Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 24:3

Προς εσένα, Κύριε, ύψωσα την ψυχή μου. Το λένε αυτό ως άνθρωποι που έχουν ήδη αποστραφεί την ειδωλολατρία. Ας μην με καταγελάσουν οι εχθροί μου. Εννοεί προφανώς τους νοητούς. Εχθρός δε είναι ο διάβολος μαζί με τα δαιμόνια και τους ασεβείς ανθρώπους. Ίσως μάλιστα να προορά και την ενανθρώπηση του Σωτήρος, μετά την οποία έχει παύσει ο λόγος [ο περίγελος] των εχθρών. [Έγινα στους ανόμους σαν άνομος. Διότι αυτή η ανομία δεν έγινε μάταια.] Επειδή, πράγματι, όλοι όσοι σε προσμένουν με υπομονή δεν πρόκειται να καταντροπιαστούν.

Βασιζόμενος σε εκείνους που έχουν ήδη εμπιστευθεί τον Θεό και έχουν δοξαστεί, επειδή είχαν την πεποίθηση ότι θα εκπληρωθεί η προσευχή τους, διατυπώνει τη βεβαιότητά του. «Ας καταντροπιαστούν όσοι παρανομούν μάταια». Αυτά τα λέει για όσους είναι ήδη παραδομένοι στην ειδωλολατρία. [«Ας καταντροπιαστούν οι παρανομούντες», με βάση όσους έχουν ήδη εμπιστευθεί τον Θεό και έχουν δοξαστεί, επειδή είχαν την πεποίθηση ότι θα εκπληρωθεί η προσευχή τους. Οι παρανομούντες προβάλλουν μάταιους ισχυρισμούς. Αυτά αφορούν όσους βρίσκονται ακόμη υπό την κυριαρχία της ειδωλολατρίας.] «Τις οδούς σου, Κύριε, γνώρισέ μου». Με αυτό εννοεί τα ευαγγελικά δόγματα.

Προς εσένα, Κύριε, ύψωσα την ψυχή μου. Θεέ μου, σε εσένα στηρίχθηκα, ας μην καταισχυνθώ· ούτε να με περιγελάσουν οι εχθροί μου. Διότι όλοι όσοι σε προσδοκούν δεν πρόκειται να καταισχυνθούν. Αυτά τα λέει, σαν να έχει ανυψώσει, μεταθέσει και μετεωρίσει την ψυχή του πάνω από τα εγκόσμια πράγματα· τοποθετώντας την ψηλά, κοντά στον Θεό ως προς την εσωτερική διάθεση, μέσω αφενός της αποστροφής από τα θνητά και τα ανθρώπινα, και αφετέρου της γνήσιας επιστροφής προς Αυτόν.

Ας καταισχυνθούν αυτοί που παρανομούν μάταια. Αρκεί μόνο να υπομένει κανείς με σταθερή πρόθεση, και να μην αλλάζει, ούτε να μετακινείται από την πίστη. Διότι οι άστατοι και όσοι παρασύρονται από κάθε άνεμο ενδέχεται κάποτε να υποστούν τη ντροπή· όχι όμως και αυτοί που έχουν μάθει να λένε: «Με υπομονή περίμενα τον Κύριο». Αντί δε της λέξης «παρανομούντες», οι υπόλοιποι μεταφραστές και η πέμπτη έκδοση το απέδωσαν ως «αποστατούντες»· αποφαίνοντας σαφώς ότι θα καταισχυνθούν οι παραβάτες και όσοι δεν εμμένουν στον αρχικό τους σκοπό. Διότι, βρίσκοντας κενό τον καρπό της αποστασίας τους, επειδή αποστάτησαν από τον Θεό μάταια, θα καταισχυνθούν.

Καθώς με διδάσκεις αυτά, εδραίωσέ με στην αλήθειά σου, ώστε να μη σφάλλω έχοντας ψευδείς δοξασίες και να μην πιστεύω άλλα αντί άλλων κατά τη θεωρία των φυσικών πραγμάτων, πράγμα που έπαθαν όσοι δεν αξιώθηκαν να έχουν διδάσκαλο εσένα τον Θεό, αλλά επιχείρησαν να κατανοήσουν τα πράγματα με λογισμούς θνητούς και ανθρώπινους, με αποτέλεσμα να εκσφενδονιστούν μακριά από την αλήθεια. Και επειδή διδάχθηκα από εσένα ότι δεν είσαι μόνο κτίστης, δημιουργός και Θεός μου, αλλά και Σωτήρας μου, δικαίως σε υπέμεινα όλη την ημέρα, δηλαδή καθ' όλη τη ζωή μου, έχοντας μάθει ότι όλοι όσοι σε υπομένουν δεν πρόκειται ποτέ να καταισχυνθούν.

Όταν αποκλειστεί από όλα τα επίγεια, του έχουν ετοιμαστεί φτερά σαν του αετού, θα επιστρέψει στον οίκο Εκείνου που προΐσταται αυτού, θα πετάξει ψηλά προς τον Θεό. Ας αναφέρω το ουσιώδες: Δύο είναι τα ακαταμάχητα, ο Θεός και ο άγγελος· και το τρίτο είναι ο φιλόσοφος, άυλος μέσα στην ύλη, απερίγραπτος μέσα στο σώμα, ουράνιος πάνω στη γη, απαθής μέσα στα πάθη, ηττημένος στα πάντα εκτός από το φρόνημα, νικώντας με το να νικιέται εκείνους που νομίζουν ότι επικρατούν. Επειδή δε ο λόγος μάς περιέγραψε τον φιλόσοφο, αρχίζοντας από εκεί που είπα, εμπρός, ας εξετάσουμε τα δικά μας σε σύγκριση με αυτόν (διότι νομίζω ότι και εγώ έχω Πνεύμα Θεού, και ας δούμε αν είμαι ευάλωτος και αλώσιμος σε κάτι από αυτά)· ώστε, αν μεν με βρουν ηττημένο εκείνοι που με μισούν και με πολεμούν, να συγχωρεθούν τουλάχιστον για το εγχείρημά τους, αν όχι για την προαίρεσή τους. Αν όμως με βρουν ανώτερο και υψηλότερο από αυτούς που με πολεμούν, είτε να απαλλαγούν από την κακία τους, είτε να επινοήσουν κάποια νεότερη οδό αδικίας, εφόσον η τωρινή περιφρονείται, ώστε να μην κατηγορούνται, εκτός από την κακία, και για ανοησία, καθώς παρανομούν εντελώς μάταια, μη γνωρίζοντας ούτε καν πώς να διαπράξουν την αδικία που με τόσο ζήλο επιδιώκουν.

Ψαλμός: Αυτός ο ψαλμός προτρέπει τους πάντες σε εξομολόγηση και προσευχή, και δείχνει πώς ο Κύριος κάνει τα πάντα για τον άνθρωπο. Προς εσένα, Κύριε: Εκ μέρους του Αδάμ, ο Χριστός βοά προς τον Πατέρα· για αυτόν τον λόγο ήλθε, για να σώσει το πλανημένο και χαμένο πρόβατο. Ο Θεός μου: Ο άνθρωπος λέει προς τον Θεό· μην με αφήσεις να ντροπιάζομαι μέσα στην πλάνη των ειδώλων (δαιμόνων). Διότι ο προφήτης προέβλεπε την ενανθρώπηση του Κυρίου. Ούτε ας με περιγελάσουν: Διότι πολλοί είναι οι δαίμονες και παντού περιτριγυρίζουν τον άνθρωπο. Διότι όλοι: Διότι όλοι όσοι με την υπομονή κερδίζουν τις ψυχές τους δεν καταισχύνονται. Ας ντροπιαστούν: Οι δαίμονες, διότι άσκοπα και μάταια έβαλαν τρικλοποδιά στον άνθρωπο· διότι αυτός σώθηκε. Ομοίως και οι Ιουδαίοι, οι οποίοι μάταια συνωμότησαν κατά του Χριστού (του Κυρίου). Τις οδούς σου: Ο άνθρωπος λέει προς τον Θεό· δώσε μου αυτόν που θα με διδάξει και θα με οδηγήσει στην οδό που φέρνει προς εσένα, προφανώς στο βάπτισμα. Και τα μονοπάτια: Για να μάθω, λέει ο άνθρωπος, και την άνοδο προς τους ουρανούς μέσω των εντολών σου. Οδήγησέ με: Ώστε να μην κυριεύεται πλέον η γλώσσα μου από το ψέμα, έχοντας διδαχθεί από τους δαίμονες. Και δίδαξέ με: Δηλαδή, να μάθω γρήγορα την παρουσία σου, ότι είσαι σωτήρας και Θεός του πλάσματός σου.

ΣΙΕ΄. ΣΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΕΥΣΕΒΙΟ. Προς ιερείς που πάσχουν από φιλαργυρία. Όπως ταιριάζει στον φιλόκοσμο η ευπρέπεια των ενδυμάτων, έτσι σε σένα εφαρμόζει ο ψαλμικός λόγος: «Ας ντροπιαστούν όσοι παρανομούν μάταια». Διότι, εφόσον άνοιξες πόρτες και τρόπους κέρδους, εσύ μεν θα λογοδοτήσεις για αυτά, ενώ για άλλους θησαυρίζεις τους πόρους, με τους οποίους σωρεύεις ακόμη περισσότερες τιμωρίες στον εαυτό σου. Αν λοιπόν επιθυμείς να απαλλάξεις και εκείνους και τον εαυτό σου από το πυρ, πολλοί Λάζαροι σε περικυκλώνουν. Σε αυτούς τίναξε τη φλόγα των χρημάτων, και μαζί τους θα κληρονομήσεις εκεί την αναψυχή.

ΥΚΕ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΕΥΣΕΒΙΟ. Ένα ηράκλειο ζεύγος, όπως έμαθα, το συνέδεσες με άγριο χοίρο, και σε θρασύ λέοντα ανέθεσες τη διαχείριση των φτωχών. Και αν μεν παραχώρησες έναντι χρημάτων τις υποθέσεις σε αυτό το θαυμαστό ζεύγος, αυτό το έπραξε και ο Ιούδας, που πούλησε τον Κύριο των πάντων. Αν πάλι το αμάρτημα είναι καθαρό από οικονομικό κέρδος, ας ντραπούν εκείνοι που παρανομούν μάταια.

«Ας ντροπιαστούν και ας εξευτελιστούν αυτοί που ζητούν την ψυχή μου.» «Μην σπλαχνιστείς κανέναν από όσους εργάζονται την ανομία. Ο Θεός μου θα μου δείξει την τιμωρία των εχθρών μου· μην τους θανατώσεις.» «Ας γίνει το τραπέζι τους παγίδα μπροστά τους.» «Ξέχυσε πάνω τους την οργή Σου, πάνω στα έθνη που δεν Σε γνωρίζουν.» «Θεέ μου, κάνε τους σαν τον τροχό, σαν την καλαμιά μπροστά στον άνεμο. Γέμισε τα πρόσωπά τους με ατίμωση, και θα αναζητήσουν το όνομά Σου.» «Δεν θέλησε την ευλογία, και θα απομακρυνθεί από αυτόν. Ας ντυθούν με ντροπή εκείνοι που με συκοφαντούν.» «Σύντριψε τον βραχίονα του αμαρτωλού και πονηρού.» «Ας ντροπιαστούν εκείνοι που παρανομούν μάταια.» «Δώσε σε αυτούς, Κύριε, μήτρα που δεν γεννά και ξερούς μαστούς.» «Αντί για ευωδία θα υπάρχει σκόνη, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σκοινί, και αντί για χρυσό στολίδι στο κεφάλι θα αποκτήσεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου, και αντί για πορφυρό χιτώνα θα ντυθείς με σάκο.»

ΤΙΤΛΟΣ ΙΒ΄. — Περί υπομονής και μακροθυμίας. «Είπε ο Δαβίδ: Αφήστε τον να καταριέται, διότι ο Κύριος του το είπε· ίσως ο Κύριος επιβλέψει στην ταπείνωσή μου, και μου ανταποδώσει αγαθά αντί για την κατάρα αυτή.» «Όλοι όσοι σε προσμένουν με υπομονή δεν πρόκειται να ντροπιαστούν.» «Να δείχνεις ανδρεία, και ας κραταιώνεται η καρδιά σου, και να υπομένεις τον Κύριο.» «Ο φρόνιμος άνδρας υποφέρει πολλά. Ο μακρόθυμος άνδρας έχει άφθονη φρόνηση.» — «Ο μακρόθυμος θα κατασιγάσει τις διαμάχες.» «Ο ελεήμων άνδρας είναι μακρόθυμος.» «Θα υποφέρω την οργή του Κυρίου, διότι αμάρτησα ενώπιόν του.» «Αγαθός είναι ο Κύριος σε αυτούς που τον υπομένουν κατά την ημέρα της θλίψης.» «Εάν καθυστερήσει, υπόμεινέ τον, διότι ερχόμενος θα φθάσει, και δεν θα αργήσει.» «Περίμενέ με, λέει ο Κύριος, μέχρι την ημέρα της αναστάσεώς μου ως μαρτυρία· διότι θα επιβάλω την κρίση σε συνάξεις εθνών.» «Στέφανος θα υπάρξει σε όσους υπομένουν, και σε όσους είναι χρήσιμοι σε αυτήν.» «Μακάριοι όλοι όσοι παραμένουν σταθεροί σε αυτόν.» «Εκείνοι που προσμένουν τον Θεό, θα ανανεώσουν τη δύναμή τους, θα βγάλουν φτερά σαν τους αετούς· θα τρέξουν, και δεν θα κοπιάσουν· θα βαδίσουν, και δεν θα πεινάσουν.» «Τέκνα, δείξτε μακροθυμία για την οργή που ήρθε εναντίον σας. Διότι σε καταδίωξε ο εχθρός σου, αλλά γρήγορα θα δεις την καταστροφή του, και θα πατήσεις πάνω στον τράχηλό του.» «Αγαθός είναι ο Κύριος σε όσους τον προσμένουν.» «Μέχρι ενός καιρού θα δείξει ανοχή ο μακρόθυμος, και ύστερα θα του αποδοθεί ευφροσύνη.»

ΚΑΘΙΣΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ. Ψαλμός κδ'. Ψαλμός του Δαβίδ. Περιεκτικός για καθέναν που καταφεύγει στον Θεό και μπορεί να λέει: «Προς εσένα, Κύριε, ύψωσα την ψυχή μου» μακριά από τα γήινα· «ο Θεός μου. Σε εσένα έχω ελπίσει· ας μη ντροπιαστώ» ούτε στον παρόντα αιώνα ούτε στον μέλλοντα, «ούτε ας με περιγελάσουν οι εχθροί μου» ενώ είμαι υποδουλωμένος στην αμαρτία. «Διότι όλοι όσοι σε υπομένουν», δηλαδή σε προσδοκούν, «δεν πρόκειται να ντροπιαστούν», ούτε και εγώ ο ίδιος. «Ας ντροπιαστούν όσοι παρανομούν μάταια», δηλαδή άσκοπα και χωρίς καμία αιτία. Για να μην ντροπιαστώ λοιπόν κι εγώ, «τις οδούς σου, Κύριε, γνώρισέ μου και τα μονοπάτια σου δίδαξέ με», στα οποία δεν υπάρχει αγκάθι αμαρτίας ούτε λίθος προσκόμματος. «Οδήγησέ με στην αλήθεια σου και δίδαξέ με» τα θελήματά σου, «διότι εσύ είσαι ο Θεός ο σωτήρας μου, και εσένα υπέμεινα», δηλαδή σε προσκαρτέρησα «όλη την ημέρα» της ζωής μου. Και «θυμήσου μεν τους οικτιρμούς σου, Κύριε, και τα ελέη σου» τα αιώνια, «τις αμαρτίες όμως της νεότητάς μου και της άγνοιάς μου μην τις θυμηθείς· σύμφωνα με το έλεός σου να με θυμηθείς» μάλλον «εσύ, ένεκα της αγαθότητάς σου, Κύριε. Αγαθός και ευθύς είναι ο Κύριος, δίνοντας τον νόμο σε όσους αμαρτάνουν στην» οδό «του βίου.