Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 25:8

Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου. [Ποθώ, λέγει, να αντικρίσω τον θείο οίκο, αυτόν που ακτινοβολεί τη δική σου χάρη.] Ευπρέπεια του οίκου είναι όσοι διαπρέπουν μέσα στην Εκκλησία δια της θεοσεβείας. Μη συναπολέσεις την ψυχή μου μαζί με τους ασεβείς.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΑΡΚΑΔΙΟ Ευχαρίστησα τον άγιο Θεό όταν διάβασα την επιστολή της ευλαβείας σας, και εύχομαι αφενός μεν να φανώ ο ίδιος άξιος της ελπίδας που τρέφετε για εμάς, αφετέρου δε να λάβετε εσείς τέλειο τον μισθό για την τιμή με την οποία μας τιμάτε στο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού. Χάρηκα δε υπερβολικά διότι, αναλαμβάνοντας τη μέριμνα που αρμόζει σε έναν χριστιανό, ανεγείρατε οίκο προς δόξαν του ονόματος του Χριστού και αγαπήσατε πραγματικά, σύμφωνα με το γεγραμμένο, την ευπρέπεια του οίκου του Κυρίου, ετοιμάζοντας για τον εαυτό σας την ουράνια μονή, η οποία έχει ετοιμαστεί στην ανάπαυση για εκείνους που αγαπούν το όνομα του Χριστού. Εάν μάλιστα μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε λείψανα μαρτύρων, ευχόμαστε να συμβάλουμε και εμείς στην προθυμία σας. Διότι, εφόσον «εις μνημόσυνον αιώνιον έσται δίκαιος», είναι προφανές ότι θα γίνουμε και εμείς κοινωνοί της αγαθής μνήμης που θα σας δοθεί από τον Άγιο.

Ευχή της απολύσεως στη χειροθεσία. Παραστάσου στους δούλους σου, Κύριε, οι οποίοι σε υμνούν και σε επικαλούνται, και καθοδήγησέ τους, βοηθώντας τους σε κάθε αγαθό έργο. Ανύψωσε τις καρδιές τους από τους άτοπους λογισμούς της γης. Χάρισέ τους να ζουν και να φρονούν τα των ζώντων, και να κατανοούν τα δικά σου. Εσύ, Κύριε, που ευλογείς εκείνους που σε ευλογούν και αγιάζεις εκείνους που στηρίζονται σε σένα, σώσε τον λαό σου και ευλόγησε την κληρονομία σου, φύλαξε το πλήρωμα της Εκκλησίας σου. Αγίασε εκείνους που αγαπούν την ευπρέπεια του οίκου σου. Εσύ αντιδόξασέ τους με τη θεϊκή σου δύναμη, και μην εγκαταλείψεις εμάς, Θεέ, που ελπίζουμε σε σένα.

Προφητεύοντας με σαφήνεια και για τις δύο αυτές, ο Δαβίδ έλεγε, για μεν την πρώτη, που έχει αποβληθεί: «Εμίσησα εκκλησίαν πονηρευομένων»· για δε τη δεύτερη, που οικοδομείται, στον ίδιο ψαλμό λέει: «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου»· και αμέσως παρακάτω: «Εν εκκλησίαις θα σε ευλογήσω, Κύριε». Διότι, αφού αποβλήθηκε η μία στην Ιουδαία, στο εξής πληθαίνουν οι εκκλησίες του Χριστού σε όλη την οικουμένη, για τις οποίες αναφέρεται στους ψαλμούς: «Άσατε στον Κύριο άσμα καινό, η αίνεσή του σε εκκλησία οσίων». Σε συμφωνία με αυτά, και ο προφήτης είπε προς τους Ιουδαίους: «Δεν υπάρχει θέλημα δικό μου ανάμεσά σας, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ», και αμέσως παρακάτω: «διότι από ανατολών ηλίου μέχρι δυσμών, το όνομά μου έχει δοξαστεί ανάμεσα στα έθνη». Για αυτήν την αγία καθολική εκκλησία γράφει προς τον Τιμόθεο ο Παύλος: «για να γνωρίζεις πώς πρέπει να συμπεριφέρεσαι στον οίκο του Θεού, που είναι η εκκλησία του ζώντος Θεού, στύλος και εδραίωμα της αλήθειας».

Θα νίψω τα χέρια μου ανάμεσα στους αθώους, και θα κυκλώσω το θυσιαστήριό σου, Κύριε, για να ακούσω φωνή αινέσεως και να διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου. Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου. Κυκλώνοντας το θυσιαστήριό σου, ανέπεμπα ύμνους αντί για θυσίες, και έκανα τη φωνή μου να ακούγεται σε όσους πλησίαζαν, ώστε όλοι να ακούν τη φωνή μου να αινεί εσένα, τον Θεό, και να διηγείται όλα τα θαυμάσιά σου. Διότι, στους ύμνους προς εσένα, συμπεριλάμβανα τις θαυμαστές σου πράξεις, τις οποίες έδειξες στους προπάτορές μας. Και όχι μόνο κύκλωνα το θυσιαστήριό σου, αλλά αγάπησα και ολόκληρο τον οίκο σου, Κύριε· και μάλιστα την ευπρέπειά του, η οποία γίνεται ορατή μέσα από τα ευσεβή δόγματα και τους λόγους, καθώς και στα θεόπνευστα αναγνώσματα. Ευπρέπεια δε του οίκου του Θεού είναι και η ευταξία εκείνων που συνέρχονται, καθώς και ο άμεμπτος βίος, η κοσμιότητα του πλήθους και η ομοφροσύνη των συναθροιζομένων. Αλλά επειδή ακόμη και το ίδιο το έδαφος, λόγω της υπερβολικής αγάπης προς τον Θεό, καθίσταται αγαπητό στις φιλόθεες ψυχές, όντας κάτι το διαφορετικό από την ευπρέπεια του οίκου του Θεού που ερμηνεύσαμε παραπάνω, εύλογα προσθέτει: «Και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου».

Εκείνος, λοιπόν, που είναι εφοδιασμένος με αγαθές ελπίδες και έχει αποκτήσει τον Θεό ως «πύργο ισχύος», ή, σύμφωνα με τον Ακύλα, «πύργο κράτους», ή «πύργο οχυρό», σύμφωνα με τον Σύμμαχο, θα πει: «Θα παροικήσω στο σκήνωμά σου στους αιώνες· θα σκεπαστώ κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου». Διότι, λέει, δεν θα λάβω θάρρος στηριζόμενος στον εαυτό μου, αλλά στη σκέπη των δικών σου πτερύγων. Έτσι συνηθίζει ο Λόγος να ονομάζει τις προνοητικές δυνάμεις του Θεού, κάτω από τις οποίες σκεπάζεται ο θεοφιλής, χωρίς ποτέ να αναχωρεί από τη σκέπη του Θεού, αλλά κατοικώντας αιώνια μέσα σε αυτήν· και απολαμβάνοντας ήδη την Εκκλησία Του και την ευπρέπεια του οίκου Του, ώστε να λέει: «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου»· και, «Ένα ζήτησα από τον Κύριο, αυτό θα επιζητώ, το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, για να θεωρώ την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκέπτομαι τον ναό του». Εάν δε υπάρχει και επουράνια σκηνή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, την εικόνα της οποίας κατασκεύαζε ο Μωυσής κατόπιν προσταγής, αναφερόμενος σε εκείνη τη σκηνή, θα μπορούσε να πει το: «Θα παροικήσω στο σκήνωμά σου στους αιώνες». Διότι αυτή την υπόσχεση έχει λάβει ο τέλειος, ο οποίος δεν προσβλέπει στα ορατά, αλλά στα αόρατα· διότι τα ορατά είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αόρατα είναι αιώνια. «Διότι εσύ, Θεέ, εισάκουσες τις προσευχές μου, έδωσες κληρονομιά σε όσους φοβούνται το όνομά σου».

Γι' αυτό ονομάστηκε Κύριος των δυνάμεων. Και ποιος ήταν ο Αγαπητός του Θεού παρά ο Μονογενής Υιός του Θεού; Στον οποίο έδωσε μαρτυρία η πατρική φωνή λέγοντας: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα». Αυτός, λοιπόν, ο βασιλιάς των δυνάμεων του Αγαπητού, όπως ακριβώς χορηγούσε τις ευεργεσίες του στις επουράνιες δυνάμεις, έτσι και σε όσους ευαγγελίζονται επί της γης δίνει τον ευαγγελικό λόγο με πολλή δύναμη. Και αυτές οι ίδιες οι επί της γης στρατιές ήταν δικές του και δυνάμεις δικές του. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει λεχθεί: «Οι βασιλείς των στρατιών αγαπήθηκαν» ή έγιναν αγαπητοί. Σε αυτούς, όμως, δώρισε και ένα άλλο χάρισμα· και αυτό ήταν το να διαμοιράζουν λάφυρα για την ωραιότητα του οίκου. Ωραιότητα, βέβαια, του οίκου θα μπορούσαν να είναι τα τάγματα που διαπρέπουν στην Εκκλησία του Θεού· τα οποία ομολογεί κάποιος ότι τα επιθύμησε, λέγοντας: «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου». Και πάλι: «Ένα πράγμα ζήτησα από τον Κύριο, και αυτό θα επιδιώξω, το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, για να βλέπω την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκέπτομαι τον ναό του». Τα Άγια των αγίων, λοιπόν, θα μπορούσαν να είναι η τερπνότητα και η ωραιότητα του οίκου του Θεού. Και αυτά είναι τα τάγματα της Εκκλησίας του Θεού που διαλάμπουν με σωφροσύνη και αγνεία, με δικαιοσύνη και με τις υπόλοιπες αρετές.

Σε ποια δε πόλη, παρά σε τούτη την αρτισύστατη και θεότευκτη; 〈η οποία είναι εκκλησία του ζώντος Θεού, στύλος και εδραίωμα της αλήθειας〉, για την οποία και άλλο ένα θείο λόγιο διαγγέλλει χαρμόσυνα τα εξής: 〈ένδοξα πράγματα ελέχθησαν για σένα, πόλη του Θεού〉· στην οποία, αφού μας συγκέντρωσε ο πανάγαθος Θεός διά της χάριτος του Μονογενούς Του, ο καθένας από τους προσκεκλημένους ας υμνεί, σχεδόν φωνάζοντας και λέγοντας: 〈ευφράνθηκα για εκείνους που μου είπαν 〈στον οίκο του Κυρίου θα πορευτούμε〉〉 και 〈Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου〉. Και όχι μόνο βέβαια ο καθένας ξεχωριστά, αλλά και όλοι μαζί ταυτόχρονα, αποδίδοντας τιμή με ένα πνεύμα και με μία ψυχή, ας επευφημούμε, προσθέτοντας: 〈μέγας είναι ο Κύριος και πάρα πολύ αινετός στην πόλη του Θεού μας, στο άγιο όρος του〉. Διότι είναι όντως αληθινά μέγας, και 〈μέγας είναι ο οίκος του〉, υψηλός 〈και επιμήκης και ωραίος σε κάλλος περισσότερο από τους υιούς των ανθρώπων〉· μέγας είναι ο Κύριος, που μόνος αυτός κάνει θαυμάσια· μέγας είναι αυτός 〈που κάνει μεγάλα και ανεξιχνίαστα, ένδοξα και εξαίσια, τα οποία δεν έχουν αριθμό〉· μέγας είναι αυτός 〈που μεταβάλλει καιρούς και χρόνους, που καθαιρεί και εγκαθιστά βασιλείς, που εγείρει από το χώμα τον φτωχό και ανυψώνει από την κοπριά τον πένητα.

«Και με τους ασεβείς Έλληνες», λέει, «και τους κακόπιστους», όσους διαλογίζονται κακά για τον Θεό. «Θα νιφθώ ανάμεσα στους αθώους». Αυτοί δε είναι όσοι δεν μόλυναν τα δεξιά τους χέρια με δώρα για κακούς σκοπούς και από αρπαγές. Αλλά στην πραγματικότητα είναι ο Χριστός· διότι αυτός είναι ο αθώος. «Και θα περικυκλώσω». Το νοερό (θυσιαστήριο), στο οποίο η ψυχή παρίσταται αδιάλειπτα κυκλώνοντάς το, δηλαδή προσκυνώντας το. «Για να ακούσω». Τον ύμνο των αγγέλων οι δίκαιοι τον έχουν ακατάπαυστα. «Και να διηγηθώ». Δοξάζοντας τον Θεό μέσω της μελέτης του νόμου και της αγγελικής υμνωδίας. «Κύριε, αγάπησα». Της Εκκλησίας· εννοεί όμως και τον οίκο της σάρκας, στον οποίο η ψυχή κατοικεί με καθαρότητα. «Και τον τόπο». Της Σιών και της αναστάσεως· διότι αυτοί είναι τόποι (ή τόπος) δόξας, αφού ο Κύριος κατασκήνωσε σε αυτούς. «Μη με συναπολέσεις». Εννοεί με τους Ιουδαίους και τους Έλληνες και όσους δεν δέχτηκαν τη σφραγίδα του Χριστού· απεύχεται δε ο Χριστός και τους Ιουδαίους ως ασεβείς. «Και με άνδρες». Των οποίων τα χέρια είναι γεμάτα αίμα, κυρίως των Ιουδαίων, οι οποίοι σκότωσαν τον Κύριο της δόξης. «Στα χέρια των οποίων». [Διότι ούτε γι' αυτό δεν μετανόησαν, επειδή ακόμη και τώρα δεν παύουν να χλευάζουν τον Χριστό· γι' αυτό μέχρι τη συντέλεια έχουν την ανομία στα χέρια τους]. «Η δεξιά τους». Διότι γέμισαν τα δεξιά τους χέρια με αργύρια και τα έδωσαν στον Ιούδα και στους στρατιώτες.

ΤΙΤΛΟΣ ΣΤ΄. — Περί της εκκλησίας, και του οίκου του Θεού, και του θυσιαστηρίου, και της ιερατικής θυσίας· και ότι δεν πρέπει να εμπορεύονται [να καπηλεύονται] μέσα στις εκκλησίες. «Το θυσιαστήριο θα είναι άγιο των αγίων· και καθένας που αγγίζει το θυσιαστήριο, θα αγιασθεί.» «Τις απαρχές των πρωτογεννημάτων της γης σου θα τις φέρεις στον οίκο του Θεού σου.» «Δεν θα ανεβείς με σκαλοπάτια στο θυσιαστήριό μου, ώστε να μην αποκαλύψεις την ασχημοσύνη σου πάνω σε αυτό.» «Θα τοποθετείς πάνω στην τράπεζά μου άρτο ενώπιόν μου παντοτινά.» «Καθένας που θα αγγίξει τη θυσία των ιερέων θα αγιασθεί.» «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Μίλησε στον Ααρών τον αδελφό σου, και να μην εισέρχεται οποιαδήποτε ώρα στο άγιο εσωτερικό του καταπετάσματος, ενώπιον του ιλαστηρίου.» «Εγώ όμως με το πλήθος του ελέους σου θα εισέλθω στον οίκο σου· θα προσκυνήσω προς τον άγιο ναό σου με τον φόβο σου, και τα λοιπά.» «Εν μέσω εκκλησίας θα σε υμνήσω. Οι φοβούμενοι τον Κύριο, αινέστε αυτόν.» «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου, και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου.» «Ένα πράγμα ζήτησα από τον Κύριο, αυτό θα αναζητήσω,» και τα λοιπά. «Προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του.» «Θα χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου.» «Στις εκκλησίες ευλογείτε τον Θεό, τον Κύριο, όσοι προέρχεστε από τις πηγές του Ισραήλ.» «Πόσο αγαπητά είναι τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων, ο βασιλιάς μου. Είναι προτιμότερη μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες.» «

«Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου», λέει ο Δαβίδ, «και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου», και «προσκυνήστε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του», και «προσκυνάτε στο άγιο όρος του». Άγιο, έμψυχο όρος του Θεού είναι η αγία Θεοτόκος, λογικά όρη του Θεού οι απόστολοι· «τα όρη σκίρτησαν σαν κριάρια, και οι βουνοί σαν αρνιά προβάτων». Τρίτος τρόπος, σύμφωνα με τον οποίο προσκυνούμε τα αφιερωμένα στον Θεό, εννοώ τα ιερά Ευαγγέλια και τα υπόλοιπα βιβλία· «διότι γράφτηκαν για τη δική μας νουθεσία, σε εμάς στους οποίους έφτασαν τα τέλη των αιώνων». Οι δίσκοι και τα ποτήρια, τα θυμιατά, οι λυχνίες και οι τράπεζες, είναι προφανές πως όλα αυτά είναι σεβάσμια· διότι πρόσεξε, όταν ο Βαλτάσαρ χρησιμοποίησε τα ιερατικά σκεύη για να υπηρετηθεί ο λαός, πώς κατέλυσε ο Θεός τη βασιλεία του.

Γι' αυτό: «Εμίσησα εκκλησία», δηλαδή συνάθροιση «πονηρευομένων και μαζί με ασεβείς δεν θα καθίσω», αλλά: «Θα νίψω τα χέρια μου ανάμεσα σε αθώους» πρώτα και θα καθαριστώ και έπειτα έτσι «θα κυκλώσω το θυσιαστήριό σου για να ακούσω τη φωνή της αινέσεώς σου». Διότι πρέπει αυτοί που παραστέκονται στο θυσιαστήριο να έχουν αθώα τα χέρια τους και, όσο είναι εφικτό, καθαρή την καρδιά, και με χείλη αγνά να μεταδίδουν τα θαυμάσια του Θεού. «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου», του αισθητού καθώς και του νοητού, στους οποίους εσύ ευαρεστείσαι να κατοικείς, εξαιτίας της ευπρέπειας. «Μην καταστρέψεις μαζί με τους ασεβείς την ψυχή μου, και μαζί με άνδρες αιμάτων τη ζωή μου, στα χέρια των οποίων υπάρχουν ανομίες, και η δεξιά τους γέμισε από δώρα». Με αυτούς δεν επέλεξα να καθίσω, αλλά απέφυγα τη συνάθροισή τους, ώστε να μην χαθώ μαζί τους. «Εγώ όμως πορεύθηκα με ακακία, λύτρωσέ με, Κύριε, και ελέησέ με». «Το πόδι μου στάθηκε σε ευθύτητα» στα δικά σου προστάγματα, και από εδώ και στο εξής λοιπόν «στις εκκλησίες θα σε ευλογήσω, Κύριε», δηλαδή, στις συναθροίσεις θα σε κηρύξω και θα σε μεγαλύνω, Κύριε.

Αλλά βέβαια, τρέχοντας με «αγαλλόμενο πόδι» προς τα εγκαίνια αυτού του ιερού ναού, ας πούμε τα εξής: «Ευφράνθηκα με εκείνους που μου είπαν: Στον οίκο του Κυρίου θα πορευτούμε». Και: «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου»· διότι με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με τον άγιο Ησαΐα, και τα νησιά των εθνών εγκαινιάζονται για τον Θεό, μεταβαίνοντας από την ασέβεια στην ευσέβεια.

Ας εξεταστεί δε και εδώ η ασέβειά τους: κατά τις καθιερώσεις και τα εγκαίνια των ιερών οίκων, αναπέμπονται ευχές και δεήσεις προς τον Θεό από τους ιερουργούντες ιερείς, μέσω των οποίων ζητούν να καταπεμφθεί το Πανάγιο Πνεύμα, να αγιαστεί ο οίκος, και να πληρωθεί από αιώνιο φως. Να επιλέξει τον ναό για κατοικία Του, να τον καταστήσει τόπο σκηνώματος της δόξας Του και να τον στολίσει με τα θεία χαρίσματα. Να τον καταστήσει ιατρείο των παθών και φυγαδευτήριο των δαιμόνων, και να αναδειχθεί σε Άγιο των αγίων. Επί των οποίων ακολουθεί η χρίση με το θείο μύρο σε ορισμένα σημεία του ναού και η κατάθεση των ιερών λειψάνων των αγίων. Άραγε, λοιπόν, αυτοί της αντίθετης πλευράς θεωρούν το δικό τους δόγμα σύμφωνο με αυτά; Τα όσα ιερολογούνται εδώ και τα όσα τερατολογούνται από εκείνους έχουν καταστεί σύμφωνα και ακόλουθα μεταξύ τους; Και ποιος είναι τόσο παράφρων και ανόητος, ώστε να αποκαλεί τον ίδιο οίκο φυγαδευτήριο δαιμόνων και ταυτόχρονα κατοικητήριο δαιμόνων; Να αποδεικνύεται ο ίδιος άγιος και ταυτόχρονα μιαρός; Ή ότι το θείο Πνεύμα τον επισκιάζει και ταυτόχρονα το αντίθετο πνεύμα συχνάζει σε αυτόν; Πράγμα το οποίο αυτοί πρεσβεύουν, προχωρώντας πέρα από κάθε ανοησία και φρενοβλάβεια.