Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 22:5

Αλλά και ενώ μας κρατούσαν δεμένους, πάλι κάθονταν ολόγυρά μας, όντας κάποιοι ωμοί και άγριοι δεσπότες. Αλλά ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός επεδήμησε για «να κηρύξει στους αιχμαλώτους απελευθέρωση και στους τυφλούς ανάβλεψη». Μάλιστα, αποστέλλει τους μαθητές του και λύνουν το πουλάρι. Έπειτα, αφού το έλυσε, του κατασκευάζει φάτνη και του ετοιμάζει βοσκή. Διότι αυτό ακριβώς θέλοντας να δείξει και ο προφήτης λέει: «Ο Κύριος με ποιμαίνει και τίποτα δεν θα μου λείψει. Σε τόπο χλοερό, εκεί με εγκατέστησε, σε νερό αναπαύσεως με ανέθρεψε, την ψυχή μου επανέφερε». Και πάλι: «Αυτός που αναβλαστάνει χόρτο για τα κτήνη και χλόη για την υπηρεσία των ανθρώπων». Ας στραφούμε λοιπόν, ας γίνουμε πιο ευαίσθητοι πνευματικά, ας αναγνωρίσουμε τον ευεργέτη μας και ας δεχθούμε πρόθυμα τα αγαθά που μας έχουν δοθεί από αυτόν. Διότι έτσι, ευχαριστώντας, μπορούμε να πούμε μαζί με τον Δαβίδ: «Ετοίμασας μπροστά μου τράπεζα απέναντι σε εκείνους που με θλίβουν». Παρόμοιο άλλωστε είναι και το: «Το βόδι γνώρισε τον κτήτορά του και το γαϊδούρι τη φάτνη του κυρίου του». Και ίσως εξαιτίας αυτού του πουλαριού ο Ιησούς ανακλίνεται σε φάτνη. Άραγε δεν διέθετε κάποιον τόπο ο Ιωσήφ; Ένας άνδρας ευγενής, ένας άνδρας που καταγόταν από βασιλικό γένος, που ονομαζόταν υιός του Δαβίδ, δεν είχε κανέναν άλλο τόπο παρά μόνο το κατάλυμα, δεν υπήρχε άλλος τόπος; Ή, προφανώς, θεία ήταν τα όσα οικονομούνταν.

Άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου. Και αυτό είναι το μυστικό χρίσμα. Και το ποτήριό σου με μεθά. Πάλι αναφέρεται στη μυστική ευφροσύνη. Και το έλεός σου θα με ακολουθεί όλες τις ημέρες. Διότι όσοι γίνουν μέτοχοι όλων των προαναφερθέντων θα βρίσκονται διαπαντός στο έλεος του Θεού· και βέβαια θα κατοικήσουν στον οίκο Του. [Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα. Εννοεί τη μυστική τράπεζα, και το έλαιο ως μυστικό χρίσμα, και κάνει λόγο για το ποτήριο.]

Αυτό σημαίνει ότι τους έχει δοθεί από Αυτόν κάθε αφθονία ιερών χαρισμάτων και έχει παρατεθεί σε αυτούς η ζωοποιός τράπεζα. Διότι έφαγαν και αυτοί τον άρτο της ζωής, επειδή έγιναν μέτοχοι του Χριστού και σύσσωμοι με τους αγίους, ώστε να λένε με χαρά: «Ο Κύριος με ποιμαίνει και τίποτα δεν θα μου λείψει· σε τόπο χλοερό με εγκατέστησε, δίπλα σε νερό αναπαύσεως με έθρεψε, την ψυχή μου επανέφερε. Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα.» Είπε επίσης μέσω ενός εκ των αγίων προφητών: «Φάτε, πιείτε και μεθύστε, εσείς οι πλησίον.» Διότι, ενώ ήταν μακριά από τον Θεό, βρέθηκαν κοντά Του μέσω της πίστεως, εκείνοι που κάποτε πλανώνταν, και χόρτασαν την ιερή τροφή. Διότι έχει γραφτεί ότι: «Ο άρτος στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου.» Εάν πάλι θεωρήσουμε ως θηρία εκείνους που κατασπάραξαν τον Ισραήλ, το «Ελάτε, φάτε» είναι σαν να παραδίδει σε αυτά τους ασεβείς, και αυτούς που τους αξίζει να τιμωρηθούν, και μάλιστα πολύ δίκαια. Διότι σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής, μην αποδεχόμενοι την πίστη, και βρέθηκαν μακριά αυτοί που ήταν κοντά, και δεν αποτελούν πλέον λαό του Θεού, αλλά αντίθετα είναι αποτρόπαιοι ως Κυριοκτόνοι.

Και λοιπόν είπε στους αγίους αποστόλους ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ότι «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών, ενώ σε εκείνους δεν έχει δοθεί», σε αυτούς δηλαδή που απίστησαν, προς τους οποίους ο θείος λόγος διακήρυξε: «Αυτοί που με υπηρετούν θα φάνε, ενώ εσείς θα πεινάσετε. Ιδού, αυτοί που με υπηρετούν θα πιουν, ενώ εσείς θα διψάσετε.» Διότι πείνασαν και δίψασαν, επειδή έγιναν αμέτοχοι των αγαθών του Πνεύματος, και έμειναν εντελώς άγευστοι των χαρισμάτων του Χριστού, δηλαδή της θείας και ευαγγελικής παιδείας. Διότι είπε κάπου μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Ιδού εγώ φέρνω λιμό στη γη, όχι λιμό για άρτο, ούτε δίψα για ύδωρ, αλλά λιμό για το να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου, και από ανατολών έως δυσμών θα περιτρέχουν ζητώντας τον λόγο του Κυρίου, και δεν πρόκειται να τον βρουν.» Διότι αφαιρέθηκε από το ποίμνιο των Ιουδαίων ο ζωοποιός και πλέον θρεπτικός λόγος του Θεού. Δόθηκε δε, όπως είπα, σε αυτούς που αγαπούν τον Χριστό, στους οποίους μάλιστα απευθύνθηκε λέγοντας: «Φάγετε, και μεθύστε οι φίλοι.» Γι' αυτό ψάλλει και ο θεσπέσιος Δαβίδ, εφόσον έγινε και αυτός μέτοχος αυτής της τόσο σεπτής και άφθονης δωρεάς: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα απέναντι σε αυτούς που με θλίβουν· άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου, και το ποτήριό σου με μεθά, ως το άριστο.» Επομένως, όσοι απέκτησαν γνώση των θείων του μυστηρίων, δηλαδή χόρτασαν από αυτά, τα οστά τους αναζωογονήθηκαν.

Εάν, πάλι, σε κάποιους καταστρέφονται τα αγαθά της καρδιάς και ο πλούτος της νοητής καρποφορίας, σαν να επιτέθηκε σε αυτούς η αγέλη των δαιμόνων δίκην ακρίδας, και να τους κατέδραμαν αρχές, δυνάμεις και εξουσίες (και είναι προφανές ότι πρόκειται για τις πονηρές), ας πενθήσει, ας φροντίσει για τη μετάνοια, ας χύσει δάκρυα προς τον Θεό. Διότι θα Τον ακούσει αμέσως, από φιλανθρωπία, να λέει: «Ιδού, εγώ σας δίνω τον σίτο και τον οίνο και το έλαιο». Επειδή θα αναδείξει την καρδιά του ως γη γεμάτη στάχυα, ως κήπο που βρίθει από ωραία σπέρματα, ως αμπελώνα με καλά σταφύλια, και μάλιστα θα την αλείψει με έλαιο, σύμφωνα με αυτό που υμνείται στους Ψαλμούς: «Ελίπανας εν ελαίω την κεφαλή μου». Και θα εκδιώξει από αυτόν εκείνον που προέρχεται από τον βορρά, δηλαδή τον σατανά που προκαλεί ψύχος και δεν αφήνει όσους έχουν υποταχθεί σε αυτόν να είναι ζέοντες στο πνεύμα. Άλλωστε, και ο Παύλος έλεγε ότι θα ψυχρανθεί «η αγάπη των πολλών, επειδή θα πληθυνθεί η ανομία».

Ως τόπος χλόης θα μπορούσαν να νοηθούν τα αειθαλή λόγια του Θεού, η αγία και θεόπνευστη Γραφή, η οποία τρέφει τις καρδιές των πιστών προς πνευματική ευρωστία. Ως ύδωρ ζων και ζωοποιό, η χορηγία του Αγίου Πνεύματος. (A f. 128 b) Ή ίσως κυριότερα, τόπος χλόης είναι ο παράδεισος από τον οποίο εκπέσαμε, στον οποίο μας επαναφέρει ο Χριστός και μας εγκαθιστά, μέσω του ύδατος της αναπαύσεως, δηλαδή μέσω του βαπτίσματος. «Διότι εάν κάποιος δεν γεννηθεί από ύδωρ και Πνεύμα, δεν θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών.» <Εάν, μάλιστα, και πορευθώ εν μέσω σκιάς θανάτου.> (A f. 128 b) Επειδή, όμως, βαπτιζόμαστε στον θάνατο του Χριστού, το βάπτισμα θα μπορούσε να ονομαστεί και σκιά και μίμημα θανάτου, τον οποίο δεν πρέπει να φοβόμαστε. Ως σκιά θανάτου, εξάλλου, θα μπορούσε να νοηθεί και ο φυσικός και κοινός θάνατος, σε αντιδιαστολή με τον προαιρετικό θάνατο, εννοώ της ψυχής, ο οποίος δεν είναι σκιά θανάτου, αλλά αληθινός θάνατος. <Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα απέναντι από εκείνους που με θλίβουν.> (A f. 129 b) Αφού γεύτηκαν την ευαγγελική τράπεζα εκείνοι από τα έθνη που πίστεψαν, λένε προς τον Χριστό που τους την παρέθεσε ότι η τράπεζα που μας ετοίμασες είναι αντίθετη προς την τράπεζα των Ελλήνων. Διότι οι σοφοί των Ελλήνων δεν μας δίδαξαν τίποτε από τα αναγκαία, αλλά μας καταπίεζαν και μας έθλιβαν μέσα σε λιμό και στέρηση κάθε ωφέλιμης διδασκαλίας.

Η θεία και ιερή τράπεζα, η θεόπνευστη Γραφή, βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με εκείνη τη φθοροποιό και άτροφη τράπεζα αυτών που μας θλίβουν, καθώς είναι πλούσια και πολυτελής, και έχει μεγάλη ποικιλία και παράθεση από εδέσματα. Διότι σε αυτήν υπάρχουν πάρα πολλές και σωτηριώδεις νουθεσίες, οι οποίες υποδεικνύουν την αληθινή ευζωία και οδηγούν στην πνευματική ευεξία. Ίσως μάλιστα αυτό είναι που λένε οι πιστοί, ότι Ετοίμασες για εμάς πνευματική τράπεζα, ώστε, αφού φάμε και δυναμώσουμε, να μπορέσουμε να αντιταχθούμε απέναντι σε αυτούς που κάποτε μας έθλιβαν. Διότι η πνευματική ευτροφία, ενδυναμώνοντας καλά την ψυχή, την κάνει να αντιστέκεται και στα ακάθαρτα πνεύματα και στους πλανεμένους δασκάλους. Αλλά και η μυστική τράπεζα, η σάρκα του Κυρίου, μας καθιστά ισχυρούς ενάντια στα πάθη και ενάντια στους δαίμονες. Διότι ο Σατανάς φοβάται αυτούς που μεταλαμβάνουν τα μυστήρια με ευλάβεια. <Και το έλεός σου θα με καταδιώκει όλες τις ημέρες της ζωής μου.> (Α φ. 130 β) Οπωσδήποτε θα ακολουθήσει όσους έχουν αγιαστεί εν Χριστώ και έχουν αξιωθεί τα χαρίσματά Του, ώστε να εγγίσουν την ιερή τράπεζα, να αλειφθεί το κεφάλι τους με λάδι, και μάλιστα να πιουν από το άριστο ποτήρι μέχρι μέθης, δηλαδή να συμμετάσχουν πλούσια σε μια διαρκή ευθυμία. Διότι αυτό, νομίζω, δηλώνει το να καταδιώκεται κανείς, τρόπον τινά, διαρκώς και όλες τις ημέρες του αιώνα από το έλεος του Θεού.

Και αυτό, νομίζω, σημαίνει το: «Άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου». Το ότι δε ο θάνατος του Χριστού δεν συνέβη για κάποιες εύλογες αιτίες, δηλαδή για παραπτώματα, αλλά είναι μια εξαιρετικά περίβλεπτη και παντελώς άμωμη θυσία υπέρ ημών (διότι έχει προσφερθεί για να καταργήσει την αμαρτία, και τον θάνατο που προήλθε από αυτήν και εξαιτίας της), θα το κατανοήσεις μέσω του λιβανιού. Διότι ο μεν προπάτορας Αδάμ για τις αρχικές παραβάσεις δέχθηκε μια απολύτως ταιριαστή κατάρα. Και επειδή νόσησε πρώτος από την αληθινά δύσοσμη αμαρτία, γι' αυτό και δίκαια καταδικάστηκε. Ο δε Σωτήρας και Κύριος των όλων, επειδή δεν καταδικάστηκε για κανένα ατόπημα (διότι δεν έπραξε αμαρτία), έγινε υπέρ ημών μια καλή και ευώδης θυσία, και σαν απαρχή νέων καρπών από κάθε είδος, εννοώ στο σιτάρι και στα όσπρια. Διότι πέθανε υπέρ όλων, μικρών και μεγάλων, εθνικών και Ιουδαίων. Διότι μέσω αυτού και εν αυτώ έχουμε γίνει μνημόσυνο στον Θεό και Πατέρα.

Διότι δεν γνώρισε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Αυτός είναι το λαμπρό σιμιγδάλι που είναι ζυμωμένο με έλαιο, δηλαδή η ζωή που χαρακτηρίζεται από ευφορία και ιλαρότητα. Διότι ζούμε χαίροντες εν αυτώ εξαιτίας της ελπίδας που μας επιφυλάσσεται, και αρδευόμενοι με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, σύμφωνα με εκείνο που λέμε στους Ψαλμούς: «Άλειψες με έλαιο την κεφαλή μου.» Διότι έχουμε ελεηθεί μέσω της πίστεως στον Χριστό, με τον οποίο κατά κάποιον τρόπο προσφερόμαστε και εμείς ως θυμίαμα, έχοντας δεύτερη θέση· όπως ακριβώς τα ονομαζόμενα χίδρα σε σχέση με το δικό του σιμιγδάλι. Διότι χίδρα λέμε ότι είναι τα άλευρα από τα όσπρια. Διότι κανείς δεν θα αμφέβαλλε ότι, ακόμη και αν ο Χριστός έγινε σαν κι εμάς κατά θεία οικονομία, εύλογα νοείται ως ανώτερος από εμάς. Επομένως, η δική του ζωή είναι ασυγκρίτως πολυτιμότερη. Διότι είναι παντελώς αγία και άμωμη.

Και μου είπε: Αυτοί οι δύο υιοί της πιότητας παρίστανται στον Κύριο όλης της γης.» ΠΑΛΛ. Ποια ανάγκη, λοιπόν, παρουσιάστηκε στον μακάριο προφήτη να χρειαστεί να ρωτήσει ξανά; Διότι λέει: ρώτησα για δεύτερη φορά. ΚΥΡ. Ή μήπως δεν θα έλεγες, ω Παλλάδιε, ότι είναι σοφό και πρέπον, τουλάχιστον για εκείνους που έχουν επιλέξει να σκέφτονται εντελώς ορθά, να κάνουν ακριβείς και καλοδουλεμένες τις ερωτήσεις τους για οτιδήποτε αναγκαίο; ΠΑΛΛ. Το λέω. ΚΥΡ. Επειδή, λοιπόν, ο προφήτης είδε κλωνάρια ελιάς που έβρυαν από τρυφερά και νεοθαλή βλαστάρια, τα ονόμαζε ελιές και όχι κλάδους ελιών. Έπειτα, ο θεσπέσιος άγγελος σιώπησε, περιμένοντας την πιο συνετή και αληθινή ερώτηση. Όταν όμως, έχοντας αφυπνιστεί, τα ονόμασε πλέον δύο κλάδους ελιάς και ικέτευε να μάθει τίνος σύμβολα θα μπορούσαν να είναι αυτά, διδάχθηκε αμέσως από τον άγγελο που του έλεγε: «Αυτοί οι δύο υιοί της πιότητας παρίστανται στον Κύριο όλης της γης.» Και ως υιούς της πιότητας αποκάλεσε δύο λαούς, τόσο τον λαό από τον Ισραήλ όσο και τον λαό από τα έθνη, τους οποίους λέει ότι παρίστανται στον Κύριο όλης της γης, θέτοντας με σαφήνεια και ενάργεια ως τύπο του Χριστού το τεχνούργημα επάνω στη λυχνία. Σε αυτήν, οι κλάδοι των ελιών, στα δεξιά και στα αριστερά, λαμβάνοντας τρόπον τινά κυκλική στάση γύρω της, λιπαίνονται με το λάδι, το οποίο είναι τύπος του Αγίου Πνεύματος, που αρδεύει τον νου των πιστών, σύμφωνα με το γραφικό: «Με λάδι λίπανες την κεφαλή μου.» ΠΑΛΛ.

Το έλαιο, δε, αναμειγμένο με μύρα, θα μπορούσε να υποδηλώνει, όπως τουλάχιστον νομίζω, τον εν Χριστώ αγιασμό μέσω του Πνεύματος, ο οποίος χορηγείται σε αυτούς που έχουν ελεηθεί. Σύμφωνα με το: «Άλειψες με έλαιο την κεφαλή μου». Χρίεται, επίσης, η σκηνή και όλα όσα βρίσκονται μέσα σε αυτήν, διότι θα μπορούσε να μετέχει στον αγιασμό και ο τόπος, εξαιτίας Εκείνου που κατοικεί σε αυτόν. Αγιάζονται δε και τα σκεύη, με τον τρόπο που τους αρμόζει, επειδή είναι χρήσιμα στις λειτουργίες του Θεού, και όποιος τα αγγίζει θα αγιαστεί.

Διότι αφού έλουσε με νερό τον Ααρών, τον έντυσε με την άγια στολή. Και εμείς, αφού λουστούμε μέσω του αγίου βαπτίσματος και αποβάλουμε κάθε είδος ακαθαρσίας, τότε ακριβώς πλουτίζουμε με την άνωθεν και εξ ουρανού χάρη, δεχόμενοι τον χιτώνα της ευφροσύνης, σύμφωνα με το ρητό «Ενδυθείτε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό». Διότι ο λόγος προαπέδειξε ότι ο Χριστός διαμορφωνόταν τυπολογικά με πολλούς τρόπους στον διάκοσμο που περιέβαλλε τον Ααρών. Και χρίει την κεφαλή με άγιο έλαιο. Γι' αυτό κάπου ψάλλει και ο Δαβίδ: «Άλειψες με έλαιο την κεφαλή μου», υποδηλώνοντας τη χαρούμενη ελπίδα από τη φωνή των αγίων, ή την άνωθεν χαροποιό επίσκεψη που συμβολίζει το έλαιο. Διότι εμείς που πιστέψαμε ελεηθήκαμε και είμαστε ευλογημένοι από τον Κύριο, καθώς ο νους μας τρέφεται πλουσιοπάροχα με τη χορηγία του Πνεύματος· και η κεφαλή αποτελεί τύπο του νου. Με αυτόν ακριβώς τον ίδιο τρόπο αγιάζονταν οι ιερείς, αφού πλένονταν με νερό και χρίονταν με έλαιο, και στη συνέχεια, αφού χρίονταν, φορούσαν την ιερή αμφίεση, και αγιάζονταν τα χέρια τους, ώστε να φανεί πλέον ότι είναι κατάλληλοι για το χρέος τους να επιτελούν από εδώ και στο εξής τις θυσίες με τρόπο καθαρό και αψεγάδιαστο. Έτσι και εμείς οι ίδιοι, έχοντας προαγιαστεί και λαμπρυνθεί από την άνωθεν χάρη, και έχοντας χριστεί προς την πνευματική τελειότητα, προσφέρουμε πλέον με παρρησία στον Θεό τις δωροφορίες, ωσάν με καθαρά και πανάχραντα χέρια, και εννοείται προφανώς τις πνευματικές.

Και σου υποδεικνύει ο μακάριος Δαβίδ τη δύναμη, λέγοντας: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα, απέναντι από αυτούς που με θλίβουν.» Αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: Πριν από τη δική Σου παρουσία, οι δαίμονες ετοίμαζαν στους ανθρώπους τράπεζα βέβηλη και μιασμένη, και γεμάτη από διαβολική δύναμη· αλλά μετά τη δική Σου παρουσία, ω Δέσποτα, ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα. Όταν ο άνθρωπος λέει στον Θεό: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα», τι άλλο σημαίνει παρά τη μυστική και νοητή τράπεζα, την οποία ο Θεός ετοίμασε για εμάς εξ εναντίας, δηλαδή από την αντίθετη πλευρά, ενάντια στους δαίμονες; Και πολύ δικαιολογημένα· διότι εκείνη προσέφερε κοινωνία με τους δαίμονες, ενώ αυτή κοινωνία με τον Θεό. «Άλειψες με έλαιο το κεφάλι μου.» Με έλαιο άλειψε το κεφάλι σου στο μέτωπο λόγω της σφραγίδας που έχεις από τον Θεό, ώστε να γίνεις εκτύπωμα της σφραγίδας, αγίασμα του Θεού. «Και το ποτήριό σου με μεθά σαν το δυνατότερο.» Βλέπεις εδώ να αναφέρεται το ποτήριο, το οποίο, αφού πήρε στα χέρια Του ο Ιησούς και ευχαρίστησε, είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου, το οποίο εκχέεται υπέρ πολλών για την άφεση των αμαρτιών.» Γι' αυτό και ο Σολομών, υπονοώντας αυτή τη χάρη στον Εκκλησιαστή, λέει: «Έλα, φάε με ευφροσύνη τον άρτο σου», τον πνευματικό άρτο. «

Αλλά για αυτούς βέβαια έχει εκδοθεί απόφαση που λέει: Σας λέω ότι κανείς από εκείνους τους άνδρες που είχαν προσκληθεί, και οι οποίοι αρνήθηκαν εξαιτίας των βιωτικών τους ασχολιών, δεν θα γευτεί το δείπνο μου. Λέει δε ότι άλλοι αντί για αυτούς θα απολαύσουν το μακάριο δείπνο, όσοι δεν είναι προσκολλημένοι σε τέτοια πράγματα, κάποιοι φτωχοί και ανάπηροι. Τέτοιοι ήταν παλαιότερα οι ειδωλολάτρες από τα έθνη, των οποίων οι ψυχές είχαν λωβηθεί από πονηρούς δαίμονες. Αυτούς στη συνέχεια, σύμφωνα με την υπόσχεση, αφού τους δεχθεί ο οικοδεσπότης και θεραπεύσει κάθε νόσο και κάθε αδυναμία των ψυχών τους, έπειτα θα τους μεταδώσει από τη δική του τράπεζα, ώστε να πουν: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα, απέναντι από αυτούς που με θλίβουν». Και άρτο θα τους παράσχει και λογική τροφή, μεταδίδοντάς τους από εδώ και στο εξής στερεά τροφή, και με λογικό οίνο θα τους ευφράνει, ώστε να πουν: «Και το ποτήριό σου με μεθά ωσάν να είναι άριστο!» Και όλα αυτά τα παρέχει, δωρίζοντάς τους τους αρραβώνες των επουρανίων αγαθών μέσω των χαρισμάτων του παρόντος βίου.

«Θα βρέξει επί των αμαρτωλών παγίδες, πυρ και θείο, και πνεύμα καταιγίδας θα είναι η μερίδα του ποτηριού τους». Τις οδυνηρές κολάσεις σε πολλά σημεία τις φανερώνει το ποτήρι, όπως στον Ησαΐα: «Ξύπνα, ξύπνα, Ιερουσαλήμ, εσύ που ήπιες το ποτήρι της πτώσης, το κύπελλο του θυμού». Αλλά και στον Ιερεμία λέει ο Θεός: «Πάρε τον άκρατο οίνο από το χέρι μου, και θα ποτίσεις με αυτόν όλα τα έθνη, προς τα οποία εγώ σε αποστέλλω». Τέτοιου είδους είναι το προκείμενο ποτήρι, του οποίου το περιεχόμενο είναι πυρ και θείο και πνεύμα καταιγίδας· σύμβολα του οποίου, βεβαίως, υπήρξαν όσα επέπεσαν κατά των Σοδόμων. Και το μεν πυρ δηλώνει την απειλή της κατάκαυσης, το δε θείο το μέσο που αναζωπυρώνει ακόμη περισσότερο το πυρ, ενώ το πνεύμα της καταιγίδας τη δίνη του πειρασμού. Διότι έχει ειπωθεί στον Ησαΐα: «Όπως μια καταιγίδα θα περνούσε μέσα από την έρημο πλησιάζοντας· ένα φοβερό και σκληρό όραμα μου αναγγέλθηκε». Υπάρχει όμως και για τους ευσεβείς ποτήρι που προσφέρει άριστη μέθη, για το οποίο ίσως έχει ειπωθεί και τούτο: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηριού μου». Και επαφίεται στα αγαθά έργα το μεν ένα να το αποφύγουμε, το δε άλλο να το επιλέξουμε.

Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν. Αυτά, λοιπόν, παρηγορούν εκείνον που κτυπιέται και τιμωρείται, εφόσον είναι πεπεισμένος ότι ο Θεός μαστιγώνει κάθε υιό τον οποίο αποδέχεται. Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα απέναντι σε εκείνους που με θλίβουν. Άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου, και το ποτήριό σου είναι εξαιρετικά μεθυστικό! Διότι γνωρίζουν και το πνευματικό έλαιο, με το οποίο λιπάνθηκε η κεφαλή τους, και τη μέθη που ενδυναμώνει αλλά δεν παραλύει· καθώς και τη μυστική τροφή, την οποία μας παραθέτει Εκείνος, ο οποίος εκτός από το να μας ποιμαίνει, έγινε και νυμφίος. Σε αυτά τα αγαθά, λέει, εμείς εντρυφούμε, ενώ οι εχθροί μας θλίβονται και φθείρονται· διότι, λέει, εκείνοι που παλαιότερα ήταν δούλοι έχουν πετύχει τόσο μεγάλη μεταβολή: «άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου».

Το χορτάρι δε σε αυτά τα όρη είναι ο λόγος περί των αισθητών και το γράμμα της Γραφής· αλλά και ο ηθικότερος λόγος, τον οποίο θα μπορέσουν να μεταλάβουν και οι πολλοί, καθώς ο καθένας από αυτούς λέει: «Ο Κύριος με ποιμαίνει και τίποτα δεν θα μου λείψει· σε τόπο χλοερό, εκεί με κατασκήνωσε· σε ύδωρ αναπαύσεως με ανέθρεψε». Αφού όμως κάποτε υπερβούν αυτήν την κατάσταση, και δεν βρίσκονται πλέον σε δουλεία των ανθρώπων, αλλά έχουν γίνει αληθινοί άνθρωποι, θα πουν πάλι ο καθένας: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα απέναντι σε αυτούς που με θλίβουν· άλειψες με έλαιο την κεφαλή μου, και το ποτήριό μου με μεθά ως το άριστο. Και το έλεός σου θα με ακολουθεί όλες τις ημέρες της ζωής μου, και θα κατοικώ στον οίκο του Κυρίου εις μακρότητα ημερών».

Έχοντας παραλάβει την παράδοση να τελούμε τη μνήμη αυτού του θύματος πάνω σε τράπεζα, μέσω των συμβόλων του σώματός του και του σωτηρίου αίματος, σύμφωνα με τους θεσμούς της Καινής Διαθήκης, διδασκόμαστε πάλι από τον προφήτη Δαβίδ να λέμε: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα, απέναντι σε αυτούς που με θλίβουν· άλειψες με έλαιο την κεφαλή μου, και το ποτήριό σου με μεθά ως το κράτιστο». Ρητά λοιπόν μέσα σε αυτά υποδηλώνεται τόσο το μυστικό χρίσμα όσο και τα σεπτά θύματα της τράπεζας του Χριστού, μέσω των οποίων, τελώντας τις αναίμακτες και λογικές θυσίες που του είναι ευάρεστες, έχουμε διδαχθεί να τις προσφέρουμε καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου μας στον επί πάντων Θεό μέσω του υπέρτατου Αρχιερέα του. Αυτό επίσης ο μέγας προφήτης Ησαΐας το προέγνω θαυμαστά με το θείο Πνεύμα και το προανήγγειλε. Λέει λοιπόν και αυτός τα εξής: «Κύριε, ο Θεός μου, θα σε δοξάσω, θα υμνήσω το όνομά σου, διότι έκανες θαυμαστά πράγματα». Και ποια είναι αυτά τα όντως θαυμαστά το διασαφηνίζει, λέγοντας στη συνέχεια: «Θα κάνει ο Κύριος Σαβαώθ για όλα τα έθνη, θα πιουν ευφροσύνη, θα πιουν οίνο, θα χριστούν με μύρο. Παράδωσε όλα αυτά στα έθνη· διότι αυτή η βουλή αφορά όλα τα έθνη». Τέτοιου είδους ήταν και τα θαυμαστά του Ησαΐα, που υπόσχονταν τη χρίση της αγαθής ευωδίας και του μύρου όχι στον Ισραήλ αλλά σε όλα τα έθνη· γι’ αυτό και ευλόγως, λόγω της χρίσεως του μύρου, αξιώθηκαν να λάβουν και την προσηγορία των Χριστιανών.

ΛΕ΄. Πρώτον μεν, αδελφοί, ας πανηγυρίσουμε όχι με φαιδρότητα του σώματος, ούτε με εναλλαγές και πολυτέλειες ενδυμάτων, ούτε με ξεφαντώματα και μέθες, των οποίων γνωρίζετε ότι καρπός είναι οι ακολασίες και οι ασέλγειες· ούτε να στεφανώσουμε με άνθη τους δρόμους, ούτε να ντροπιάσουμε τα τραπέζια με μύρα, ούτε να καλλωπίσουμε τις εισόδους των σπιτιών· ας μην καταλάμπονται τα σπίτια από αισθητό φως, ούτε ας αντηχούν από μουσικές και κρότους. Διότι αυτός είναι ο κανόνας των ειδωλολατρικών εορτών· εμείς όμως ας μην τιμούμε τον Θεό με αυτά, ούτε ας εξυψώνουμε τον παρόντα καιρό με όσα δεν του αρμόζουν, αλλά με την καθαρότητα της ψυχής, και τη φαιδρότητα της διανοίας, και με τους λύχνους που φωτίζουν ολόκληρο το σώμα της Εκκλησίας, δηλαδή με τα θεία θεωρήματα και νοήματα, τα οποία υψώνονται πάνω στην ιερή λυχνία και καταυγάζουν ολόκληρη την οικουμένη. Μικρά μου φαίνονται, μπροστά σε αυτό το φως, όλα όσα ανάβουν οι άνθρωποι όταν πανηγυρίζουν ιδιωτικά και δημόσια. Έχω και εγώ κάποιο μύρο, αλλά τέτοιο με το οποίο χρίονται μόνο ιερείς και βασιλείς, το οποίο είναι ποικίλο και πολυτελές, και για εμάς έχει εκχυθεί, έχοντας συντεθεί με την τέχνη μεγάλου μυροποιού. Είθε να αξιωθώ να προσφέρω την ευωδία αυτού του μύρου στον Θεό! Έχω και αυτήν την πνευματική και ένθεη τράπεζα, την οποία ετοίμασε για εμένα ο Κύριος απέναντι σε εκείνους που με θλίβουν, στην οποία αναπαύομαι και εντρυφώ, και καθόλου δεν παρεκτρέπομαι λόγω του χορτασμού, αλλά και καταπραΰνω κάθε επανάσταση των παθών.

«Διότι εάν πορευθώ», λέει, «μέσα σε σκιά θανάτου, δεν θα φοβηθώ ως κακό αυτό που συμβαίνει, επειδή εσύ είσαι μαζί μου». Μετά από αυτά, αφού παρηγόρησε με τη βακτηρία του Πνεύματος (διότι το Πνεύμα είναι ο Παράκλητος), παραθέτει τη μυστική τράπεζα που έχει ετοιμαστεί απέναντι από την τράπεζα των δαιμόνων· διότι εκείνοι ήταν που μέσω της ειδωλολατρίας συνέθλιβαν τη ζωή των ανθρώπων, και σε αυτούς αντιπαρατίθεται η τράπεζα του Πνεύματος. Έπειτα, μυρώνει την κεφαλή με το έλαιο του Πνεύματος και, αφού του προσφέρει τον οίνο που ευφραίνει την καρδιά, προκαλεί στην ψυχή εκείνη τη νηφάλια μέθη, μεταθέτοντας τους λογισμούς από τα πρόσκαιρα στο αιώνιο. Διότι εκείνος που γεύτηκε μια τέτοια μέθη ανταλλάσσει το εφήμερο με το ατελεύτητο, παρατείνοντας τη διαμονή του στον οίκο του Θεού σε μακρότητα ημερών.

Πώς λυτρώνει η σοφία την ψυχή του νέου από τον θάνατο; Τι συμβουλεύει να κάνει κανείς, ώστε να μην πεθάνει ο νέος; Ας ακούσουμε την ίδια τη σοφία: «Εάν τον χτυπήσεις», λέει, «με ράβδο, δεν θα πεθάνει· διότι εσύ μεν θα τον χτυπήσεις με τη ράβδο, την δε ψυχή του θα τη λυτρώσεις από τον θάνατο». Φαίνεται, λοιπόν, πως η φράση «Με χτύπησαν» υποδηλώνει την αθανασία, καθώς ο λόγος λέει ότι «Εάν τον χτυπήσεις με τη ράβδο, δεν θα πεθάνει», και ότι δεν είναι δυνατόν να λυτρωθεί διαφορετικά η ψυχή από τον θάνατο, εάν δεν χτυπηθεί με τη ράβδο. Συνεπώς, αποδεικνύεται από όσα αναφέραμε ότι είναι καλό το να δεχθεί κανείς το χτύπημα, διότι είναι πραγματικά καλό το να λυτρωθεί η ψυχή από τον θάνατο. Ο προφήτης λέει ότι έτσι ενεργεί και ο Θεός, ο οποίος ζωοποιεί θανατώνοντας και θεραπεύει πλήττοντας: «Διότι εγώ», λέει, «θα θανατώσω και θα δώσω ζωή, θα χτυπήσω και εγώ θα θεραπεύσω». Γι' αυτό και ο μέγας Δαβίδ δεν είπε ότι από μια τέτοια ράβδο προέρχεται πληγή, αλλά παρηγοριά, λέγοντας: «Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν»· μέσω των οποίων ετοιμάζεται για αυτόν η θεία τράπεζα και όσα περιέχει στη συνέχεια η ψαλμωδία: και το έλαιο επί της κεφαλής, και ο άκρατος οίνος του ποτηριού, που επιφέρει τη νηφάλια μέθη, και το έλεος που τον ακολουθεί για το καλό του, καθώς και η μακροημέρευση στον οίκο του Θεού.

Γι' αυτό ας αναμείξουμε το δικό μας αίμα με το αίμα του Θεού, για να εξαφανίσουμε τη φθορά που υπάρχει μέσα σε αυτό. Διότι σε αυτό το αίμα η ωφέλεια είναι πολλή και ανείπωτη. Αυτό μας κάνει νέους αντί για παλαιούς και αιώνιους αντί για πρόσκαιρους· αυτό μας καθιστά αθάνατους και αειθαλείς, σαν δέντρα φυτεμένα κοντά στα τρεχούμενα νερά του θείου Πνεύματος, από τα οποία συγκεντρώνεται καρπός για τη ζωή την αιώνια. Διότι από τον Παράδεισο ανέβλυζε πηγή, αλλά αισθητή, και πότιζε το πρόσωπο της γης αφήνοντας να ρέουν αισθητοί ποταμοί· από αυτήν όμως την ιερή τράπεζα, την οποία σύμφωνα με τον ψαλμό «ετοίμασε για εμάς ο Χριστός απέναντι από αυτούς που μας θλίβουν», δηλαδή τους δαίμονες και τα πάθη, αναβλύζει πηγή που αφήνει να ρέουν νοητές πηγές, ποτίζοντας τις ψυχές και ανεβάζοντάς τες μέχρι τους ουρανούς, και στρέφοντας τα βλέμματα των αγγέλων προς την ομορφιά, μέσα στην οποία διακρίνεται η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, παρακινώντας τους να επιθυμούν να σκύψουν για να δουν τα όσα μας χαρίστηκαν μέσω αυτού του αίματος· διότι μετατρεπόμαστε σε βασιλική πορφύρα όταν προσερχόμαστε στα μυστήρια, ή μάλλον σε βασιλικό αίμα και σώμα, και προς θεία (ω του θαύματος!)

Ψαλμός του Δαβίδ για την εισαγωγή νέου λαού. Η προφητεία αυτού του ψαλμού σημαίνει την εισαγωγή ενός νέου λαού μέσω του βαπτίσματος. «Ο Κύριος ποιμαίνει»: Αναφέρεται στον πιστό λαό (ή άνθρωπο)· διότι ο Θεός δεν στέρησε κανένα αγαθό από εκείνους που τον φοβούνται. Και αυτός είναι ο λαός που προέρχεται από τα έθνη. «Σε τόπο χλόης»: Στα λόγια των [προφητών και των] ευαγγελίων και στα δόγματα των προφητών και των αποστόλων· διότι αυτή είναι η αληθινή βοσκή των πιστών. «Σε ύδωρ»: Στα πνευματικά ύδατα του βαπτίσματος και στα δάκρυα της μετανοίας. «Την ψυχή»: Μέσω της μετανοίας [και] του βαπτίσματος. «Με οδήγησε»: Ώστε να πορεύομαι σε ευθείες οδούς και να μην εκπορνεύομαι πλέον με την πλάνη των ειδώλων. «Ένεκεν του ονόματος»: Δηλαδή στο όνομά του. «Εάν και πορευθώ»: Δηλαδή, ακόμη και αν με καταλάβει ο θάνατος, δεν υπάρχει φόβος. «Δεν θα φοβηθώ»: Διότι μας σώζει η ελπίδα της αναστάσεως. «Η ράβδος»: Και ράβδος και βακτηρία των πιστών είναι ο σταυρός· διότι μέσω αυτού στηρίζονται και σώζονται. «Ετοίμασας»: Δίνοντας (ή φανερώνοντας) τη μυστική τράπεζα για να τρέφεται ο άνθρωπος (ή στον άνθρωπο), ώστε οι εχθροί βλέποντας να φθείρονται. «Λίπανες»: Ασφαλίζοντας με το χρίσμα (το χρίσμα) του βαπτίσματος. «Και το ποτήριον»: Το μυστικό, στο οποίο αναμειγνύεται το αίμα του Χριστού· και είναι μεθυστικό, δηλαδή ευφραίνει ισχυρά. «Και το έλεος»: Διότι αφότου ελεήθηκε ο άνθρωπος, έχοντας σφραγιστεί με τη χάρη, δεν είναι πλέον δυνατόν να του αφαιρεθεί.

Αυτός ο κρατήρας μέθυσε τους αποστόλους· αυτό το ποτήριο ήπιαν οι μαθητές του Σωτήρος, και μέθυσαν με την ωραιότερη μέθη, και χόρτασαν από την αγία τράπεζα, και λέγουν μαζί με τον μακάριο Δαβίδ: Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα, απέναντι από εκείνους που με θλίβουν· άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου, και το ποτήριό σου με μεθά σαν το πλέον άριστο, και το έλεός σου θα με καταδιώκει όλες τις ημέρες της ζωής μου. Διότι εκείνος που πίνει από αυτό το ποτήριο είναι μεν νηφάλιος εν Χριστώ, στους ανόητους όμως δίνει την εντύπωση ότι μεθά, επειδή φρονεί τα του Σωτήρος. Αυτόν τον κρατήρα κέρασε και σε εμάς ο Δεσπότης Χριστός από το αίμα Του, και συνεκάλεσε για χάρη μας πολλούς συνδαιτυμόνες, και συγκέντρωσε αναρίθμητους ευαγγελικούς ιχθύες, και γέμισε τη σαγήνη του Πέτρου, και τα της θεωρίας έγιναν σε αυτόν με τρόπο παράδοξο, και η τρικυμία έκανε για αυτόν την αλιεία λαμπρότερη· και εκείνους που δεν θήρευσε πείθοντάς τους, αυτούς τους αιχμαλώτισε όταν κυριεύθηκαν από φόβο, έχοντας βοηθό την αστραπή προς την άγρα του. Αλλά ας μην ονομάσει κανείς αυτό ύβρι για το νέο ποίμνιο, το ότι δηλαδή θηρεύτηκαν μέσω της αστραπής· διότι ο Χριστός συνηθίζει να χαλιναγωγεί μέσω της αστραπής τα πουλάρια που λακτίζουν. Και όποιος γνωρίζει την κλήση του μακαρίου Παύλου, αγάλλεται που κλήθηκε μαζί με τον Παύλο, και αφού αντικρίσει τον Δεσπότη Χριστό μέσω της αστραπής, γίνεται μαθητής του Χριστού. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Τέτοιο τραπέζι είχε εκείνος ο πλούσιος· γι' αυτό δεν ήταν κύριος ούτε μιας σταγόνας νερού. Αλλά αυτοί δεν έχουν τέτοιο τραπέζι, αλλά μελετούν ήδη τον βίο των αγγέλων. Δεν νυμφεύονται, ούτε υπανδρεύονται, ούτε παραδίδονται ολοκληρωτικά στον ύπνο, ούτε ζουν τρυφηλά· αντιθέτως, με εξαίρεση ελάχιστα πράγματα, έχουν γίνει σχεδόν ασώματοι. Ποιος, λοιπόν, νικά τόσο εύκολα τους εχθρούς, ώστε την ώρα που γευματίζει να στήνει τρόπαιο; Γι' αυτό και ο προφήτης λέει: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα, απέναντι από εκείνους που με θλίβουν». Διότι δεν θα έσφαλλε κανείς, εάν έλεγε αυτό το ρητό και για τούτο το τραπέζι. Επειδή τίποτε δεν θλίβει τόσο την ψυχή, όσο η άτοπη επιθυμία, η τρυφηλότητα, η μέθη και τα κακά που προκύπτουν από αυτά· και αυτό το γνωρίζουν καλά όσοι έχουν λάβει σχετική πείρα.

Πες και για τον χορό των παρθένων: Θα οδηγηθούν παρθένοι οπίσω της. Πες και για την εκλογή των αποστόλων: Αντί των πατέρων σου γεννήθηκαν οι υιοί σου. Πες και για το βάπτισμα: Σε ύδωρ αναπαύσεως με ανέθρεψε. Πες και για τα μυστήρια: Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα απέναντι από εκείνους που με θλίβουν· πες και για το χρίσμα: Άλειψες με έλαιο την κεφαλή μου, και το ποτήριό σου με μεθά σαν το άριστο. Πες και για την αίτηση των εθνών: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομία σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Διότι ιδού, Τα άδηλα και τα κρύφια της σοφίας σου μου φανέρωσες. [Εγώ βέβαια δεν θεωρώ τον εαυτό μου άξιο καμίας συγγνώμης, καθώς έπειτα από τόσες δωρεές έγινα αχάριστος. Διότι όχι μόνο με εγκαθίδρυσες σε βασιλικούς θρόνους, αλλά και μου προανήγγειλες όσα επρόκειτο να συμβούν έπειτα από μακρύ χρόνο, και όσα στους άλλους ήταν άδηλα σε εμένα τα κατέστησες φανερά, ώστε να διδάξω και στους άλλους την ενανθρώπηση του μονογενούς σου Υιού και το σωτήριο πάθος και την ανάσταση.

Πες γι' αυτόν και για τη χολή: Έδωσαν για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι. Πες γι' αυτόν και για το χρίσμα: Άλειψας με λάδι το κεφάλι μου. Πες γι' αυτόν και για το βάπτισμα: Κοντά σε ύδωρ αναπαύσεως με ανέθρεψε.

Πες και τα μυστήριά του: Ετοίμασας μπροστά μου τράπεζα απέναντι σε εκείνους που με θλίβουν. Πες και για το ποτήριό του: Το ποτήριό σου με μεθάει σαν να είναι το άριστο. Πες και για την απόρριψη των Ιουδαίων: Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μόσχους, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Λέγε και τις λοιδορίες από τους Ιουδαίους: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει, ας τον σώσει, αφού τον θέλει. Πες και για τη σωτηρία των εθνών: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου. Πες και για τον τάφο του: Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει τη φθορά. Πες και για την ανάληψή του στους ουρανούς: Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Πες και για την εκλογή των αποστόλων: Αντί για τους πατέρες σου γεννήθηκαν σε εσένα υιοί. Πες και για τον χορό των παρθένων: Θα οδηγηθούν στον βασιλιά παρθένες οπίσω του. Πες και για την κλήση της Εκκλησίας: Στάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου, ντυμένη με ολόχρυσο ένδυμα και ποικιλόχρωμα στολισμένη. Πες και για την καθέδρα στα δεξιά του Θεού: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Ω Δαβίδ, ενώ εξήγγειλες όλη την προφητεία, γιατί αναφωνείς: Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθύ ανανέωσε στα έγκατά μου;

Εκείνο δεν προκαλεί μέθη, εκείνο δεν προκαλεί παράλυση· διότι δεν παραλύει τη δύναμη, αλλά την αφυπνίζει· εκείνο δεν χαλαρώνει τα νεύρα, αλλά τα τονώνει· διότι εκείνο επιφέρει νήψη, εκείνο είναι σεβαστό στους αγγέλους, φοβερό στους δαίμονες, τίμιο στους ανθρώπους, αγαπητό στον Δεσπότη. Βλέπεις πώς ομιλεί ο Δαβίδ για αυτό το πνευματικό ποτήριο που βρίσκεται πάνω σε αυτήν την τράπεζα; «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα, απέναντι από εκείνους που με θλίβουν· άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου, και το ποτήριό σου με μεθά ωσάν να είναι το πλέον δυνατό». Διότι, για να μην ακούσεις τη λέξη μέθη και φοβηθείς αμέσως, και νομίσεις ότι προκαλεί αδυναμία, πρόσθεσε ότι είναι εξαιρετικά δυνατό και ισχυρό. Είναι ένας καινός τρόπος μέθης, που εμφυτεύει ισχύ, και κάνει τον άνθρωπο εγκρατή και δυνατό· διότι ανέβλυσε από την πνευματική πέτρα. Δεν προκαλεί διαστροφή των λογισμών, αλλά προσθήκη πνευματικών λογισμών.

Βʹ. «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζαν», και τα εξής. Η τράπεζα εδώ σημαίνει την πρακτική αρετή· διότι αυτή ετοιμάστηκε από τον Χριστό απέναντι σε εκείνους που μας θλίβουν. Το δε έλαιο που λιπαίνει τον νου, (σημαίνει) τη θεωρία των δημιουργημάτων· το δε ποτήριο του Θεού, τη γνώση του Θεού· και το έλεός Του, τον Λόγο Του και Θεό. Διότι Αυτός, μέσω της ενανθρωπήσεώς Του, καταδιώκει όλες τις ημέρες, μέχρι να καταλάβει όλους όσους πρόκειται να σωθούν, όπως ακριβώς τον Παύλο. Ο δε οίκος, τη βασιλεία, στην οποία αποκαθίστανται όλοι οι άγιοι. Και η μακρότητα των ημερών, την αιώνια ζωή.

Ψαλμός κβ'. Του Δαβίδ. «Ο Κύριος με ποιμαίνει», ο καλός ποιμένας την εκκλησία του, «και τίποτα δεν θα μου λείψει» από τα αγαθά του. «Σε τόπο χλοερό» των νόμων του «εκεί με εγκατέστησε, κοντά σε νερό αναπαύσεως» της κολυμβήθρας του «με ανέθρεψε», «την ψυχή μου επανέφερε» από την ασέβεια, «με οδήγησε σε τρίβους δικαιοσύνης ένεκα του ονόματός του. Εάν πορευθώ εν μέσω σκιάς θανάτου» δυσμενών τυράννων, «δεν θα φοβηθώ κακά, διότι εσύ είσαι μαζί μου», ο καλός ποιμένας. Η σταυρική «ράβδος και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν» από αμύθητες θλίψεις. «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα» των φρικτών μυστηρίων σου, «απέναντι από εκείνους που με θλίβουν», τους τυραννικούς βασιλείς· «άλειψας με έλαιο το κεφάλι μου» με το άγιο μύρο του χρίσματός σου «και το ποτήριό σου» του θείου αίματός σου «με μεθά σαν να είναι το πιο δυνατό» και καθαρό. «Και το έλεός σου θα με ακολουθεί όλες τις ημέρες της ζωής μου, για να κατοικώ στον ιερό οίκο του Κυρίου», αποδίδοντάς μου τις ευχές η ελεημένη από αυτόν εκκλησία, «εις μακρότητα ημερών».

Άφησε τώρα να εκπληρωθούν αυτά και τα υπόλοιπα λόγια του Δαβίδ και των άλλων προφητών, όσα κηρύχθηκαν πνευματικά για το βάπτισμα, όπως το: «Ο Κύριος θα κατοικήσει πάνω στον κατακλυσμό», εννοώντας σε βαπτισμένες, δηλαδή καθαρισμένες και αμόλυντες ψυχές, και: «κοντά σε ύδωρ αναπαύσεως με ανέθρεψε, την ψυχή μου επανέφερε, με οδήγησε σε τρίβους δικαιοσύνης», και: «άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου», και: «ο ποταμός του Θεού γέμισε με ύδατα», και: «η θάλασσα είδε και έφυγε» από εδώ και από εκεί, «τείχος στα δεξιά και τείχος στα αριστερά», «και ο Ιορδάνης στράφηκε προς τα πίσω», δηλαδή «στάθηκαν τα ύδατα που κατέβαιναν από άνωθεν σαν ένας συμπαγής όγκος που απείχε πάρα πολύ» για να απομακρυνθούν από την πόλη «Καριαθιαρίμ», και: «σε είδαν τα ύδατα, Θεέ, σε είδαν τα ύδατα και φοβήθηκαν», και: «διότι ανέβλυσε ύδωρ στην έρημο και ρυάκι σε διψασμένη γη», και ότι: «αντλήστε ύδωρ με ευφροσύνη από τις πηγές του σωτηρίου», και ότι: «λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες σας από τις ψυχές σας ενώπιον των οφθαλμών μου· παύστε τις πονηρίες σας, μάθετε να πράττετε το καλό» και τα εξής. Αφού λοιπόν άκουσε με προσοχή αυτά ο Βαπτιστής και άκουσε ότι «έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη, τότε», λέγει, «τον αφήνει».

Αλλά αυτοί μεν, σαν εκείνον που πυρπόλησε τον ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο, ας χαθούν άφαντοι και άγνωστοι, χωρίς να αξιώνονται ούτε της παραμικρής αναφοράς από εμάς, έως ότου παρέλθει η ανομία και ο Θεός σπλαχνιστεί τους δούλους του. Διότι δεν συμβαίνει, δεν συμβαίνει ο Θεός μας να λησμονεί ως το τέλος, ούτε να συγκρατεί τους οικτιρμούς του μέσα στην οργή του, ούτε να μην ευδοκεί πλέον. Απεναντίας, ενώ πατάσσει, θεραπεύει, και ενώ θανατώνει, επιστρέφει και ζωοποιεί. Ακόμη και αν αποστείλει δόντια θηρίων μαζί με τον θυμό εκείνων που σέρνονται πάνω στη γη, εντούτοις συνθλίβει και τα δόντια των λεόντων και συντρίβει το κεφάλι του δράκοντα. Ακόμη και αν τσακίσει σαν καλάμι, εντούτοις επιτιμά και τα θηρία του καλαμιώνα. Ακόμη και αν άλλοι ελπίζουν σε άρματα και άλλοι σε ίππους, εντούτοις ο ίππος είναι ψευδής ελπίδα για σωτηρία, ούτε ευαρεστείται στη σωματική δύναμη του ανθρώπου. Αν δείχνει στον ίδιο του τον λαό σκληρά δοκιμασίες και του κερνάει οίνο κατάνυξης, εντούτοις ετοιμάζει και τράπεζα απέναντι σε εκείνους που τον θλίβουν, και προσφέρει ποτήρι ευφροσύνης που μεθά σαν το πιο δυνατό κρασί.

Με όλα αυτά τα εδέσματα και τα καρυκεύματα, λοιπόν, ω άνδρες, η σύναξή μας και το συμπόσιο ολοκληρώνεται με εύοσμα κρασιά, έχοντας ως συνδαιτυμόνες αθανάτους προερχόμενους από θνητούς, και τις ουράνιες δυνάμεις εκ των νόων, και ως μελωδούς και ψάλτες, με κιθάρα και με αυλούς των οργάνων του Πνεύματος, τον Δαβίδ, τον Σολομώντα και τον θεόληπτο Κοσμά. Τον μεν πρώτο, να ψάλλει θεσπέσια με κιθάρα και ήχο και να λέει τα εξής: «Αυτή είναι η ημέρα που εποίησε ο Κύριος· ας αγαλλιάσουμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν», και «διότι ετοίμασε τράπεζα ενώπιόν μας, άλειψε με έλαιο τα κεφάλια μας και το ποτήριό Του μας μεθά σαν το πλέον άριστο»· τον δε δεύτερο, με σάλπιγγα και με τους αυλούς του Πνεύματος να αναφωνεί και να λέει: «Η σοφία του Θεού, αν και είναι μία, τα πάντα δύναται και, παραμένοντας στον εαυτό της, τα πάντα ανακαινίζει, και μεταβαίνοντας από γενιά σε γενιά σε όσιες ψυχές, δημιουργεί φίλους του Θεού και προφήτες»· τον δε τρίτο, να μελωδεί γλυκύφωνα και να λέει τα εξής: «Μυσταγωγώντας τους φίλους της, η όντως σοφία του Θεού ετοιμάζει την ψυχοτρόφο τράπεζα, και κερνά στους πιστούς κρατήρα αμβροσίας. Ας προσέλθουμε με ευσέβεια και ας αναφωνήσουμε.»

90. Με άλλον τρόπο γίνεται η ανάγνωση των Γραφών για τους αρχαρίους στον βίο της ευσέβειας, με άλλον για εκείνους που έχουν προκόψει φτάνοντας στο μέσο, και με διαφορετικό για εκείνους που ανέρχονται προς την τελειότητα. Διότι για τους πρώτους, γίνεται άρτος από την τράπεζα του Θεού, που στηρίζει τις καρδιές τους στους ιερούς αγώνες της αρετής· αυτός τους παρέχει δύναμη και ισχύ για τη συμπλοκή με τα πνεύματα που ενεργοποιούν τα πάθη, και τους καθιστά ανδρείους μαχητές κατά των δαιμόνων, ώστε να λέγουν: «Ετοίμασες ενώπιόν μου τράπεζα απέναντι από εκείνους που με θλίβουν». Για τους δεύτερους, γίνεται οίνος θείου ποτηρίου, που ευφραίνει τις καρδιές τους και τους εκστασιάζει με τη δύναμη των νοημάτων, ανυψώνοντας τον νου τους από το γράμμα που αποκτείνει, εισάγοντάς τον ερευνητικά στα βάθη του Πνεύματος, και καθιστώντας τον πλήρως γεννητικό και εφευρετικό νοημάτων, ώστε να λέγουν και αυτοί με οικειότητα: «Και το ποτήριό σου με μεθά σαν το κράτιστο». Για τους τρίτους, γίνεται έλαιο του θείου Πνεύματος, το οποίο λιπαίνει την ψυχή τους, την καταπραΰνει και την ταπεινώνει με την υπερβολή των θείων ελλάμψεων, ανυψώνοντάς την ολόκληρη πάνω από την ταπείνωση του σώματος, ώστε να καυχάται και αυτή και να βοά: «Ελίπανες με έλαιο την κεφαλή μου, και το έλεός σου θα με καταδιώκει όλες τις ημέρες της ζωής μου». 91.

ΙΕ΄. Ως ένδυμα του γάμου να θεωρείς τη χάρη του Αγίου Πνεύματος· εκείνος που δεν αξιώθηκε να την ενδυθεί, δεν θα γίνει κοινωνός του επουράνιου γάμου και του πνευματικού δείπνου. Ας φροντίσουμε με ζήλο να πιούμε τον πνευματικό και θείο οίνο, και να μεθύσουμε με μέθη νηφάλια· ώστε, όπως ακριβώς εκείνοι που χορταίνουν από κρασί γίνονται πιο ομιλητικοί, έτσι κι εμείς, αφού γεμίσουμε με αυτόν τον πνευματικό οίνο, να μιλήσουμε διηγούμενοι τα θεία μυστήρια. Διότι, «και το ποτήριό σου», λέει ο Δαβίδ, «με μεθά σαν να είναι το κράτιστο!»

«Λάβετε από εμένα τον ουράνιο άρτο, από τον οποίο τρεφόμενες δεν θα πεθάνετε, πιείτε από τον πνευματικό μου οίνο και ευφρανθείτε με ουράνια ευφροσύνη και μεθύστε με μέθη νηφάλια και πνευματική, ώστε, όπως σε όσους μεθούν σωματικά μιλάει το κρασί, έτσι και εσείς, μεθυσμένες πνευματικά, να μιλήσετε εν Πνεύματι διηγούμενες ουράνια μυστήρια, καθώς είναι γραμμένο: “και το ποτήρι σου με μεθά σαν το πιο δυνατό”. Λάβετε έλαιο αγαλλιάσεως που σας αναψύχει και σας αναπαύει. Λάβετε αιώνιο φως από εμένα, για να μην παραμείνετε στο σκοτάδι και χαθείτε, λάβετε από εμένα από τον ουρανό πυρ άγιο και πνευματικό, το οποίο να ανάβει και να φλέγεται αδιάλειπτα με τον πόθο για εμένα. Λάβετε από εμένα ενδύματα φωτός άρρητα που σας καλύπτουν και σας σκεπάζουν, για να μην ασχημονείτε όντας γυμνές.» Αυτά φωνάζει πάντοτε ο Κύριος σε καθέναν από εμάς και τα κηρύττει μέσω των πνευματικών κηρύκων, ο ιατρός μας, ο νυμφίος των ψυχών μας, αυτός που ήρθε και δίνει ζωή στον κόσμο, ώστε, αφού καταστήσει τις ψυχές μας άγιες και καθαρές και τις παρουσιάσει στον εαυτό του άσπιλες και άμωμες, να μας αξιώσει να απολαύσουμε μαζί του την αιώνια ζωή.

Το ποτήριόν σου με μεθά, ως άριστο! προς τον οποίον ας πούμε με δοξολογία: Αλλά καθώς πανηγυρίζεις στους ουρανούς, ικέτευε τον Χριστό υπέρ ημών. γ΄. Όντας εξ ολοκλήρου γενναιόκαρδος, εισήλθες στο στάδιο, στολισμένος με λαμπρά όπλα· διότι άστραφτε η ακονισμένη ρομφαία του στόματός σου, την οποία βλέποντας ο παράνομος εξάπτονταν για βασανιστήρια· αλλά ηττήθηκε, λαμβάνοντας πείρα της δυνάμεως του Χριστού, η οποία σε ενίσχυσε για να τελειώσεις το μαρτύριό σου· γι' αυτό σου κραυγάζουμε, ένδοξε μάρτυρα: