Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 25:4

Δεν παρακάθησα σε συνέδριο ματαιότητας. Σαφώς, ενώπιον Εκείνου που γνωρίζει να ερευνά τις καρδιές, αποκηρύσσει το συνέδριο των παρανομώτατων αρχόντων του ιουδαϊκού έθνους. Θα νίψω τα χέρια μου ανάμεσα στους αθώους. Θα είμαι καθαρός, λέει, από τις μιαιφόνες πράξεις τους. Και θα κυκλώσω το θυσιαστήριό σου, Κύριε. Σαφώς μέσα από αυτά τα λόγια ανακηρύσσει τη λογική λατρεία.

Επειδή λοιπόν όλος ο λαός είχε συγκεντρωθεί, δεν απουσίαζε κανένας Ιουδαίος, ούτε κανένας Έλληνας· αναμειγνυόταν δε μαζί τους και ένα όχι μικρό πλήθος Χριστιανών, εκείνων που ζούσαν χωρίς πνευματική εγρήγορση, οι οποίοι παρακάθονταν σε συνέδριο ματαιότητας και δεν απέφευγαν τις συναθροίσεις των πονηρών, και οι οποίοι και τότε παρίσταντο ως θεατές της ταχύτητας των αλόγων και της επιδεξιότητας των ηνιόχων. Αλλά και οι κύριοι έδωσαν άδεια στους δούλους, και τα παιδιά έτρεχαν από τα σχολεία προς το θέαμα, παρίστατο δε και όλο το λαϊκό και άσημο πλήθος των γυναικών. Το στάδιο ήταν κατάμεστο, και όλοι ήταν ήδη προσηλωμένοι στο θέαμα της άμιλλας των αλόγων. Τότε ακριβώς εκείνος, ο γενναίος και μέγας στην ψυχή, ο μέγας στο φρόνημα, αφού κατέβηκε από ψηλά, από τα όρη, στο θέατρο, δεν πτοήθηκε από τον λαό, δεν αναλογίστηκε σε πόσα εχθρικά χέρια παραδίδει τον εαυτό του. Απεναντίας, με ατρόμητη καρδιά και αγέρωχο φρόνημα, προσπερνώντας αυτούς που κάθονταν ολόγυρα στο στάδιο σαν να ήταν συνεχόμενες πέτρες ή πολλά δέντρα, στάθηκε στο μέσο, επιβεβαιώνοντας τον λόγο της Γραφής, ότι ο δίκαιος έχει θάρρος σαν το λιοντάρι.

Δεν παρακάθισα σε συνέδριο ματαιότητας, και με τους παρανομούντες δεν πρόκειται να συνεισέλθω. Μίσησα την εκκλησία των πονηρευομένων, και μαζί με τους ασεβείς δεν πρόκειται να καθίσω. Αν κάπου, λοιπόν, συγκεντρώνονταν στον ίδιο τόπο άνδρες όχι σοβαροί, οι οποίοι δεν συνεδρίαζαν για σοβαρά πράγματα, αλλά πραγματοποιούσαν τη σύναξή τους για μάταια και μη αναγκαία ζητήματα· αυτούς, λέει, τους απέφυγα, ώστε να μην εμπλακώ στη ματαιότητά τους, *** έτσι ώστε να τολμούν να πράττουν κάτι ενάντια στον θείο νόμο· και αυτούς ακόμη περισσότερο τους απέφυγα, αρνούμενος την από κοινού με αυτούς είσοδο στην πλάνη. Και αν ποτέ έβλεπα κάποιους να συνάγονται, και να μη συγκεντρώνονται για ματαιότητα, ούτε για παράνομα έργα, αλλά για πονηρά και ασεβή δόγματα, συγκροτώντας τάχα εκκλησία, αυτούς βέβαια θεωρούσα άξιους μίσους πολύ περισσότερο από τους προαναφερθέντες.

Εμείς, λοιπόν, γι' αυτά και διαμαρτυρηθήκαμε ενώπιον Θεού και ανθρώπων, και συνεχίζουμε να διαμαρτυρόμαστε. Και ούτε τώρα, να είσαι βέβαιος, θα τα γράφαμε αυτά, εάν δεν βλέπαμε την Εκκλησία να διασπάται και να κατατέμνεται και από τις άλλες τερατουργίες και από το τωρινό «συνέδριο της ματαιότητας».

Ψαλμός του Δαβίδ. Αυτός ο ψαλμός αναφέρεται ολόκληρος στον Χριστό και αποτελεί δέηση εκείνου που προκόπτει κατά Θεόν, και πώς ο Χριστός απολογείται εκ μέρους του ανθρώπου και προτρέπει τον άνθρωπο. «Κρίνε με»: Διότι ο Αδάμ δεν είχε κακία ούτε γνώση καλού και κακού, αλλά εξαπατήθηκε χωρίς να το θέλει. Γι' αυτό φωνάζει: «κρίνε με», δηλαδή πάρε την εκδίκησή μου από τον εχθρό. «Και επί τον Κύριο»: Διότι, εάν ελευθερωθώ από τα δεινά μου, λέει ο άνθρωπος, δεν θα ασθενήσω πλέον από απιστία (απάτη). «Δοκίμασέ με»: Διότι Εσύ μόνος, ως Θεός, γνωρίζεις ποιος είναι ο αίτιος της δικής μου παραβάσεως. «Πύρωσε»: Διότι Εσύ είσαι αυτός που ερευνά σε βάθος τις καρδιές και τους διαλογισμούς (τους νεφρούς)· διότι οι νεφροί, κατά την πνευματική έννοια, είναι οι διαλογισμοί του ανθρώπου. «Διότι το έλεός Σου»: Διότι ο Αδάμ δεν απέστρεψε τα μάτια της διανοίας του από την προσδοκία του ελέους του Θεού· διότι το ανέμενε καθημερινά. «Και ευηρέστησα»: Διότι αυτός που ευαρεστεί τον Θεό πάντοτε κινεί τη γλώσσα του σύμφωνα με την αλήθεια, απέχοντας από το ψεύδος. «Δεν κάθισα»: Μαζί με αυτούς που συγκεντρώνονται και σχεδιάζουν μάταια πράγματα, όπως ακριβώς έκαναν οι Ιουδαίοι εναντίον του Χριστού. Αλλά ο Νικόδημος και ο Ιωσήφ, ως άνθρωποι του Θεού, δεν παραβρέθηκαν μαζί τους. «Και με τους παρανομούντες»: Ο κατά Θεόν άνθρωπος, που ζει βίο ουράνιο, ποτέ δεν συνεδριάζει με τους παρανομούντες. «Μίσησα»: Τις συναγωγές των Ιουδαίων, επειδή συνάγονται εναντίον του Χριστού, τις μισεί ο Θεός.

Επειδή η ανάγνωση προκαλεί κόπο και είναι πολύ φορτική, δεν οδήγησε στις ιστορικές διηγήσεις, αλλά στους ψαλμούς, ώστε ταυτόχρονα να τέρπεις την ψυχή σου ψάλλοντας και να ξεγελάς τον κόπο. «Με ύμνους», λέει, «και με ωδές πνευματικές». Τώρα όμως, τα δικά σας παιδιά προτιμούν σατανικά τραγούδια και χορούς, όπως ακριβώς οι μάγειρες, οι προμηθευτές τροφίμων και οι χορευτές· αντίθετα, κανένας δεν γνωρίζει κανέναν απολύτως ψαλμό, αλλά το πράγμα θεωρείται μάλιστα ντροπή, χλευασμός και περίγελος. Από εκεί συντηρούνται όλα τα κακά. Διότι σε όποιο έδαφος και αν φυτευτεί το φυτό, τέτοιον καρπό αποδίδει· αν φυτευτεί σε αμμώδες και αλμυρό, αποδίδει τον αντίστοιχο καρπό· αν σε εύφορο και λιπαρό, πάλι τον ανάλογο. Έτσι και τα διδάγματα αποτελούν μια τέτοια πηγή. Δίδαξέ τον να ψάλλει εκείνους τους ψαλμούς που είναι γεμάτοι από αληθινή φιλοσοφία, όπως αμέσως περί σωφροσύνης, ή μάλλον προπαντός περί του να μη συναναστρέφεται τους πονηρούς, ευθύς από την ίδια την αρχή του βιβλίου (διότι γι' αυτόν τον λόγο και από εκεί άρχισε ο Προφήτης, λέγοντας: «Μακάριος ο άνθρωπος που δεν πορεύθηκε σύμφωνα με τη βουλή των ασεβών»· και πάλι: «Δεν κάθισα μαζί με συνέδριο ματαιότητας»· και πάλι: «Ενώπιόν του έχει εξουθενωθεί εκείνος που πράττει πονηρά, ενώ δοξάζει εκείνους που φοβούνται τον Κύριο»)· περί του να συναναστρέφεται τους αγαθούς (και αυτά θα τα βρεις εκεί, καθώς και πολλά άλλα)· περί του να συγκρατεί την κοιλιά του, περί του να ελέγχει τα χέρια του, περί του να μην πλεονεκτεί· ότι τα χρήματα δεν είναι τίποτα, ούτε η δόξα, και όλα τα παρόμοια.

Αλλ' όταν κάποιος σας προσκαλεί στην αμαρτία, να του αποκριθείτε: Δεν κάθισα σε συνέδριο ματαιότητας, και μαζί με παρανομούντες δεν πρόκειται να εισέλθω· και, Μίσησα εκείνους που διαπράττουν παραβάσεις. Από το έλεος του Κυρίου είναι πλήρης η γη· δίδαξέ με τα δικαιώματά σου.

ΙΓ΄. Τι σημαίνει όμως, «Κατά μόνας»; Μακριά από τους πονηρούς. Διότι αυτή την ειρήνη, λέγει, την κατόρθωσα κοντά σε σένα, και κατοικώ κατά μόνας αποφεύγοντας τους διεφθαρμένους. Και πολύ δικαιολογημένα. Διότι, όπως ακριβώς τα σώματα πολλές φορές καταστρέφονται από τη μόλυνση των διεφθαρμένων αερίων, έτσι και η ψυχή πολλές φορές δέχθηκε βλάβη από τη συναναστροφή με τους πονηρούς. Και όπως ένας υγιής οφθαλμός προσβάλλεται, όταν βλέπει κάποιον άρρωστο, και αυτός που είναι γεμάτος ψώρα τη μεταδίδει και στους υγιείς, έτσι ακριβώς συμβαίνει πολλές φορές και με τη συναναστροφή των πονηρών ανθρώπων. Γι' αυτό και ο Χριστός προέτρεπε όχι μόνο να αποφεύγουμε τέτοιους ανθρώπους, αλλά και να τους αποκόπτουμε, λέγοντας τα εξής: «Αν ο δεξιός σου οφθαλμός σε σκανδαλίζει, βγάλε τον και πέταξέ τον μακριά σου»· χωρίς βέβαια να μιλάει κυριολεκτικά για τον οφθαλμό· διότι τι θα μπορούσε να βλάψει ο οφθαλμός, όταν η διάνοια είναι υγιής; Αλλά για τους στενούς φίλους που κατέχουν για εμάς τη θέση αυτών των μελών, και οι οποίοι μας βλάπτουν, γι' αυτούς τα νομοθέτησε αυτά, προστάζοντας να περιφρονούμε τη φιλία τέτοιων ανθρώπων, ώστε να καταστήσουμε τη σωτηρία μας ασφαλέστερη. Γι' αυτό και ο ίδιος πάλι προχωρώντας λέγει: «Δεν εκάθισα μαζί με συνέδριο ματαιότητος, και μαζί με παρανόμους δεν πρόκειται να συνεισέλθω». Αλλά και ο Ιερεμίας μακαρίζει εκείνον που κάθεται κατά μόνας και σηκώνει τον ζυγό από τη νεότητά του.

Τις θύρες των σοφών να επισκέπτεσαι συχνά, των πλουσίων όμως όχι. ΤΙΤΛΟΣ ΙΖ΄. — Περί της συναναστροφής με κακούς ανθρώπους· και ότι πρέπει να αποφεύγουμε τις συναναστροφές με τους μοχθηρούς, καθώς προξενούν καταστροφή. «Σηκώθηκε ο Μωυσής και πήγε προς τον Δαθάν και τον Αβειρώμ, και πορεύτηκαν μαζί του όλοι οι πρεσβύτεροι του Ισραήλ· και μίλησε προς τη συναγωγή λέγοντας: Αποχωριστείτε από τις σκηνές αυτών των σκληρών ανθρώπων, και μην αγγίζετε τίποτα από όσα τους ανήκουν. Και απομακρύνθηκαν από τη συναγωγή του Κορέ, και του Δαθάν, και του Αβειρώμ.» «Να εξαφανίσετε τον πονηρό από ανάμεσά σας.» «Να εξολοθρεύσετε αυτά τα έθνη από μπροστά σας, και δεν θα γίνουν για σας παγίδα, ούτε σκάνδαλα, ούτε καρφιά στις φτέρνες σας, ούτε βέλη στα μάτια σας.» «Είπε ο Σαούλ προς τον Κιναίο: Φύγε, και απομακρύνσου από το μέσο του Αμαληκίτη, για να μην σε αφανίσω μαζί του. Και απομακρύνθηκε ο Κιναίος, και πάταξε ο Σαούλ τον Αμαλήκ.» «Το να απέχει κανείς από τα κακά, είναι επιστήμη.» «Μακάριος ο άνθρωπος που δεν πορεύτηκε σύμφωνα με τη βουλή των ασεβών.» «Δεν κάθισα μαζί με συνέδριο ματαιότητας.» «Σκέπασέ με από τη συσπείρωση εκείνων που πράττουν το κακό.» «Όσοι αγαπάτε τον Κύριο, να μισείτε τα πονηρά.» «Γιε μου, ας μην σε πλανήσουν ασεβείς άνθρωποι, ούτε να πορευτείς στον ίδιο δρόμο μαζί τους. Απομάκρυνε το πόδι σου από τα μονοπάτια τους. Διότι τα πόδια τους τρέχουν προς την κακία.» «Μην ζηλέψεις τους δρόμους των παρανόμων· σε όποιον τόπο κι αν στρατοπεδεύσουν, μην πας εκεί.»

Ψαλμός 25ος. Του Δαβίδ. Αναφέρεται αναμεμειγμένα προς τον Δαβίδ και τον Χριστό με τρόπο άμεσο: «Κρίνε με Κύριε», δηλαδή, διαχώρισέ με από τη συναναστροφή των κακών, «διότι εγώ πορεύθηκα μέσα στην ακακία μου και ελπίζοντας στον Κύριο δεν θα ασθενήσω», αλλά μάλλον θα ενδυναμωθώ. «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με», εσύ που και πριν από τη δοκιμασία γνωρίζεις τα πάντα ολοκάθαρα. «Πύρωσε», δηλαδή, καθάρισε «τους νεφρούς μου και την καρδιά μου. Διότι το έλεός σου βρίσκεται μπροστά στα μάτια μου», ώστε να «ευαρεστήσω την αλήθεια σου. Δεν κάθισα μαζί με συνέδριο ματαιότητας και μαζί με αυτούς που παρανομούν δεν πρόκειται να εισέλθω». Διότι δεν είναι τυχαία η βλάβη του να συναναστρέφεται κανείς με τέτοιους ανθρώπους.

Κατήχηση 119η. Περί της αρίστης συμβιώσεώς μας και του να μην υπερηφανευόμαστε για τα χαρίσματα αλλά να επεκτεινόμαστε πάντοτε προς τα καλύτερα. Αδελφοί μου, πατέρες και τέκνα, άλλοι μεν όταν συνάγονται και συναθροίζονται συσκέπτονται για άλλα πράγματα, και άλλοι μεν για το κέρδος του φθαρτού πλούτου, άλλοι δε για την απόκτηση αξιώματος που καταλύεται μαζί με τον παρόντα αιώνα· άλλοι για το πώς θα εκδικηθούν τον πλησίον και θα επικρατήσουν σε αυτό που επιδιώκουν· έτεροι για το πώς θα νυμφευθούν γυναίκα είτε που διαθέτει άφθονο πλούτο, είτε που είναι στολισμένη με ομορφιά, και βέβαια κάποιοι άλλοι για το πώς θα κατατροπώσουν σωματικούς εχθρούς. Υπάρχουν δε και εκείνοι που γίνονται συνέδριο ματαιότητας και παρανομίας, των οποίων τη συγκαθεδρία και την είσοδο απεύχεται ο θεοπάτωρ Δαβίδ, και γενικώς με πολλούς τρόπους και για πολλούς λόγους από αυτούς που παρατηρούνται στον βίο, όσοι συνέρχονται συγκεντρώνονται και συσκέπτονται. Σε εμάς όμως, όπως βλέπετε, η σύσκεψη και η συγκαθεδρία δεν γίνεται απολύτως για τίποτα από τέτοιου είδους ζητήματα (διότι πώς θα μπορούσαν να ταιριάζουν τα κοσμικά σε εκείνους που ζουν εκτός κόσμου;), αλλά για τη σωτηρία της ψυχής, για την απαλλαγή από την προσκόλληση στον κόσμο, για την απόκτηση των αρετών, για την κατατρόπωση και την καθαίρεση του άρχοντα αυτού του αιώνα και των αποστατικών δυνάμεων που βρίσκονται υπό την εξουσία του, για την αμοιβή και την απόλαυση των άρρητων, ανήκουστων και ασύλληπτων στον νου αγαθών στη βασιλεία των ουρανών. Και ω, πόσο καλή και σπουδαία είναι αυτή η συνεδρίαση!

Διότι, καθώς φαίνεται, η οσιότητα της τελειότητάς σου έχει διαμορφώσει τέτοια αντίληψη για εμάς, ότι τάχα ενεργούμε αντίθετα προς τους κανόνες, ότι εναντιωνόμαστε στην αλήθεια και ότι έχουμε διατυπώσει ασεβείς απόψεις. Εάν όμως έτσι έχουν τα πράγματα, για ποιο λόγο πρέπει εσύ να πατάς μαζί μας την αυλή του Κυρίου ή να εισέρχεσαι στο θείο θυσιαστήριο; Διότι ασφαλώς διαθέτεις και εσύ τόση παρρησία όση και ο Δαβίδ, νομίζω μάλιστα και περισσότερη, ώστε να λες με απόλυτο θάρρος: Εμίσησα την συνέλευση των πονηρευομένων και μαζί με ασεβείς δεν θα καθίσω και μαζί με παράνομους δεν θα εισέλθω. Αν και γνωρίζουμε βέβαια απόψεις που διατυπώνονται με επικρίσεις, εντούτοις μέσα σε αυτές τις επικρίσεις διαφυλάσσεται ο πρέπων σεβασμός προς τους αδελφούς, και όσοι συντάσσουν τις απόψεις δεν ακονίζουν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού με τόση απερισκεψία και υπεροψία.