Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 24:10

Όλες οι οδοί του Κυρίου είναι έλεος και αλήθεια. Διότι εκείνοι που τρέφονται συνεχώς με τους θείους λόγους, μαθαίνουν με ακρίβεια μέσω αυτών ότι όλες οι οικονομίες του Σωτήρος Χριστού του Θεού μας είναι συγκερασμένες με έλεος και αλήθεια· διότι σε αυτούς που μετανοούν για όσα έσφαλαν, τους παρέχει το έλεος και τη συγγνώμη, ενώ τους αήττητους αθλητές της αρετής τους ανακηρύσσει και τους στεφανώνει, εκφέροντας την κρίση Του με αλήθεια· και βεβαίως, σε εκείνους που έχουν συζήσει με την παρανομία και δεν επέδειξαν μετάνοια, επιβάλλει τις τιμωρίες σύμφωνα με τους όρους της αλήθειας. [Και το σπέρμα του θα κληρονομήσει τη γη. Οι πράξεις, λέγει, που έγιναν η αιτία για να κληρονομήσει αυτός τη νοητή γη, θα γίνουν το σπέρμα των αγαθών ανδρών, μέσω των οποίων εννοεί αυτούς που έχουν γεννηθεί κατά Θεόν.]

Και παρότι είμαστε υπόλογοι σε κόλαση και τιμωρία για τα πολλά μας σφάλματα, αξίωσέ μας να μας θυμάσαι· όχι εξαιτίας των έργων μας, διότι εξαιτίας αυτών δικαίως θα τιμωρούμασταν, αλλά μόνο λόγω της δικής σου αγαθότητας και του τι αρμόζει σε σένα, επειδή ελεείς αυτούς που προσπίπτουν και ζητούν τη δική σου φιλανθρωπία. Διότι εσύ είπες: «Δεν το κάνω για εσάς, παρά μόνο για το όνομά μου.» Πρόσεξε δε ότι συλλαμβανόμαστε να σφάλλουμε, είτε επειδή δεν γνωρίζουμε τον θείο νόμο, είτε επειδή εκβιαζόμαστε άθελά μας σε όσα δεν είναι αρεστά στον Θεό. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Δαβίδ μας φώναζε: «Τις αμαρτίες της νεότητάς μου και της άγνοιάς μου μην τις θυμηθείς.» Ο δε Ιώβ, θεωρώντας ότι ο Θεός είναι αγαθός και δεν αγνοεί την ασθένεια της φύσης μας, σχεδόν τον κατηγορεί που καθυστερεί και διστάζει να του συγχωρήσει τις αμαρτίες· και έτσι λέει: «Γιατί δεν λησμόνησες την ανομία μου και δεν καθάρισες την αμαρτία μου;» <Όλες οι οδοί του Κυρίου είναι έλεος και αλήθεια.> (A f. 137) Αυτοί που πιστεύουν μπορούν να κατανοήσουν και τα κρυμμένα, σύμφωνα με το: «Εμείς δε, με ανακαλυμμένο πρόσωπο αντικατοπτρίζοντας τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα από δόξα σε δόξα.» Για όσους όμως δεν πιστεύουν έχει ειπωθεί: «Εάν δεν πιστέψετε, ούτε πρόκειται να κατανοήσετε.» Έτσι ακαθοδήγητοι παρέμειναν οι Ιουδαίοι. Ο ιερότατος Παύλος λέει, λοιπόν, ότι ένα κάλυμμα βρίσκεται πάνω στην καρδιά τους όταν αναγινώσκεται ο Μωυσής.

Επομένως, εκείνοι που κλήθηκαν από τα έθνη μέσω της πίστεως, καθώς έχουν ήδη καταστεί σοφοί δια της ελλάμψεως του Πνεύματος και κατανοούν τα ευαγγελικά θεσπίσματα, λένε ότι όλες οι οδοί του Κυρίου είναι έλεος και αλήθεια· όχι αποτομία και σκιά, όπως κατά τον νόμο του Μωυσή. Διότι ούτε έλεος υπήρχε για όσους παρέβαιναν τις εντολές του Μωυσή· καθώς πέθαιναν χωρίς οίκτο με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων.

Ούτε βέβαια αποτελούσαν την αλήθεια οι νομικές διατάξεις· διότι ο νόμος ήταν σκιά και τύπος. Επομένως, οι προερχόμενοι από τα έθνη, αντιδιαστέλλοντας κατά κάποιον τρόπο προς τον νόμο τα όσα έγιναν μέσω του Χριστού, λένε ότι οι οδοί Του είναι έλεος και αλήθεια. Διότι πώς να μην είναι έλεος, εάν οι εντολές του Χριστού προσκαλούν σε άφεση αμαρτιών και παρέχουν λύτρωση σε αυτούς που τυραννούνται από την αμαρτία και τον Σατανά;

Αλλά για ποιους θα μπορούσαν να γίνουν οι οδοί του Κυρίου έλεος και αλήθεια; Το διασαφηνίζουν λέγοντας, ότι γίνονται για εκείνους που εκζητούν τη διαθήκη του και τα μαρτύριά του, δηλαδή για εκείνους που είναι προσηλωμένοι σε αυτόν και έχουν επιλέξει να τον αγαπούν, τηρώντας τις εντολές του, και ασφαλώς όχι για εκείνους που απειθούν και απορρίπτουν τις εντολές που δόθηκαν από τον Χριστό· ούτε βέβαια για εκείνους που έπαθαν κάτι παρόμοιο με αυτό που έπαθαν οι Γαλάτες, οι οποίοι στράφηκαν προς τις σκιές του νόμου, πηγαίνοντας προς τα πίσω μετά την πίστη. Προς αυτούς γράφει ο Παύλος: «Εάν περιτέμνεσθε, ο Χριστός δεν θα σας ωφελήσει σε τίποτα». Και πάλι: «Αποξενωθήκατε από τον Χριστό όσοι δικαιώνεστε μέσω του νόμου, ξεπέσατε από τη χάρη». Για τέτοιου είδους ανθρώπους οι οδοί του Κυρίου δεν θα μπορούσαν να είναι έλεος και αλήθεια, ούτε θα προέκυπτε από εκεί κάποια ωφέλεια. <Επειδή σε υπέμεινα, Κύριε.> (Cod. M f. 38 b) Αντί του, Προσδόκησα, δηλαδή ότι θα γίνεις βοηθός μου. Διότι με αυτήν την έννοια προσλαμβάνει τη λέξη η θεία Γραφή.

Οδηγώντας τους, λοιπόν, σε αυτήν, γίνεται οδηγός και χειραγωγός τους· γι' αυτό, ως σοφός νομοθέτης, άλλη μεν οδό υποδεικνύει στους αμαρτάνοντες και άλλη στους πράους. Όλες οι οδοί του Κυρίου είναι έλεος και αλήθεια για εκείνους που εκζητούν τη Διαθήκη Του και τα μαρτύριά Του. Πολλές μεν, λέει, είναι οι οδοί του Κυρίου, αλλά σε όλες προπορεύεται το έλεός Του· και μαζί με το έλεος συμπορεύεται η αλήθεια· διότι ελεεί τα όντα και δεν βδελύσσεται τίποτα από όσα δημιούργησε· διότι δεν κατασκεύασε κάτι μισώντας το.

Σε κάθε οδό, λοιπόν, της διοικήσεως και της πρόνοιας του Θεού, το έλεός Του προπορεύεται, και το έλεος ακολουθεί η αλήθεια. Σε όσους δε επιζητούν και ασχολούνται επιμελώς, Εκείνος που είπε: «Ζητείτε και θα βρείτε, κρούετε και θα σας ανοιχθεί», τους παραδίδει την αλήθεια για όσα αναζητούν. Και Διαθήκη Του έχει ονομαστεί γενικά και στο σύνολό της όλη η θεόπνευστη Γραφή που παραδόθηκε στους ανθρώπους. Μαρτύριά Του δε τυγχάνει να είναι είτε όσα έχουν μαρτυρηθεί προφητικώς για Αυτόν μέσα στη θεία Γραφή, είτε όσα έχουν παραγγελθεί από Αυτόν με μορφή αυστηρής παραγγελίας (διαμαρτυρίας) προς εκείνους που εκπαιδεύονται στα θεία.

«Και σε υπέμεινα»: Πάνω στον σταυρό ο Χριστός είναι εκτεταμένος για τον άνθρωπο· διότι τα πάντα τα υπέμεινε εκ μέρους του ανθρώπου. «Μνήσθητι»: Διότι, αφού έπλασες τον άνθρωπο, από τότε του υποσχέθηκες ζωή και ετοίμασες για αυτόν τη σωτηρία, την οποία ως αγαθός σπεύσε να επισπεύσεις. «Αμαρτίας νεότητος»: Διότι γνωρίζεις ως Θεός, λέει ο Αδάμ, τι έχω υποστεί. Παραπλανήθηκα άκων, άλλοι είναι εκείνοι που με παγίδευσαν. Γι' αυτό μην μου μνησικακήσεις. «Κατά το έλεός σου»: Διότι ως Θεός διαθέτεις μεγάλα ελέη και σύμφωνα με αυτά (κατ' αυτό) έτσι να με θυμηθείς. «Ένεκα της χρηστότητος»: Για τη χρηστότητα και την ευσπλαχνία σου οικτίρησέ με, επειδή το δικό μου τραύμα (πταίσμα) είναι ασυγχώρητο. «Χρηστός»: Ως Θεός, ως αγαθός, ως συμπαθής. «Διά τούτο»: Επειδή είναι ο μόνος αναμάρτητος έχει τη δύναμη να συγχωρεί τους αμαρτωλούς (τις αμαρτίες) και να τους επιστρέφει στην οδό της μετανοίας. «Οδηγήσει»: Προανήγγειλε τους αποστόλους, στους οποίους ο Κύριος έλεγε: γίνεστε [φρόνιμοι σαν τα φίδια και] ακέραιοι σαν τα περιστέρια. Διότι σε αυτούς υπέδειξε κάθε οδό αλήθειας και δίδαξε τα μυστήρια της θεότητάς του, καθώς επρόκειτο μέσω αυτών να επιστρέψει τα έθνη. «Πάσαι αι οδοί»: Διότι δεν υπάρχει σε αυτές (σε αυτήν) τίποτα το διεστραμμένο, αλλά είναι από παντού ομαλές (λείες) καθώς είναι γεμάτες έλεος. «Τοις εκζητούσιν»: Σε εκείνους που μελετούν τον νόμο του και εκζητούν τις εντολές του.

«και η δεσποτεία» Διότι σε κάθε γενεά είναι Δεσπότης, ως Θεός, αυτών που υπήρξαν και αυτών που γίνονται (ή έχουν γίνει). «πιστός» Διότι ο Θεός είναι αψευδής στα πάντα. «και όσιος» Διότι όλα τα έργα του Κυρίου είναι λαμπρά, επιφανή και πλήρη, επειδή προέρχονται από τον Θεό, ο οποίος διασφαλίζει τους πάντες· διότι δεν επιθυμεί τον θάνατο των αμαρτωλών, αλλά τη μετάνοια, όπως ακριβώς ανέστησε και τον λαό από τα έθνη και ανορθώνει τους πάντες. «υποστηρίζει» Διότι όσοι είχαν πέσει λόγω της ασέβειας, ανορθώθηκαν μέσω της πίστης κατά την παρουσία του Χριστού (του Κυρίου). «οι οφθαλμοί» Είτε των ανθρώπων είτε των ζώων· τα μάτια όλων προσβλέπουν στον Θεό. «και συ δίδεις» Διότι ο Θεός δίνει σε όλους τροφή και ζωή στον κατάλληλο καιρό με αφθονία. «ανοίγεις» Διότι όταν ο Θεός ανοίξει τα σπλάχνα του, που είναι το κραταιό του χέρι, όλα τα κινούμενα (ή συγκρατούμενα) χορταίνουν (ή γεμίζουν) από ζωή. «δίκαιος» Διότι όλες οι οδοί του Κυρίου (του Θεού) είναι έλεος, αλήθεια και δικαιοσύνη για όσους τις επιζητούν. «και όσιος» Ως Θεός άμεμπτος και αναμάρτητος. «εγγύς» Διότι καθένας που θα επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου, θα σωθεί. «πάσι» Διότι ο Θεός δεν εισακούει όσους βρίσκονται σε υποκρισία και δόλο, αλλά αυτούς που έχουν αληθινή καρδιά. «θέλημα» Διότι πάντοτε ο Θεός αποδέχεται αυτούς που τον ευλαβούνται και εκπληρώνει τα θελήματά τους. «και της δεήσεως» Δέχεται τις δεήσεις των αγίων, τους οποίους αυτός αγαπά, και τους σώζει από κάθε κακό.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. —Περί αληθείας και πιστής μαρτυρίας. «Δεν θα συγκατατεθείς με τον άδικο για να γίνεις άδικος μάρτυρας.» «Με δύο ή τρεις μάρτυρες θα θανατώνεται αυτός που πρόκειται να πεθάνει. Δεν αρκεί ένας μόνο μάρτυρας για να καταθέσει εναντίον ανθρώπου, για οποιαδήποτε κατηγορία και για οποιοδήποτε αμάρτημα.» «Το αληθινό στόμα θα γεμίσει από γέλιο, και τα χείλη του θα αγαλλιάσουν.» «Όλες οι οδοί του Κυρίου είναι έλεος και αλήθεια για εκείνους που εκζητούν τη διαθήκη του.» «Ο Κύριος θα εκζητήσει την αλήθεια.» «Μην αφαιρέσεις από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας ποτέ, διότι στα κρίματά σου στήριξα τις ελπίδες μου.» «Όλα τα λόγια του στόματός μου λέγονται με δικαιοσύνη· δεν υπάρχει σε αυτά τίποτα το σκολιό ούτε απατηλό.» «Έλεος και αλήθεια κατεργάζονται οι αγαθοί. Ο πιστός μάρτυρας σώζει από τα κακά.» «Το να πράττει κανείς δίκαια και να λέει την αλήθεια είναι πιο ευάρεστα στον Θεό, παρά το αίμα των θυσιών.» «Νόμος αληθείας υπήρχε στο στόμα τους, και αδικία δεν βρέθηκε στα χείλη τους.» «Να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του· την αλήθεια και την ειρήνη [να αγαπάτε], λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας.» «Στην αλήθεια δεν υπάρχει προσωποληψία.» «Δεν θα παρακάμψω την αλήθεια, ούτε θα συμπορευτώ με τον φθόνο που φθείρει· διότι αυτός δεν έχει καμία κοινωνία με τη σοφία.» «Μην αντιλέγεις στην αλήθεια· μην υπολογίζεις το πρόσωπο του δυνάστη. Αγωνίσου μέχρι θανάτου για την αλήθεια, και ο Κύριος ο Θεός θα πολεμήσει για εσένα.» «

«Τους πράους θα οδηγήσει με κρίση» ορθή, και «θα διδάξει τις οδούς του», οι οποίες είναι «έλεος και αλήθεια», εντελώς απαλλαγμένες από αστοργία και ψεύδος, «σε όσους εκζητούν τη διαθήκη του και τα μαρτύριά του. Ένεκεν του ονόματός σου, Κύριε, συγχώρησε την αμαρτία μου, διότι είναι μεγάλη», αλλά το έλεος του ονόματός σου είναι άμετρο. «Ποιος είναι ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο; Σε αυτόν θα δώσει νόμο ο Κύριος στην οδό του φόβου, όπως ακριβώς επέλεξε». Και έπειτα «η ψυχή του θα αναπαυθεί σε αγαθά» έργα, «και το σπέρμα του», ως ένδοξο, «θα κληρονομήσει τη γη. Ο Κύριος είναι το στήριγμα όσων τον φοβούνται, και η διαθήκη του θα τους φανερώσει» τα θελήματά του. «Οι οφθαλμοί μου είναι διαπαντός στραμμένοι προς τον Κύριο, και αυτός θα γλιτώσει τα πόδια μου από την παγίδα».