Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 26:3

Να μη φοβάστε, λοιπόν, τους πειρασμούς που μας επιφέρει ο διάβολος, ακόμη κι αν είναι ποικίλοι, διότι είναι γραμμένο: «Υιέ μου, αν προσέρχεσαι για να δουλέψεις στον Κύριο, προετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμούς». Και με την υπομονή της καρδιάς να αναμένεις τη βοήθεια του Θεού· διότι Εκείνος είναι μεγαλύτερος από τον διάβολο που σε πολεμά, καθώς λέγεται πολλές φορές: «Μεγαλύτερος είναι Αυτός που βρίσκεται μέσα μας, παρά εκείνος που βρίσκεται στον κόσμο»· και ο Ψαλμωδός λέει: «Δεν θα φοβηθώ τα κακά, διότι Εσύ είσαι μαζί μου». Και: «Ο Κύριος είναι το φως μου και ο Σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ;» Και, «Αν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, η καρδιά μου δεν θα φοβηθεί». Και, «Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω άφοβα τους εχθρούς μου». Δεν πρέπει, λοιπόν, εκείνος που δουλεύει στον Κύριο να ολιγοπιστεί, νομίζοντας ότι ο Κύριος δεν τον υπερασπίζεται πάντοτε· διότι ο Ίδιος έχει πει: «Δεν θα σε αφήσω, ούτε θα σε εγκαταλείψω». Και εφόσον έθεσες Αυτόν ως καταφύγιό σου, «δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα αγγίξει την κατοικία σου» και τα εξής. Γι' αυτό σας παρακαλώ, αδελφοί, να μην ενδώσουμε καθόλου στον πονηρό, ούτε να οδηγήσουμε στον θάνατο τους εαυτούς μας εξαιτίας οποιασδήποτε ηδονής, αλλά, έχοντας στον νου μας τα αγαθά που μας περιμένουν στους ουρανούς, ας τα περιφρονήσουμε όλα αυτά. Ας μη φανούμε, λοιπόν, περίγελος, εμείς που καυχηθήκαμε για εκείνους που προηγήθηκαν από εμάς.

Μεταφέρθηκε, λοιπόν, από τον άνθρωπο εκείνο, και, αφού η θύρα έκλεισε κατά τη συνήθεια, βρισκόταν και πάλι μόνος μέσα. Δεν είχε τη δύναμη να σταθεί όρθιος εξαιτίας των πληγών· προσευχόταν, επομένως, ξαπλωμένος. Και μετά την προσευχή φώναζε δυνατά λέγοντας: «Εδώ είμαι εγώ, ο Αντώνιος· δεν αποφεύγω τις πληγές που μου προξενείτε. Διότι, ακόμη και αν μου καταφέρετε περισσότερες, τίποτα δεν θα με χωρίσει από την αγάπη του Χριστού». Έπειτα έψαλλε: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου». Ο μεν ασκητής αυτά φρονούσε και έλεγε. Ο δε μισόκαλος εχθρός, εκπλαγείς που, ακόμη και μετά τις πληγές, βρήκε το θάρρος να έλθει, αφού συγκάλεσε τα δικά του σκυλιά, και σκάζοντας από το κακό του, είπε: «Βλέπετε ότι ούτε με το πνεύμα της πορνείας, ούτε με τις πληγές σταματήσαμε τούτον, αλλά μάλιστα αποθρασύνεται εναντίον μας· ας του επιτεθούμε με άλλον τρόπο». Είναι δε εύκολες για τον διάβολο οι μεταμορφώσεις για την τέλεση της κακίας. Τότε, λοιπόν, μέσα στη νύχτα προκαλούν τέτοιον θόρυβο, ώστε να δίνεται η εντύπωση ότι σείεται ολόκληρος εκείνος ο τόπος· και οι δαίμονες, σαν να διέρρηξαν τους τέσσερις τοίχους του μικρού οικήματος, φάνηκαν να εισέρχονται μέσα από αυτούς, έχοντας μετασχηματιστεί σε οπτασίες θηρίων και ερπετών. Και ο τόπος γέμισε αμέσως από οπτασίες λεόντων, αρκούδων, λεοπαρδάλεων, ταύρων, καθώς και φιδιών, ασπίδων, σκορπιών και λύκων. Και το καθένα από αυτά κινούνταν σύμφωνα με τη δική του χαρακτηριστική μορφή.

Διότι διαβεβαίωνε ότι οι πόνοι είχαν γίνει τόσο σφοδροί, ώστε να λέει πως ποτέ τα χτυπήματα από ανθρώπους δεν θα μπορούσαν να προκαλέσουν τέτοιο βασανιστήριο. Με θεία πρόνοια όμως (διότι ο Κύριος δεν παραβλέπει όσους ελπίζουν σε Αυτόν), την επόμενη ημέρα φθάνει ο γνωστός του, φέρνοντάς του τα ψωμιά. Αφού άνοιξε τη θύρα και τον είδε να κείτεται χάμω σαν νεκρός, τον σήκωσε, τον μετέφερε στον ναό του χωριού και τον απέθεσε στο έδαφος. Πολλοί από τους συγγενείς, καθώς και οι κάτοικοι του χωριού, κάθονταν γύρω από τον Αντώνιο σαν να ήταν νεκρός. Γύρω στα μεσάνυχτα όμως, ο Αντώνιος συνήλθε και σηκώθηκε. Μόλις είδε ότι όλοι κοιμούνταν και μόνο ο γνωστός του αγρυπνούσε, του έκανε νόημα να πλησιάσει και του ζήτησε να τον σηκώσει πάλι και να τον μεταφέρει πίσω στα μνήματα, χωρίς να ξυπνήσει κανέναν. Μεταφέρθηκε, λοιπόν, από τον άνδρα αυτόν και, αφού η θύρα κλείστηκε όπως συνήθως, βρέθηκε πάλι μόνος του μέσα. Και δεν είχε τη δύναμη να σταθεί όρθιος εξαιτίας των χτυπημάτων από τους δαίμονες, αλλά προσευχόταν ξαπλωμένος. Και μετά την προσευχή έλεγε κραυγάζοντας: «Εδώ είμαι εγώ, ο Αντώνιος· δεν τρέπομαι σε φυγή εξαιτίας των δικών σας χτυπημάτων. Διότι, ακόμη κι αν μου κάνετε περισσότερα, τίποτα "δεν θα με χωρίσει από την αγάπη του Χριστού"». Έπειτα έψαλλε: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου». Ο μεν ασκητής, λοιπόν, αυτά σκεφτόταν και έλεγε.

Απόκριση: Αδελφέ, επειδή δεν είσαι εξασκημένος στους πολέμους του εχθρού, για τον λόγο αυτό σου υποβάλλει λογισμούς δειλίας, ακηδίας και πορνείας. Στάσου, λοιπόν, απέναντί τους με σταθερή καρδιά. Διότι και οι αθλητές, εάν δεν αγωνιστούν, δεν στεφανώνονται, και οι στρατιώτες, εάν δεν αποδείξουν την αξία τους στους πολέμους ενώπιον του βασιλιά, δεν δοξάζονται. Τέτοιος ήταν ο Δαβίδ. Δεν ψάλλεις εσύ: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και πείρασέ με. Πύρωσε τους νεφρούς και την καρδιά μου;» Και πάλι: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου. Εάν ξεσπάσει εναντίον μου πόλεμος, εγώ σε αυτόν ελπίζω.» Και για τη δειλία: «Διότι, ακόμη και αν πορευθώ μέσα σε σκιά θανάτου, δεν θα φοβηθώ κανένα κακό, διότι Εσύ είσαι μαζί μου.» Και για την ακηδία: «Εάν το πνεύμα του εξουσιάζοντος εγερθεί εναντίον σου, μην εγκαταλείψεις τη θέση σου.» Δεν θέλεις να γίνεις δοκιμασμένος; «Διότι ο άπειρος άνθρωπος είναι αδόκιμος.» Οι πόλεμοι καθιστούν τον άνθρωπο δοκιμασμένο. Αυτή είναι η εργασία του μοναχού: να υπομένει τους πολέμους και να αντιστέκεται με ανδρεία καρδιάς.

Μην χάσεις, λοιπόν, την ανυπόκριτη ευλάβεια, αγαπητέ αδελφέ. Ευλάβεια δε είναι το να απέχει κανείς από κάθε είδος πονηρίας. Εάν δε συμβεί να ονειδιστούμε για κάποιο αγαθό έργο, ας μην ντραπούμε τον ονειδισμό που άδικα μας προξενούν οι άνθρωποι και πράξουμε όσα δεν πρέπει. Διότι είναι γραμμένο: Λαέ μου, που το όνομά μου είναι στην καρδιά σας· μη φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων και μην καταβάλλεστε από τον εξευτελισμό τους. Όπως το ιμάτιο θα παλιώσει από τον χρόνο και σαν το μαλλί θα καταφαγωθεί από τον σκόρο· η δική μου όμως δικαιοσύνη μένει στον αιώνα, και το σωτήριό μου σε γενεές γενεών. Και πάλι λέγει: Εγώ όμως δεν απειθώ, ούτε αντιλέγω. Την πλάτη μου παρέδωσα σε μαστιγώσεις και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα, και το πρόσωπό μου δεν το απέστρεψα από την ντροπή των εμπτυσμών. Και ο Κύριος έγινε βοηθός μου. Γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν πρόκειται να καταντροπιαστώ. Επομένως, ακόμη και αν φαίνεται σε αυτούς ότι κρίνουν και εξουσιάζουν, ας μη δειλιάσουμε, ούτε να εγκαταλείψουμε την ευθεία οδό, σύμφωνα με εκείνον που λέει: Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου. Και πάλι λέγει: Ανδρίζεσθε, και ας κραταιώνεται η καρδιά σας, όλοι εσείς που ελπίζετε στον Κύριο. Και: Μη ζηλεύεις τη δόξα του αμαρτωλού, διότι δεν γνωρίζεις ποια θα είναι η καταστροφή του.

Γι' αυτό κι εμείς, αγαπητοί, έστω κι αν υβριζόμαστε, ή εμπαιζόμαστε, ή υποφέρουμε οποιοδήποτε άλλο δεινό από τους ανθρώπους για χάρη του αγαθού, ας μη δειλιάσουμε ούτε να εγκαταλείψουμε την ευθεία οδό, σύμφωνα με τον Προφήτη που λέει: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου». Και πάλι: «Οι υπερήφανοι παρανομούσαν υπερβολικά, όμως εγώ δεν παρέκκλινα από τον νόμο σου». Και σε άλλο σημείο: «Για χάρη σου υπέμεινα ονειδισμό, και ντροπή κάλυψε το πρόσωπό μου». Λέει εξάλλου και ο Σωτήρας: «Μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν» και τα εξής.

ΙΗ΄. Μόνο εγώ, όπως φαίνεται, είμαι τολμηρός και γεμάτος θράσος· μόνο εγώ αισιόδοξος μπροστά στα φοβερά, μόνο εγώ καρτερικός, και δημόσια εκτεθειμένος, και ιδιωτικά καταφρονημένος, και γνωστός σε Ανατολή και Δύση εξαιτίας του ότι δέχομαι πόλεμο. Τι παραφροσύνη! Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου· εάν ξεσπάσει εναντίον μου πόλεμος, εγώ διατηρώ την ελπίδα μου. Τόσο πολύ απέχω από το να θεωρώ φοβερό κάτι από τα παρόντα, ώστε, αφήνοντας κατά μέρος τα δικά μου, θρηνώ για εκείνους που με λύπησαν. Μέλη του Χριστού άλλοτε, μέλη πολύτιμα για εμένα, έστω κι αν τώρα είστε διεφθαρμένα, μέλη αυτής εδώ της ποίμνης, την οποία προδώσατε σχεδόν πριν καν συγκεντρωθεί. Πώς αποσπαστήκατε και προκαλέσατε διάσπαση, σαν τα βόδια που ελευθερώθηκαν από τα δεσμά τους; Πώς εγείρατε θυσιαστήριο απέναντι σε θυσιαστήριο; Πώς περιπέσατε σε ερήμωση ξαφνικά; Πώς και εσείς οι ίδιοι νεκρωθήκατε από την αποκοπή, και εμάς μας κάνατε να πονούμε; Πώς καταχραστήκατε την απλότητα των ποιμένων για να διαλύσετε το ποίμνιο; Διότι δεν θα μεμφθώ εκείνους για την απειρία τους, αλλά εσάς θα κατηγορήσω για την κακία σας. Στη φθορά σου, Ισραήλ, ποιος θα βοηθήσει; Τι επουλωτικό φάρμακο να βρω; Ποιον επίδεσμο; Πώς θα συνενώσω τα χωρισμένα; Με ποια δάκρυα, με ποιους λόγους, με ποιες προσευχές θα θεραπεύσω το σύντριμμα; Ή μήπως, άραγε, με αυτόν τον τρόπο;

Αυτή η θέα είναι δημιουργός κάθε αρετής, γεννά την καθαρότητα και την απάθεια, και παρέχει την αιώνια ζωή και την απέραντη βασιλεία. Επιδιώκοντας αυτή την τερπνή θέα, και ατενίζοντας νοερά τον Χριστό σαν να είναι παρών, θα πει και ο καθένας από εμάς, όπως ο Δαβίδ: «Ακόμη και αν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου· ακόμη και αν ξεσπάσει εναντίον μου πόλεμος, εγώ σε αυτήν ελπίζω».

Του Δαβίδ, πριν χριστεί. Αναφέρεται στον Χριστό, διότι αυτός κατά σάρκα αναγνωρίζεται ως ικανός στα έργα. Το δε «πριν χριστεί», δηλαδή πριν από το πάθος, δόθηκε η προφητεία του. «Κύριος φωτισμός μου»: Ο Πατέρας προς τον Υιό, ως φως εκ φωτός και σωτήρας του κόσμου. Διότι αφότου ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση, δεν φοβάται τον φόβο των δαιμόνων, διότι αυτή η φωνή ανήκει με ακρίβεια στον Αδάμ. «Κύριος υπερασπιστής»: Διότι ο άνθρωπος δεν φοβάται πλέον τον διάβολο, αφότου έστειλε την απαρχή του στους ουρανούς και έχει τον Χριστό να τον υπερασπίζεται. «Εν τω εγγίζειν»: Τα τέκνα των Ιουδαίων, διότι ζητούσαν να καταπιούν τον Χριστό. Διότι έχει γραφτεί για όταν ο ασεβής καταπίνει τον φτωχό, αλλά σε εμάς δόθηκε να εσθίομεν τον Χριστό, ως πιστοί του Θεού. «Οι θλίβοντές με»: Τα τέκνα των Ιουδαίων, ενώ νόμιζαν ότι θα θλίψουν τον Χριστό, ασθένησαν στα σχέδιά τους και έπεσαν. Διότι δεν κατόρθωσαν τίποτα από όσα ήθελαν, διότι ο Θεός είναι απρόσιτος. «Εάν παρατάξηται»: Διότι εκείνοι που παρατάσσονται εναντίον του Θεού, πέφτουν. «Εάν επαναστή»: Εννοεί τον πόλεμο εναντίον του άδη και του διαβόλου, διότι ενώ ο διάβολος νόμιζε ότι πολεμά, καταπολεμήθηκε. Και το «εν ταύτη ελπιώ» το λέει έχοντας θάρρος, επειδή νικά. Γι' αυτό λέει: «Θαρσείτε, εγώ νενίκηκα τον κόσμον». «Μίαν ητησάμην»: Την ψυχή του Αδάμ, διότι για αυτήν ήρθα στη γη, λέει ο Χριστός.

Γ΄. Αλλ' ο δίκαιος δεν είναι τέτοιος, ούτε δέχεται ταραχή ή φόβο στην καρδιά του. Διότι και αν συμβεί επίθεση εχθρών, λέγει με θάρρος: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου· εάν ξεσπάσει εναντίον μου πόλεμος, παρ' όλα αυτά εγώ ελπίζω». Γι' αυτό λέγει: «Πορευόμουν με ακακία στην καρδιά μου, στο μέσο του οίκου μου»· δηλαδή, εξέταζα με προσοχή και ερευνούσα τον εαυτό μου, μήπως τυχόν κάποια ρίζα πικρίας βλαστήσει και ενοχλήσει και μολύνει το αισθητήριο της καρδιάς μου, αλλά προκειμένου η ακακία να διατηρείται μέσα μου και να γίνει για μένα πρόξενος όλων των αρετών· γι' αυτό «δεν έθετα ενώπιον των οφθαλμών μου πράγμα παράνομο». Διότι δεν είχα σκοπό να αμαρτήσω, ούτε είχα πρόθεση να παρανομήσω, πράττοντας έργα ξένα προς τη σωτηρία· αντίθετα, βρισκόταν ενώπιον των οφθαλμών μου ο φόβος του Θεού, η τήρηση των εντολών, τα έργα της δικαιοσύνης, και κάθε τρόπος ζωής σύμφωνος με τον νόμο. Δεν έθετα ενώπιον των οφθαλμών μου πράγμα παράνομο. Διότι όσοι έχουν σκοπό να αμαρτήσουν, αυτοί έχουν ενώπιόν τους και την παρανομία, και έχουν κατά κάποιον τρόπο την αμαρτία να προηγείται, την οποία πρώτα αποφασίζουν μέσα στην καρδιά τους, και έπειτα, αφού στρέψουν ολοκληρωτικά σε αυτήν το βλέμμα της διανοίας τους, τρέχουν με αυτόν τον τρόπο προς την παρανομία.

Ψαλμός 26. <Του Δαβίδ, πριν χριστεί.> Ο οποίος αρμόζει μεν στον Δαβίδ, αρμόζει όμως και σε κάθε άνθρωπο που έχει εμπιστοσύνη στον Θεό και λέγει με θάρρος: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω;» Έχοντας τον Θεό ως βοηθό, λέγει, δεν θα φοβηθώ κανέναν ορατό ή αόρατο εχθρό· εκείνοι μάλιστα θα με φοβηθούν εξαιτίας του ακαταμάχητου βοηθού μου. «Όταν πλησιάζουν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάγουν τις σάρκες μου», αυτοί μάλλον «ατόνησαν και έπεσαν», έχοντας μάθει από την εμπειρία το ακλόνητο του οχυρού μου. «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο» εχθρών, «δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου», εφόσον είναι ως απόρθητο και ασφαλισμένο οχυρό. «Εάν ξεσπάσει εναντίον μου», νοητός και αισθητός πόλεμος, «σε αυτήν εγώ στηρίζω την ελπίδα μου» την πεποίθηση. «Ένα ζήτησα» ως αίτημα «από τον Κύριο, το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, το να ατενίζω την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκέπτομαι τον άγιο ναό του», μήπως τυχόν οι θεοκάπηλοι τον κάνουν σπήλαιο ληστών. «Διότι με έκρυψε στη σκηνή του κατά την ημέρα των συμφορών μου, με σκέπασε σε απόκρυφο μέρος της σκηνής του, στηρίζοντας τα πόδια μου επάνω σε πέτρα» αδιάρρηκτης πίστεως. «Ύψωσε το κεφάλι μου πάνω από τους εχθρούς μου.

Εγώ ο ταλαίπωρος ποτέ δεν χάρηκα τόσο πολύ ούτε έζησα με τόση ευφροσύνη (ναι, ναι, και στις προηγούμενες εξορίες) και δεν έχω λησμονήσει τις ευεργεσίες του Κυρίου μου, αλλά απλώς και τώρα, επειδή κατευόδωσα τον μακάριο πατέρα μου μαζί με τον άγιο μου Καλόγηρο, νιώθω ότι βασιλεύω, κυριαρχώ, αγάλλομαι και χορεύω. Έτσι εκλαμβάνω τις κακουχίες του κόσμου ως απολαύσεις. Άφοβος, ατρόμητος τολμώ να πω μαζί με τον άγιο Δαβίδ, εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου. Ο θάνατος είναι για μένα επιθυμητός χάριν της αιώνιας ζωής. Και όμως, ενώ διαθέτω τέτοιο και τόσο μεγάλο φρόνημα, ομολογώ ότι είμαι βδέλυγμα όλων των ανθρώπων και απορριμμένος από τον Θεό εξαιτίας των άμετρων αμαρτημάτων μου.

Εάν παραταχθεί στρατόπεδο εναντίον μου, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου· εάν ξεσπάσει εναντίον μου πόλεμος, σε Αυτόν εγώ ελπίζω. Μην πτοείστε, λοιπόν, από τέτοια πράγματα· ούτε πάλι από τα φόβητρα και τους τρόμους, όταν επιτίθεται ο δαίμονας μέσα στη νύχτα δημιουργώντας φαντασιώσεις, δείχνοντας διάφορα, μετασχηματιζόμενος και αλλάζοντας μορφές· διότι ακόμη και όταν βγάζει φωνές και καλεί με ονόματα, είναι ανυπόστατος και ανίσχυρος· επειδή αν μπορούσε, θα τους είχε εξολοθρεύσει όλους ολοκληρωτικά όταν παίρνει τη μορφή λιονταριού. Αλλά εσύ κέντησέ τον θαρραλέα με την αφοβία, και θα διαπιστώσεις ότι εσωτερικά είναι γεμάτος άχυρα· φαίνεται ψηλός, ίσα με τη στέγη και μαύρος. Πρόβαλε την προσευχή, και όπως ο Μέγας Αντώνιος, θα τον δεις να εξασθενεί και να συμπεριφέρεται σαν πίθηκος, ακόμη κι αν ταράζει τον νου σου δίνοντας την εντύπωση ότι έρχεται και πέφτει πάνω σου· ή ότι θα γκρεμίσει το σπίτι εναντίον σου, μη δειλιάσεις, και θα περάσει γρήγορα σαν όνειρο. Επειδή φοβάστε εκεί όπου δεν υπάρχει φόβος και αγωνιάτε εκεί όπου δεν υπάρχει αγώνας, συμβαίνουν αυτά σε όσους τα παθαίνουν.

Και άλλος πενήντα ετών, να μάχεται ενάντια σε αυτό ακριβώς, και άλλος με διαφορετικό τρόπο και άλλος αλλιώς, και πουθενά να μην υπάρχει ηττοπάθεια, πουθενά ολιγωρία, πουθενά ανανδρία, μέχρι που ενδυναμώθηκαν μέσα στις αδυναμίες τους, αποκρούοντας τα στρατόπεδα των εχθρών με την άνωθεν βοήθεια. Εμείς όμως, ολιγόψυχοι όντες, και λέμε και πράττουμε πράγματα ολιγόψυχα, επιπόλαια και απαίδευτα. Αλλά γι' αυτό σας τα υπενθυμίζω, για να ανακάμψουμε από την πτώση και να σταθούμε εδραίοι και αμετακίνητοι στην πεποίθησή μας προς τον Θεό, ψάλλοντας ο καθένας μας: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου· εάν ξεσπάσει εναντίον μου πόλεμος, εγώ σε Αυτόν ελπίζω». Μην πτοείστε λοιπόν ούτε από τέτοια πράγματα, ούτε πάλι από τα φόβητρα και τους τρόμους, όταν έρχεται κατά φαντασίαν τη νύχτα ο δαίμονας, δείχνοντας το ένα και το άλλο, μετασχηματιζόμενος και αλλάζοντας μορφές, κάποιες φορές μάλιστα βγάζοντας φωνές και φωνάζοντας ονόματα. Είναι ανίσχυρος και τιποτένιος, γιατί διαφορετικά θα είχε εξολοθρεύσει τους πάντες ολοσχερώς. Παίρνει μορφή λιονταριού; Εσύ όμως με θάρρος τρύπησέ τον με την αφοβία σου, και θα δεις ότι από μέσα είναι γεμάτος άχυρα. Φαίνεται ψηλός, ίσα με τη στέγη, και μαύρος; Πρόβαλε την προσευχή και, όπως ο μέγας Αντώνιος, θα τον δεις να αδυνατίζει και να κάνει σαν πίθηκος. Και αν ακόμη συνταράσσει τον νου σου, κάνοντας πως έρχεται και πρόκειται να ορμήσει ή και να γκρεμίσει το σπίτι πάνω σου, μη δειλιάσεις, και όλα θα περάσουν σαν όνειρο.

Γι' αυτό, να προσεύχεστε για εκείνους με σκοπό την επιστροφή τους, και να προσεύχεστε για τον εαυτό σας με σκοπό τον στηριγμό σας, λέγοντας και κραυγάζοντας: «Εάν ξεσπάσει εναντίον μου πόλεμος, εγώ σε αυτήν ελπίζω», και το «πολλές φορές με πολέμησαν από τη νεότητά μου, κι όμως δεν μπόρεσαν να με νικήσουν», και το «αυτή είναι η κατάπαυσή μου εις αιώνα αιώνος· εδώ θα κατοικήσω, διότι αυτήν επέλεξα», ώστε ως στρατιώτες του Χριστού, που πολεμούν και δεν καταπίπτουν, να απολαύσετε το στεφάνι της δικαιοσύνης μέσω της υπομονής.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΚΗ' ΠΕΡΙ ΥΠΟΤΑΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΚΟΠΗΣ ΘΕΛΗΜΑΤΩΝ Αδελφοί και πατέρες, ο κατηχητικός λόγος γνωρίζει μεν να πλήττει όσους είναι ελλιπείς στην αρετή, αλλά πάλι γνωρίζει και να θεραπεύει. Διότι ακριβώς αυτό το να λυπάται κανείς για την έλλειψη όσων οφείλουν να κατορθωθούν, από τη φύση του προκαλεί ανεπαίσθητα στην ψυχή την κατόρθωσή τους. «Διότι η κατά Θεόν λύπη, όπως λέει ο Απόστολος, κατεργάζεται μετάνοια που οδηγεί σε σωτηρία, για την οποία κανείς δεν μετανιώνει». Ας εξετάσουμε δε, αν νομίζετε, σε τι συνίσταται αυτό που μας λυπεί. Μήπως στο ότι μας επιτίθενται πονηροί λογισμοί, δίκην εχθρών, σπεύδοντας να πολιορκήσουν την ψυχή μας; Αλλά είναι γραμμένο: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου· εάν ξεσπάσει εναντίον μου πόλεμος, εγώ σε Αυτόν ελπίζω». Ή μήπως στο ότι είναι βαρύς ο ζυγός της υπακοής; Αλλά πάλι είναι γραμμένο: «Είναι καλό για τον άνθρωπο να σηκώνει ζυγό από τη νεότητά του»· έτσι θα δουλεύει αφοσιωμένος μόνο στον Κύριο. Και πάλι: «Ο ζυγός μου είναι χρηστός, και το φορτίο μου είναι ελαφρύ». Ή μήπως επειδή η υποταγή δεν έχει τίποτα ιδιόκτητο; Αλλά και αυτό είναι αποστολικό: «Ιδού εμείς, λέει, αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι άραγε θα υπάρξει για εμάς;» Και η υπόσχεση πόσο φοβερή και υπερένδοξη είναι!

«Ο έχων ώτα ακούειν, ακουέτω.» Και αυτή η παραβολή μας διδάσκει να μην είμαστε δίψυχοι, ούτε να είμαστε προσηλωμένοι στη σάρκα και στον Θεό ταυτόχρονα, αλλά εάν πρόκειται να αναλάβουμε τον πόλεμο κατά των πονηρών δυνάμεων, να τις αντιμετωπίζουμε ως εχθρούς και αληθινά να αντιπαρατασσόμαστε απέναντί τους. Βασιλιάς λοιπόν είναι και η αμαρτία, η οποία βασιλεύει στο θνητό σώμα εμάς που την αποδεχόμαστε, αλλά ως βασιλιάς πλάστηκε και ο νους μας. Εάν λοιπόν πρόκειται να αντισταθεί στην αμαρτία, ας την πολεμήσει ολοψύχως. Διότι ο στρατός της είναι δεινός και φοβερός, και φαίνεται μεγαλύτερος και πολυπληθέστερος από εμάς. Διότι οι δαίμονες είναι στρατιώτες της αμαρτίας, οι οποίοι φαίνονται να κατέχουν αριθμό είκοσι χιλιάδων, έναντι των δικών μας δέκα χιλιάδων. Επειδή είναι ασώματοι, και συγκρινόμενοι με εμάς που είμαστε ένσαρκοι, φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη ισχύ. Αλλά και αν φαίνονται ισχυρότεροι, εμείς ωστόσο μπορούμε να αντιπαραταχθούμε. «Διότι με τη βοήθεια του Θεού», λέγει, «θα δείξουμε δύναμη», και: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο Σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου.» Έχει δώσει βεβαίως σε εμάς ο Θεός, ο οποίος σαρκώθηκε για χάρη μας, την εξουσία να πατούμε επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού.

Ενώ εσύ καθιστάς άμεμπτη την οδό σου, βλέποντάς τον πάντοτε μπροστά σου στα δεξιά σου για να μη σαλευτείς, και τον υποδέχεσαι γνήσια και πλούσια μέσω των φτωχών και εκείνων που του είναι κατ' άλλον τρόπο αφιερωμένοι, ή μάλλον που τον εικονίζουν, δείχνοντας την αγάπη σου με έργα, είθε να κάνει τους βραχίονές σου χάλκινο τόξο και, περιζώνοντάς σε με δύναμη, να διασκορπίσει μέσω εσένα τα έθνη που επιθυμούν τους πολέμους, συντρίβοντας το τόξο και θρυμματίζοντας το όπλο και κατακαίοντας τις ασπίδες με το πυρ της φλεγόμενης προθυμίας και δραστηριότητάς σου· και όταν σε πλησιάζουν για να σου κάνουν κακό και παρατάσσεται στρατόπεδο των εχθρών του Κυρίου, είθε οι ίδιοι να ασθενήσουν και να αποτύχουν στα διαβολικά τους σχέδια, και εσύ να τους καταδιώξεις και να τους προφτάσεις και να τους συνθλίψεις, και να λιώσεις σαν τη λάσπη των δρόμων αυτούς που αγάπησαν την πλατιά οδό του άθεου Μωάμεθ.