Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 25:2

Δοκίμασέ με, Κύριε, και υπόβαλέ με σε δοκιμασία. Εάν ερευνήσεις τα βάθη της ψυχής μου, λέγει, θα διαπιστώσεις ότι όλος ο μόχθος της διανοίας μου στηρίζεται αποκλειστικά στο δικό σου έλεος. Πράττοντας δε αυτό, θα είμαι ευάρεστος ενώπιόν σου, επειδή αγάπησα την αλήθειά σου.

Απόκριση: Αδελφέ, επειδή δεν είσαι εξασκημένος στους πολέμους του εχθρού, για τον λόγο αυτό σου υποβάλλει λογισμούς δειλίας, ακηδίας και πορνείας. Στάσου, λοιπόν, απέναντί τους με σταθερή καρδιά. Διότι και οι αθλητές, εάν δεν αγωνιστούν, δεν στεφανώνονται, και οι στρατιώτες, εάν δεν αποδείξουν την αξία τους στους πολέμους ενώπιον του βασιλιά, δεν δοξάζονται. Τέτοιος ήταν ο Δαβίδ. Δεν ψάλλεις εσύ: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με. Πύρωσε τους νεφρούς και την καρδιά μου;» Και πάλι: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου. Εάν ξεσπάσει εναντίον μου πόλεμος, εγώ σε αυτόν ελπίζω.» Και για τη δειλία: «Διότι, ακόμη και αν πορευθώ μέσα σε σκιά θανάτου, δεν θα φοβηθώ κανένα κακό, διότι Εσύ είσαι μαζί μου.» Και για την ακηδία: «Εάν το πνεύμα του εξουσιάζοντος εγερθεί εναντίον σου, μην εγκαταλείψεις τη θέση σου.» Δεν θέλεις να γίνεις δοκιμασμένος; «Διότι ο άπειρος άνθρωπος είναι αδόκιμος.» Οι πόλεμοι καθιστούν τον άνθρωπο δοκιμασμένο. Αυτή είναι η εργασία του μοναχού: να υπομένει τους πολέμους και να αντιστέκεται με ανδρεία καρδιάς.

Ερώτηση του ιδίου προς τον ίδιο: Επειδή λοιπόν έχει λεχθεί: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με», και πάλι: «Να χαίρεστε όταν περιπέσετε σε ποικίλους πειρασμούς», αλλά αλλού: «Μη μας εισαγάγεις σε πειρασμό, Κύριε», και πάλι: «Προσεύχεστε για να μην εισέλθετε σε πειρασμό», επειδή αυτά φαίνονται να είναι αντίθετα μεταξύ τους, παρακαλώ να μάθω τη διαφορά των πειρασμών.

Απόκριση του Βαρσανουφίου: Το να λέει κανείς «Δοκίμασέ με Κύριε και πείρασέ με», είναι χαρακτηριστικό ανθρώπου που αγωνίζεται και ζητά να δοκιμαστεί μέσω του πειρασμού, ο οποίος επέρχεται κατά παραχώρηση Θεού, εφόσον βέβαια διατηρεί την υπομονή του μέσα στη θλίψη του πειρασμού.

Να προσέχετε σε αυτά που σας λέμε: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείραξέ με.» Προσευχηθείτε για εμένα, σας παρακαλώ για την κατά Θεόν αγάπη. Ερώτηση του ίδιου προς τον μέγα Γέροντα: Επειδή ο λογισμός μού λέει ότι δεν μπορώ να σωθώ, προσευχήσου για εμένα, ελεήμον Πατέρα, και πες μου τι να κάνω, καθώς εμποδίζομαι να νηστέψω.

Σε πολλά σημεία της Γραφής είναι διεσπαρμένος ο λόγος περί της κρίσεως, ως ο πλέον αναγκαίος και συνεκτικός για τη διδασκαλία της ευσέβειας σε όσους έχουν πιστέψει στον Θεό διά του Ιησού Χριστού. Επειδή, όμως, ο λόγος περί της κρίσεως έχει καταγραφεί με ποικίλους τρόπους, θα φανεί ότι προκαλεί κάποια σύγχυση σε όσους δεν διακρίνουν με ακρίβεια τα σημαινόμενα. Διότι αναφέρεται: «Εκείνος που πιστεύει σε εμένα δεν κρίνεται· ενώ εκείνος που απιστεί έχει ήδη κριθεί». Εάν, λοιπόν, αυτός που δεν πιστεύει είναι όμοιος με τον ασεβή, πώς έχει λεχθεί ότι «δεν θα αναστηθούν οι ασεβείς στην κρίση»; Και εάν οι πιστεύοντες έχουν γίνει υιοί Θεού διά της πίστεως, και για αυτόν τον λόγο είναι άξιοι να ονομάζονται και οι ίδιοι θεοί, πώς «ο Θεός στάθηκε σε σύναξη θεών, και στο μέσο θα κρίνει θεούς»; Αλλά φαίνεται ότι η έννοια του κρίνεσθαι άλλοτε μεν χρησιμοποιείται από τη Γραφή με τη σημασία τού να δοκιμάζεται κανείς, άλλοτε δε με τη σημασία τού να κατακρίνεται· με τη σημασία της δοκιμασίας, όπως στο: «Κρίνε με, Κύριε, διότι εγώ πορεύθηκα μέσα στην ακακία μου»· διότι προσθέτει εκεί: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με»· με τη σημασία δε της κατακρίσεως, όπως στο: «Εάν κρίναμε τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν»· διότι εάν εξετάζαμε τους εαυτούς μας, λέγει, δεν θα υποβαλλόμασταν σε κατάκριση.

Διότι η πίστη μας δεν πρόκειται να μείνει ανεξέταστη από τον Θεό που γνωρίζει τα πάντα· ούτε βέβαια και ο βίος μας αδοκίμαστος· αλλά, όπως λέει ο μακάριος Παύλος, «το έργο του καθενός, όποιο και αν είναι, το πυρ θα το δοκιμάσει». Έχει γραφτεί άλλωστε και για τον Χριστό ότι: «Ξαφνικά θα έλθει στον ναό του ο Κύριος τον οποίο εσείς ζητάτε, και ο άγγελος της διαθήκης τον οποίο εσείς θέλετε· ιδού έρχεται, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ. Και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του; Ή ποιος θα μπορέσει να σταθεί κατά την εμφάνισή του; Διότι αυτός εισέρχεται σαν πυρ χωνευτηρίου και σαν καθαριστικό βότανο των πλυνόντων, και θα καθίσει για να χωνέψει και να καθαρίσει σαν το αργύριο και σαν το χρυσίο». Ψάλλει εξάλλου κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ, μιλώντας εκ μέρους του κάθε ανθρώπου που πίστεψε στον Χριστό και θέλει να ζει ευαγγελικά: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και εξέτασέ με, πύρωσε τους νεφρούς μου και την καρδιά μου». Πλην όμως το χωνευτήριο βρίσκεται στον οίκο του Κυρίου, λέει ο Προφήτης.

Αυτό το πυρ μέσω της δόξας περιέλουσε με φως τον Παύλο, ενώ την αίσθηση της όρασης την τύφλωσε· διότι η σαρκική όραση δεν χωρούσε τη δύναμη εκείνου του φωτός. Αυτό το πυρ είναι που εμφανίστηκε στον Μωυσή μέσα στη βάτο· αυτό το πυρ με τη μορφή άρματος άρπαξε τον Ηλία από τη γη· την ενέργεια αυτού του πυρός επιζητώντας ο Δαβίδ έλεγε: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και εξέτασέ με· πύρωσε τους νεφρούς μου και την καρδιά μου». Αυτό το πυρ θέρμανε την καρδιά του Κλεόπα και εκείνου που ήταν μαζί του, όταν τους μιλούσε ο Σωτήρας μετά την εκ νεκρών ανάσταση. Γι' αυτό και οι Άγγελοι και τα λειτουργικά πνεύματα μετέχουν στη λαμπρότητα του πυρός, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί: «Ο ποιών τους Αγγέλους αυτού πνεύματα, και τους λειτουργούς αυτού πυρ φλέγον». Αυτό το πυρ, κατακαίγοντας το δοκάρι που βρίσκεται μέσα στον οφθαλμό, αποκαθιστά καθαρό τον νου, ώστε, ανακτώντας τη φυσική του διορατικότητα, να καθίσταται ικανός να κατανοεί αδιάκοπα τα θαυμάσια του Θεού, σύμφωνα με εκείνον που λέει: «Άνοιξε τα μάτια μου, και θα κατανοήσω τα θαυμάσια του νόμου σου».

«Ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος δεν μας παρέδωσε ως θήραμα στα δόντια τους. Η ψυχή μας σαν σπουργίτι διασώθηκε από την παγίδα των κυνηγών. Η παγίδα συντρίφθηκε, και εμείς διασωθήκαμε», οι μάρτυρες είναι εκείνοι που τα ψάλλουν αυτά. Δύο δε είναι οι χοροί των καλλίνικων μαρτύρων, ο ένας της Καινής Διαθήκης, και ο άλλος της Παλαιάς, οι οποίοι αναπέμπουν αρμονικά αντιφωνικό ύμνο προς τον υπέρμαχο Θεό και Βασιλέα των όλων: «Μας δοκίμασες, ω Θεέ, μας δοκίμασες στο πυρ όπως καθαρίζεται στο πυρ το ασήμι, μας οδήγησες στην παγίδα, έθεσες θλίψεις στα νώτα μας», υπονοώντας το δικαστήριο των εθνικών ή τους πειρασμούς, μέσα από τους οποίους, αφού θλίφτηκαν και δοκιμάστηκαν στο πυρ, υπέστησαν ισχυρή δοκιμασία· διότι λέει: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με, δοκίμασε στο πυρ τους νεφρούς μου και την καρδιά μου». Ας το πει λοιπόν και ο Αβραάμ, αφού φλέγονταν τα σπλάχνα του για τον μονογενή του, έχοντας προτιμήσει την προσταγή του Θεού περισσότερο από το παιδί του, και αφού άκουσε: «Αβραάμ, λυπήσου το παιδί σου», έριξε το ξίφος: «Μας δοκίμασες, ω Θεέ, μας δοκίμασες στο πυρ όπως καθαρίζεται στο πυρ το ασήμι». Ας το πει και ο Ιώβ, αφού απέρρευσε η σαπίλα του και αφού χλευάστηκε από τους φίλους του και πόνεσε το σώμα του, έχοντας ακούσει μέσα από τη θύελλα τον Θεό να του λέει: «Μήπως νομίζεις ότι σου μίλησα για άλλον λόγο παρά για να αναδειχθείς δίκαιος; Έθεσες θλίψεις ενώπιόν μας, Κύριε, για να μας δοκιμάσεις σαν τον χρυσό στο χωνευτήρι».

Αναγκαία, λοιπόν, συνέδεσε τον εαυτό του με την ελπίδα στον Κύριο, και κατηγορεί τον εαυτό του ως δυνάμενο να κλονιστεί και να εκτραπεί και να εξασθενήσει. Όμως, διαβεβαίωνε με θάρρος ότι δεν θα πάθει τίποτα εξαιτίας της ελπίδας του στον Θεό· διότι γνώριζε ότι η ελπίδα δεν καταισχύνει, σύμφωνα με τον Απόστολο: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με· πύρωσε τους νεφρούς μου και την καρδιά μου. Διότι το έλεός σου είναι μπροστά στα μάτια μου, και ευαρέστησα στην αλήθεια σου». Δεν έλεγε αλαζονευόμενος ούτε υπερηφανευόμενος το: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με· πύρωσε τους νεφρούς μου και την καρδιά μου», αλλά σαν να παρακαλούσε μέσω προσευχής να καθαρθεί από τον Θεό μέσω της πυρώσεως, εάν είχε ανάγκη καθάρσεως. Παρακαλεί, λοιπόν, να δοκιμαστεί και να πειραστεί η προαναφερθείσα αρετή του, με την οποία αποδείχθηκε ότι διέπρεψε, έχοντας πεποίθηση όχι στον εαυτό του, αλλά στο έλεος του Θεού. Έτσι λοιπόν, λέει, έχοντας πάντοτε εσένα τον Θεό και το δικό σου έλεος μπροστά στα μάτια μου, καθοδηγούσα ολόκληρο τον βίο μου και όλες μου τις πράξεις, ώστε να γίνω ευάρεστος στην αλήθεια σου. Διότι δεν συμπεριφέρθηκα με υποκρισία, αλλά βάδισα και πολιτεύτηκα εν αληθεία, επιδιώκοντας να ευαρεστήσω μόνο τον Θεό.

Ότι δε αυτό το νοερό και προκόσμιο και ακατάπαυστο φως είναι ο ίδιος ο Θεός, το εξέφρασε με σαφήνεια ο Γρηγόριος που φέρει την επωνυμία της θεολογίας: «Διότι», λέει, «όταν ο Θεός θέλησε να δημιουργήσει αυτόν τον κόσμο, για τα αιώνια όντα είναι ο ίδιος το φως τους και όχι κάποιο άλλο· διότι τι ανάγκη είχαν από άλλο φως αυτοί που έχουν το μέγιστο;» Αυτό ακριβώς το φως είναι και πυρ θείο και άυλο, του οποίου η φύση είναι να φωτίζει τις ψυχές. Διότι αυτό, για να το πούμε πάλι σύμφωνα με τον Μέγα Βασίλειο, ενέργησε και στους αποστόλους, όταν μιλούσαν με πύρινες γλώσσες. Το ίδιο περιέλαμψε και τον Παύλο, και εξασθένησε μεν την αίσθηση της όρασής του, αλλά φώτισε τα μάτια της καρδιάς του· επειδή η σαρκική όραση δεν μπορεί να χωρέσει τη δύναμη εκείνου του φωτός. Αυτό το πυρ φάνηκε στον Μωυσή μέσα στη βάτο. Αυτό, με τη μορφή άρματος, άρπαξε τον Ηλία από τη γη. Την ενέργεια αυτού του πυρός επιζητώντας ο μακάριος Δαβίδ έλεγε: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με, πύρωσε τους νεφρούς μου και την καρδιά μου». Αυτό το πυρ θέρμανε την καρδιά του Κλεόπα και εκείνου που ήταν μαζί του, όταν τους μιλούσε ο Σωτήρας μετά την εκ νεκρών ανάστασή Του. Και οι άγγελοι επίσης και τα λειτουργικά πνεύματα μετέχουν σε αυτό το πυρ, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Αυτός που κάνει τους αγγέλους Του πνεύματα και τους λειτουργούς Του φλόγα πυρός».

Ψαλμός του Δαβίδ. Αυτός ο ψαλμός αναφέρεται ολόκληρος στον Χριστό και αποτελεί δέηση εκείνου που προκόπτει κατά Θεόν, και πώς ο Χριστός απολογείται εκ μέρους του ανθρώπου και προτρέπει τον άνθρωπο. «Κρίνε με»: Διότι ο Αδάμ δεν είχε κακία ούτε γνώση καλού και κακού, αλλά εξαπατήθηκε χωρίς να το θέλει. Γι' αυτό φωνάζει: «κρίνε με», δηλαδή πάρε την εκδίκησή μου από τον εχθρό. «Και επί τον Κύριο»: Διότι, εάν ελευθερωθώ από τα δεινά μου, λέει ο άνθρωπος, δεν θα ασθενήσω πλέον από απιστία (απάτη). «Δοκίμασέ με»: Διότι Εσύ μόνος, ως Θεός, γνωρίζεις ποιος είναι ο αίτιος της δικής μου παραβάσεως. «Πύρωσε»: Διότι Εσύ είσαι αυτός που ερευνά σε βάθος τις καρδιές και τους διαλογισμούς (τους νεφρούς)· διότι οι νεφροί, κατά την πνευματική έννοια, είναι οι διαλογισμοί του ανθρώπου. «Διότι το έλεός Σου»: Διότι ο Αδάμ δεν απέστρεψε τα μάτια της διανοίας του από την προσδοκία του ελέους του Θεού· διότι το ανέμενε καθημερινά. «Και ευηρέστησα»: Διότι αυτός που ευαρεστεί τον Θεό πάντοτε κινεί τη γλώσσα του σύμφωνα με την αλήθεια, απέχοντας από το ψεύδος. «Δεν κάθισα»: Μαζί με αυτούς που συγκεντρώνονται και σχεδιάζουν μάταια πράγματα, όπως ακριβώς έκαναν οι Ιουδαίοι εναντίον του Χριστού. Αλλά ο Νικόδημος και ο Ιωσήφ, ως άνθρωποι του Θεού, δεν παραβρέθηκαν μαζί τους. «Και με τους παρανομούντες»: Ο κατά Θεόν άνθρωπος, που ζει βίο ουράνιο, ποτέ δεν συνεδριάζει με τους παρανομούντες. «Μίσησα»: Τις συναγωγές των Ιουδαίων, επειδή συνάγονται εναντίον του Χριστού, τις μισεί ο Θεός.

Β΄. Αλλά ας επανέλθουμε στο κύριο θέμα. Διότι το πρωί, λέγει, καθώς επέστρεφε ο Ιησούς στην πόλη, πείνασε. Πρωί, αφού παρήλθε η νύχτα της πλάνης, και ο Χριστός, που είναι ο όρθρος, εξέπεμψε στον κόσμο το φως της αναστάσεως· διότι ο Χριστός είναι ο όρθρος, όπως ακριβώς λέγει ο προφήτης: «Ως όρθρον έτοιμον θα τον βρούμε». Το πρωί, καθώς επιστρέφει ο Ιησούς. Το πρωί, αφού αφανίστηκε ο σκοτεινόμορφος θάνατος από το φως της δόξας του Χριστού, και αφού ο ήλιος της δικαιοσύνης έλαμψε με τις χρυσές του ακτίνες στις καρδιές των σκοτισμένων ανθρώπων· πρωί, αφού εξέτεινε τις θερμές ακτίνες της θεότητας και θέρμανε τις νεκρωμένες από τον διάβολο ψυχές· διότι δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να κρυφτεί από τη θέρμη του. Επειδή με την πλέον ψυχρή αμαρτία ο διάβολος νέκρωσε τις καρδιές των ανθρώπων. Γι' αυτό ο προφήτης προσεύχεται λέγοντας: «Πύρωσε τους νεφρούς μου και την καρδιά μου». Διότι ολόκληρη η ανθρωπότητα ήταν δεμένη από τον παγετό της ασέβειας. Γι' αυτό όλοι οι προφήτες ομόφωνα προσεύχονταν προς τον Θεό λέγοντας: «Επίστρεψε, Κύριε, την αιχμαλωσία μας, όπως τους χειμάρρους στον νότο»· δηλαδή, όπως ακριβώς ο θερμός νότιος άνεμος, όταν πνεύσει, επαναφέρει τα παγωμένα νερά στην πρότερη φύση του νερού, έτσι παρομοίως κι εμάς, που είχαμε νεκρωθεί από την αμαρτία του διαβόλου, πνέοντας σαν θερμός νότιος άνεμος, μας ανακαινίζει στην αρχαία φύση της αφθαρσίας.

Αφού δοκιμάστηκε διά του πυρός σαν τον χρυσό, σύμφωνα με το «Δοκίμασόν με, Κύριε, και πείρασόν με», όταν ο Θεός τον έφερε στον νου του Φαραώ, απελευθερώνεται και γίνεται άρχοντας. Ο συλλογισμός του Φαραώ, όμως, δεν φαίνεται να ήταν τυχαίος. Διότι, τι τον εμπόδιζε, αφού πληροφορήθηκε τα περί του λιμού, αυτόν μεν να τον αφήσει ελεύθερο, τα δε σχετικά με τον σίτο να τα διαχειριστεί μαζί με τους δικούς του άρχοντες;

Επειδή ακριβώς αυτοί είναι που εξασφαλίζουν τις ανταμοιβές σε όσους υπομένουν, όπως λέει ο άγιος Ζωσιμάς: «ποιος εξασφάλισε στους αγίους μάρτυρες τα στεφάνια, αν όχι εκείνοι που τους βασάνισαν;». Άλλωστε, πρέπει ο συνετός άνθρωπος να μην περιμένει άνεση αλλά πειρασμό, και να δοκιμάζεται με γενναιότητα, επιδεικνύοντας υπομονή με ευγνωμοσύνη. Όπως λέει κάποιος από τους αγίους: «επιβάλλεται σε κάθε χριστιανό που πιστεύει ορθά στον Θεό να μην εφησυχάζει, αλλά πάντοτε να προσδοκά και να περιμένει πειρασμό, ώστε, όταν αυτός έρθει, να μην παραξενεύεται ούτε να ταράσσεται, αλλά με ευγνωμοσύνη να υπομένει τον κόπο της θλίψης και να δοξολογεί ψάλλοντας μαζί με τον προφήτη που λέει: «δοκίμασέ με και πείρασέ με»· και πάλι ότι «η παιδαγωγία σου με συνέτριψε, αλλά στο τέλος με ανόρθωσε»». Και ο Χρυσόστομος αναφέρει: «εδώ μεν θα έχετε θλίψη, είπε, εκεί όμως άνεση. Γιατί συγχέουμε τους καιρούς; Γιατί τα φέρνουμε άνω κάτω; Ο παρών καιρός είναι καιρός αγώνα· επομένως, υπάρχει ανάγκη πίστεως».

Ψαλμός 25ος. Του Δαβίδ. Αναφέρεται αναμεμειγμένα προς τον Δαβίδ και τον Χριστό με τρόπο άμεσο: «Κρίνε με Κύριε», δηλαδή, διαχώρισέ με από τη συναναστροφή των κακών, «διότι εγώ πορεύθηκα μέσα στην ακακία μου και ελπίζοντας στον Κύριο δεν θα ασθενήσω», αλλά μάλλον θα ενδυναμωθώ. «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με», εσύ που και πριν από τη δοκιμασία γνωρίζεις τα πάντα ολοκάθαρα. «Πύρωσε», δηλαδή, καθάρισε «τους νεφρούς μου και την καρδιά μου. Διότι το έλεός σου βρίσκεται μπροστά στα μάτια μου», ώστε να «ευαρεστήσω την αλήθεια σου. Δεν κάθισα μαζί με συνέδριο ματαιότητας και μαζί με αυτούς που παρανομούν δεν πρόκειται να εισέλθω». Διότι δεν είναι τυχαία η βλάβη του να συναναστρέφεται κανείς με τέτοιους ανθρώπους.

Μιμήσου την ως τέκνο, μιμήσου την χωρίς να αποβλέπεις σε τίποτε άλλο, παρά μόνο σε Εκείνον που είπε: «ήλθα να βάλω φωτιά στη γη, και πόσο θα ήθελα να είχε ήδη ανάψει». Διότι αυτή είναι η πύρωση του Πνεύματος που αναζωπυρώνει τις καρδιές. Επειδή το άυλο και θείο πυρ συνηθίζει αφενός να φωτίζει τις ψυχές και να τις δοκιμάζει όπως τον καθαρό χρυσό στο καμίνι, και αφετέρου να καταναλώνει την κακία σαν αγκάθια και άχυρα. Διότι «ο Θεός μας είναι πυρ καταναλίσκον», που δίνει «εκδίκηση μέσα σε φλόγα πυρός σε όσους δεν τον γνωρίζουν και σε όσους δεν υπακούουν στο Ευαγγέλιό του». Αυτό το πυρ ενήργησε στους Αποστόλους, όταν μιλούσαν με πύρινες γλώσσες. Αυτό το πυρ, που περιέλαμψε τον Παύλο μέσω της φωνής, φώτισε μεν τη διάνοιά του, αλλά σκοτείνιασε την αίσθηση της όρασής του· διότι δεν είδε τη δύναμη εκείνου του φωτός όντας δίχως σάρκα. Αυτό το πυρ εμφανίστηκε στον Μωυσή στη βάτο. Αυτό το πυρ, με μορφή άρματος, άρπαξε τον Ηλία από τη γη. Την ενέργεια αυτού του πυρός αποζητώντας ο μακάριος Δαβίδ έλεγε: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με, πύρωσε τους νεφρούς μου και την καρδιά μου». Αυτό το πυρ θέρμανε την καρδιά του Κλεόπα και των συνοδών του, όταν τους μιλούσε ο Σωτήρας μετά την Ανάσταση, εξού και οι άγγελοι και τα λειτουργικά πνεύματα μετέχουν στη λαμπρότητα αυτού του πυρός, σύμφωνα με το γραμμένο: «αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα και τους λειτουργούς του πυρ φλέγον».

Πρόσεξε λοιπόν με σύνεση τη δύναμη αυτών που πρόκειται να σου λεχθούν. Αυτά αποτελούν το μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, όταν εξετάζονται πνευματικά· και για να κάνω την αρχή της από τα κάτω, πόδια της είναι η πίστη και η αγία ταπείνωση, θεμέλιο στέρεο και ακράδαντο. Σκέλη και αστράγαλοι, κνήμες και γόνατα και μηροί, είναι η ακτημοσύνη, η γυμνότητα, η ξενιτιά, η εν επιγνώσει υποταγή για τον Χριστό, η υπακοή και η πρόθυμη δουλεία. Μέλη και μόρια που πρέπει να καλύπτονται, είναι η αδιάλειπτη νοερά προσευχή, η γλυκύτητα που γεννιέται από την έκχυση των δακρύων, η χαρά της καρδιάς και η ανέκφραστη παρηγοριά της. Νεφροί και οσφύς, είναι η ορθοστασία και η καρτερία στις προσευχές και στις συνάξεις και η πύρωση του επιθυμητικού που γεννιέται από εκεί προς τη θεωρία και την κοινωνία με τον Θεό, καθώς αναφέρεται ότι λέει ο θείος Δαβίδ: «Πύρωσε τους νεφρούς μου και την καρδιά μου». Και ο Παύλος λέει: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια». Και ο κορυφαίος των αποστόλων Πέτρος λέει: «Γι' αυτό, αφού αναζώσετε την οσφύ της διανοίας σας, μένοντας τέλεια νηφάλιοι, ελπίστε στη χάρη που σας φέρεται με την αποκάλυψη του Ιησού Χριστού, ως τέκνα υπακοής». Ως χάρη, εννοεί τη δωρεά του Παναγίου Πνεύματος, η οποία μας καθιστά συμμέτοχους και συγκοινωνούς του Θεού.