Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 26:5

Επάνω σε πέτρα με ύψωσε. Σαφώς ο Παύλος ισχυρίζεται ότι η πέτρα είναι ο Χριστός. Θα υμνήσω και θα ψάλω στον Κύριο. Σαφώς ανακηρύσσει τη λατρεία του «Άγιος, άγιος, άγιος». Εισάκουσε, Κύριε, τη φωνή μου. Αντί του: Σε ευχαριστώ για τα παρελθόντα, θα δεηθώ όμως για τα επόμενα.

«Πόσο πολύ είναι το πλήθος της χρηστότητάς σου, Κύριε!» Όντας ήδη φωτισμένος από το Πνεύμα, Κύριε! Όντας ήδη φωτισμένος από το Πνεύμα, ο Δαβίδ λαμβάνει συχνά τη λέξη «ως» για να εκφράσει έκπληξη, αντί του «σφόδρα». Πολλή είναι η χρηστότητά σου, την οποία ταμιεύεις και φυλάσσεις για εμάς· διότι το «έκρυψας» τίθεται αντί του «εφύλαξας», όπως και στο: «Έκρυψέ με στη σκηνή του». Χρησιμοποιεί δε το «έκρυψας» αντί του «εφύλαξας», επειδή αυτό που είναι κρυμμένο, διαφυλάσσεται.

ΨΑΛΜΟΣ ΚΣΤ΄. <Ψαλμός του Δαβίδ, πριν χρισθεί.> (A f. 145) Ο προκείμενος σε εμάς ψαλμός θα εφαρμοστεί βέβαια και στο πρόσωπο του νέου λαού, ο οποίος έχει τελειωθεί μέσω της πίστεως στον Χριστό. Διότι παρουσιάζεται εδώ να δείχνει πνευματική ανδρεία, έχοντας στηρίξει την ελπίδα για όλα τα αγαθά στον Χριστό, επιδεικνύοντας μάλιστα το ακατάβλητο στους κόπους, και παρακαλώντας να κατευθύνεται από τους νόμους του Χριστού και να οδηγείται σε ευθεία οδό. Θα μπορούσε δε να εφαρμοστεί ο ίδιος ψαλμός, καθόλου παράλογα, και στο πρόσωπο του θεσπέσιου Δαβίδ, από τον οποίο και έχει συντεθεί πριν χρισθεί βασιλιάς. Διότι, έχοντας προγνωρίσει τα μέλλοντα μέσω του φωτισμού του Πνεύματος, και γνωρίζοντας καλά ότι θα προχειριστεί για να βασιλεύσει επί του Ισραήλ, αλλά και ότι θα περιπέσει οπωσδήποτε σε απροσδόκητους πειρασμούς, σε πολέμους και μάχες, και στα κύματα των περιστάσεων (αφού είναι πολλοί αυτοί που ανεμπόδιστα επιβουλεύονται τους τόσο λαμπρούς, σχεδόν αναζώνεται από πριν), και βλέποντας τα μελλοντικά ως ήδη παρόντα και ενεστώτα, και προετοιμάζοντας την καρδιά του για τις δοκιμασίες, καθιστώντας άρρηκτο όπλο τη βοήθεια του Θεού, και προσδοκώντας ότι οπωσδήποτε θα υπερισχύσει εκείνων που τον πολεμούν, αναπέμπει την προσευχή. <Διότι με έκρυψε στη σκηνή του, σε ημέρα συμφορών μου με σκέπασε, κ.τ.λ.>

λ.> (A f. 147) Πρέπει να εφαρμόσουμε τους στίχους και σε εκείνους που έχουν κληθεί μέσω της πίστης, και να πούμε ότι, όταν κάποιοι συσσωρεύσουν σε αυτούς θλίψεις και διωγμούς, τότε ο Θεός, σύμφωνα με όσα λέει ο Μωυσής, όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του, έτσι ανοίγοντας τις φτερούγες του τους δέχεται, και δεν επιτρέπει σε αυτούς που θέλουν το κακό να υπερισχύσουν εναντίον τους. Διότι αυτό νομίζω ότι εννοεί λέγοντας σκηνή και απόκρυφο της σκηνής. Και δεν με έκρυψε μόνο, λέει, ούτε απλώς με σκέπασε, αλλά και με ύψωσε πάνω σε πέτρα. Ως πέτρα δε εννοούμε εδώ είτε την αρραγή και άθραυστη στάση της διανοίας στην υπομονή, είτε τον Χριστό, στον οποίο όλοι στηριζόμαστε· διότι αυτός είναι η ισχύς όλων, το ακατάσειστο θεμέλιο. Όντας λοιπόν μέσα σε αυτόν, υψωνόμαστε μέσω της πίστης και του αγιασμού. Διότι τίποτα το χαμηλό δεν υπάρχει στον Χριστό· αντίθετα, τα θεσπίσματά του οδηγούν ψηλά αυτούς που είναι αφιερωμένοι σε αυτόν· και εννοώ ψηλά κατά την αρετή, και ότι δεν υπάρχει τίποτα το χαμαιπετές στους αγίους, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, ότι οι κραταιοί της γης που ανήκουν στον Θεό εξυψώθηκαν σφόδρα.

Διότι δεν μας ταιριάζει καθόλου να εξοπλιζόμαστε με μαχαίρια εναντίον των εχθρών μας, εμείς που έχουμε επιλέξει να αγωνιζόμαστε για την ευσέβεια προς τον Θεό. Αντίθετα, πρέπει να υπομένουμε τα δεινά, και αν κάποιοι επιλέξουν να μας διώκουν, να τους ευλογούμε όταν μας λοιδορούν, να μην ανταποδίδουμε τα ίσα όταν υποφέρουμε, αλλά μάλλον να αφήνουμε την κρίση σε Εκείνον που κρίνει δίκαια. Πρέπει δε να προσέχουν όσοι θέλουν να αποφύγουν την καταστροφή, να μην απομακρυνθούν καθόλου από την πατρική σκηνή, δηλαδή από τον οίκο του Θεού, ούτε να σμίγουν με τις αγέλες των αλλοφύλων, δηλαδή των ετεροφρόνων. Διότι η Δείνα, αφού βγήκε από την πατρική σκηνή, οδηγήθηκε στον οίκο του Συχέμ. Αλλά ποτέ δεν θα είχε ατιμαστεί, εάν παρέμενε στα δωμάτια του πατέρα της και κατοικούσε στις σκηνές των αγίων. Το ότι πράγματι αυτό είναι καλό και εξαιρετικά ωφέλιμο, μας το βεβαιώνει ο μακάριος Δαβίδ ψάλλοντας: «Ένα πράγμα ζήτησα από τον Κύριο, και αυτό θα επιζητώ, το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, για να αντικρίζω την τερπνότητα του Κυρίου, και να επισκέπτομαι τον άγιο ναό του. Διότι με έκρυψε στη σκηνή του, σε ημέρα των συμφορών μου με σκέπασε στο απόκρυφο μέρος της σκηνής του.» Επειδή λοιπόν ο Ιακώβ είχε κυριευθεί από μεγάλο φόβο και αθυμία, ο Θεός τον πρόσταξε να αναχωρήσει. Έχει δε ως εξής: «Είπε δε ο Θεός προς τον Ιακώβ: Σήκω και ανέβα στον τόπο Βαιθήλ, και κατοίκησε εκεί, και φτιάξε εκεί θυσιαστήριο στον Θεό που σου εμφανίστηκε, όταν διέφευγες από το πρόσωπο του Ησαύ του αδελφού σου.»

«Διότι με έκρυψε στη σκηνή του κατά την ημέρα των συμφορών μου, με σκέπασε σε απόκρυφο μέρος της σκηνής του.» Με τον όρο σκηνή, νομίζω, εννοεί τη θεία και ιερή κατάσταση, και συγκεκριμένα σε αυτά εδώ, το σταθερό και ακατάσειστο της ευσεβούς πολιτείας, στην οποία κατά κάποιον τρόπο έχοντας εισδύσει, ήταν απρόσβλητος στα πάθη που ήθελαν να τον καταστρέψουν. ΠΑΛΛ. Έτσι φαίνεται. ΚΥΡ. Και λοιπόν; Δεν θα μπορούσε κανείς να μάθει με μεγαλύτερη σαφήνεια και αλήθεια, ότι οι συναναστροφές με αλλογενείς μπορούν κάποιες φορές να προκαλέσουν τον έσχατο μολυσμό, ακόμη και σε εκείνους που θεωρείται ότι είναι σταθερά εδραιωμένοι, αν φέρει ως απόδειξη το τέλος της ζωής του Σολομώντα και όσα συνέβη να πάθει στο κατώφλι του γήρατός του; ΠΑΛΛ. Τι εννοείς; ΚΥΡ. Διότι, ενώ ήταν τόσο λαμπρός και περίδοξος, ώστε να έχει αποκτήσει ασύγκριτη δόξα, ωστόσο μεταστράφηκε προς το χείριστο, ή μάλλον κατέπεσε με ταπεινωτικό τρόπο στο έσχατο σημείο της ασέβειας προς τον Θεό.

Διότι με έκρυψε σε σκηνή· σε ημέρα κακών με σκέπασε στο απόκρυφο μέρος της σκηνής Του. Πάνω σε βράχο με ύψωσε. Όλα αυτά μου τα παρέσχε ο Σωτήρας μου, όταν με πλησίαζαν εκείνοι που με κακοποιούσαν, για να καταφάγουν τις σάρκες μου. Διότι εκείνοι μεν ασθενούσαν και έπεφταν· εγώ όμως κρυβόμουν υπό τη δεξιά Του κατοικώντας σε σκηνή, επειδή διέμενα στις ερήμους και δεν είχα τότε τον οίκο του Θεού, ούτε τον ναό Του. Αλλά και με σκέπασε κατά την ημέρα των κακών, δηλαδή σε καιρό διωγμών και πειρασμών· όχι κάπου αλλού, αλλά στο απόκρυφο μέρος της σκηνής Του. Θα κατανοήσεις δε αυτό που ελέχθη από τα όσα έχουν αναγραφεί από τον Μωυσή περί της σκηνής, και περί των εσωτάτων μερών της σκηνής που ήταν άβατα για όλους, τα οποία ονόμαζαν Άγια των Αγίων. Διότι αυτά ήταν τα απόκρυφα της σκηνής. Έτσι, λοιπόν, και στον καιρό των πειρασμών ο ίδιος ο Κύριος και Σωτήρας μου με σκέπασε και με απέκρυψε στο εσώτατο μέρος της σκηνής Του· όχι βεβαίως τοποθετώντας με σε κάποιον τέτοιον υλικό τόπο, αλλά σε μία αγιασμένη κατάσταση ψυχής, αποχωρισμένη από την κοινωνία των πολλών. Και αυτά, λέγει, συνέβαιναν σε εμένα, μέχρι τον καιρό της ημέρας των κακών, σύμφωνα με αυτό που έχει λεχθεί σε άλλο σημείο: Βάδισε, λαέ μου, είσελθε στα ταμεία σου, κλείσε τη θύρα σου, κρύψου για λίγο, μέχρι να παρέλθει η οργή του Κυρίου.

Αλλά, μη θέλοντας να κρύβομαι ολοκληρωτικά, ούτε να παραμένω αφανής στο απόκρυφο μέρος της σκηνής του και να ωφελούμαι μόνον εγώ, αλλά κρίνοντας ότι πρέπει να καταστώ χρήσιμος και σε άλλον, στο τέλος της ημέρας των δεινών με ύψωσε πάνω σε πέτρα. Η δε πέτρα, όπως λέγει ο Απόστολος, ήταν ο Χριστός.

Διότι με τον Λόγο του και τη σοφία του και τη σωτήρια δύναμή του, με ανύψωσε εκείνος που παλαιότερα με είχε αποκρύψει στη σκηνή του και με είχε σκεπάσει στο απόκρυφο μέρος της σκηνής του κατά την ημέρα των συμφορών. Διότι, αφού έκανε να παρέλθουν τα κακά και ο καιρός των εχθρών και των πολεμίων που με θλίβουν, με εγκατέστησε σε γαλήνιο και ειρηνικό λιμάνι· και αφού έφερε στο φως εμένα που παλαιότερα κρυβόμουν, με σήκωσε ψηλά και με έστησε σε μέρος υψηλό, ώστε να είμαι ορατός σε όλους και να δοξάζομαι από όλους, εδραιωμένος και τεθεμελιωμένος στην αρραγή και ασφαλέστατη πέτρα του.

Αυτά, λοιπόν, ας αποτελούν για σένα παρηγοριά για τις θλίψεις, επειδή και ο μέγας Δαβίδ κρύβει τα εδώ οδυνηρά μέσα στα εκεί αγαθά, προς τα οποία κατευθύνει τους λογισμούς του, όταν λέει: «Διότι με έκρυψε στη σκηνή του σε ημέρα κακών»· και όχι μόνο αποβάλλει τον πόνο όταν θυμηθεί τον Θεό, αλλά και ευφραίνεται· διότι λέει: «Θυμήθηκα τον Θεό και ευφράνθηκα».

«Του να κατοικώ»: Διότι, αφού ανέβασε την ψυχή του Αδάμ μαζί με το σώμα, την εγκατέστησε στους ουρανούς στους αιώνες των αιώνων (στους ουρανούς εις τον αιώνα του αιώνος). «Του να θεωρώ»: Το να βλέπει ο άνθρωπος τις ομορφιές των ουρανών και τις δυνάμεις και εξουσίες μέσα σε αυτούς. «Και να επισκέπτομαι»: Εννοεί το Δεσποτικό σώμα· διότι ο ίδιος ο Κύριος το ονόμασε αυτό ναό, λέγοντας: «γκρεμίστε αυτόν τον ναό». «Ότι με έκρυψε»: Διότι, αφότου ο Λόγος έγινε σάρκα [όπως ο ίδιος θέλησε] και κατασκήνωσε ανάμεσά μας, ο άνθρωπος, σκεπασμένος με αυτή τη σκηνή (αυτής της σκηνής), γλίτωσε από κάθε κακία του διαβόλου. «Με σκέπασε»: Λέει «στο απόκρυφο» εννοώντας το μυστήριο της σάρκωσής του, διότι ο νους του ανθρώπου (των ανθρώπων) δεν μπορεί να το κατανοήσει. «Πάνω σε πέτρα»: Στην πέτρα του Γολγοθά, πάνω στον σταυρό. «Και τώρα ιδού»: Γι' αυτό ονομάζεται Κρανίου Τόπος, επειδή εκεί υψώθηκε το κεφάλι του ανθρώπου, ενάντια στους δαίμονες. «Περικύκλωσα»: Διότι σε εκείνον τον τόπο και ο Αβραάμ θυσίασε τον υιό του σκοπίμως· επειδή εκεί θυσιάστηκε και η Δεσποτική σάρκα, η οποία είναι η σκηνή του Χριστού. Όσο για τον «αλαλαγμό», διότι το πεπραγμένο υμνείται στα πέρατα της οικουμένης. «Θα ψάλω»: Στο εξής ο άνθρωπος, αφού σώθηκε, προσφέρει [στον Κύριο] τη λατρεία του ακατάπαυστα. «Εισάκουσε»: Αυτήν που σου προσφέρω με κραυγή έχοντας ελεηθεί, <ελέησέ μας>, λέει ο άνθρωπος. «Ελέησέ με»: Διότι αυτό το λέει κάθε πιστός από τα βάθη της καρδιάς του. «Εξεζήτησα»: (Διότι αυτό παρομοίως το λέει κάθε πιστός).

Ψαλμός 26. <Του Δαβίδ, πριν χριστεί.> Ο οποίος αρμόζει μεν στον Δαβίδ, αρμόζει όμως και σε κάθε άνθρωπο που έχει εμπιστοσύνη στον Θεό και λέγει με θάρρος: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω;» Έχοντας τον Θεό ως βοηθό, λέγει, δεν θα φοβηθώ κανέναν ορατό ή αόρατο εχθρό· εκείνοι μάλιστα θα με φοβηθούν εξαιτίας του ακαταμάχητου βοηθού μου. «Όταν πλησιάζουν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάγουν τις σάρκες μου», αυτοί μάλλον «ατόνησαν και έπεσαν», έχοντας μάθει από την εμπειρία το ακλόνητο του οχυρού μου. «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο» εχθρών, «δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου», εφόσον είναι ως απόρθητο και ασφαλισμένο οχυρό. «Εάν ξεσπάσει εναντίον μου», νοητός και αισθητός πόλεμος, «σε αυτήν εγώ στηρίζω την ελπίδα μου» την πεποίθηση. «Ένα ζήτησα» ως αίτημα «από τον Κύριο, το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, το να ατενίζω την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκέπτομαι τον άγιο ναό του», μήπως τυχόν οι θεοκάπηλοι τον κάνουν σπήλαιο ληστών. «Διότι με έκρυψε στη σκηνή του κατά την ημέρα των συμφορών μου, με σκέπασε σε απόκρυφο μέρος της σκηνής του, στηρίζοντας τα πόδια μου επάνω σε πέτρα» αδιάρρηκτης πίστεως. «Ύψωσε το κεφάλι μου πάνω από τους εχθρούς μου.

Ψαλμός κζ'. Του Δαβίδ. Η χάρη του Αγίου Πνεύματος συγκαλεί δια στόματος Δαβίδ κάθε άνθρωπο που επιθυμεί να απευθύνεται προς τον Θεό με αλήθεια: «Προς εσένα, Κύριε, θα κράξω, Θεέ μου, μην αποσιωπήσεις απέναντί μου», διότι, εάν αποσιωπήσεις απέναντί μου, «θα γίνω όμοιος με εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο» και θα θεωρηθώ ζωντανός νεκρός παρότι ακόμη ζω. Και για να μην το πάθω αυτό, «εισάκουσε, Κύριε, τη φωνή της δέησής μου, όταν σε παρακαλώ, όταν υψώνω τα χέρια μου προς τον άγιο ναό σου». Μην με παραβλέψεις και μην με κρίνεις μαζί με τους αμαρτωλούς: «και μην με συναπολέσεις με αυτούς που εργάζονται την ανομία, οι οποίοι μιλούν ειρηνικά με τους πλησίον τους, αλλά μηχανεύονται κακά στην καρδιά τους». «Δώσε σε αυτούς, Κύριε, σύμφωνα με τα έργα τους και σύμφωνα με την πονηριά των πράξεών τους» δώσε σε αυτούς, διότι εξωτερικά μεν παρουσιάζονται απατηλά, εσωτερικά δε κρύβουν τη δόλια αλεπού. Γι' αυτό: «απόδωσε σε αυτούς την ανταπόδοση, διότι δεν κατανόησαν τα έργα του Κυρίου και τα έργα των χεριών του», ο οποίος καθαρίζει λεπρούς, εκδιώκει δαίμονες και θεραπεύει εύκολα «κάθε νόσο και κάθε αδυναμία».

Αλληλούια. Ήχος πλ. α'. Τα ελέη σου, Κύριε, εις τον αιώνα θα ψάλλω. Στίχ. β'. Κατά την ημέρα της θλίψεώς μου με σκέπασε και πάνω σε πέτρα με ύψωσε. Ευαγγέλιο. Από το κατά Ματθαίον άγιο Ευαγγέλιο. Είπε ο Κύριος στους μαθητές του: Μην φοβάστε, λοιπόν, αυτούς που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή. Να φοβάστε μάλλον εκείνον που μπορεί να καταστρέψει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα. Δεν πουλιούνται δύο σπουργίτια για ένα ασσάριο; Και όμως, ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς τον Πατέρα σας. Όσο για εσάς, ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι όλες μετρημένες. Μην φοβάστε, λοιπόν· εσείς αξίζετε περισσότερο από πολλά σπουργίτια· και τα λοιπά.

Και ο μεν βασιλιάς για όσα συνέβαιναν παραλίγο να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του στον Δούκα και του έψαλλε απευθείας τα λόγια του Δαβίδ: «με έκρυψε στη σκηνή του την ημέρα των συμφορών μου· με σκέπασε στο απόκρυφο της σκηνής του». Ο άλλος όμως, σύμφωνα με άλλους ψαλμούς του Δαβίδ, που λένε «με χείλη δόλια στην καρδιά, και μες στην καρδιά μίλησε με κακία» και «σε μένα μιλούσαν ειρηνικά, αλλά με οργή μηχανεύονταν δόλους», αυτά ακριβώς έπραττε. Και αμέσως ο μεν πρώτος, αφού δέθηκαν τα πόδια του με σίδερα και ρίχτηκε στην πιο φοβερή από όλες τις φυλακές, έκανε έτσι το σκοτάδι κρησφύγετό του, ενώ ο άλλος στολίζεται με τα βασιλικά σύμβολα.