Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 26:2

Ο καθένας τους, λοιπόν, ξεπερνά τον άλλον στις δικές του κακίες, αλλά κοινό τους στίγμα είναι το ότι εξαιτίας της αιρέσεώς τους είναι χριστομάχοι και δεν ονομάζονται πλέον Χριστιανοί, αλλά μάλλον Αρειανοί. Ιδού, για αυτά τα πράγματα έπρεπε να κατηγορούνται· διότι είναι ξένα προς την εν Χριστώ πίστη. Αλλά αυτά τα αποκρύπτουν για τον εαυτό τους, και δεν είναι καθόλου παράξενο αν, έχοντας τέτοιο φρόνημα και όντας μπλεγμένοι σε τέτοιες κακίες, καταδιώκουν και αναζητούν αυτούς που δεν συμπράττουν με την ασεβέστατη αίρεσή τους. Και όταν μεν τους εξοντώνουν χαίρονται, όταν όμως δεν πετυχαίνουν όσα εύχονται, λυπούνται και νομίζουν ότι αδικούνται, όταν, όπως προείπα, βλέπουν να ζουν εκείνοι που επιθυμούν να πεθάνουν. Είθε να αδικούνται με αυτόν τον τρόπο, ώστε οι ίδιοι μεν να εξασθενούν μέσα στις αδικίες τους, και όσοι καταδιώκονται από αυτούς να ευχαριστούν τον Κύριο και να επαναλαμβάνουν τα λόγια του εικοστού έκτου ψαλμού: «Ο Κύριος είναι το φως μου και ο σωτήρας μου· ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου· από ποιον θα δειλιάσω; Όταν πλησίασαν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάγουν τις σάρκες μου, οι διώκτες μου και οι εχθροί μου, αυτοί εξασθένησαν και έπεσαν»· και πάλι στον τριακοστό ψαλμό: «Έσωσες την ψυχή μου από τις θλίψεις, και δεν με παρέδωσες στα χέρια των εχθρών· έστησες τα πόδια μου σε ευρύχωρο τόπο».

Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο Σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Αναδεικνύεται ανώτερος των αντίθετων δυνάμεων, έχοντας αντλήσει θάρρος από το φως του Κυρίου. «Φωτιζόμενος από εσένα», λέγει, «αψηφώ όλους ανεξαιρέτως εκείνους που με πολεμούν». «Όταν πλησίαζαν εναντίον μου οι κακοποιοί». «Προσήλθαν μεν», λέγει, «θέλοντας να με καταστρέψουν, έπαθαν όμως οι ίδιοι αυτό που ήλπιζαν να πράξουν».

Αυτός δε που τα λέει αυτά, διδάσκει τι είδους Σωτήρα γνώρισε εκ πείρας, περιγελώντας την επιβουλή των εχθρών· γι' αυτό λέει: «Όταν πλησίασαν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάγουν τις σάρκες μου, οι διώκτες και οι εχθροί μου, αυτοί εξασθένησαν και έπεσαν».

Αυτοί με καταπίεσαν σαν ατίθασα θηρία, θέλοντας σχεδόν να με καταπιούν και να καταμασήσουν αυτές τις ίδιες τις σάρκες μου. Γι' αυτό έχει ειπωθεί από τον Σύμμαχο: «Όταν πλησίαζαν σε εμένα οι κακούργοι για να καταφάνε τις σάρκες μου». Αλλά αυτοί που διανοήθηκαν αυτά εναντίον μου, και ενώ είχαν ήδη πλησιάσει τις σάρκες μου, δεν ξέρω πώς, υπέστησαν αυτά ακριβώς που είχαν σκεφτεί να πράξουν εναντίον μου. Διότι «αυτοί», λέει, «ασθένησαν και έπεσαν», χωρίς εγώ να έχω ενεργήσει καθόλου εναντίον τους, αλλά προφανώς επειδή το φως μου και ο Σωτήρας μου, με άρρητη και θεϊκή δύναμη, εκστράτευσε εναντίον τους και τους κατέβαλε, ώστε αφενός εγώ να λυτρωθώ από την επιβουλή τους και να μην πάθω καμία βλάβη, και αφετέρου να ωφεληθούν οι ίδιοι, έχοντας αποδυναμωθεί ως προς την κακία τους, βγαίνοντας κερδισμένοι με το να μην αυξήσουν τη μοχθηρία τους μέσω της δικής μου βλάβης.

Διότι με έκρυψε σε σκηνή· σε ημέρα κακών με σκέπασε στο απόκρυφο μέρος της σκηνής Του. Πάνω σε βράχο με ύψωσε. Όλα αυτά μου τα παρέσχε ο Σωτήρας μου, όταν με πλησίαζαν εκείνοι που με κακοποιούσαν, για να καταφάγουν τις σάρκες μου. Διότι εκείνοι μεν ασθενούσαν και έπεφταν· εγώ όμως κρυβόμουν υπό τη δεξιά Του κατοικώντας σε σκηνή, επειδή διέμενα στις ερήμους και δεν είχα τότε τον οίκο του Θεού, ούτε τον ναό Του. Αλλά και με σκέπασε κατά την ημέρα των κακών, δηλαδή σε καιρό διωγμών και πειρασμών· όχι κάπου αλλού, αλλά στο απόκρυφο μέρος της σκηνής Του. Θα κατανοήσεις δε αυτό που ελέχθη από τα όσα έχουν αναγραφεί από τον Μωυσή περί της σκηνής, και περί των εσωτάτων μερών της σκηνής που ήταν άβατα για όλους, τα οποία ονόμαζαν Άγια των Αγίων. Διότι αυτά ήταν τα απόκρυφα της σκηνής. Έτσι, λοιπόν, και στον καιρό των πειρασμών ο ίδιος ο Κύριος και Σωτήρας μου με σκέπασε και με απέκρυψε στο εσώτατο μέρος της σκηνής Του· όχι βεβαίως τοποθετώντας με σε κάποιον τέτοιον υλικό τόπο, αλλά σε μία αγιασμένη κατάσταση ψυχής, αποχωρισμένη από την κοινωνία των πολλών. Και αυτά, λέγει, συνέβαιναν σε εμένα, μέχρι τον καιρό της ημέρας των κακών, σύμφωνα με αυτό που έχει λεχθεί σε άλλο σημείο: Βάδισε, λαέ μου, είσελθε στα ταμεία σου, κλείσε τη θύρα σου, κρύψου για λίγο, μέχρι να παρέλθει η οργή του Κυρίου.

Του Δαβίδ, πριν χριστεί. Αναφέρεται στον Χριστό, διότι αυτός κατά σάρκα αναγνωρίζεται ως ικανός στα έργα. Το δε «πριν χριστεί», δηλαδή πριν από το πάθος, δόθηκε η προφητεία του. «Κύριος φωτισμός μου»: Ο Πατέρας προς τον Υιό, ως φως εκ φωτός και σωτήρας του κόσμου. Διότι αφότου ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση, δεν φοβάται τον φόβο των δαιμόνων, διότι αυτή η φωνή ανήκει με ακρίβεια στον Αδάμ. «Κύριος υπερασπιστής»: Διότι ο άνθρωπος δεν φοβάται πλέον τον διάβολο, αφότου έστειλε την απαρχή του στους ουρανούς και έχει τον Χριστό να τον υπερασπίζεται. «Εν τω εγγίζειν»: Τα τέκνα των Ιουδαίων, διότι ζητούσαν να καταπιούν τον Χριστό. Διότι έχει γραφτεί για όταν ο ασεβής καταπίνει τον φτωχό, αλλά σε εμάς δόθηκε να εσθίομεν τον Χριστό, ως πιστοί του Θεού. «Οι θλίβοντές με»: Τα τέκνα των Ιουδαίων, ενώ νόμιζαν ότι θα θλίψουν τον Χριστό, ασθένησαν στα σχέδιά τους και έπεσαν. Διότι δεν κατόρθωσαν τίποτα από όσα ήθελαν, διότι ο Θεός είναι απρόσιτος. «Εάν παρατάξηται»: Διότι εκείνοι που παρατάσσονται εναντίον του Θεού, πέφτουν. «Εάν επαναστή»: Εννοεί τον πόλεμο εναντίον του άδη και του διαβόλου, διότι ενώ ο διάβολος νόμιζε ότι πολεμά, καταπολεμήθηκε. Και το «εν ταύτη ελπιώ» το λέει έχοντας θάρρος, επειδή νικά. Γι' αυτό λέει: «Θαρσείτε, εγώ νενίκηκα τον κόσμον». «Μίαν ητησάμην»: Την ψυχή του Αδάμ, διότι για αυτήν ήρθα στη γη, λέει ο Χριστός.

Ψαλμός 26. <Του Δαβίδ, πριν χριστεί.> Ο οποίος αρμόζει μεν στον Δαβίδ, αρμόζει όμως και σε κάθε άνθρωπο που έχει εμπιστοσύνη στον Θεό και λέγει με θάρρος: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω;» Έχοντας τον Θεό ως βοηθό, λέγει, δεν θα φοβηθώ κανέναν ορατό ή αόρατο εχθρό· εκείνοι μάλιστα θα με φοβηθούν εξαιτίας του ακαταμάχητου βοηθού μου. «Όταν πλησιάζουν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάγουν τις σάρκες μου», αυτοί μάλλον «ατόνησαν και έπεσαν», έχοντας μάθει από την εμπειρία το ακλόνητο του οχυρού μου. «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο» εχθρών, «δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου», εφόσον είναι ως απόρθητο και ασφαλισμένο οχυρό. «Εάν ξεσπάσει εναντίον μου», νοητός και αισθητός πόλεμος, «σε αυτήν εγώ στηρίζω την ελπίδα μου» την πεποίθηση. «Ένα ζήτησα» ως αίτημα «από τον Κύριο, το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, το να ατενίζω την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκέπτομαι τον άγιο ναό του», μήπως τυχόν οι θεοκάπηλοι τον κάνουν σπήλαιο ληστών. «Διότι με έκρυψε στη σκηνή του κατά την ημέρα των συμφορών μου, με σκέπασε σε απόκρυφο μέρος της σκηνής του, στηρίζοντας τα πόδια μου επάνω σε πέτρα» αδιάρρηκτης πίστεως. «Ύψωσε το κεφάλι μου πάνω από τους εχθρούς μου.

Αυτός ο δαίμονας, ο σκοτεινός σαν Αιγύπτιος, που είναι συνάμα θηλύφρων και θηλύμορφος, μετά την κώφωση του Λοξία και του τρίποδα, και την ανείπωτη σιγή της δρυός στη Δωδώνη, και την ατέλειωτη σιωπή του Κασταλικού νάματος, και την αμύκητη πτώση του Ροδίου ταύρου που του ήταν άγνωστη, και το σβήσιμο, να το πούμε έτσι, όλων των ελληνικών μαντείων, καθώς και την ατελεύτητη εκπύρωση του Ασκληπιού, και την παντελή και ανίατη λώβη των ιατρών που τον ακολουθούσαν, παρίστανε τερατωδώς με φάσματα ότι προφητεύει και θεραπεύει νόσους, ή μάλλον ότι λέει ψευδή λόγια και προκαλεί νόσους. Διότι πώς, αυτός που είναι ψεύτης από την αρχή και λαλεί το ψεύδος από τα δικά του, και δεν έχει σταθεί καθόλου στην αλήθεια, θα μπορούσε να φθέγξει την αλήθεια; Ή πώς, αυτός που δεν φύλαξε το δικό του αξίωμα που είχε κάποτε, αλλά ρίχτηκε σαν βδελυρός νεκρός, βρύοντας από σκουλήκια, και έχοντας για στρώμα του τη σήψη, αυτός που υπέστη την ολοκληρωτική πτώση και νοσεί από τη μεγάλη ασθένεια —διότι αυτοί, για να μιλήσουμε προφητικά, «ασθένησαν και έπεσαν»—, και ο οποίος έχει περιβληθεί την ανίατη νέκρωση κάθε αγαθού, πώς θα μπορούσε να προσφέρει ρώμη σε άλλους; Ή πώς θα μπορούσε να βοηθήσει κάποιους που νοσούν, αυτός που δεν μπορεί να βοηθήσει ούτε τον εαυτό του; Διότι, ό,τι έχει κάποιος εκ φύσεως έχοντάς το λάχει, ή έχοντάς το λάβει από άλλον και διατηρήσει αμείωτο, ίσως να μπορούσε να το μεταδώσει και σε άλλους· αλλά αυτός που δεν έχει, πώς θα μπορέσει να δώσει σε άλλους;

Αλλά ας υπομείνουμε ακόμη λίγο, έστω και ελάχιστα, σας παρακαλώ, τιμιότατοι αδελφοί· ας σταθούμε ακλόνητοι στην πίστη· ας σταθούμε απτόητοι στις επιβουλές των αόρατων και ορατών πειρασμών· ας μην καταληφθούμε από ακηδία μπροστά στο διαρκές μέτρο της ζωής μας· ας μην υποκύψουμε στον καθημερινό πόλεμο του Βελίαρ. Ο Χριστός είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω άφοβα τους εχθρούς μου, όπως έχει γραφτεί: Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω όταν με πλησιάζουν οι κακοποιοί για να φάνε τις σάρκες μου; Εκείνοι που με θλίβουν και οι εχθροί μου, οι ίδιοι εξασθένησαν και έπεσαν· εμείς όμως σηκωθήκαμε και ανορθωθήκαμε.

Κοπιάσατε, το ομολογώ, ταλαιπωρηθήκατε στα προηγούμενα, υπομείνατε πολλά, διανύσατε αρκετούς δρόμους αγώνων, ντροπιάσατε τον δόλιο, αποκρούσατε πολέμους, αποδιώξατε τις εμπαθείς προσκολλήσεις, απογυμνωθήκατε ως προς τα του κόσμου, σταυρωθήκατε ως προς τις επιθυμίες, φυλάξατε τις εντολές, τηρήσατε την πατρική πίστη, σταθήκατε απτόητοι μπροστά στους ανθρώπινους φόβους, ετοιμάσατε τις καρδιές σας, από αγάπη για τον Κύριο, μέχρι και για θάνατο. Όλα τα δικά σας είναι ευπρόσδεκτα και αξιέπαινα και ευάρεστα, όλα είναι αγιασμένα, πολυπόθητα και ουράνια. Αλλά ας υπομείνουμε ακόμη πολύ λίγο, σας παρακαλώ, τιμιότατοι αδελφοί. Ας σταθούμε ακλόνητοι στην πίστη, ας σταθούμε απτόητοι στις επιθέσεις των πειρασμών, τόσο των αοράτων όσο και των ορατών. Ας μην περιπέσουμε σε ακηδία στον επίμονο αγώνα της ζωής μας. Ας μην ενδώσουμε στον καθημερινό πόλεμο του Βελίαρ. «Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω κατά πρόσωπο τους εχθρούς μου», είναι γραμμένο. «Ο Κύριος είναι υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω; Όταν πλησίασαν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάνε τις σάρκες μου, οι διώκτες και οι εχθροί μου, εκείνοι εξασθένησαν και έπεσαν», ενώ εμείς σηκωθήκαμε και ανορθωθήκαμε.

«Ο έχων ώτα ακούειν, ακουέτω.» Και αυτή η παραβολή μας διδάσκει να μην είμαστε δίψυχοι, ούτε να είμαστε προσηλωμένοι στη σάρκα και στον Θεό ταυτόχρονα, αλλά εάν πρόκειται να αναλάβουμε τον πόλεμο κατά των πονηρών δυνάμεων, να τις αντιμετωπίζουμε ως εχθρούς και αληθινά να αντιπαρατασσόμαστε απέναντί τους. Βασιλιάς λοιπόν είναι και η αμαρτία, η οποία βασιλεύει στο θνητό σώμα εμάς που την αποδεχόμαστε, αλλά ως βασιλιάς πλάστηκε και ο νους μας. Εάν λοιπόν πρόκειται να αντισταθεί στην αμαρτία, ας την πολεμήσει ολοψύχως. Διότι ο στρατός της είναι δεινός και φοβερός, και φαίνεται μεγαλύτερος και πολυπληθέστερος από εμάς. Διότι οι δαίμονες είναι στρατιώτες της αμαρτίας, οι οποίοι φαίνονται να κατέχουν αριθμό είκοσι χιλιάδων, έναντι των δικών μας δέκα χιλιάδων. Επειδή είναι ασώματοι, και συγκρινόμενοι με εμάς που είμαστε ένσαρκοι, φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη ισχύ. Αλλά και αν φαίνονται ισχυρότεροι, εμείς ωστόσο μπορούμε να αντιπαραταχθούμε. «Διότι με τη βοήθεια του Θεού», λέγει, «θα δείξουμε δύναμη», και: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο Σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου.» Έχει δώσει βεβαίως σε εμάς ο Θεός, ο οποίος σαρκώθηκε για χάρη μας, την εξουσία να πατούμε επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού.

Ενώ εσύ καθιστάς άμεμπτη την οδό σου, βλέποντάς τον πάντοτε μπροστά σου στα δεξιά σου για να μη σαλευτείς, και τον υποδέχεσαι γνήσια και πλούσια μέσω των φτωχών και εκείνων που του είναι κατ' άλλον τρόπο αφιερωμένοι, ή μάλλον που τον εικονίζουν, δείχνοντας την αγάπη σου με έργα, είθε να κάνει τους βραχίονές σου χάλκινο τόξο και, περιζώνοντάς σε με δύναμη, να διασκορπίσει μέσω εσένα τα έθνη που επιθυμούν τους πολέμους, συντρίβοντας το τόξο και θρυμματίζοντας το όπλο και κατακαίοντας τις ασπίδες με το πυρ της φλεγόμενης προθυμίας και δραστηριότητάς σου· και όταν σε πλησιάζουν για να σου κάνουν κακό και παρατάσσεται στρατόπεδο των εχθρών του Κυρίου, είθε οι ίδιοι να ασθενήσουν και να αποτύχουν στα διαβολικά τους σχέδια, και εσύ να τους καταδιώξεις και να τους προφτάσεις και να τους συνθλίψεις, και να λιώσεις σαν τη λάσπη των δρόμων αυτούς που αγάπησαν την πλατιά οδό του άθεου Μωάμεθ.