «Ότι του Κυρίου»: Διότι τότε από κάθε πνοή αναγνωρίζεται από όλους και ως βασιλιάς και ως δεσπότης. «Έφαγαν και προσκύνησαν»: Διότι όλοι οι βασιλείς, οι εξουσίες και οι έχοντες δύναμη· διότι αυτοί είναι οι πλούσιοι και απολαμβάνουν τα μυστήρια προσκυνώντας. «Ενώπιόν του»: Δηλαδή αυτοί που πεθαίνουν. «Και η ψυχή μου»: Η ψυχή του Χριστού (του Κυρίου)· διότι αυτή, ως ζωντανή και νικήτρια, ανέβαινε από τους νεκρούς και οι υπόλοιπες ψυχές την ακολουθούσαν (ή Τον ακολουθούσαν). «Και το σπέρμα»: Διότι σπέρμα του Θεού είναι η διαθήκη (η διδαχή) του Θεού, δηλαδή ο λόγος του Θεού. «Θα αναγγελθεί»: Στη μέλλουσα γενεά, τη γενεά των δικαίων. «Και θα αναγγείλουν»: Ο καθένας από τους δικαίους τότε θα αναγγείλει, δηλαδή θα επιδείξει τα έργα της δικαιοσύνης, έχοντας παρρησία ενώπιον του Θεού. «Στον λαό»: Διότι ο λαός εκείνος, ο λαός των δικαίων, μαζί με τους αγγέλους (τους δικαίους) υμνούν στους αιώνες των αιώνων.

Και όσα έχουν λεχθεί από τους προφήτες υπαινίσσονται αυτόν τον τρόπο της γεννήσεως· όπως το: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η γενεά που έρχεται, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος»· το: «Θα ανανεωθεί σαν του αετού η νεότητά σου»· το: «Φωτίζου, Ιερουσαλήμ· ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται»· και το: «Μακάριοι εκείνοι των οποίων συγχωρήθηκαν οι ανομίες». Και ο Ισαάκ, εξάλλου, υπήρξε τύπος αυτής της γεννήσεως. Διότι πες μου, ω Νικόδημε, πώς γεννήθηκε εκείνος; Άραγε σύμφωνα με τον νόμο της φύσεως; Σε καμία περίπτωση.

γ΄. Δεν καταφρόνησε, λέει, σαν να ήταν αιχμάλωτοι και δούλοι, αλλά δέχθηκε την ικεσία και έδωσε την ελευθερία. Ως ταπεινούς δε, εννοεί τους ταπεινόφρονες, για τους οποίους ο Κύριος έλεγε: «Σε ποιον θα επιβλέψω, παρά στον πράο και ήσυχο, και σε εκείνον που τρέμει τους λόγους μου;» Υπαινίσσεται δε τους αποστόλους. Ή εννοεί και την προσευχή των προφητών που ταπεινώνουν τους εαυτούς τους, για τους οποίους έχει ειπωθεί το: «Προσευχή για τον πτωχό»· και για τη δέηση έλεγε: «Και ενώπιον του Κυρίου θα εκχύσει τη δέησή του», εξαιτίας της οποίας θα ανοικοδομήσει τη Σιών, και θα πράξει τα όσα έχουν ειπωθεί. «Ας γραφτεί αυτή για μια άλλη γενεά· και ο λαός που κτίζεται θα αινέσει τον Κύριο». Η προσευχή μέσω του ψαλμού και η επαγγελία που προφητεύεται για τα έθνη, σαν να έχει αποτυπωθεί σε στήλη, έχει δοθεί στους Ιουδαίους ώστε να διαφυλαχθεί για τον νέο λαό και για τη γενεά του Χριστού, κατά την οποία κτίσθηκαν τα έθνη μέσω της πίστεως· για τα οποία λέει και ο μακάριος Παύλος: «Εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση». Και ο ίδιος ο θεσπέσιος Δαβίδ είπε στον εικοστό πρώτο ψαλμό: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η ερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη Του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο εποίησε ο Κύριος». Εντός του ίδιου του Χριστού κτίζονται οι δύο, δηλαδή ο λαός που προέρχεται από τα έθνη και αυτός από την περιτομή, σε έναν καινό άνθρωπο.

«Έφαγαν» τροφή θεογνωσίας «και προσκύνησαν» τον σαρκωθέντα Θεό «οι πίονες», δηλαδή οι δυνατοί της γης, και «ενώπιόν του θα πέσουν όλοι όσοι κατεβαίνουν στη γη» και ο καθένας θα πει: «η ψυχή μου ζει για εκείνον και το σπέρμα μου θα τον υπηρετήσει» και «θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά», έχοντας μυηθεί εμπειρικά στην ευσέβεια, «και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη» του Χριστού «σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί» δι' ύδατος και πνεύματος, «τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος».