Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 26:1

Ο καθένας τους, λοιπόν, ξεπερνά τον άλλον στις δικές του κακίες, αλλά κοινό τους στίγμα είναι το ότι εξαιτίας της αιρέσεώς τους είναι χριστομάχοι και δεν ονομάζονται πλέον Χριστιανοί, αλλά μάλλον Αρειανοί. Ιδού, για αυτά τα πράγματα έπρεπε να κατηγορούνται· διότι είναι ξένα προς την εν Χριστώ πίστη. Αλλά αυτά τα αποκρύπτουν για τον εαυτό τους, και δεν είναι καθόλου παράξενο αν, έχοντας τέτοιο φρόνημα και όντας μπλεγμένοι σε τέτοιες κακίες, καταδιώκουν και αναζητούν αυτούς που δεν συμπράττουν με την ασεβέστατη αίρεσή τους. Και όταν μεν τους εξοντώνουν χαίρονται, όταν όμως δεν πετυχαίνουν όσα εύχονται, λυπούνται και νομίζουν ότι αδικούνται, όταν, όπως προείπα, βλέπουν να ζουν εκείνοι που επιθυμούν να πεθάνουν. Είθε να αδικούνται με αυτόν τον τρόπο, ώστε οι ίδιοι μεν να εξασθενούν μέσα στις αδικίες τους, και όσοι καταδιώκονται από αυτούς να ευχαριστούν τον Κύριο και να επαναλαμβάνουν τα λόγια του εικοστού έκτου ψαλμού: «Ο Κύριος είναι το φως μου και ο σωτήρας μου· ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου· από ποιον θα δειλιάσω; Όταν πλησίασαν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάγουν τις σάρκες μου, οι διώκτες μου και οι εχθροί μου, αυτοί εξασθένησαν και έπεσαν»· και πάλι στον τριακοστό ψαλμό: «Έσωσες την ψυχή μου από τις θλίψεις, και δεν με παρέδωσες στα χέρια των εχθρών· έστησες τα πόδια μου σε ευρύχωρο τόπο».

Να μη φοβάστε, λοιπόν, τους πειρασμούς που μας επιφέρει ο διάβολος, ακόμη κι αν είναι ποικίλοι, διότι είναι γραμμένο: «Υιέ μου, αν προσέρχεσαι για να δουλέψεις στον Κύριο, προετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμούς». Και με την υπομονή της καρδιάς να αναμένεις τη βοήθεια του Θεού· διότι Εκείνος είναι μεγαλύτερος από τον διάβολο που σε πολεμά, καθώς λέγεται πολλές φορές: «Μεγαλύτερος είναι Αυτός που βρίσκεται μέσα μας, παρά εκείνος που βρίσκεται στον κόσμο»· και ο Ψαλμωδός λέει: «Δεν θα φοβηθώ τα κακά, διότι Εσύ είσαι μαζί μου». Και: «Ο Κύριος είναι το φως μου και ο Σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ;» Και, «Αν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, η καρδιά μου δεν θα φοβηθεί». Και, «Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω άφοβα τους εχθρούς μου». Δεν πρέπει, λοιπόν, εκείνος που δουλεύει στον Κύριο να ολιγοπιστεί, νομίζοντας ότι ο Κύριος δεν τον υπερασπίζεται πάντοτε· διότι ο Ίδιος έχει πει: «Δεν θα σε αφήσω, ούτε θα σε εγκαταλείψω». Και εφόσον έθεσες Αυτόν ως καταφύγιό σου, «δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα αγγίξει την κατοικία σου» και τα εξής. Γι' αυτό σας παρακαλώ, αδελφοί, να μην ενδώσουμε καθόλου στον πονηρό, ούτε να οδηγήσουμε στον θάνατο τους εαυτούς μας εξαιτίας οποιασδήποτε ηδονής, αλλά, έχοντας στον νου μας τα αγαθά που μας περιμένουν στους ουρανούς, ας τα περιφρονήσουμε όλα αυτά. Ας μη φανούμε, λοιπόν, περίγελος, εμείς που καυχηθήκαμε για εκείνους που προηγήθηκαν από εμάς.

Συγχωρήστε με πρώτα να παρατηρήσω αυτά και τα παρόμοιά τους, και έπειτα να σας εξηγήσω πώς ανέβλεψα. Γεννήθηκα μεν πριν από καιρό, αλλά τώρα για πρώτη φορά εισήλθα στον κόσμο ως προς την αίσθηση της όρασης. Άκουσα τον προφήτη να ανακράζει: «Από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων αναλογικά αναγνωρίζεται ο Δημιουργός τους». Εγώ μέσω των κτισμάτων, και εσείς μέσω των δικών μου οφθαλμών αναλογικά να αναγνωρίσετε τον δημιουργό. Γιατί μου υπόσχεστε περιουσία χρημάτων; Δεν πουλώ το δώρο, δεν καπηλεύομαι την ανάβλεψη των οφθαλμών μου. Είναι προτιμότερο να επαιτώ με ευγνωμοσύνη, παρά να πλουτώ με κακόβουλο τρόπο. Στο εξής πλέον δεν επαιτώ· διότι έλαβα τον λύχνο του σώματος, που άναψε για μένα προκειμένου να εργάζομαι. Δεν επαιτώ λοιπόν πια, αλλά καλλιεργώ τη γη· δεν ζητώ πια ελεημοσύνη, αλλά διεκδικώ μισθό· δεν ψηλαφώ πλέον τη γη με το ραβδί, αλλά κλαδεύω την άμπελο με το δρεπάνι· δεν μαζεύω πια αργύρια, αλλά θερίζω δεμάτια· δεν περισφίγγω πια επάνω μου τον δισάκο, αλλά σέρνω άμαξα· δεν λαμβάνω πια κλάσματα άρτου, αλλά μεταφέρω σιτάρι· δεν φωνάζω πια στενάζοντας: «Δώστε σε αυτόν που δεν έχει το φως», αλλά κράζω με δυνατή φωνή: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ;» Ακούγοντας αυτά οι αντιλέγοντες Ιουδαίοι, καθώς τον είδαν όχι μόνο να έχει ιαθεί, αλλά και να συνηγορεί υπέρ του θαύματος, τον πλησίασαν ρωτώντας τον και πάλι: «Πώς ανέβλεψες; Τι σου έκανε εκείνος ο άνθρωπος, και επιμένεις στο γεγονός;»

Ψαλμός του Δαβίδ, πριν χριστεί. ΚΣΤ΄. Υπόθεση. Ο ψαλμός περιέχει κατήχηση κατά των εχθρών, γνωστή από όσα έχει ήδη λάβει από τον Θεό, και αίτηση για νέα αγαθά μετά από εξομολόγηση. Η δε φράση «πριν χριστεί» σημαίνει το εξής: ότι, επειδή προείδε μέσω του θείου Πνεύματος πως θα χριστεί μεν βασιλιάς, αλλά θα περιπέσει σε πειρασμούς, διαβεβαιώνει ότι, αφού ζωστεί καλά τη μέση του με ανδρεία, πρόκειται να αντισταθεί σθεναρά απέναντι στους κινδύνους.

Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο Σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Αναδεικνύεται ανώτερος των αντίθετων δυνάμεων, έχοντας αντλήσει θάρρος από το φως του Κυρίου. «Φωτιζόμενος από εσένα», λέγει, «αψηφώ όλους ανεξαιρέτως εκείνους που με πολεμούν». «Όταν πλησίαζαν εναντίον μου οι κακοποιοί». «Προσήλθαν μεν», λέγει, «θέλοντας να με καταστρέψουν, έπαθαν όμως οι ίδιοι αυτό που ήλπιζαν να πράξουν».

Ο α΄ και ο β΄ είναι ανεπίγραφοι· ο δε τρίτος, «Όταν διέφευγε από το πρόσωπο του Αβεσαλώμ του υιού του»· ο ρμβ΄, «Όταν ο υιός του τον καταδίωκε»· ο ε΄, «Υπέρ της κληρονομούσης»· ο ς΄ και ο ια΄, «Υπέρ της ογδόης»· ο ζ΄, «Υπέρ των λόγων του Χουσί, υιού του Ιεμενή»· οι η΄, π΄ και πγ΄, «Υπέρ των ληνών»· ο θ΄, «Υπέρ των κρυφίων του υιού»· ο με΄, «Υπέρ των κρυφίων»· ο ιε΄, «Εις στηλογραφίαν»· οι ις΄ και πε΄, «Προσευχή»· ο ιζ΄, «Όταν τον έσωσε ο Κύριος από το χέρι όλων των εχθρών του»· ο κα΄, «Υπέρ της εωθινής αντιλήψεως»· ο κγ΄, «Της μιας Σαββάτων»· ο κς΄, «Πριν από το χρίσμα»· ο κη΄, «Εξοδίου σκηνής»· ο κθ΄, «Του εγκαινισμού του οίκου»· ο λ΄, «Εκστάσεως»· ο λα΄, «Συνέσεως»· ο λγ΄, «Όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ»· ο λε΄, «Στον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ»· ο λζ΄, «Εις ανάμνηση περί του Σαββάτου»· ο μδ΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων, στους υιούς Κορέ, εις σύνεσιν, ωδή υπέρ του αγαπητού»· ο ξη΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων»· ο οθ΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων, μαρτύριο υπέρ του Ασσυρίου»· ο ν΄, «Όταν ήλθε προς αυτόν ο Ναθάν ο προφήτης, αφού είχε εισέλθει στη Βερσαβεέ»· ο να΄, «Όταν ήλθε ο Δωήκ ο Ιδουμαίος και ανήγγειλε στον Σαούλ και του είπε: Ήλθε ο Δαβίδ στον οίκο του Αβιμελέχ»· ο νβ΄, «Υπέρ Μαελέθ»· ο νγ΄, «Όταν ήλθαν οι Ζιφαίοι και είπαν στον Σαούλ: Δεν κρύβεται ο Δαβίδ σε εμάς;».

Και θάνατο πάλι την ονόμασε ο Δαβίδ λέγοντας: «Τίμιος ενώπιον του Κυρίου είναι ο θάνατος των οσίων του». Είδες πώς και ύπνο, και κοίτη, και κλίνη, και θάνατο την παρουσίασε η θεία Γραφή; Την ονόμασε δε θάνατο, διότι εκείνος που πέθανε έχει δικαιωθεί από την αμαρτία. Διότι, όπως ακριβώς δεν είναι δυνατόν να επιστρέψει στη ζωή ο νεκρός και να αμαρτήσει πλέον, έτσι ούτε εκείνος που έχει αξιωθεί αυτής της κατάστασης είναι δυνατόν να στραφεί προς τα πίσω, αλλά λέει μαζί με τον Δαβίδ: «Ο Κύριος είναι φωτισμός μου και σωτήρας μου· ποιον θα φοβηθώ;», και μαζί με τον Παύλο: «Διότι, είτε ζούμε είτε πεθαίνουμε, του Κυρίου είμαστε», και πάλι: «Ζω δε, όχι πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Και αυτό που τώρα ζω στη σάρκα, το ζω με την πίστη». Αφού έφθασαν σε αυτήν την τελειότητα οι άγιοι, περιφρόνησαν τον κόσμο και δεν θεωρούσαν ηδονή την ηδονή αυτού του κόσμου. Οι δε μάρτυρες περιφρόνησαν τα βασανιστήρια.

Για τον λόγο αυτό και ο σοφότατος Παύλος, ευχόμενος σε κάποιους, γράφει στην επιστολή του: «Και η ειρήνη του Χριστού, η οποία υπερβαίνει κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας». Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει το να μην ταράζεται η καρδιά. «Πιστεύετε στον Θεό, και σε εμένα πιστεύετε». Μετατρέπει σε οπλίτη εκείνον που πριν ήταν δειλός, και προτρέπει, μέσα από τις δυσκολίες και από τον φόβο των τραυμάτων, να επιδεικνύεται η ετοιμότητα της πίστης. Διότι με αυτόν τον τρόπο σωζόμαστε, και όχι διαφορετικά, σύμφωνα με εκείνο που ψάλλεται στους Ψαλμούς: «Ο Κύριος είναι φωτισμός μου και σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω;» Διότι, όταν υπερμαχεί και μας υπερασπίζεται ο Παντοδύναμος Θεός, ποιος θα μπορούσε να μας βλάψει; Και ποιος θα μπορούσε να φτάσει σε τέτοιο σημείο ισχύος, ώστε να υποτάξει τους εκλεκτούς και να τους υποβάλει στα δεινά της δικής του κακίας; Ή ποιος θα τολμούσε να καθυποτάξει και να αιχμαλωτίσει εκείνους που φέρουν τη θεία πανοπλία; Η πίστη λοιπόν είναι όπλο αδιάρρηκτο και ευρύ, το οποίο αποτρέπει τη δειλία που προέρχεται από τη σκέψη ότι μπορεί να πάθει κανείς κάτι κακό, και καθιστά εντελώς ανενεργά και παντελώς ανώφελα για εκείνους που μας πειράζουν τα βέλη της πονηρίας τους.

Όταν πιστεύουμε ότι «με τον Θεό θα επιδείξουμε δύναμη, σύμφωνα με το γεγραμμένο, και αυτός θα εξουδενώσει αυτούς που μας θλίβουν.» Έχοντας τέτοια διάθεση, είπε κάποιος από τους αγίους προφήτες: «Ιδού, ο Κύριος με βοηθάει· ποιος θα μου κάνει κακό;» Ψάλλει εξάλλου κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου· ποιον θα φοβηθώ;» και τα λοιπά.

ΨΑΛΜΟΣ ΚΣΤ΄. <Ψαλμός του Δαβίδ, πριν χρισθεί.> (A f. 145) Ο προκείμενος σε εμάς ψαλμός θα εφαρμοστεί βέβαια και στο πρόσωπο του νέου λαού, ο οποίος έχει τελειωθεί μέσω της πίστεως στον Χριστό. Διότι παρουσιάζεται εδώ να δείχνει πνευματική ανδρεία, έχοντας στηρίξει την ελπίδα για όλα τα αγαθά στον Χριστό, επιδεικνύοντας μάλιστα το ακατάβλητο στους κόπους, και παρακαλώντας να κατευθύνεται από τους νόμους του Χριστού και να οδηγείται σε ευθεία οδό. Θα μπορούσε δε να εφαρμοστεί ο ίδιος ψαλμός, καθόλου παράλογα, και στο πρόσωπο του θεσπέσιου Δαβίδ, από τον οποίο και έχει συντεθεί πριν χρισθεί βασιλιάς. Διότι, έχοντας προγνωρίσει τα μέλλοντα μέσω του φωτισμού του Πνεύματος, και γνωρίζοντας καλά ότι θα προχειριστεί για να βασιλεύσει επί του Ισραήλ, αλλά και ότι θα περιπέσει οπωσδήποτε σε απροσδόκητους πειρασμούς, σε πολέμους και μάχες, και στα κύματα των περιστάσεων (αφού είναι πολλοί αυτοί που ανεμπόδιστα επιβουλεύονται τους τόσο λαμπρούς, σχεδόν αναζώνεται από πριν), και βλέποντας τα μελλοντικά ως ήδη παρόντα και ενεστώτα, και προετοιμάζοντας την καρδιά του για τις δοκιμασίες, καθιστώντας άρρηκτο όπλο τη βοήθεια του Θεού, και προσδοκώντας ότι οπωσδήποτε θα υπερισχύσει εκείνων που τον πολεμούν, αναπέμπει την προσευχή. <Διότι με έκρυψε στη σκηνή του, σε ημέρα συμφορών μου με σκέπασε, κ.τ.λ.>

Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;» Διότι τίποτα απολύτως στον κόσμο δεν θα μπορούσε να μας παρασύρει στη δειλία, εάν, ακολουθώντας τα ίχνη της αρετής των αγίων, έχουμε το ίδιο φρόνημα με εκείνους, δείχνοντας ανδρεία και λέγοντας: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο Σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ;»

«Ο Κύριος είναι υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω;» —«Ελάτε λοιπόν, ας αγαλλιάσουμε στον Κύριο», σύμφωνα με τα γεγραμμένα, «ας αλαλάξουμε στον Θεό τον σωτήρα μας». Διότι μας καλεί και τώρα ο καιρός σε μια τριπόθητη εορτή. Και επειδή ο απεχθής σε όλους θάνατος καταργήθηκε με τη δύναμη του Χριστού, και η παλαιά δεινή και δυσάλωτη φθορά αναιρέθηκε μέσω της αναστάσεώς Του, ελάτε να απευθύνουμε ένα μεγάλο και διαπεραστικό κήρυγμα σε όλους παντού λέγοντας: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη». Και ποιος άραγε θα μπορούσε να είναι πάλι ο τρόπος της αγαλλιάσεως για εκείνους που έχουν επιλέξει αυτό εν Χριστώ; Εκείνος που είναι ο πλέον πρέπων, το να απομακρυνθούμε δηλαδή το συντομότερο από την πλέον γεώδη και χαμερπή ηδονή, και γενικότερα από κάθε σαρκική επιθυμία· και να επιλέξουμε αντ' αυτών όσα ανήκουν στην ανώτερη μοίρα, και στρέφοντας τον νου μας στα καλύτερα από εκείνα, να σπεύσουμε να εκπληρώσουμε, και μάλιστα με πολλή προθυμία, αυτό που ειπώθηκε σε εμάς καλά και ορθά από τη φωνή του μακαρίου Παύλου: «Λησμονώντας τα όσα βρίσκονται πίσω, και επεκτεινόμενοι σε όσα βρίσκονται μπροστά». Επομένως, ας παραχωθούν σε βαθιά λήθη τα παρελθόντα· και αφού απομακρυνθούμε από την παλαιότερη απερισκεψία, ας επεκταθούμε προς τα εμπρός· δηλαδή, ας σπεύσουμε να πορευτούμε προς την τελειότητα ως προς τη φρόνηση.

Το να είναι κανείς ήδη περιφανής μέσα στη δόξα, σε ποιους από τους αθλητές νομίζεις ότι ταιριάζει περισσότερο; Σε αυτούς που αγωνίζονται σωστά και είναι καλά γυμνασμένοι, και για τους οποίους έχει αξία το να νικούν, ή σε αυτούς που διασκορπίζονται με τον πιο ευχάριστο τρόπο στις τρυφές, και έχουν προτιμήσει τη ζωή της ραστώνης από την άριστη ζωή; ΠΑΛΛ. Και πώς ή από πού να υπάρχει αμφιβολία, ότι ελάχιστα θα ταίριαζε η νίκη σε όσους πάσχουν από ραθυμία, ενώ το να μπορούν να επικρατούν ταιριάζει στους ικανότερους; ΚΥΡ. Άραγε λοιπόν θα πούμε ότι τους ταιριάζει προς απόκτηση δόξας, σε αυτούς που απορρίπτουν την αναγκαιότητα του κόπου, ενώ επιλέγουν να ζουν με άνεση και να απολαμβάνουν τις τρυφές; ΠΑΛΛ. Βεβαίως όχι. ΚΥΡ. Επομένως, το να ευδοκιμούν θα συνοδεύει εκείνους που είναι σε ύψιστο βαθμό φιλόπονοι, και χωρίς αγώνες κανένας δεν θα μπορούσε να κατορθώσει να γίνει περιφανής. ΠΑΛΛ. Είναι βέβαιο. ΚΥΡ. Πρέπει λοιπόν να προχωρήσουμε, Παλλάδιε, κατευθείαν προς τα όσα επαινούνται, και να επιμεληθούμε την ανδρεία που οδηγεί στην αρετή, και την υπέρτατη ευψυχία που θαυμάζεται από τη θεόπνευστη Γραφή, και η οποία είναι δοκιμασμένη και αγαπητή στις ψυχές των αγίων. Γι' αυτόν τον λόγο και ο θεσπέσιος Δαβίδ, απευθυνόμενος σε αυτούς που έχουν προσκολληθεί σε αυτό με πολλή προθυμία, τους παρακινούσε λέγοντας: «Να φέρεστε με ανδρεία, και ας κραταιώνεται η καρδιά σας, όλοι εσείς που ελπίζετε στον Κύριο». Επειδή μάλιστα το είχε κατορθώσει αυτό ο ίδιος πριν από τους άλλους, σεμνύνεται για τον εαυτό του και λέει: «Ο Κύριος είναι φωτισμός μου και Σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ;»

«Κύριος υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον να δειλιάσω;» Διότι είναι αμέτρητα τα σκάνδαλα γύρω μας, και ένα πλήθος δαιμόνων, μεγαλύτερο νομίζω από κάθε αριθμό, μας εξωθεί στην αμαρτία. Επιπλέον, μας προσβάλλει η διόλου ευκαταφρόνητη αγριότητα των έμφυτων ηδονών, η φιλαργυρία και η αλαζονεία, καθώς και οι φθόνοι που γειτονεύουν με τον φόνο, το μίσος και οι καταλαλιές, και ποιο άλλο από τα παρόμοια κακά δεν μας βρίσκει. Όμως, εκείνοι που παρασύρονται εύκολα, χωρίς καν να αγγίξουν, τρόπον τινά, με την άκρη του δακτύλου τους την ανάγκη να υπομείνουν γενναία αυτές τις καταστάσεις, παραχωρούν αμέριμνα τη νίκη στους εχθρούς και, σαν «μισοβρασμένο τεύτλο», κατά τη ρήση του προφήτη, είναι σαν να έχουν ριφθεί στη γη, υποκύπτοντας αμαχητί στα πόδια της φαυλότητας. Αντιθέτως, οι φιλάρετοι και οι αγαθοί, οι οποίοι επιθυμούν την άνωθεν δόξα και διακαώς ποθούν να μετάσχουν στην αιώνια ζωή, αντιμετωπίζουν με τη μέγιστη γενναιότητα και τόλμη τις επιθέσεις των ιδίων τους των παθών, νεκρώνοντας τη σάρκα και αντιστεκόμενοι σθεναρά στις κινήσεις που ενυπάρχουν σε αυτήν και προέρχονται από αυτήν.

ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ ΚΣΤ΄. Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου· ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι υπερασπιστής της ζωής μου· από ποιον θα δειλιάσω; Και γι' αυτό, τι διδάσκει το προφητικό Πνεύμα; Το πώς αρμόζει σε εκείνον που είναι αφιερωμένος στον Θεό να τον ευχαριστεί, και τι πρέπει να ζητά από τον Θεό. Ο δε λόγος περιέχει ευχαριστία.

Δικαιολογημένα, λοιπόν, ούτε ψαλμός, ούτε ωδή, ούτε κάτι παρόμοιο δεν έχει επιγραφεί: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου· ποιον θα φοβηθώ;». Εκείνος, βέβαια, του οποίου η ψυχή κυλιέται μέσα στη νύχτα και το σκοτάδι, μην ξέροντας πού κατευθύνεται και πώς σκοντάφτει, θα φοβηθεί αμέτρητα κακά, σαν να τα επισύρει ολοκληρωτικά πάνω του· γι' αυτό, υποψιαζόμενος κάθε φόβο, καταπτοείται και φτάνει στο σημείο να αρνηθεί την ομολογία του προς τον Θεό. Αντίθετα, εκείνος που έχει φωτιστεί στα μάτια της ψυχής του από την έλλαμψη του Κυρίου, πρώτα απ' όλα αντικρίζει τον ίδιο τον πρόμαχο και σωτήρα του, αναγνωρίζοντας πόσο μέγας είναι· έπειτα, έχοντας διαπιστώσει στην πράξη ότι ο Δεσπότης και Κύριος των πάντων έχει καταστεί γι' αυτόν ασπίδα και όπλο ακαταμάχητο και υπερασπιστής, παραμένει ατάραχος. Και, επειδή διατηρεί τα μάτια της ψυχής του ατάραχα και φωτισμένα, βλέπει όλους τους εχθρούς του —είτε τους ανθρώπους που αγνοούν τον Θεό είτε τις αόρατες και πονηρές δυνάμεις— στερημένους από έναν τόσο μεγάλο σωτήρα και βοηθό, και τους θεωρεί σαν να έχουν ήδη πέσει. Γι' αυτό περιγελά κάθε επιβουλή τους, αντλώντας θάρρος από τον δικό του υπέρμαχο. Γι' αυτό λέει: Εάν δεν παρίστατο σε εμένα ένας τόσο μεγάλος βοηθός, ο οποίος να φωτίζει την ψυχή μου και να υπερασπίζεται τη ζωή μου, δικαιολογημένα θα φοβόμουν τις αρχές και τις εξουσίες και τους κοσμοκράτορες αυτού του σκότους, και τα πνεύματα της πονηρίας, καθώς και εκείνους που υποκινούνται από αυτά και ξεσηκώνονται εναντίον των αθλητών του Θεού.

Διότι αυτοί θα ήταν ικανοί να ταράξουν την ψυχή μου, εάν δεν ήταν φωτισμένη· επειδή όμως ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων, ο Υιός του Θεού, είναι φωτισμός, και ο ίδιος είναι και σωτήρας μου, ευλόγως θα μπορούσα να πω: Ποιον θα φοβηθώ;

Διότι δεν θα δώσω σημασία σε κανέναν από τους τόσους εχθρούς, ούτε θα δειλιάσω απέναντι σε κανέναν από αυτούς, αντλώντας θάρρος από τον υπερασπιστή της ζωής μου. Και πάλι εδώ θα παρατηρήσεις ότι η φράση «Σωτήρ μου», στο εβραϊκό κείμενο, περιέχει το όνομα του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού με τους ίδιους εβραϊκούς χαρακτήρες με τους οποίους θα έγραφε κανείς το όνομα Ιησούς.

Σε ορισμένα χειρόγραφα υπάρχει η επιγραφή: Ψαλμός του Δαβίδ πριν χρισθεί. Ένα πράγμα ζήτησα από τον Κύριο, και αυτό θα επιζητήσω: το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, το να θεωρώ την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκέπτομαι τον ναό του. Το κάλλος του Κυρίου, η ευπρέπεια και η τερπνότητα θεωρούνται στον οίκο του Θεού, δηλαδή στην Εκκλησία του, μέσω των θεόπνευστων και ιερών διδασκαλιών, στις οποίες υπάρχει το αληθινό κάλλος του λόγου και η αληθινή ευπρέπεια, με την οποία και ο ίδιος ο Θεός τέρπεται και αναστρέφεται. Δεν θα έκανες λάθος, εξάλλου, αν ονόμαζες ευπρέπεια και τον σώφρονα και σεμνό βίο, καθώς και όλη την ενάρετη διαγωγή εκείνων που διαπρέπουν στη θεοσέβεια.

ΛΣΤ΄. Πάλι θα σου υπενθυμίσω τους φωτισμούς, σταχυολογώντας τους πολλές φορές από τα θεία λόγια. Διότι και εγώ ο ίδιος θα αισθανθώ μεγαλύτερη χαρά με την ανάμνησή τους (άλλωστε, τι είναι πιο γλυκό από το φως, για εκείνους που έχουν γευθεί το φως;) και εσένα θα σε καταυγάσω με όσα θα λεχθούν. «Φως ανέτειλε για τον δίκαιο», και η σύντροφός του, η ευφροσύνη· και «στους δικαίους υπάρχει φως παντοτινά». «Εσύ φωτίζεις θαυμαστά από τα αιώνια όρη», λέγεται προς τον Θεό· εννοώντας, νομίζω, τις αγγελικές δυνάμεις, οι οποίες συνεργάζονται μαζί μας για τα ανώτερα. «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου· ποιον θα φοβηθώ;» Άκουσες τον Δαβίδ να τα λέει αυτά· και άλλοτε μεν να ζητά να του αποσταλεί το φως και η αλήθεια, άλλοτε δε να ευχαριστεί, επειδή έχει μετάσχει και σε αυτό, με το να σημειωθεί πάνω του το φως του Θεού, δηλαδή με το να αποτυπωθούν και να γίνουν γνωστά τα σημεία της έλλαμψης που του δόθηκε. Ένα μόνο φως ας αποφεύγουμε: το γέννημα του πικρού πυρός. Ας μην πορευθούμε «στο φως της δικής μας φωτιάς, και στη φλόγα που εμείς ανάψαμε».

Του Δαβίδ, πριν χριστεί. Αναφέρεται στον Χριστό, διότι αυτός κατά σάρκα αναγνωρίζεται ως ικανός στα έργα. Το δε «πριν χριστεί», δηλαδή πριν από το πάθος, δόθηκε η προφητεία του. «Κύριος φωτισμός μου»: Ο Πατέρας προς τον Υιό, ως φως εκ φωτός και σωτήρας του κόσμου. Διότι αφότου ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση, δεν φοβάται τον φόβο των δαιμόνων, διότι αυτή η φωνή ανήκει με ακρίβεια στον Αδάμ. «Κύριος υπερασπιστής»: Διότι ο άνθρωπος δεν φοβάται πλέον τον διάβολο, αφότου έστειλε την απαρχή του στους ουρανούς και έχει τον Χριστό να τον υπερασπίζεται. «Εν τω εγγίζειν»: Τα τέκνα των Ιουδαίων, διότι ζητούσαν να καταπιούν τον Χριστό. Διότι έχει γραφτεί για όταν ο ασεβής καταπίνει τον φτωχό, αλλά σε εμάς δόθηκε να εσθίομεν τον Χριστό, ως πιστοί του Θεού. «Οι θλίβοντές με»: Τα τέκνα των Ιουδαίων, ενώ νόμιζαν ότι θα θλίψουν τον Χριστό, ασθένησαν στα σχέδιά τους και έπεσαν. Διότι δεν κατόρθωσαν τίποτα από όσα ήθελαν, διότι ο Θεός είναι απρόσιτος. «Εάν παρατάξηται»: Διότι εκείνοι που παρατάσσονται εναντίον του Θεού, πέφτουν. «Εάν επαναστή»: Εννοεί τον πόλεμο εναντίον του άδη και του διαβόλου, διότι ενώ ο διάβολος νόμιζε ότι πολεμά, καταπολεμήθηκε. Και το «εν ταύτη ελπιώ» το λέει έχοντας θάρρος, επειδή νικά. Γι' αυτό λέει: «Θαρσείτε, εγώ νενίκηκα τον κόσμον». «Μίαν ητησάμην»: Την ψυχή του Αδάμ, διότι για αυτήν ήρθα στη γη, λέει ο Χριστός.

Ε΄. Ας τους βοηθούμε λοιπόν, και ας τελούμε μνημόσυνα υπέρ αυτών. Διότι, εάν τα παιδιά του Ιώβ τα καθάριζε η θυσία του πατέρα τους, γιατί αμφιβάλλεις ότι, εάν προσφέρουμε και εμείς υπέρ των απελθόντων, προκύπτει για αυτούς κάποια παρηγοριά; Επειδή ο Θεός συνηθίζει να κάνει χάρη σε κάποιους για χάρη άλλων. Και αυτό το αποδείκνυε ο Παύλος λέγοντας: «Ώστε από πολλά πρόσωπα να εκφραστεί ευχαριστία υπέρ υμών, για το χάρισμα που μας δόθηκε μέσω πολλών». Ας μην αποκάμουμε λοιπόν να βοηθούμε τους απελθόντες και να προσφέρουμε προσευχές υπέρ αυτών· διότι βρίσκεται ενώπιόν μας η κοινή καθαρτήρια θυσία της οικουμένης. Γι' αυτό, με θάρρος δεόμαστε τότε υπέρ της οικουμένης, και τους μνημονεύουμε μαζί με τους μάρτυρες, μαζί με τους ομολογητές, μαζί με τους ιερείς. Διότι όλοι είμαστε ένα σώμα, έστω και αν ορισμένα μέλη είναι πιο λαμπρά από τα άλλα· και είναι δυνατόν από παντού να συγκεντρώσουμε γι' αυτούς συγχώρεση: από τις προσευχές, από τα δώρα που προσφέρονται υπέρ αυτών, από εκείνους που μνημονεύονται μαζί τους. Γιατί λοιπόν θλίβεσαι, και γιατί θρηνείς, εφόσον είναι δυνατόν να συγκεντρώσεις τόση συγχώρεση για τον απελθόντα; Μήπως επειδή εσύ έμεινες έρημος και έχασες τον προστάτη σου; Αλλά ποτέ να μην το πεις αυτό· διότι δεν έχασες τον Θεό. Επομένως, εφόσον έχεις Αυτόν, Αυτός θα είναι για σένα ανώτερος και από σύζυγο και από πατέρα και από παιδί και από κηδεμόνα· διότι και όταν εκείνοι ζούσαν, Αυτός ήταν που τα ενεργούσε όλα. Αυτά λοιπόν να σκέφτεσαι, και να λες σύμφωνα με τον Δαβίδ: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ;»

Επειδή και ο Δαβίδ δεν τον αποκαλεί παντού με τον ίδιο τρόπο, ούτε με βάση τις ίδιες ιδιότητες· αλλά όταν μεν ομιλεί περί πολέμου και νίκης, λέει: «Θα σε αγαπήσω, Κύριε, η ισχύς μου, ο Κύριος είναι υπερασπιστής μου»· όταν δε ομιλεί περί απαλλαγής από θλίψη και από τον ζόφο που τον είχε κυριεύσει, λέει: «Ο Κύριος είναι φωτισμός μου και Σωτήρας μου»· και άλλοτε τον ονομάζει με βάση τη φιλανθρωπία, άλλοτε με βάση τη δικαιοσύνη, και άλλοτε με βάση την αδέκαστη κρίση, ανάλογα με τις εκάστοτε περιστάσεις. Έτσι λοιπόν και ο Παύλος, αρχίζοντας εδώ, τον αποκαλεί με βάση τη φιλανθρωπία του, λέγοντας: «Ο Θεός των οικτιρμών»· δηλαδή, εκείνος που επέδειξε τόσο μεγάλους οικτιρμούς, ώστε να μας ανασύρει από τις ίδιες τις πύλες του θανάτου.

«Για να επιφέρει ο Κύριος τα κακά επί του Αβεσσαλώμ.» «Εισήλθαν τέσσερις λεπροί και, με την ευδοκία του Θεού, φόβισαν ολόκληρο το στρατόπεδο της Συρίας.» «Ενδυναμώθηκε ο Εζεκίας και ανοικοδόμησε το γκρεμισμένο τείχος, και μίλησε στην καρδιά (του λαού) λέγοντας: Να έχετε δύναμη και θάρρος, μην πτοηθείτε μπροστά στον βασιλιά των Ασσυρίων και στο μεγάλο (του) έθνος, διότι μαζί μας είναι περισσότεροι από όσους είναι μαζί του. Μαζί του υπάρχουν σάρκινοι βραχίονες, ενώ μαζί μας είναι ο Κύριος ο Θεός μας· και ο λαός πήρε θάρρος.» «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον να φοβηθώ;» και τα λοιπά. «Δεν θα σωθεί βασιλιάς εξαιτίας της πολλής του δύναμης, ούτε ο γίγαντας,» και τα λοιπά. «Όλα μου τα οστά θα πουν: Κύριε, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου;» και τα λοιπά. «Δώσε μας βοήθεια στη θλίψη, διότι είναι μάταιη η σωτηρία που προέρχεται από άνθρωπο.» «Εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας· ας το πει τώρα ο Ισραήλ· εάν δεν ήταν ο Κύριος,» και τα λοιπά. «Φώναξα μέσα στη θλίψη μου προς τον Κύριο τον Θεό μου, και με εισάκουσε.» «Θα γίνω γι' αυτήν πύργος ολόγυρα, και θα γίνω η δόξα της.» «Και θα επιφέρω εκδίκηση σε όλους όσους τους ατιμάζουν.» «Μαζί μας είναι ο Θεός· μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε, και ακούστε έως τα πέρατα της γης.» «Ο Κύριος έγινε βοηθός μου, γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν σκληρή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν επρόκειτο να καταντροπιαστώ.» «Ο Κύριος είναι μαζί μου σαν ισχυρός μαχητής.» «

Ψαλμός 26. <Του Δαβίδ, πριν χριστεί.> Ο οποίος αρμόζει μεν στον Δαβίδ, αρμόζει όμως και σε κάθε άνθρωπο που έχει εμπιστοσύνη στον Θεό και λέγει με θάρρος: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω;» Έχοντας τον Θεό ως βοηθό, λέγει, δεν θα φοβηθώ κανέναν ορατό ή αόρατο εχθρό· εκείνοι μάλιστα θα με φοβηθούν εξαιτίας του ακαταμάχητου βοηθού μου. «Όταν πλησιάζουν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάγουν τις σάρκες μου», αυτοί μάλλον «ατόνησαν και έπεσαν», έχοντας μάθει από την εμπειρία το ακλόνητο του οχυρού μου. «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο» εχθρών, «δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου», εφόσον είναι ως απόρθητο και ασφαλισμένο οχυρό. «Εάν ξεσπάσει εναντίον μου», νοητός και αισθητός πόλεμος, «σε αυτήν εγώ στηρίζω την ελπίδα μου» την πεποίθηση. «Ένα ζήτησα» ως αίτημα «από τον Κύριο, το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, το να ατενίζω την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκέπτομαι τον άγιο ναό του», μήπως τυχόν οι θεοκάπηλοι τον κάνουν σπήλαιο ληστών. «Διότι με έκρυψε στη σκηνή του κατά την ημέρα των συμφορών μου, με σκέπασε σε απόκρυφο μέρος της σκηνής του, στηρίζοντας τα πόδια μου επάνω σε πέτρα» αδιάρρηκτης πίστεως. «Ύψωσε το κεφάλι μου πάνω από τους εχθρούς μου.

Αλλά πολλές φορές ο έρωτας πείθει τον εραστή να περιφρονεί τον φόβο και τους κινδύνους και να αποτολμά να προσεγγίσει το αγαπημένο· πράγμα το οποίο ίσως έπαθα και εγώ, τρέφοντας αγαθές ελπίδες προς τον Θεό, τον οποίο αφού και πάλι επικαλέστηκα για βοήθεια με εκτενή ικεσία, αποτόλμησα να επιδιώξω το ποθούμενο, λέγοντας: «Κύριος φωτισμός μου και σωτήρ μου· τίνα φοβηθήσομαι;»

«Ο Κύριος είναι υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω;» και τα εξής. Επικαλούμενοι σε βοήθεια τον τίμιο σταυρό του Χριστού και την άχραντη Μητέρα του, αποτολμούσαμε το έργο με θάρρος. Και πράγματι, με περίσκεψη, πολλή προσοχή και τη βοήθεια του Θεού, μέσα σε λίγες ημέρες, αφού λαξεύσαμε χωρίς κίνδυνο, με τη χάρη του Θεού, όλα τα επικίνδυνα και γεμάτα πολλή δυσκολία σημεία, τα προσπεράσαμε.

Άραγε αποκλείσαμε κάθε είσοδο στον πονηρό και καταστήσαμε τις ψυχές μας ναό του Παναγίου Πνεύματος, ή μάλλον τον ναό που οικοδομήθηκε για το Πανάγιο Πνεύμα (όπως διακηρύσσει ο μακάριος Παύλος: δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας;), τον διατηρήσαμε αδιάφθορο για να μην φθαρούμε; Διότι, αν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, ο ίδιος πάλι διαβεβαιώνει, θα τον φθείρει ο Θεός. Άραγε δεν μας εκλάπη το χάρισμα; Δεν υποδουλώθηκε η ελευθερία μας; Δεν ρυπάνθηκε η καθαρότητά μας, δεν αμαυρώσαμε την λαμπρότητα; Άραγε δεν προδώσαμε την ασφάλειά μας με την αμέλεια, αλλά ακόμη εκείνος που μας προστατεύει τηρεί τη φύλαξή του άγρυπνη και ακοίμητη; Ακόμη δεχόμαστε τις ψαλμωδίες των μυσταγωγών αγγέλων, οι οποίοι συνευφραίνονταν για την αναγέννησή μας και παραστέκονταν ως αδιάψευστοι μάρτυρες της διαθήκης μας με τον Θεό; Μακάριοι εκείνοι των οποίων συγχωρήθηκαν οι ανομίες και των οποίων σκεπάστηκαν οι αμαρτίες. Έχουμε ακόμη την παρρησία απέναντι στους εχθρούς, να τους απειλούμε λέγοντας: Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω; Έχουμε ακόμη το θάρρος να ψάλλουμε προς τον Κύριο: Έπραξα κρίση και δικαιοσύνη, μην με παραδώσεις σε αυτούς που με αδικούν, και, δεν θα φοβηθώ κακά, διότι εσύ είσαι μαζί μου;

Αφού γίνονταν αυτά, η θύρα του μοναστηριού άνοιγε, και ψάλλοντας όλοι μαζί αρμονικά το «Κύριος φωτισμός μου και Σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι; Κύριος υπερασπιστής της ζωής μου, από τίνος δειλιάσομαι;» και τα υπόλοιπα του ψαλμού, έβγαιναν όλοι από το μοναστήρι. Αφήνοντας πίσω τους συχνά έναν ή δύο ως φύλακες του μοναστηριού, όχι για να φυλάνε τα αποθηκευμένα πράγματα μέσα (διότι δεν υπήρχε σε αυτούς τίποτα που θα μπορούσαν να πάρουν κλέφτες), αλλά για να μην αφήσουν τον ευκτήριο οίκο αλειτούργητο. Και ο καθένας προμήθευε τροφή στον εαυτό του, όπως μπορούσε και όπως ήθελε. Ο μεν έφερνε άρτο ανάλογο με τις ανάγκες του σώματος, ο δε ξηρά σύκα, άλλος χουρμάδες, άλλος όσπρια βρεγμένα στο νερό, και άλλος τίποτα άλλο, παρά μόνο το ίδιο του το σώμα και το κουρέλι που φορούσε, και τρεφόταν, όποτε η φύση τον ανάγκαζε, με τα χόρτα που φύτρωναν στην έρημο. Και κανόνας για τον καθένα τους και νόμος που τηρούνταν από αυτούς απαράβατος ήταν το να μην γνωρίζει ο ένας για τον άλλον πώς ασκεί την εγκράτεια ή πώς περνά τη ζωή του ο άλλος.

Αλλά ας υπομείνουμε ακόμη λίγο, έστω και ελάχιστα, σας παρακαλώ, τιμιότατοι αδελφοί· ας σταθούμε ακλόνητοι στην πίστη· ας σταθούμε απτόητοι στις επιβουλές των αόρατων και ορατών πειρασμών· ας μην καταληφθούμε από ακηδία μπροστά στο διαρκές μέτρο της ζωής μας· ας μην υποκύψουμε στον καθημερινό πόλεμο του Βελίαρ. Ο Χριστός είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω άφοβα τους εχθρούς μου, όπως έχει γραφτεί: Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω όταν με πλησιάζουν οι κακοποιοί για να φάνε τις σάρκες μου; Εκείνοι που με θλίβουν και οι εχθροί μου, οι ίδιοι εξασθένησαν και έπεσαν· εμείς όμως σηκωθήκαμε και ανορθωθήκαμε.

Χρειάζεται να προφυλάσσουμε τη γλώσσα από τη ματαιολογία και να φρουρούμε τον οφθαλμό από επιβλαβή θεάματα, να προστατεύουμε την καρδιά από λογισμούς και να ασφαλίζουμε όλες τις αισθήσεις με τον φόβο του Θεού, να συμπεριφερόμαστε μεταξύ μας με μετριοφροσύνη, να συναναστρεφόμαστε ο ένας τον άλλον με απαρρησίαστη αγάπη, να ομιλούμε τα πρέποντα και να βλέπουμε τα ωφέλιμα, να ακούμε τα δέοντα, να ασχολούμαστε με τα συμφέροντα και να συλλογιζόμαστε τα θεία, ώστε με αυτόν τον τρόπο να χαιρόμαστε και να χαιρόμαστε μαζί με τους άλλους, εφαρμόζοντας τις εντολές του Θεού και διανύοντας με πνευματικό κέρδος τις ημέρες της επίγειας παροικίας μας, έχοντας τον Θεό βοηθό και αντιλήπτορα πολιτευόμενοι κατ' αυτόν τον τρόπο, καθώς και την πρεσβεία της αγίας Θεοτόκου ως κραταιά σκέπη, όπως και των προστατών μας των μεγάλων αγίων, του Προδρόμου και του Θεολόγου, των οποίων τα μοναστήρια και κατέχουμε. Και αν ο Θεός είναι μαζί μας, ποιος θα είναι εναντίον μας; Και αν ο Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μας, ποιον θα φοβηθούμε; Και αν έχουμε τη βοήθεια της Θεοτόκου και των αγίων, ποιος θα μας κυριεύσει; Κανείς απολύτως, αλλά και οι δαίμονες θα μείνουν μακριά μας και οι άνθρωποι θα μας επαινέσουν, οι εχθροί θα πτοηθούν και κανείς δεν θα μπορέσει να σταθεί απέναντί μας· αν όμως πράξουμε τα αντίθετα, τα αντίθετα θα μας συμβούν.

Κοπιάσατε, το ομολογώ, ταλαιπωρηθήκατε στα προηγούμενα, υπομείνατε πολλά, διανύσατε αρκετούς δρόμους αγώνων, ντροπιάσατε τον δόλιο, αποκρούσατε πολέμους, αποδιώξατε τις εμπαθείς προσκολλήσεις, απογυμνωθήκατε ως προς τα του κόσμου, σταυρωθήκατε ως προς τις επιθυμίες, φυλάξατε τις εντολές, τηρήσατε την πατρική πίστη, σταθήκατε απτόητοι μπροστά στους ανθρώπινους φόβους, ετοιμάσατε τις καρδιές σας, από αγάπη για τον Κύριο, μέχρι και για θάνατο. Όλα τα δικά σας είναι ευπρόσδεκτα και αξιέπαινα και ευάρεστα, όλα είναι αγιασμένα, πολυπόθητα και ουράνια. Αλλά ας υπομείνουμε ακόμη πολύ λίγο, σας παρακαλώ, τιμιότατοι αδελφοί. Ας σταθούμε ακλόνητοι στην πίστη, ας σταθούμε απτόητοι στις επιθέσεις των πειρασμών, τόσο των αοράτων όσο και των ορατών. Ας μην περιπέσουμε σε ακηδία στον επίμονο αγώνα της ζωής μας. Ας μην ενδώσουμε στον καθημερινό πόλεμο του Βελίαρ. «Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω κατά πρόσωπο τους εχθρούς μου», είναι γραμμένο. «Ο Κύριος είναι υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω; Όταν πλησίασαν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάνε τις σάρκες μου, οι διώκτες και οι εχθροί μου, εκείνοι εξασθένησαν και έπεσαν», ενώ εμείς σηκωθήκαμε και ανορθωθήκαμε.

Λοιπόν, ως αρνία του Χριστού, ποιμαίνεσθε θεοπρεπώς, κατασκηνώνοντας στις ζωηφόρες εντολές, τρεφόμενοι «επί ύδατος αναπαύσεως», κατά τον προφητικό λόγο, και οδηγούμενοι σε τρίβους δικαιοσύνης, ψάλλοντας όλοι μαζί εκείνο: «διότι και εάν πορευθώ εν μέσω σκιάς θανάτου, δεν θα φοβηθώ κακά, διότι εσύ είσαι μαζί μου». Διότι είμαι πεπεισμένος ότι, εάν δεν λυγίσουμε και δεν εκπέσουμε από την πνευματική και πατρομίμητη κατάσταση που μας έχει ανατεθεί και εφαρμόζεται, κανένα από τα νοητώς ή ορατώς συμβαίνοντα δυσχερή γεγονότα δεν θα μας κυριεύσει ή θα μας καταβάλει· «διότι εάν ο Θεός είναι μαζί μας, ποιος θα είναι εναντίον μας; Και εάν αυτός είναι ο υπερασπιστής μας, από ποιον θα δειλιάσουμε;». Και πώς δεν θα επιδαψιλεύσει ολοένα και περισσότερο κάθε επάρκεια, και σωματική και πνευματική, χαριτώνοντας, ενδυναμώνοντας, ευφραίνοντας και καθιστώντας σας θαυμαστούς κατά τον παρόντα κόσμο με τις πολλές και ποικίλες του μεγαλοδωρεές;

«Ο έχων ώτα ακούειν, ακουέτω.» Και αυτή η παραβολή μας διδάσκει να μην είμαστε δίψυχοι, ούτε να είμαστε προσηλωμένοι στη σάρκα και στον Θεό ταυτόχρονα, αλλά εάν πρόκειται να αναλάβουμε τον πόλεμο κατά των πονηρών δυνάμεων, να τις αντιμετωπίζουμε ως εχθρούς και αληθινά να αντιπαρατασσόμαστε απέναντί τους. Βασιλιάς λοιπόν είναι και η αμαρτία, η οποία βασιλεύει στο θνητό σώμα εμάς που την αποδεχόμαστε, αλλά ως βασιλιάς πλάστηκε και ο νους μας. Εάν λοιπόν πρόκειται να αντισταθεί στην αμαρτία, ας την πολεμήσει ολοψύχως. Διότι ο στρατός της είναι δεινός και φοβερός, και φαίνεται μεγαλύτερος και πολυπληθέστερος από εμάς. Διότι οι δαίμονες είναι στρατιώτες της αμαρτίας, οι οποίοι φαίνονται να κατέχουν αριθμό είκοσι χιλιάδων, έναντι των δικών μας δέκα χιλιάδων. Επειδή είναι ασώματοι, και συγκρινόμενοι με εμάς που είμαστε ένσαρκοι, φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη ισχύ. Αλλά και αν φαίνονται ισχυρότεροι, εμείς ωστόσο μπορούμε να αντιπαραταχθούμε. «Διότι με τη βοήθεια του Θεού», λέγει, «θα δείξουμε δύναμη», και: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο Σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου.» Έχει δώσει βεβαίως σε εμάς ο Θεός, ο οποίος σαρκώθηκε για χάρη μας, την εξουσία να πατούμε επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού.