Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:8

Όλοι όσοι με έβλεπαν με χλεύασαν, κίνησαν τα χείλη, κούνησαν το κεφάλι: «Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, εφόσον τον θέλει». Βλέπετε, αγαπητοί άνδρες, ποιο είναι το υπόδειγμα που μας δόθηκε; Διότι, εάν ο Κύριος ταπεινώθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο, τι πρέπει να κάνουμε εμείς, οι οποίοι εισήλθαμε υπό τον ζυγό της χάριτός του μέσω αυτού;

Και να μην απορείς που λέμε ότι οικειοποιείται τις αδυναμίες της σάρκας μαζί με τη σάρκα, γι' αυτό και τις εξωτερικές ύβρεις, αυτές που του προκλήθηκαν από τη σκαιότητα των Ιουδαίων, τις απέδωσε και πάλι στον εαυτό του, λέγοντας μέσω της φωνής του Ψαλμωδού: «Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο.» Και πάλι: «Όλοι όσοι με βλέπουν με χλεύασαν, μίλησαν με τα χείλη τους, κούνησαν το κεφάλι.» Β— Λοιπόν, ακόμη κι αν έλεγε τυχόν: «Εκείνος που έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα. Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», και έπειτα προς τους Ιουδαίους: «Γιατί ζητάτε να με σκοτώσετε, έναν άνθρωπο που σας έχει πει την αλήθεια την οποία άκουσα από τον Θεό;» θα παραδεχτούμε ότι και αυτές και εκείνες οι φωνές ανήκουν σε έναν και τον αυτόν; Α— Βεβαιότατα. Διότι ο Χριστός δεν μερίστηκε διόλου, αλλά πιστεύεται από όλους όσους τον προσκυνούν ως ένας και μόνος και αληθινός Υιός. «Διότι η εικόνα του αόρατου Θεού, το απαύγασμα της δόξας της υποστάσεως του Πατέρα, ο χαρακτήρας της ουσίας του», έλαβε μορφή δούλου, όχι ενώνοντας με τον εαυτό του έναν άνθρωπο, όπως ισχυρίζονται, αλλά μάλλον γενόμενος ο ίδιος μέσα σε αυτήν, παραμένοντας και έτσι καθ' ομοίωση προς τον Θεό και Πατέρα. Έγραψε άλλωστε ο πάνσοφος Παύλος: «Διότι ο Θεός, που είπε να λάμψει φως μέσα από το σκοτάδι, είναι αυτός που έλαμψε στις καρδιές μας προς φωτισμό της γνώσης της δόξας του στο πρόσωπο του Χριστού Ιησού.»

Σχετικά με τα ίδια προσθέτει και τα εξής λέγοντας: «Όλοι όσοι με βλέπουν με χλεύασαν· μίλησαν με τα χείλη τους, κούνησαν το κεφάλι. Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, εφόσον τον θέλει». Και αυτά εκπληρώνονταν κατά τον καιρό του σωτηρίου πάθους, σύμφωνα με όσα εξιστορεί ο Ματθαίος λέγοντας: «Και οι διερχόμενοι τον βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: Ουά, εσύ που καταλύεις τον ναό και σε τρεις ημέρες τον οικοδομείς· σώσε τον εαυτό σου. Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα τώρα από τον σταυρό». Ομοίως και οι αρχιερείς, εμπαίζοντάς τον μαζί με τους Φαρισαίους και τους γραμματείς, έλεγαν: «Άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει. Αν είναι βασιλιάς του Ισραήλ, ας κατέβει τώρα από τον σταυρό, και θα τον πιστέψουμε».

Επιπλέον αυτών, ας πουν και τα υπόλοιπα που αναφέρονται στον Ψαλμό, αν μπορούν να τα εφαρμόσουν σε κάποιον από τους άγιους άνδρες· διότι, ποιος υπήρξε τέτοιος, όπως προδιατύπωσε ο λόγος: «όλοι όσοι με έβλεπαν με χλεύασαν»; Ή για ποιον μίλησαν με τα χείλη τους και κούνησαν το κεφάλι, λέγοντας: «ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει, ας τον σώσει, διότι τον θέλει»; Σε ποιον επίσης επιτέθηκαν πολλοί μόσχοι, και ποταποί στη φύση σκύλοι, και τον περικύκλωσαν παχείς ταύροι; Και άνοιξαν το στόμα τους εναντίον του, «σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται»; Και επιπλέον αυτών, ποιον περικύκλωσε η συναγωγή των πονηρών; Και μάλιστα τον περικύκλωσε έτσι, ώστε να του τρυπήσουν τα χέρια και τα πόδια, και να απαριθμήσουν όλα τα οστά του, και να μοιράσουν μεταξύ τους τα ιμάτιά του, ρίχνοντας κλήρο για τον ιματισμό του; Διότι τέτοια περίπου αναφέρει το πρόσωπο του ψαλμού, το οποίο, μετά από τόσα που έπαθε, προσθέτει λέγοντας: «Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω». Ας δώσουν λοιπόν λύση σε αυτά, ερμηνεύοντας ταυτόχρονα και τα υπόλοιπα του ψαλμού, ιδιαίτερα από το σημείο: «Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών», μέχρι το: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του στον λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος».

Αυτόν, λοιπόν, τον Σωτήρα και Κύριό μας, που προσέλαβε σάρκα και εξαιτίας της ονομάστηκε σκουλήκι, τον οποίο, αφού έλαβε μορφή ανθρώπων και έγινε εξουθένωμα του λαού, «όλοι όσοι με έβλεπαν, με χλεύασαν», ιδιαίτερα κατά τον καιρό του πάθους, όταν, καθώς εκπληρώνονταν όσα αναφέρονταν στην προφητεία, οι περαστικοί τον βλασφημούσαν και τον χλεύαζαν λέγοντας, «άλλους έσωσε, ας σώσει τον εαυτό του»· τότε δε «και μίλησαν με τα χείλη και κούνησαν το κεφάλι τους» εναντίον του, λέγοντας με τα ίδια ακριβώς λόγια: «ήλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει, ας τον σώσει, επειδή τον θέλει»· διότι ακριβώς αυτά έχει καταγραφεί στα Ευαγγέλια ότι ειπώθηκαν γι' αυτόν κατά τη διάρκεια του πάθους. Σε αυτόν, επομένως, και μόνο αρμόζει να λέει προς τον Πατέρα: «Εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά· εσύ είσαι η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε εσένα παραδόθηκα από τη μήτρα· από την κοιλιά της μητέρας μου, εσύ είσαι ο Θεός μου».

Όλοι όσοι με βλέπουν με χλευάζουν, κινούν τα χείλη τους, κουνούν το κεφάλι: «Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, αφού τον θέλει». Διότι εσύ είσαι εκείνος που με έβγαλε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε σένα αφέθηκα από τη μήτρα. Από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου· μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη πλησιάζει, διότι δεν υπάρχει κανείς για να με βοηθήσει. Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, παχείς ταύροι με έζωσαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και βρυχάται. Σαν νερό χύθηκα και σκορπίστηκαν όλα μου τα οστά, η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σωθικά μου. Ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες. Διότι με περικύκλωσαν πολλά σκυλιά, συναγωγή κακοποιών με έζωσε· τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια μου. Μέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου, πρόστρεξε στην προστασία μου. Λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μοναδική μου ζωή· σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπεινωμένη μου ύπαρξη. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω.

Αν και εκφράζοντας απορία λέω «θα φωνάξω και δεν θα εισακούσεις;», ωστόσο ο λόγος μου δεν προφέρεται «από ανοησία». Γνωρίζω βέβαια πώς να αναπέμπω την προσευχή, χωρίς να υπερηφανεύομαι ούτε να καυχώμαι, αλλά ταπεινοφρονώντας. Επειδή δηλαδή «είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά», μιλώ για τον εαυτό μου ταπεινά, με ταπείνωση και ανάλογα με τη δική μου πραότητα· έτσι λοιπόν ονομάζω τον εαυτό μου και «σκώληκα». Διότι τι θα μπορούσε να υπάρξει πιο ταπεινό από τον σκώληκα; Γι' αυτό ούτε καν άνθρωπο δεν θα αποκαλούσα τον εαυτό μου, έχοντας κατέλθει από το δικό μου μεγαλείο σε τόσο μεγάλη ταπείνωση, ώστε να φαίνεται πως σε τίποτα δεν διαφέρω από τον σκώληκα, επειδή έφτασα μέχρι τον θάνατο και τη φθορά του σώματος. Άλλωστε, από πού αλλού θα μπορούσε να γεννηθεί σκώληκας παρά από τη φθορά των σωμάτων; Στην οποία αφού κατήλθα και εγώ, εύλογα αναγνωρίζω τον εαυτό μου ως σκώληκα και όχι ως άνθρωπο. Γι' αυτό και έγινα «όνειδος των ανθρώπων και εξουθένημα του λαού», ενώ δεν θα γινόμουν ούτε «όνειδος ανθρώπων» ούτε «εξουθένημα», εάν δεν είχα φτάσει μέχρι την κατάσταση του σκώληκα κατά τον καιρό του πάθους. Τότε λοιπόν, βλέποντάς με κρεμασμένο πάνω στον σταυρό, «με χλεύασαν» και «μίλησαν με τα χείλη, κούνησαν το κεφάλι» λέγοντας: «ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, διότι τον θέλει».

«Ο Χριστός, ο βασιλιάς του Ισραήλ, ας κατέβει τώρα από τον σταυρό, για να δούμε και να πιστέψουμε σε αυτόν.» Διότι, σε τι θα διέφεραν αυτά από όσα έχουν προφητευθεί στον ψαλμό που λέει: «Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και εξουθένωμα του λαού. Όλοι όσοι με βλέπουν με χλεύασαν, μίλησαν με τα χείλη τους, κούνησαν το κεφάλι: Έλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει· ας τον σώσει, αφού τον θέλει». Και μην απορήσεις αν αυτά ελέχθησαν και εκπληρώθηκαν κατά το πάθος του Σωτήρα μας, αφού ακόμη και μέχρι σήμερα θεωρείται «όνειδος των ανθρώπων» από όλους τους ανθρώπους που δεν έχουν ακόμη ασπαστεί την πίστη σε αυτόν. Διότι, τι θα μπορούσε να είναι πιο αισχρό και χειρότερο από κάθε όνειδος από τη σταύρωση; Αλλά είναι και «εξουθένωμα του λαού» της περιτομής, αφού ολόκληρο το έθνος τους ακόμη και τώρα και σήμερα συνηθίζει να τον χλευάζει, να τον εξουθενώνει και να τον φτύνει. Γι' αυτό και εύλογα λέει ο απόστολος: «Εμείς όμως κηρύσσουμε Χριστό εσταυρωμένο, που για τους Ιουδαίους είναι σκάνδαλο και για τα έθνη μωρία». Αλλά και όσα αναφέρονται στη συνέχεια του ψαλμού, θα διαπίστωνε κανείς ότι λέγονται ακόμη και τώρα από τους πολλούς για αυτόν. Αυτά, λοιπόν, προσευχόταν σχετικά με τη δοκιμασία που τον είχε τότε περιβάλει.

Ανακαλώντας λοιπόν στη μνήμη μου όλα αυτά, και θέτοντας διαρκώς τον Θεό μου και Πατέρα μου μπροστά στα μάτια μου, εύλογα και κατά τον παρόντα καιρό του πάθους που με περιβάλλει, όταν, έχοντας γίνει υπάκουος σε εσένα τον Πατέρα, με δική μου επιλογή και θεληματικά έγινα «σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού», και τώρα που «όλοι όσοι βλέπουν» το σώμα μου προσηλωμένο στον σταυρό, θεωρώντας ότι αντικρίζουν ένα αποτρόπαιο θέαμα, «με χλεύασαν», εξαπολύοντας εναντίον μου τόση χλεύη και διασυρμό, ώστε όχι μόνο να συλλογίζονται με τον νου τους και να σκέφτονται ασεβή πράγματα για εμένα, αλλά και να τα ξεστομίζουν άφοβα και να τα ομιλούν φανερά («μίλησαν» δηλαδή «με τα χείλη τους, κούνησαν το κεφάλι», λέγοντας «ήλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει»), και τώρα λοιπόν που με έχουν περικυκλώσει τέτοια δεινά, εσένα τον Πατέρα μου, που με έβγαλες «από την κοιλιά της μητέρας μου», στον οποίο «εναποτέθηκα από τη μήτρα», στον οποίο ήλπισα «από τους μαστούς», τον Θεό που μου είναι γνωστός και τον γνωρίζω ήδη από την κοιλιά της μητέρας μου, ικετεύω και παρακαλώ «να μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά». Διότι, λέει, επίκειται, και μάλιστα πολύ σύντομα παρίσταται και πλησιάζει, σφίγγοντάς με ήδη και πέφτοντας επάνω μου, το έσχατο από όλα νέφος της υπερβολικής μου θλίψης.

«Ήλπισαν» Διότι αυτοί, έχοντας ολόψυχα την ελπίδα προς τον Θεό, απαλλάχθηκαν από την προς τον Θεό αμφισβήτηση. «Προς σε εκέκραξαν» Διότι σε κάθε δέησή τους δεν τους παράκουσε ο Θεός. «Επί σοι ήλπισαν» Διότι τα έθνη, επιστρέφοντας, απαλλάχθηκαν από την αισχύνη των ειδώλων. «Εγώ δε ειμι» Ο Χριστός, επειδή γεννήθηκε χωρίς σπερματική καταβολή· διότι και ο σκώληκας γεννιέται αυτοφυώς χωρίς σπορά. Εξάλλου, υποδηλώνει και τον ρύπο, επειδή ανέλαβε και ενδύθηκε τον ρυπωμένο Αδάμ. «Όνειδος ανθρώπου» Διότι τον ονείδιζαν τα πλήθη λέγοντας: άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει. Τον εξουθένωναν δε λέγοντας: άφησε να δούμε, αν θα έρθει ο Ηλίας να τον σώσει. «Πάντες οι θεωρούντες» Οι Ιουδαίοι που έλεγαν: εσύ που καταλύεις τον ναό και σε τρεις ημέρες τον οικοδομείς, σώσε τον εαυτό σου. «Ελάλησαν» Όχι μόνο λοιδορούσαν με τα χείλη, αλλά και κουνούσαν τα κεφάλια τους, επιδεικνύοντας σφοδρότερη την βλασφημία. «Ήλπισεν» Διότι τον περιγελούσαν, επειδή έλεγε ότι είμαι Υιός του Θεού. «Ότι συ ει» Διότι κατά την ευδοκία του Πατρός ο Υιός βρέθηκε σε γαστέρα γυναίκας. «Η ελπίς μου» Διότι θήλασε μαστούς Εκείνος που δημιουργεί τις πηγές του γάλακτος. «Επί σε επερρίφην» Διότι και ενώ βρισκόταν στην μήτρα της Παρθένου, ήταν αχώριστος από τον Πατέρα. «Εκ κοιλίας» Διότι μέσα στην κοιλιά της Παρθένου ευδόκησε να κατοικήσει ο Θεός Λόγος· πατέρας Του επί της γης δεν βρισκόταν, αλλά ο Πατέρας Του ήταν στους ουρανούς.

Όταν δε το προφητικό πνεύμα ομιλεί εκ μέρους του προσώπου του Χριστού, λέγει τα εξής: «Εγώ άπλωσα τα χέρια μου σε λαό απειθή και αντιδραστικό, σε αυτούς που πορεύονται σε οδό μη καλή.» Και πάλι: «Την πλάτη μου παρέδωσα σε μαστιγώσεις και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα, και δεν απέστρεψα το πρόσωπό μου από την ντροπή των εμπτυσμών. Και ο Κύριος έγινε βοηθός μου· γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έθεσα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν θα καταισχυνθώ, διότι πλησιάζει αυτός που με δικαίωσε.» Και πάλι, όταν λέγει: «Αυτοί έβαλαν κλήρο για τον ιματισμό μου», «και τρύπησαν τα πόδια μου και τα χέρια μου.» «Εγώ δε κοιμήθηκα και ύπνωσα και αναστήθηκα, διότι ο Κύριος με αντιλήφθηκε.» Και πάλι, όταν λέγει: «Μίλησαν με τα χείλη, κούνησαν το κεφάλι», λέγοντας, «Ας σώσει τον εαυτό του» — ότι όλα αυτά έγιναν στον Χριστό από τους Ιουδαίους μπορείτε να το μάθετε. Διότι, όταν σταυρώθηκε, στρέβλωναν τα χείλη και «κουνούσαν τα κεφάλια», λέγοντας: «Αυτός που ανέστησε νεκρούς, ας σώσει τον εαυτό του.» Όταν, όμως, το προφητικό πνεύμα ομιλεί προφητεύοντας τα μέλλοντα να συμβούν, λέγει τα εξής: «Διότι από τη Σιών θα εξέλθει νόμος, και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ· και θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη και θα ελέγξει λαό πολύ, και θα μετατρέψουν τα μαχαίρια τους σε άροτρα και τις λόγχες τους σε δρέπανα. Και δεν θα σηκώσει μαχαίρι έθνος εναντίον έθνους και δεν θα μάθουν πλέον να πολεμούν.»

Θα μπορούσα μάλιστα να απαγγείλω ολόκληρο τον ψαλμό, για να ακούσετε και την ευσέβειά του προς τον Πατέρα, και πώς αναφέρει τα πάντα σε Εκείνον, καθώς ο ίδιος ζητάει να σωθεί από αυτόν τον θάνατο δι' Εκείνου, φανερώνοντας ταυτόχρονα μέσα στον ψαλμό ποιοι ήταν αυτοί που ξεσηκώθηκαν εναντίον του, και αποδεικνύοντας ότι έγινε αληθινά άνθρωπος, επιδεκτικός παθών. Ο ψαλμός είναι ο εξής: Ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με. Γιατί με εγκατέλειψες; Μακριά από τη σωτηρία μου βρίσκονται τα λόγια των παραπτωμάτων μου. Ο Θεός μου, θα κράζω την ημέρα προς εσένα και δεν θα εισακούσεις, και τη νύχτα, και τούτο δεν θα μου λογαριαστεί ως ανοησία. Εσύ όμως κατοικείς στον άγιο τόπο, εσύ που είσαι ο έπαινος του Ισραήλ. Σε εσένα ήλπισαν οι πατέρες μας, ήλπισαν και τους ελευθέρωσες· προς εσένα έκραξαν και σώθηκαν, σε εσένα ήλπισαν και δεν ντροπιάστηκαν. Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και εξουθένωμα του λαού. Όλοι όσοι με έβλεπαν με χλεύασαν, μίλησαν με τα χείλη τους, κούνησαν το κεφάλι τους λέγοντας: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον ελευθερώσει, ας τον σώσει, εφόσον τον θέλει. Διότι εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από την κοιλιά, η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου· σε εσένα αφέθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου. Μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά, διότι δεν υπάρχει κανείς για να με βοηθήσει.

Και τα ακόλουθα του ψαλμού, στα οποία λέει: Σε εσένα ήλπισαν οι πατέρες μας, ήλπισαν και τους γλίτωσες· προς εσένα έκραξαν και δεν ντροπιάστηκαν· εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού· είναι δηλωτικά του ότι και αυτός ομολογεί ως πατέρες του εκείνους που ήλπισαν στον Θεό και σώθηκαν από αυτόν, οι οποίοι ήταν και πατέρες της Παρθένου, μέσω της οποίας γεννήθηκε όταν έγινε άνθρωπος, και φανερώνει ότι και ο ίδιος θα σωθεί από τον ίδιο Θεό, χωρίς να καυχιέται ότι πράττει κάτι με τη δική του θέληση ή δύναμη. Διότι και όταν βρισκόταν στη γη το ίδιο έπραξε: όταν κάποιος του είπε: «Διδάσκαλε αγαθέ», αποκρίθηκε: «Γιατί με αποκαλείς αγαθό; Ένας είναι αγαθός, ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς». Και το να πει: «Εγώ είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού», προέλεγε αυτά τα οποία φανερά και συνέβαιναν και γίνονταν σε αυτόν. Διότι είναι όνειδος για εμάς, τους ανθρώπους που πιστεύουμε σε αυτόν, παντού· και περιφρόνημα του λαού, διότι, αφού περιφρονήθηκε και ατιμάστηκε από τον δικό σας λαό, έπαθε αυτά τα οποία του κάνατε. Και τα ακόλουθα: «Όλοι όσοι με έβλεπαν με περιγέλασαν, και μίλησαν με τα χείλη, κούνησαν το κεφάλι: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει, εφόσον τον θέλει»· ομοίως προείπε ότι τα ίδια θα συνέβαιναν σε αυτόν.

Διότι εκείνοι που τον έβλεπαν σταυρωμένο κουνούσαν τα κεφάλια τους και έστρεφαν τα χείλη τους, και χλευάζοντας περιφρονητικά μεταξύ τους, έλεγαν ειρωνευόμενοι αυτά που είναι γραμμένα και στα απομνημονεύματα των αποστόλων του: Έλεγε τον εαυτό του Υιό του Θεού, ας κατεβεί και ας περπατήσει· ας τον σώσει ο Θεός.

Διότι δεν ήταν και εκείνων ο θάνατος σωτήριος για τον κόσμο, όπως ήταν ο δικός μου. «Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος», επειδή συλλήφθηκα χωρίς σαρκική συνεύρεση και γεννήθηκα καθ' ομοίωση του σκουληκιού, «όνειδος των ανθρώπων και περιφρόνημα του λαού» που με βλασφημούσε ως νόθο. «Όλοι όσοι με θεωρούν» εσταυρωμένο «με χλεύασαν, μίλησαν με τα χείλη τους» με μανία, «κούνησαν τα κεφάλια τους»· «ήλπισε στον Κύριο, ας τον σώσει, αν τον θέλει». «Εσύ όμως είσαι αυτός που με έβγαλε από τη γαστέρα» της Παρθένου, «η ελπίδα μου από τους μαστούς της μητέρας μου», «σε σένα παραδόθηκα από τη μήτρα» με τρόπο αγνό και άρρητο και κανείς άλλος δεν υπάρχει «που να με βοηθά». «Μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι η θλίψη είναι κοντά». «Διότι με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι και σαν παχιοί ταύροι με περιέκλεισαν», θέλοντας με εχθρότητα να με συλλάβουν και να με εξοντώσουν. «Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται» για να με καταβροχθίσουν. «Σαν νερό χύθηκα και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου», όχι στην πραγματικότητα, αλλά σύμφωνα με τη διάθεση των φονευτών μου· γι' αυτό και με κόπο προσπάθησαν να μου σπάσουν τα σκέλη για να αναιρέσουν τη Γραφή που λέει «οστό του δεν θα συντριβεί». «Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου»· λιώνοντας μεν εξαιτίας του θανάτου, φωτίζοντας δε διά της αναστάσεως. «