Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 24:4

Βασιζόμενος σε εκείνους που έχουν ήδη εμπιστευθεί τον Θεό και έχουν δοξαστεί, επειδή είχαν την πεποίθηση ότι θα εκπληρωθεί η προσευχή τους, διατυπώνει τη βεβαιότητά του. «Ας καταντροπιαστούν όσοι παρανομούν μάταια». Αυτά τα λέει για όσους είναι ήδη παραδομένοι στην ειδωλολατρία. [«Ας καταντροπιαστούν οι παρανομούντες», με βάση όσους έχουν ήδη εμπιστευθεί τον Θεό και έχουν δοξαστεί, επειδή είχαν την πεποίθηση ότι θα εκπληρωθεί η προσευχή τους. Οι παρανομούντες προβάλλουν μάταιους ισχυρισμούς. Αυτά αφορούν όσους βρίσκονται ακόμη υπό την κυριαρχία της ειδωλολατρίας.] «Τις οδούς σου, Κύριε, γνώρισέ μου». Με αυτό εννοεί τα ευαγγελικά δόγματα.

«Οδήγησέ με στην αλήθεια». Λέει αυτά τα λόγια, σαν να μην έχει φθάσει ακόμη στην αλήθεια. «Και δίδαξέ με, διότι εσύ είσαι ο Θεός, ο Σωτήρας μου». Όταν ο προφήτης, μη έχοντας ακόμη γνωρίσει τις οδούς του Κυρίου ούτε έχοντας διδαχθεί να πορεύεται στις τρίβους Του, και σαν να μην είχε ακόμη οδηγηθεί στην αλήθεια του Θεού ούτε να είχε διδαχθεί για τον Θεό ως Σωτήρα, προσεύχεται με αυτόν τον τρόπο, ποιος δεν θα αισθανθεί δέος μπροστά στο ρητό: «Αλίμονο σε εκείνους που θεωρούν σοφούς τους εαυτούς τους, και ενώπιον του ίδιου του εαυτού τους φαντάζουν συνετοί»;

ΨΑΛΜΟΣ ΚΔ'. <Ψαλμός του Δαβίδ.> (A f. 135) Εισάγει δε και παραίνεση ωφέλιμη σε όλους τους ανθρώπους· αρμόζει δε μάλιστα ο προκείμενος ψαλμός στους κληθέντες από τα έθνη, και έχει πολλή συνάφεια με τον προηγούμενό του. Διότι σε εκείνον υπήρχε η κλήση των εθνών και μυσταγωγία, η οποία διά του Αγίου Πνεύματος δίδασκε σε ποιους άραγε θα γινόταν προσβάσιμη η άνω πόλις, ότι δηλαδή σε όσους έχουν αθώα χέρια και είναι καθαροί στην καρδιά, και ότι ο Χριστός θα ανοίξει τον δρόμο για την ανθρώπινη φύση προς την πορεία στα άνω, έχοντας αναβεί στους ουρανούς ως πρόδρομος για χάρη μας· στον δε προκείμενο ψαλμό, εισάγεται το πρόσωπο των κληθέντων, δηλαδή όλων όσων έχουν συγκεντρωθεί εν πίστει προς πνευματική ενότητα. Και ζητά από τον Θεό που τους κάλεσε να καθοδηγηθούν προς την αναζήτηση του χρήσιμου και αναγκαίου, και υπόσχεται τη γνησιότητα. Διότι άκου τι λένε, αφού επέστρεψαν από την πλάνη, έχοντας γίνει όλοι τους ένας χορός. <Τις οδούς σου, Κύριε, γνώρισέ μου, και τις τρίβους σου [δίδαξέ με].> (A f. 135 b) «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου.» Διότι εκείνοι που παλαιότερα έτρεχαν στους δρόμους του διαβόλου, τώρα αναζητούν με επιμέλεια τους δρόμους του Κυρίου, δηλαδή τα ευαγγελικά θεσπίσματα και τους τρόπους της αγιοπρεπούς πολιτείας· διότι αυτές είναι οι τρίβοι του Κυρίου.

Και ότι τα έργα υποδηλώνουν τον εξαίρετο βίο και τα προστάγματα του Θεού, άκου τι λέει η θεία Γραφή: «Αλίμονο σε εκείνους που εκτελούν τα έργα του Κυρίου με αμέλεια». Ο δε μακάριος Δαβίδ, αποκαλώντας τις εντολές «οδούς», αναφωνεί: «Τις οδούς σου, Κύριε, γνώρισέ μου, και τις τρίβους σου δίδαξέ με».

Τις οδούς σου, Κύριε, γνώρισέ μου, και τις τρίβους σου δίδαξέ με. Οδήγησέ με στην αλήθεια σου και δίδαξέ με, διότι εσύ είσαι ο Θεός ο Σωτήρας μου, και σε σένα ήλπιζα με υπομονή όλη την ημέρα. Οδοί του Κυρίου είναι οι ρυθμίσεις της πρόνοιάς του, μέσω των οποίων διακυβερνά τα σύμπαντα· για τις οποίες ο θείος Απόστολος διδάσκοντας έλεγε: «Ω, βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως του Θεού· πόσο ανεξερεύνητα είναι τα κρίματά του και ανεξιχνίαστες οι οδοί του». Έτσι, λοιπόν, τρίβοι του θα ήταν οι επιμέρους ρυθμίσεις των πάντων, μέσω των οποίων, σαν να διαβαίνει τα επουράνια και τα επίγεια με την προνοητική του δύναμη, φανερώνει τις τρίβους και τις πορείες του σε όσους μπορούν να τις κατανοήσουν· γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει ειπωθεί: «και τις πορείες σου δίδαξέ με».

Ψαλμός: Αυτός ο ψαλμός προτρέπει τους πάντες σε εξομολόγηση και προσευχή, και δείχνει πώς ο Κύριος κάνει τα πάντα για τον άνθρωπο. Προς εσένα, Κύριε: Εκ μέρους του Αδάμ, ο Χριστός βοά προς τον Πατέρα· για αυτόν τον λόγο ήλθε, για να σώσει το πλανημένο και χαμένο πρόβατο. Ο Θεός μου: Ο άνθρωπος λέει προς τον Θεό· μην με αφήσεις να ντροπιάζομαι μέσα στην πλάνη των ειδώλων (δαιμόνων). Διότι ο προφήτης προέβλεπε την ενανθρώπηση του Κυρίου. Ούτε ας με περιγελάσουν: Διότι πολλοί είναι οι δαίμονες και παντού περιτριγυρίζουν τον άνθρωπο. Διότι όλοι: Διότι όλοι όσοι με την υπομονή κερδίζουν τις ψυχές τους δεν καταισχύνονται. Ας ντροπιαστούν: Οι δαίμονες, διότι άσκοπα και μάταια έβαλαν τρικλοποδιά στον άνθρωπο· διότι αυτός σώθηκε. Ομοίως και οι Ιουδαίοι, οι οποίοι μάταια συνωμότησαν κατά του Χριστού (του Κυρίου). Τις οδούς σου: Ο άνθρωπος λέει προς τον Θεό· δώσε μου αυτόν που θα με διδάξει και θα με οδηγήσει στην οδό που φέρνει προς εσένα, προφανώς στο βάπτισμα. Και τα μονοπάτια: Για να μάθω, λέει ο άνθρωπος, και την άνοδο προς τους ουρανούς μέσω των εντολών σου. Οδήγησέ με: Ώστε να μην κυριεύεται πλέον η γλώσσα μου από το ψέμα, έχοντας διδαχθεί από τους δαίμονες. Και δίδαξέ με: Δηλαδή, να μάθω γρήγορα την παρουσία σου, ότι είσαι σωτήρας και Θεός του πλάσματός σου.

Και η θάλασσα δέχθηκε τον τύπο του παναγίου βαπτίσματος, η δε πέτρα αποδείχθηκε σκιά των αθανάτων κρουνών, και το μάννα εικόνα της επουράνιας τρυφής, αλλά και τα υπόλοιπα, για να μην τα εξετάζω ένα προς ένα, έτσι μπορεί κανείς να τα βρει σκιαγραφημένα σε εκείνους. Επομένως, οι έννοιες οδοί και θελήματα υποδηλώνουν και οι δύο τις αρετές, σύμφωνα με το χωρίο: «Κύριε, γνώρισέ μου τις οδούς σου»· και με όσα είπε ο Παύλος προς τον Ελύμα: «Δεν θα πάψεις να διαστρέφεις τις ευθείες οδούς του Κυρίου;» Τέτοιο είναι και το: «Βρήκα τον Δαβίδ τον γιο του Ιεσσαί, άνδρα σύμφωνα με την καρδιά μου, ο οποίος θα πράξει όλα τα θελήματά μου». Λέει, λοιπόν, ότι τις μεταβάσεις από τους τύπους του νόμου και της σκιάς προς τα μέλλοντα αγαθά, τα οποία είναι πνευματικά και πρωτότυπα, τις δίδαξε στον Μωυσή δίνοντάς του τον νόμο, όπως για παράδειγμα τι σημαίνει η περιτομή, τι τα σάββατα, τι οι θυσίες· και αφού δίδαξε αυτά, του δίδαξε και ποιος είναι ο πραγματικός υιός Ισραήλ, για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Ο Ισραήλ ο εκλεκτός μου». Διότι αυτά φανερώνει ο Θεός σε όσους έχουν πνευματική διόραση, δηλαδή τον εν κρυπτώ Ιουδαίο, την περιτομή της καρδιάς, τη θυσία αινέσεως και δικαιοσύνης.

ΚΑΘΙΣΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ. Ψαλμός κδ'. Ψαλμός του Δαβίδ. Περιεκτικός για καθέναν που καταφεύγει στον Θεό και μπορεί να λέει: «Προς εσένα, Κύριε, ύψωσα την ψυχή μου» μακριά από τα γήινα· «ο Θεός μου. Σε εσένα έχω ελπίσει· ας μη ντροπιαστώ» ούτε στον παρόντα αιώνα ούτε στον μέλλοντα, «ούτε ας με περιγελάσουν οι εχθροί μου» ενώ είμαι υποδουλωμένος στην αμαρτία. «Διότι όλοι όσοι σε υπομένουν», δηλαδή σε προσδοκούν, «δεν πρόκειται να ντροπιαστούν», ούτε και εγώ ο ίδιος. «Ας ντροπιαστούν όσοι παρανομούν μάταια», δηλαδή άσκοπα και χωρίς καμία αιτία. Για να μην ντροπιαστώ λοιπόν κι εγώ, «τις οδούς σου, Κύριε, γνώρισέ μου και τα μονοπάτια σου δίδαξέ με», στα οποία δεν υπάρχει αγκάθι αμαρτίας ούτε λίθος προσκόμματος. «Οδήγησέ με στην αλήθεια σου και δίδαξέ με» τα θελήματά σου, «διότι εσύ είσαι ο Θεός ο σωτήρας μου, και εσένα υπέμεινα», δηλαδή σε προσκαρτέρησα «όλη την ημέρα» της ζωής μου. Και «θυμήσου μεν τους οικτιρμούς σου, Κύριε, και τα ελέη σου» τα αιώνια, «τις αμαρτίες όμως της νεότητάς μου και της άγνοιάς μου μην τις θυμηθείς· σύμφωνα με το έλεός σου να με θυμηθείς» μάλλον «εσύ, ένεκα της αγαθότητάς σου, Κύριε. Αγαθός και ευθύς είναι ο Κύριος, δίνοντας τον νόμο σε όσους αμαρτάνουν στην» οδό «του βίου.