Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 26:13

Εκείνη την πρωινή βοήθεια προς αυτήν κι εγώ επικαλούμαι: «Το πρωί θα εισακούσεις τη φωνή μου. Το πρωί θα παρασταθώ ενώπιόν σου», ώστε, βλέποντάς σε να ανασταίνεσαι σαν νυμφίος από τον θάλαμο του τάφου, «για να παραστήσεις στον εαυτό σου ένδοξη την εκκλησία», να πω υμνώντας μαζί με τους αγγέλους: «Παραστάθηκε η βασίλισσα εκ δεξιών σου». Για να το δω λοιπόν αυτό, «το πρωί θα παρασταθώ ενώπιόν σου και θα με δεις, ή θα δω»· διότι και τα δύο αναφέρονται. Εάν μεν είναι το «Θα με δεις», σημαίνει αντί του: Με είδες να ποιμαίνω, «θα με δεις» να βασιλεύω· με είδες να ψάλλω, «θα με δεις» να προφητεύω· με είδες να χτυπώ το λιοντάρι και την αρκούδα, «θα με δεις» να πατάσσω τον Γολιάθ και τους αλλοφύλους· με είδες στον παρόντα αιώνα να σε δοξάζω μαζί με τους προφήτες, «θα με δεις» στον μέλλοντα να ψάλλω μαζί με τους αγγέλους, τότε που «και ενώπιον αγγέλων θα σου ψάλλω». Εάν δε είναι το «Θα δω»: Είδα, λέει, τα πρόσκαιρα θλιβερά, όσες πολλές θλίψεις και κακά μου έδειξες· θα δω τα αιώνια αγαθά· «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου εν γη ζώντων». Είδα προφήτες, θα δω ευαγγελιστές· είδα να κατεβαίνεις από τον ουρανό, θα δω να αναβαίνεις.

«Νομοθέτησέ με, Κύριε, στην οδό σου». Εύχεται να του αποκαλυφθεί ο ευαγγελικός νόμος· διότι αυτός ακριβώς ήταν και η ευθεία οδός. «Και η αδικία διέψευσε τον ίδιο της τον εαυτό». Δηλαδή, εξασθένησε η αδικία που στρεφόταν εναντίον μας. «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων».

Και τα μεν αίματα τα έφερε επάνω στην κόκκινη χλαμύδα, τα δε αγκάθια στο στεφάνι, και το χειρόγραφο στο καλάμι, με το οποίο άλλοτε ο διάβολος μας κατέγραφε· ώστε, μαζί με τον θάνατο, να εξαφανίσει πλέον και αυτά, και να καθαρίσει την κτίση από αυτά. Και αντί μεν για τα αγκάθια να μας χαρίσει το ξύλο της ζωής, αντί δε για τα αίματα της αμαρτίας να καθαρίσει τη γη και τους πάντες με το δικό Του αίμα, και αντί για την κατάρα να μακαρίσει πλέον όσους βρίσκονται στη γη, λέγοντας: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη». Διότι γι' αυτόν τον λόγο, αφού βάσταξε τα δικά μας αίματα, εξέχεε το δικό Του επάνω της, από το οποίο, αντί για αγκάθια, φύτρωσαν σε αυτήν αγαθά και ζωή· προς αυτήν αποβλέποντας ο άγιος Δαβίδ αναφέρει: «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων». Και εξάλλου, φορούσε το ακάνθινο στεφάνι για να εξαφανίσει τις μέριμνες του βίου μας.

Επομένως, η αργία του Σαββάτου σημαίνει την εν αναπαύσει και αγιασμώ ζωή των αγίων, όταν πλέον, έχοντας αποβάλει κάθε τι που προκαλεί λύπη και έχοντας απαλλαγεί από κάθε πόνο, θα απολαύσουν τα αγαθά που προέρχονται από τον Θεό. Γι' αυτό άλλωστε και ο μακάριος Παύλος, όταν μας μιλούσε για αυτά και ερευνούσε πολύ σωστά τον τρόπο με τον οποίο ο λαός τηρούσε τον σαββατισμό, λέει τα εξής: «Σε ποιους ορκίστηκε ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή του, παρά μόνο σε εκείνους που απείθησαν; Και βλέπουμε ότι δεν μπόρεσαν να εισέλθουν εξαιτίας της απιστίας τους.» Επειδή δηλαδή κάποιοι νόμιζαν ότι η γη της καταπαύσεως ήταν εκείνη προς την οποία βάδιζαν όταν αναχώρησαν από τη χώρα των Αιγυπτίων, αν και αυτή είχε ληφθεί ως τύπος εκείνης που πρόκειται να δοθεί στους αγίους από τον Χριστό, την οποία και ο Δαβίδ ονόμασε γη ζώντων, ο σοφότατος Παύλος προσπαθεί να αποδείξει ότι εκείνη, που κληροδοτήθηκε τότε στους υιούς του Ισραήλ με τα προστάγματα του Ιησού, ήταν τύπος της προσδοκώμενης. Διότι το ότι εκείνα λαμβάνονται ως τύπος της αλήθειας, το αποδεικνύει γρήγορα, παραθέτοντας αποδεικτικό συλλογισμό για τα προλεχθέντα. Λέει, λοιπόν, τα εξής: «Επειδή, λοιπόν, απομένει να εισέλθουν σε αυτήν κάποιοι, και εκείνοι που πρώτοι άκουσαν το χαρμόσυνο μήνυμα δεν εισήλθαν εξαιτίας της απιστίας τους, πάλι ορίζει μια ημέρα, λέγοντας 'Σήμερα' μέσω του Δαβίδ, μετά από τόσο πολύ χρόνο, όπως έχει προειπωθεί: 'Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό'».

Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων. Ίσως μάλιστα να παραπέμπει και στο προηγούμενο αίτημα· ονομάζοντας «αγαθά του Κυρίου» το πρόσωπό Του που αναφέρθηκε παραπάνω, για το οποίο έλεγε: «Το πρόσωπό σου, Κύριε, θα αναζητήσω. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα». Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Ακύλα, έχει ειπωθεί: «Πίστεψα ότι θα δω εν αγαθώ Κυρίου»· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Πίστευα ότι θα δω την αγαθοσύνη του Κυρίου». Αλλά βεβαίως θα δει το πρόσωπο του Κυρίου και τα αγαθά του Κυρίου, όχι στον επίγειο τόπο, ούτε στη χώρα των θνητών, αλλά στη γη των ζώντων, την οποία και ο Σωτήρας υποσχέθηκε λέγοντας: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη».

Διότι, παρόλο που έλεγε με τη μέγιστη βεβαιότητα στον προηγούμενο ψαλμό: «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων», εντούτοις ως άνθρωπος, επειδή περιβαλλόταν ακόμη από τη σάρκα, αγωνιούσε εξαιτίας του σαθρού και ευμετάβολου χαρακτήρα του βίου. Επειδή και ο Απόστολος αγωνιούσε, μήπως τυχόν, αφού κηρύξει σε άλλους, ο ίδιος αποδειχθεί αδόκιμος. «Λάκκο» δε συνηθίζουν οι θείοι λόγοι να ονομάζουν το κατοικητήριο των ψυχών στον λεγόμενο Άδη· πράγμα που παρουσιάζει ο ίδιος ο Δαβίδ λίγο παρακάτω, στον κθ΄ ψαλμό, λέγοντας: «Κύριε ο Θεός μου, έκραξα προς εσένα, και με θεράπευσες· Κύριε, ανέβασες από τον Άδη την ψυχή μου· με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο». Βλέπεις πώς συνέδεσε ταυτόσημα τον Άδη και τον λάκκο μέσα από αυτά τα λόγια;

Διότι δεν ήταν δυνατόν να αποκαλυφθούν στους ανθρώπους με τα δικά τους ονόματα εκείνα τα αγαθά, τα οποία υπερβαίνουν την ανθρώπινη αίσθηση και γνώση. Διότι, όπως λέει, «ούτε οφθαλμός είδε, ούτε αυτί άκουσε, ούτε σε καρδιά ανθρώπου ανέβηκε». Αλλά, για να μη διαφύγει εντελώς από τον στοχασμό μας η ελπιζόμενη μακαριότητα, ακούμε για τα ανείπωτα στον βαθμό που μπορούμε να τα χωρέσουμε, ανάλογα με την ταπεινότητα της φύσης μας. Ας μην παρασύρει, λοιπόν, ξανά η ομωνυμία της γης, έπειτα από τους ουρανούς, τη διάνοιά σου προς την κάτω γη, αλλά, εφόσον υψώθηκες με τον λόγο μέσω των προηγούμενων μακαρισμών και έφτασες στην ουράνια ελπίδα, αναζήτησε εκείνη τη γη, η οποία δεν είναι κληρονομιά όλων, παρά μόνο όσων κρίνονται άξιοι εκείνης της επαγγελίας χάρη στην πραότητα του βίου τους. Αυτή τη γη θεωρώ ότι και ο μέγας Δαβίδ, ο οποίος μαρτυρείται από τη θεία Γραφή ως πράος και ανεξίκακος περισσότερο από όλους τους συγχρόνους του, είχε προοράσει με την καθοδήγηση του Πνεύματος, και μέσω της πίστεως είχε ήδη κατακτήσει το ελπιζόμενο, λέγοντας: «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου σε γη ζώντων».

Διότι δεν ισχυρίζομαι ότι ο Προφήτης ονόμασε γη των ζώντων αυτήν εδώ τη γη, η οποία βλασταίνει όλα τα θνητά όντα και διαλύει πάλι μέσα της κάθε γένος που προήλθε από αυτήν· αλλά γνωρίζει μια γη των ζώντων την οποία δεν πάτησε ο θάνατος· στην οποία δεν χαράχτηκε δρόμος αμαρτωλών, η οποία δεν δέχθηκε πάνω της κανένα ίχνος κακίας, την οποία δεν κατέτεμε με το άροτρο της πονηρίας εκείνος που σπέρνει τα ζιζάνια, η οποία είναι άγονη από τριβόλια και αγκάθια· στην οποία υπάρχει το ύδωρ της αναπαύσεως, και ο τόπος της χλόης, και η πηγή που χωρίζεται σε τέσσερα ρεύματα, και η άμπελος που καλλιεργείται από τον Θεό των όλων, και όσα άλλα ακούμε μέσω αινιγμάτων από τη θεόπνευστη διδασκαλία. Εάν λοιπόν έχουμε κατανοήσει την υψηλή γη που νοείται υπεράνω των ουρανών, πάνω στην οποία έχει ιδρυθεί η πόλη του βασιλέως, για την οποία ελέχθησαν δεδοξασμένα πράγματα, καθώς λέει ο Προφήτης, δεν θα παραξενευόμαστε πλέον δικαιολογημένα για την τάξη της αλληλουχίας των μακαρισμών. Διότι δεν θα ήταν λογικό, νομίζω, να προτείνεται ως ευλογία αυτή εδώ η γη στις ελπίδες εκείνων που πρόκειται να αρπαγούν, καθώς λέει ο Απόστολος, μέσα σε νεφέλες προς προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα, ώστε να είναι έτσι πάντοτε μαζί με τον Κύριο. Ποια ανάγκη υπάρχει, λοιπόν, πλέον για την κάτω γη, για εκείνους των οποίων η ζωή, σύμφωνα με τις ελπίδες τους, βρίσκεται στα ουράνια ύψη;

Ψαλμός του Δαβίδ για τον Χριστό. Διότι παντού η Γραφή ομιλεί για τον Χριστό. Σε αυτόν λοιπόν και σε όσους πιστεύουν (πίστεψαν) σε αυτόν αναφέρεται η προφητεία του ψαλμού. «Μη παραζηλώνεις». Το λέει προς τον πιστό άνθρωπο που ζει κατά Θεόν, ώστε να μην ζηλεύει τους πονηρούς ανθρώπους. «Μήτε να ζηλεύεις». Δηλαδή μην μιμείσαι εκείνους, οι οποίοι ευημερούντες (ευθυμούντες) πράττουν τα παράνομα από υπερηφάνεια. «Διότι σαν το χορτάρι». Διότι όλα τα πράγματα του βίου είναι αβέβαια και έχουν ολιγόχρονη υπόσταση, όπως η δόξα και η τιμή και ο πλούτος και όλα όσα δελεάζουν τους άφρονες ανθρώπους. «Έλπισε». Διότι από όλα τα πράγματα στον κόσμο μεγαλύτερη είναι η ελπίδα στον Θεό, και το να δείχνει κανείς χρηστότητα και αγάπη προς τον πλησίον. «Και κατασκήνωσε». Σε ποια γη; Οπωσδήποτε σε αυτήν για την οποία έχει λεχθεί: Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου σε γη ζώντων. Υπόμεινε τον Κύριο. Πρέπει λοιπόν με τον νου να ατενίζουμε πάντοτε προς εκείνη τη γη και να πράττουμε όσα αρμόζουν σε αυτήν, ώστε να ποιμανθούμε σε αυτήν, δηλαδή να χαρούμε. «Κατατρύφησον». Το λέει προς τον πιστό άνθρωπο και σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Διότι είναι γεγραμμένο: ζητείτε και θα λάβετε. «Αποκάλυψε». Δηλαδή μην πράττεις τίποτα από όσα οφείλεις να κρύψεις από τον Θεό, από τον οποίο ποτέ δεν είναι δυνατόν να κρυφτεί κάτι, αλλά κάθε οδός του πιστού ας έχει παρρησία. «Και έλπισε». Διότι σε Αυτόν πρέπει να παραχωρούμε κάθε μέριμνα· επειδή δεν θα εγκαταλείψει όσους Τον φοβούνται.

«Από της κεφαλής»: Δηλαδή, ούτε τους άρχοντες δεν πρόκειται να λυπηθώ, διότι η κρίση είναι απροσωπόληπτη. «Ευφρανθείτε»: Εννοεί ότι οι άγιοι ευφραίνονται μαζί με τον Χριστό. «Και ας προσκυνήσουν»: Οι δίκαιοι, οι οποίοι αναγνωρίζουν τον Θεό ως πατέρα τους. «Ευφρανθείτε έθνη»: Διότι πολλοί από τον λαό πίστεψαν μαζί με τα έθνη. «Και ας ενισχυθούν»: Διότι παρευρίσκονταν οι άγγελοι διακονώντας Τον. «Διότι το αίμα»: Αυτό των μαρτύρων. «Και θα εκδικήσει»: Κατά την παγκόσμια εκείνη ημέρα. «Και σε αυτούς που μισούν»: Απευθύνεται στους Ιουδαίους και στους Έλληνες. «Και θα εκκαθαρίσει»: Τη γη εκείνη, για την οποία λέει: στη γη των ζώντων. Διότι εκεί δεν θα ξαναπεράσει πλέον τίποτα το ακάθαρτο, αλλά θα είναι καθαρή.

Ιδού, αφήνεται ο οίκος σας έρημος. Ποιος επρόκειτο να τους σπλαχνιστεί πλέον, ποιος να συμπάσχει; «Και ας εξολοθρευτεί από τη γη.» Ποιας γης; Της γης των ζώντων· για την οποία ο ίδιος ο Δαβίδ έλεγε: Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων. «Επειδή δεν θυμήθηκε να κάνει έλεος.» Σε ποιον; Είναι φανερό, στον εαυτό του· διότι ούτε καν απέβλεψε στη μετάνοια, από την οποία θα μπορούσε να τύχει ελέους και να απολαύσει τη φιλανθρωπία. Αυτός, όμως, που δεν ελέησε τον εαυτό του, πώς μπορεί να ελεηθεί από τον Κριτή; «Και καταδίωξε άνθρωπο πένητα.» Πένης και φτωχός είναι ο Κύριος· επειδή, ενώ ήταν πλούσιος, έγινε φτωχός για εμάς· και όχι μόνο έγινε φτωχός, αλλά, εξαιτίας της ανυπακοής των Ιουδαίων, έγινε τόσο πένης, ώστε να λέει: Οι αλεπούδες έχουν φωλιές και τα πετεινά του ουρανού κατοικίες, αλλά ο Υιός του ανθρώπου δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι του. Πράγμα που αποτελεί απόδειξη υπερβολικής πενίας. «Και τον συντετριμμένο στην καρδιά.» Ο ίδιος, επίσης, ήταν συντετριμμένος στην καρδιά για χάρη μας· γι' αυτό έλεγε: Περίλυπη είναι η ψυχή μου έως θανάτου. «Και αγάπησε την κατάρα.» Ποια κατάρα; Αυτήν που άκουσε από τον Μονογενή, όταν μελέτησε την προδοσία, ο οποίος έλεγε: Ο μεν Υιός του ανθρώπου παραδίδεται· καλό θα ήταν γι' αυτόν, αν δεν είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. «Και δεν θέλησε την ευλογία.»

Να μη ζυγίζεις την αρετή με μικρά σταθμά. Εκείνος που φροντίζει καλά τον εαυτό του, φροντίζεται από τον Θεό. ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. — Περί των πρόσκαιρων και των αιώνιων· και ότι σφάλλουν τα μέγιστα όσοι προτιμούν τα παρόντα έναντι των μελλόντων. «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων.» «Στο κεφάλι τους θα υπάρχει άνεση, αγαλλίαση και ευφροσύνη. Έφυγε πλέον η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός.» «Εισέλθετε από τη στενή πύλη, διότι πλατιά είναι η πύλη και ευρύχωρος ο δρόμος που οδηγεί στην απώλεια, και πολλοί είναι εκείνοι που εισέρχονται από αυτήν· διότι στενή είναι η πύλη και τεθλιμμένος ο δρόμος που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι εκείνοι που τον βρίσκουν.» «Ο καιρός είναι περιορισμένος· στο εξής, αδελφοί, και όσοι έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και όσοι χαίρονται σαν να μη χαίρονται· και όσοι χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται. Διότι παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου.» «Διότι η προσωρινή και ελαφριά θλίψη μας κατεργάζεται για εμάς, από υπερβολή σε υπερβολή, ένα αιώνιο βάρος δόξας· εφόσον εμείς δεν προσηλώνουμε το βλέμμα μας στα ορατά, αλλά στα αόρατα. Διότι τα ορατά είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αόρατα είναι αιώνια.» «Εάν μόνο σε αυτήν τη ζωή έχουμε ελπίσει, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους.» «Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική.» «Καινούργιους ουρανούς, και καινούργια γη, και τις υποσχέσεις του προσδοκούμε, όπου κατοικεί η δικαιοσύνη.»

«Περικύκλωσα και προσέφερα θυσία στη σκηνή του», τη νοητή αλλά και την αισθητή, όχι προσφέροντας θυσία ζώων, αλλά «θυσία αινέσεως και αλαλαγμού», υμνώντας και ψάλλοντας στον Κύριό μου, λέγοντας: «Εισάκουσε, Κύριε, τη φωνή μου, με την οποία έκραξα· ελέησέ με και εισάκουσέ με.» Διότι η καρδιά μου είπε «Τον Κύριο θα αναζητήσω». «Σε αναζήτησε το πρόσωπό μου και το πρόσωπό σου, Κύριε, θα αναζητήσω». Γι' αυτό: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο σου· γίνε βοηθός μου, μην με απορρίψεις», δηλαδή, μην με αποδιώξεις, «και μην με εγκαταλείψεις, Θεέ, ο σωτήρας μου». «Διότι ο πατέρας μου και η μητέρα μου με εγκατέλειψαν», εσύ όμως, Κύριε, στάσου στο πλευρό μου. «Δίδαξέ με, Κύριε, τον νόμο της οδού σου και οδήγησέ με σε ευθεία πορεία». Δες πόσο καθολικός είναι αυτός ο ψαλμός, για κάθε πρόσωπο που αγωνίζεται να προσφύγει στον Θεό· διότι κατ' αυτόν τον τρόπο τα λόγια των προφητών έχουν ισχύ όχι απλώς για τους ίδιους, αλλά και για το κοινό όφελος. «Εξαιτίας των εχθρών μου», για να μην με χλευάσουν. «Μην με παραδώσεις στις ψυχές εκείνων που με θλίβουν, διότι στράφηκαν εναντίον μου άδικοι μάρτυρες και η αδικία διέψευσε τον εαυτό της». Αυτός ο λόγος εκπληρώνεται και στον Δαβίδ και στον Χριστό και σε πολλούς που συκοφαντούνται μέχρι σήμερα· ωστόσο η αδικία διέψευσε τον εαυτό της, εξαφανιζόμενη πανεύκολα σαν φούσκα. Εγώ όμως: «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων.»

ΟΜΙΛΙΑ ΛΔ'. Όπως ακριβώς τα σωματικά μάτια βλέπουν τα πάντα ολοκάθαρα, έτσι και στις ψυχές των αγίων είναι φανερά και ορατά τα κάλλη της θεότητας, με τα οποία ενώνονται και τα οποία φρονούν οι Χριστιανοί. Αλλά από τα σωματικά μάτια εκείνη η δόξα είναι κρυμμένη, στην ψυχή όμως που πιστεύει αποκαλύπτεται ολοκάθαρα, την οποία ψυχή, αφού νεκρώθηκε, την ανασταίνει ο Κύριος από την αμαρτία, όπως ακριβώς εγείρει και τα νεκρά σώματα, ετοιμάζοντας για αυτήν «καινούργιο ουρανό και καινούργια γη» και ήλιο δικαιοσύνης, δίνοντάς της τα πάντα από τη δική Του θεότητα. Υπάρχει αληθινός κόσμος και γη ζωντανή και άμπελος καρποφόρος και άρτος ζωής και ύδωρ ζωντανό, καθώς είναι γραμμένο: «πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων», και πάλι: «θα ανατείλει για όσους φοβούνται τον Κύριο ήλιος δικαιοσύνης και θεραπεία θα υπάρχει στις φτερούγες του», και ο Κύριος είπε: «εγώ είμαι η άμπελος η αληθινή», και πάλι: «εγώ είμαι ο άρτος της ζωής», και πάλι: «όποιος πιει από το ύδωρ που εγώ θα του δώσω, θα γίνει μέσα του πηγή ύδατος που θα αναβλύζει για την αιώνια ζωή».