Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 24:9

Διότι λέγει: «Θα οδηγήσει τους πράους στην κρίση του, θα διδάξει στους πράους τις οδούς του». Και αν στον πρώτο του τόπο ωφελείται περισσότερο, πληροφορεί την καρδιά του να επιστρέψει εκεί με ταπείνωση. Κάποιος αδελφός, που υπηρετούσε ως στρατιώτης στον κόσμο, απαρνήθηκε τα εγκόσμια και εισήλθε στο κοινόβιο, και ρώτησε τον ίδιο μεγάλο Γέροντα αν μπορεί να μετανοήσει.

Αυτός που νομίζει ότι εμπαίζει, εξαπατά τον εαυτό του και στα δύο· διότι είναι γεγραμμένο: Ο Θεός δεν εμπαίζεται· επειδή, ό,τι σπείρει κανείς, αυτό και θα θερίσει. Μοναχέ, μην περιεργάζεσαι στις οδούς της πόλεως, ούτε να περιπλανάσαι στις πλατείες της, μήπως σου τύχει κάποιο συναπάντημα και ολισθήσει η ψυχή σου στην απώλεια. Η έπαρση τυφλώνει τους οφθαλμούς της διανοίας, ενώ η ταπείνωση με αγάπη θα τους φωτίσει· διότι θα διδάξει στους πράους τις οδούς Του.

Αγαθός και ευθύς είναι ο Κύριος, γι' αυτό θα νομοθετήσει για όσους αμαρτάνουν στην οδό. Θα οδηγήσει τους πράους στην κρίση, θα διδάξει στους πράους τις οδούς του. Αγαθός και ευθύς είναι, λέει, ο Κύριος, διευθετώντας καλώς τα πάντα, αγαπώντας την ευθεία οδό και οδηγώντας τα σκολιά στην ευθεία. Γι' αυτό δεν τους αποστρέφεται, ούτε τους παραβλέπει εγκαταλείποντάς τους να φθείρονται από τις ίδιες τους τις αμαρτίες· αλλά ως φιλάνθρωπος και αγαθός Σωτήρας φροντίζει περισσότερο αυτούς που ασθενούν παρά αυτούς που υγιαίνουν. Και για αυτούς νομοθετεί, υποδεικνύοντάς τους οδούς μετανοίας, και παραθέτοντάς τους τους νόμους που είναι κατάλληλοι για τη σωτηρία τους. Διότι υπάρχει πράγματι κάποια οδός σωτηρίας που έχει υποδειχθεί σε όσους αμαρτάνουν, αυτή της επιστροφής, της μετανοίας και της εξομολογήσεως, η οποία είναι διαφορετική από εκείνη που έχει δοθεί στους τέλειους.

Διότι ο Θεός, νομοθετώντας, άλλη μεν οδό δείχνει σε αυτούς που αμαρτάνουν, άλλη σε αυτούς που επιστρέφουν από την αμαρτία, άλλη πάλι σε αυτούς που προκόπτουν στην αρετή, και άλλη στους τελειότερους. Γι' αυτό, στους μεν αμαρτάνοντες υποδεικνύει οδό· τους δε πράους θα τους οδηγήσει με ορθή κρίση, προνοώντας γι' αυτούς ως καλύτερους· γι' αυτό και τους αξιώνει μακαρισμών, σύμφωνα με το: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη». Σε αυτούς, μάλιστα, διδάσκει τις οδούς Του. Αντί δε για το «τις οδούς Του», ο Ακύλας και ο Σύμμαχος απέδωσαν «τη δική Του οδό». Διότι αυτήν ακριβώς την οδό βάδισε ο ίδιος ο Σωτήρας, σύμφωνα με το λεχθέν: «Μάθετε από εμένα ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά».

«Και σε υπέμεινα»: Πάνω στον σταυρό ο Χριστός είναι εκτεταμένος για τον άνθρωπο· διότι τα πάντα τα υπέμεινε εκ μέρους του ανθρώπου. «Μνήσθητι»: Διότι, αφού έπλασες τον άνθρωπο, από τότε του υποσχέθηκες ζωή και ετοίμασες για αυτόν τη σωτηρία, την οποία ως αγαθός σπεύσε να επισπεύσεις. «Αμαρτίας νεότητος»: Διότι γνωρίζεις ως Θεός, λέει ο Αδάμ, τι έχω υποστεί. Παραπλανήθηκα άκων, άλλοι είναι εκείνοι που με παγίδευσαν. Γι' αυτό μην μου μνησικακήσεις. «Κατά το έλεός σου»: Διότι ως Θεός διαθέτεις μεγάλα ελέη και σύμφωνα με αυτά (κατ' αυτό) έτσι να με θυμηθείς. «Ένεκα της χρηστότητος»: Για τη χρηστότητα και την ευσπλαχνία σου οικτίρησέ με, επειδή το δικό μου τραύμα (πταίσμα) είναι ασυγχώρητο. «Χρηστός»: Ως Θεός, ως αγαθός, ως συμπαθής. «Διά τούτο»: Επειδή είναι ο μόνος αναμάρτητος έχει τη δύναμη να συγχωρεί τους αμαρτωλούς (τις αμαρτίες) και να τους επιστρέφει στην οδό της μετανοίας. «Οδηγήσει»: Προανήγγειλε τους αποστόλους, στους οποίους ο Κύριος έλεγε: γίνεστε [φρόνιμοι σαν τα φίδια και] ακέραιοι σαν τα περιστέρια. Διότι σε αυτούς υπέδειξε κάθε οδό αλήθειας και δίδαξε τα μυστήρια της θεότητάς του, καθώς επρόκειτο μέσω αυτών να επιστρέψει τα έθνη. «Πάσαι αι οδοί»: Διότι δεν υπάρχει σε αυτές (σε αυτήν) τίποτα το διεστραμμένο, αλλά είναι από παντού ομαλές (λείες) καθώς είναι γεμάτες έλεος. «Τοις εκζητούσιν»: Σε εκείνους που μελετούν τον νόμο του και εκζητούν τις εντολές του.

Διότι, λέει, ο Κύριος θα διδάξει στους πράους τους δρόμους του· είναι πρόξενος άφεσης· παρρησία στην προσευχή· τόπος του Αγίου Πνεύματος· Διότι σε ποιον θα επιβλέψω, παρά στον πράο και ήσυχο; Η πραότητα είναι συνεργός της υπακοής, οδηγός της αδελφότητας, χαλινάρι των μαινομένων, ανακοπή των θυμωμένων και χορηγός χαράς, μίμηση του Χριστού, ίδιον των αγγέλων, δεσμά των δαιμόνων και ασπίδα κατά της πικρίας. Στις καρδιές των πράων θα αναπαυθεί ο Κύριος· ενώ η ταραχώδης ψυχή είναι καθέδρα του διαβόλου. Οι πράοι θα κληρονομήσουν τη γη· μάλλον δε θα κατακυριεύσουν τη γη· ενώ οι μανιώδεις άνδρες εκδιώκονται από τη γη τους. Η πράα ψυχή είναι θρόνος της απλότητας· ενώ ο οργίλος νους είναι δημιουργός πονηρίας.

Η ήπια ψυχή θα δεχθεί λόγους σοφίας, διότι ο Κύριος θα καθοδηγήσει τους πράους με κρίση, και μάλλον με διάκριση. Η ευθεία ψυχή είναι σύντροφος της ταπεινώσεως, ενώ η πονηρή είναι υποχείριο της υπερηφανίας. Οι ψυχές των πράων θα γεμίσουν με γνώση, ενώ ο θυμώδης νους είναι σύνοικος του σκότους και της αγνωσίας. Ένας θυμώδης και ένας είρωνας συναντήθηκαν, και δεν ήταν δυνατόν να βρεθεί ευθύς λόγος στη συζήτησή τους. Εάν ανοίξεις την καρδιά του πρώτου, θα βρεις μανία, και εάν ερευνήσεις την ψυχή του δεύτερου, θα αντικρίσεις πονηρία. Η απλότητα είναι μία άδολη έξη της ψυχής, η οποία παραμένει ακίνητη απέναντι στην κακόνοια.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓʹ. — Περί πραότητος και ευσεβείας. «Θα καθοδηγήσει τους πράους με δίκαιη κρίση· θα διδάξει στους πράους τις οδούς του.» «Οι δε πράοι θα κληρονομήσουν τη γη και θα απολαύσουν άφθονη ειρήνη.» «Όταν θα εγερθεί ο Θεός για να κρίνει, ώστε να σώσει όλους τους πράους της γης.» «Οι οφθαλμοί μου είναι στραμμένοι στους πιστούς της γης, για να συγκαθίσουν μαζί μου.» «Ο Κύριος αναλαμβάνει υπό την προστασία του τους πράους.» «Θα ανυψώσει τους πράους με τη σωτηρία.» «Ο πράος άνθρωπος είναι ιατρός της καρδιάς.» «Καλύτερος είναι ο πράος με ταπείνωση, παρά αυτός που μοιράζει λάφυρα με αλαζονεία.» «Μακάριος είναι ο άνθρωπος που τα αντιμετωπίζει όλα με φόβο από ευλάβεια. Ενώ αυτός που έχει σκληρή καρδιά θα περιπέσει σε συμφορές.» «Τέκνο μου, να διεξάγεις τα έργα σου με πραότητα, και θα αγαπηθείς από άνθρωπο ευάρεστο.» «Τέκνο μου, με πραότητα δόξασε την ψυχή σου.» «Τις ρίζες των εθνών τις ξερίζωσε ο Κύριος, και στη θέση τους φύτεψε πράους.» «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.» «Κανείς ας μην σε περιφρονεί· να τους υπενθυμίζεις να υποτάσσονται στις αρχές και στις εξουσίες, να πειθαρχούν σε κάθε αγαθό έργο, να είναι έτοιμοι να μην κακολογούν κανέναν, να είναι ειρηνικοί, επιεικείς, επιδεικνύοντας κάθε πραότητα προς όλους τους ανθρώπους.» Έχω ανάγκη από πραότητα, μέσω της οποίας καταλύεται ο άρχοντας αυτού του αιώνα, ο διάβολος.

Η αγαθή συνείδηση αποκτάται μέσω της προσευχής, και η καθαρή προσευχή μέσω της συνειδήσεως, διότι το ένα έχει φυσική ανάγκη το άλλο. Ο Ιακώβ έφτιαξε στον Ιωσήφ έναν πολύχρωμο χιτώνα, και ο Κύριος χαρίζει στον πράο τη γνώση της αλήθειας, καθώς είναι γραμμένο: «Θα διδάξει στους πράους τις οδούς Του».

Διότι πραγματικά γλυκύς είναι ο ευλογημένος μου δεσπότης όταν είναι παρών, αλλά και όταν απουσιάζει, δεν είναι καθόλου λιγότερο αγαπητός σε όλους από ό,τι όταν παρευρίσκεται, εξαιτίας της χάρης της πτωχείας του Αγίου Πνεύματος που λάμπει πάνω του. Εξαιτίας αυτής, άγιος ναός, ως κατοικητήριο του Θεού εν πνεύματι, γίνεται καθένας που οικειοποιείται γνήσια αυτή την αρετή του Θεού, ο Οποίος ταπείνωσε τον εαυτό Του μέχρις ότου έλαβε μορφή δούλου, και την υπέδειξε στους ανθρώπους, με έργο και με λόγο, στο δικό Του πρόσωπο. Μιμούμενος Αυτόν, ο ευλογημένος μου δεσπότης απέκτησε και ο ίδιος, ως εσωτερική διάθεση, την πραότητα και την ταπείνωση. Την πραότητα αφενός, ώστε, αφού κατασβέσει τις εμπαθείς κινήσεις του θυμού και της επιθυμίας, να γίνει ευάρεστος στον Θεό και στους ανθρώπους. Διότι η πραότητα δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η απόλυτη ακινησία του θυμού και της επιθυμίας απέναντι σε όσα είναι παρά φύσιν· μέσω αυτής γίνεται φανερό το θείο θέλημα σε όσους την κατέχουν. Διότι λέει ψάλλοντας ο μέγας Δαβίδ: «Θα οδηγήσει τους πράους στην κρίση· θα διδάξει στους πράους τους δρόμους Του». Και την ταπείνωση αφετέρου, ώστε, αφού αποκόψει τις πωρώσεις της υπερηφανίας, να γίνει ευχάριστος στον Θεό και σε όλους τους ανθρώπους ευπρόσιτος.

«Τους πράους θα οδηγήσει με κρίση» ορθή, και «θα διδάξει τις οδούς του», οι οποίες είναι «έλεος και αλήθεια», εντελώς απαλλαγμένες από αστοργία και ψεύδος, «σε όσους εκζητούν τη διαθήκη του και τα μαρτύριά του. Ένεκεν του ονόματός σου, Κύριε, συγχώρησε την αμαρτία μου, διότι είναι μεγάλη», αλλά το έλεος του ονόματός σου είναι άμετρο. «Ποιος είναι ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο; Σε αυτόν θα δώσει νόμο ο Κύριος στην οδό του φόβου, όπως ακριβώς επέλεξε». Και έπειτα «η ψυχή του θα αναπαυθεί σε αγαθά» έργα, «και το σπέρμα του», ως ένδοξο, «θα κληρονομήσει τη γη. Ο Κύριος είναι το στήριγμα όσων τον φοβούνται, και η διαθήκη του θα τους φανερώσει» τα θελήματά του. «Οι οφθαλμοί μου είναι διαπαντός στραμμένοι προς τον Κύριο, και αυτός θα γλιτώσει τα πόδια μου από την παγίδα».