Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 26:9

Εάν λοιπόν φύση και πρόσωπο είναι το ίδιο, γιατί ο προφήτης δεν είπε προς τον Θεό, «Μη στρέψεις τη φύση σου μακριά από μένα», αλλά «Μη στρέψεις το πρόσωπό σου μακριά από μένα»; Και πάλι· «Φώτισε με το πρόσωπό σου τον δούλο σου»· και πάλι· «Μη με απορρίψεις από το πρόσωπό σου»· και πάλι· «Εχαράχθηκε επάνω μας το φως του προσώπου σου, Κύριε». Και γενικά, ενώ η θεία Γραφή σε αμέτρητα σημεία ονομάζει το πρόσωπο του Θεού, πουθενά δεν το αποκάλεσε φύση του Θεού. Ώστε είναι φανερό ότι δεν είναι το ίδιο η φύση και το πρόσωπο.

Γι' αυτό, λοιπόν, και ο θεσπέσιος Δαβίδ, φοβούμενος αυτό το γεγονός και γνωρίζοντας ότι αποτελεί πρόξενο ολέθρου, ικέτευε λέγοντας: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο σου». Διότι πάντοτε ακολουθεί και, κατά κάποιον τρόπο, συμπορεύεται με την αποστροφή η οργή.

Είναι δε φοβερότατο πράγμα και πρόξενο ολέθρου, εννοώ το να βρεθεί κανείς μακριά από τα μάτια του Θεού. Γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Δαβίδ ικέτευε λέγοντας: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο σου». Και βεβαίως στην αποστροφή του προσώπου Του θα ακολουθήσει οπωσδήποτε το να υποστεί κανείς τη θεία οργή, ή μάλλον η οργή κατά κάποιον τρόπο προανατέλλει και προηγείται της αποστροφής. <Άραγε θα μπορέσω να ατενίσω και πάλι τον άγιο ναό σου;> Γνωρίζει μεν ότι έχει διαφυλαχθεί με τη δύναμη του Θεού, και έχοντας αξιωθεί της άνωθεν βοήθειας έμεινε ζωντανός και σώθηκε· και αυτό μάλιστα μέσα σε ένα κήτος και στην κοιλιά του θηρίου, παραδόξως και υπερφυσικά. Αμφιβάλλει, ωστόσο, όπως είναι φυσικό, αν θα ελευθερωθεί και αν θα βγει ξανά στο φως. Θεωρεί δε τριπόθητο και αληθινά πολυπόθητο το να εισέλθει και πάλι στον ίδιο τον θείο ναό και να αναπέμψει δοξολογίες στον Θεό που τον έσωσε, και προσεύχεται να τύχει αυτής της χάριτος, επιμαρτυρώντας στον Θεό, όπως είπα, ότι Εκείνος μπορεί να κατορθώσει τα πάντα. <Με περικύκλωσε νερό μέχρι την ψυχή μου· η έσχατη άβυσσος με έζωσε, βυθίστηκε το κεφάλι μου στις σχισμές των βουνών· κατέβηκα στη γη, της οποίας οι μοχλοί αποτελούν αιώνια δεσμά. Και ας αναβεί από τη φθορά η ζωή μου προς εσένα, Κύριε και Θεέ μου.> Έχοντας σωθεί με την άρρητη δύναμη του Θεού, επιθυμούσε να αναπέμψει πιο λαμπρές τις ευχαριστήριες ωδές.

Απόδειξη δε αυτού θα αποτελούσε και η ανεξικακία που ενυπάρχει στον Θεό, ο οποίος δεν τιμωρεί αμέσως, αλλά αναβάλλει με αγαθότητα, και περιμένει τη διόρθωση και την επιστροφή εκείνων που πλανώνται. Εάν όμως αυτό δεν συμβεί, αλλά αντίθετα φαίνεται να αυξάνεται η πνευματική ασθένεια, τότε μόλις και μετά βίας, και με δισταγμό αποστρέφει το πρόσωπό Του. Θα ακολουθήσει δε οπωσδήποτε τις αποστροφές αυτές η αναπόφευκτη ταλαιπωρία εκείνων που τις υφίστανται. Γι' αυτό τον λόγο άλλωστε και ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο σου». Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι ο Βεελζεβούλ ενστάλαξε κατά κάποιον τρόπο στους γραμματείς και τους Φαρισαίους την ψευδή και απαίσια δοξασία για τον Χριστό, και η νόσος εξαπλώθηκε σχεδόν σε όλους, και το υπόλοιπο πλήθος συμπορεύθηκε με τις απάτες των ηγετών. Γι' αυτό, έχοντας υποστεί μία καταδικαστική απόφαση, εννοώ την κατάκριση και την αποστροφή, εξέτισαν ποινές ισάξιες με τα αμαρτήματά τους. <Σαν πρόβατα σε θλίψη, σαν ποίμνιο στο μέσο της μάνδρας του θα σκιρτήσουν ανάμεσα στους ανθρώπους λόγω της ταραχής· άνοιξαν δρόμο μπροστά τους, και πέρασαν την πύλη, και βγήκαν μέσα από αυτή, και εξήλθε ο βασιλιάς μπροστά τους, ο δε Κύριος θα ηγηθεί αυτών.> Είναι συνήθεια στους αγίους προφήτες να βρίσκονται συχνά σε πνευματική θεωρία των όσων έχουν προαναγγελθεί ότι θα συμβούν κατά καιρούς, και σχεδόν να βλέπουν ως παρόντα και ενεργούμενα εκείνα που πρόκειται να εκπληρωθούν μετά από πολλά χρόνια.

Όταν συμβεί αυτό, με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε θα επακολουθήσουν τα δεινά, και αυτός που έχει υποστεί την αποστροφή του Θεού θα βρεθεί στα έσχατα κακά. Γνωρίζοντας αυτό, ο θεσπέσιος Δαβίδ παρακαλούσε θερμά: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο σου». Διότι τις θείες αποστροφές θα ακολουθήσουν οπωσδήποτε όσα συμβαίνουν εξαιτίας της οργής. <Γιατί επιβλέπεις εκείνους που καταφρονούν; Θα σιωπήσεις όταν ο ασεβής καταπίνει τον δίκαιο; Και θα κάνεις τους ανθρώπους σαν τα ψάρια της θάλασσας, και σαν τα ερπετά που δεν έχουν ηγέτη;> Έχοντας προαναγγείλει ότι ο οφθαλμός της θεότητας είναι καθαρός, και δεν θα έβλεπε ποτέ τους εργάτες των πονηρών έργων, ούτε θα επέβλεπε με ευμένεια κάποιους που έχουν επιλέξει να πλεονεκτούν και να προξενούν οδύνες στους πιο αδύναμους, ο Προφήτης αμέσως μεταφέρεται σε τέτοιου είδους σκέψεις. Διότι η ωμότατη πληθύς των Βαβυλωνίων προξένησε μύρια όσα δεινά και πάρα πολύ σκληρά κακά στα πλήθη των Ιουδαίων, και μάλιστα έφτασαν την υπερβολή της αγριότητάς τους σε τέτοιο μέτρο δεινότητας, ώστε να μην απέχουν ούτε από αυτούς τους ιερούς χώρους, αλλά να πυρπολήσουν μαζί με τα Ιεροσόλυμα και τον ξακουστό ναό, και μαζί με τον απλό λαό να αρπάξουν τους ιερουργούς των θείων θυσιαστηρίων και να βεβηλώσουν τα άγια, σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

Και πράγματι, είπε κάπου ο Θεός προς τον Μωυσή: «Και εγώ, ιδού, έλαβα τους Λευίτες αντί για όλους τους υιούς του Ισραήλ· ως δώρο μού έχουν δοθεί». Επομένως, ο λόγος μας δεν ξεφεύγει από τον σωστό σκοπό, όταν δέχεται τον ιερέα ως αντιπρόσωπο όλου του λαού. Διότι, επειδή ο Ισραήλ απομακρύνθηκε από το πρόσωπο του Θεού λατρεύοντας τα είδωλα και ατιμάζοντας τον ίδιο τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, έπειτα, αφού εκπληρώθηκε η δίκαιη οργή εναντίον του, ελεήθηκε από τον Θεό και κλήθηκε πάλι ενώπιόν Του. Και αυτό νομίζω ότι σημαίνει αινιγματικά το να στέκεται ο ιερέας μπροστά στο πρόσωπο του αγγέλου του Κυρίου. Διότι εν οργή μεν αποστρέφεται και παίρνει το βλέμμα Του μακριά από εκείνους που συνηθίζουν να Τον καταφρονούν· όταν όμως σπλαγχνίζεται, επιβλέπει και επισκέπτεται. Γι' αυτό και ο θεσπέσιος ψαλμωδός προσευχόταν λέγοντας: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό Σου από εμένα, και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο Σου». Και πάλι: «Επίβλεψε σε εμένα και ελέησέ με». Αλλά, από τη μια πλευρά, ο από τη φύση Του αγαθός και ελεήμων Θεός ελευθέρωνε τον Ισραήλ από την αμαρτία· από την άλλη πλευρά, ο σατανάς, που τον είχε ρίξει σε αυτήν, στεκόταν και πάλι απέναντί του και τον πολεμούσε, και τον κατηγορούσε ακόμη, και, όσο περνούσε από το χέρι του, δεν άφηνε να τον σπλαγχνιστεί ο Θεός, προβάλλοντάς τον ως ευρισκόμενο σε αμαρτήματα και ένοχο για εγκλήματα ασέβειας, χωρίς να έχει απολύτως τίποτα το καλό.

Είπε δε ότι θα ανοίξει τους οφθαλμούς του προς τον οίκο του Ιούδα. Και με το όνομα Ιούδας εδώ ονομάζει τον Χριστό, ο οποίος φανερώθηκε από τη ρίζα του Ιεσσαί και από τη φυλή του Ιούδα· και ως οίκο Του εννοεί την Εκκλησία, δηλαδή το άγιο πλήθος εκείνων που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστεως. Όσο για τη διάνοιξη των οφθαλμών, νομίζω ότι δηλώνει το εξής, ότι θα τους επιβλέπει με ένα εξαιρετικά άπλετο και τρόπον τινά ολοκληρωμένο βλέμμα. Και αυτό θα αποτελούσε σαφές σημείο της εύνοιάς Του απέναντί τους, αλλά και της προστασίας και της αγάπης Του. Διότι είναι γραμμένο: «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι επί τους δικαίους». Και αυτούς τους οποίους επιβλέπει, τους αναδεικνύει οπωσδήποτε τρισμακάριους, εάν βέβαια μπορούμε να πούμε, χωρίς να σφάλλουμε, ότι τιμωρεί με τις αποστροφές Του τον υβριστή και τον αμαρτωλό, ενώ ευφραίνει με τις επισκέψεις Του τον ευσεβή και τον φιλάρετο. Γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Δαβίδ, καθιστώντας φανερή τόσο τη ζημία από την αποστροφή όσο και το κέρδος από την επίσκεψη του Θεού, άλλοτε μεν έλεγε: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο σου»· άλλοτε πάλι έλεγε: «Επίβλεψον επ' εμέ και ελέησόν με».

Κύριε, φέρνοντας στον νου μου εκείνη την ώρα, προσπίπτω στην αγαθότητά σου κραυγάζοντας: ας μην παραδοθώ σε αυτούς που με αδικούν, Δέσποτα. Ας μην καυχηθούν οι εχθροί σου εις βάρος του δούλου σου, αγαθέ Κύριε, τρίζοντας τα δόντια τους και εκφοβίζοντας την ταπεινή μου ψυχή. Ας μην πουν: έπεσες στα χέρια μας, παραδόθηκες σε εμάς, αυτή είναι η ημέρα που περιμέναμε. Μη, Κύριε, μην μου ανταποδώσεις σύμφωνα με τις ανομίες μου, και μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα. Μην μου πεις: αλήθεια σου λέω, δεν σε γνωρίζω. Εσύ, Κύριε, παίδευσέ με, αλλά με ευσπλαχνία, και ας μην χαρεί εις βάρος μου ο Εχθρός. Αλλά σβήσε την απειλή του και κατάλυσε κάθε του ενέργεια· και δώσε μου να διανύσω την προς εσένα οδό απρόσβλητος και ανεπηρέαστος.

Κυρία μου, και προς τον Θεό μου ακοίμητη και ακαταίσχυντη προστασία μου. Δες την πίστη μου και τον ένθεο πόθο μου, και επειδή έχεις τη συμπάθεια και τη δύναμη, ως Μητέρα του Θεού, του μόνου αγαθού και ελεήμονος, δέξου την πανάθλια ψυχή μου και αξίωσέ την, διά της μεσιτείας και της προστασίας σου, να σταθεί στα δεξιά του μονογενούς σου Υιού και να βρει ανάπαυση μαζί με τους εκλεκτούς και τους αγίους του, διότι δεν έχω άλλον βοηθό ούτε προστάτη εκτός από σένα. Ελπίζοντας σε σένα, ας μην αποτύχω. Σε σένα καυχώμαι· μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα τον ανάξιο δούλο σου εξαιτίας των πολλών μου αμαρτιών και ανομιών· διότι έχεις και τη θέληση και τη δύναμη, ως εκείνη που γέννησε με τρόπο άρρητο τον έναν της Τριάδος. Έχεις τα μέσα για να πείσεις, για να παρακαλέσεις θερμά: τα χέρια, με τα οποία τον βάσταξες με άρρητο τρόπο, τους μαστούς, με τους οποίους τον θήλασες· θύμισέ του τα σπάργανα, την υπόλοιπη ανατροφή του από βρέφος. Ένωσε τα δικά σου με τα δικά του: τον σταυρό, το αίμα, τα τραύματα, διά των οποίων σωθήκαμε, διά των οποίων δοξαστήκαμε. Μην απομακρύνεις, λοιπόν, από εμένα την προστασία σου, αλλά βοήθα, και σκέπαζε, και διέσωζέ με παντοτινά· <διότι ευφραίνεται με τις παρακλήσεις σου ο μονογενής σου Υιός>· τον έχεις υπόχρεο, αφού είπε: τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου· και πολύ περισσότερο αυτός, που επέλεξε να συγκαταλεχθεί ανάμεσα στους δούλους, θα διαφυλάξει τη χάρη, σύμφωνα με τη δική του εντολή, σε εσένα που υπηρέτησες την απόρρητη γέννησή του.

Παρθένε Δέσποινα, Μητέρα του Κυρίου μου Ιησού Χριστού, γνωρίζω ότι είμαι ακάθαρτος και βέβηλος και μιαρός και ανάξιος, ότι οι ανομίες μου ξεπέρασαν το κεφάλι μου· διότι πληθύνθηκαν περισσότερο από την άμμο της θάλασσας· εξέπεμψαν δυσωδία και σάπισαν οι πληγές της ψυχής μου εξαιτίας των πολλών μου κακών. Αλλά προσέρχομαι σε εσένα μετανοώντας και προσπίπτοντας ενώπιόν σου, εξομολογούμενος όλα τα δεινά μου αμαρτήματα. Εσένα, τη Μητέρα του Θεού, πολλές φορές παρόργισα, μολυνόμενος από τις ακαθαρσίες μου. Ελέησέ με εσύ που ελεείς τους πάντες φιλάνθρωπα, και συγχώρεσέ με, και μην με βδελυχθείς, Δέσποινα, ούτε να αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, για να μην απομακρυνθώ ταπεινωμένος, αλίμονο, αλίμονο, από εσένα! Μη, Δέσποινα, ας μην με περιγελάσουν για αυτό, αλίμονο, αλίμονο, οι εχθροί μου! Διέγειρε τον λογισμό μου σε μετάνοια, και καθοδήγησέ με προς τον σωτήριο δρόμο, τον οποίο αφού βρω και πορευθώ, να έχω εσένα συνοδοιπόρο, και με τη δική σου καθοδήγηση θα σωθώ.

Στήριξε την καρδιά μου στον φόβο σου, Κύριε. Στήριξε την ψυχή μου πάνω στην πέτρα της μετανοίας. 〈Ας νικήσει η αγαθότητά σου την κακία που υπάρχει μέσα μου.〉 Ας νικήσει το φως της χάριτός σου το σκοτάδι που υπάρχει μέσα μου. Σπλαχνίσου με, αγαθέ Κύριε, όχι εξαιτίας των δίκαιων έργων μου, διότι δεν έχω τίποτα το αγαθό, αλλά εξαιτίας των οικτιρμών σου, και εξαιτίας της πολλής και άφατης αγαθότητάς σου. Ανόρθωσε τα μέλη μου, τα οποία κατέρριψε η αμαρτία, και φώτισε την καρδιά μου, την οποία σκοτείνιασε η πονηρή επιθυμία. Λύτρωσέ με από κάθε πονηρό έργο, και ας μην με καταβάλει ολοκληρωτικά ο αντίδικος. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα. Μην μου πεις, αλήθεια σου λέω, δεν σε γνωρίζω. Σώσε, Κύριε, μια ψυχή θλιμμένη από τον θάνατο, εσύ που έχεις την εξουσία της ζωής και του θανάτου.

Κύριε, φέρνοντας στο νου μου εκείνη την ώρα, προσπίπτω στην αγαθότητά σου, για να μην παραδοθώ σε αυτούς που με αδικούν. Ας μην καυχηθούν οι εχθροί σου εις βάρος του δούλου σου, αγαθέ Κύριε, τρίζοντας τα δόντια και εκφοβίζοντας την αμαρτωλή μου ψυχή. Ας μην πουν: έπεσες στα χέρια μας, σε εμάς παραδόθηκες, πράγματι αυτή είναι η ημέρα που προσδοκούσαμε. Όχι, Κύριε, μην ξεχάσεις τους οικτιρμούς σου. Όχι, Κύριε, μην μου ανταποδώσεις σύμφωνα με τις ανομίες μου, και μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα. Ούτε να μου πεις: αλήθεια σου λέω, δεν σε γνωρίζω. Εσύ, Κύριε, παιδαγώγησέ με, αλλά με οικτιρμούς, και ο Εχθρός ας μην επιχαρεί εις βάρος μου. Αλλά σβήσε την απειλή του, και κατάργησε κάθε ενέργειά του. Και δώσε μου να είναι η προς εσένα οδός ανύβριστη και ανεπηρέαστη.

Γι' αυτό λέει: Το πρόσωπό σου, Κύριε, θα ζητήσω· μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα. Διότι η άκρα τελειότητα και η ύστατη κατά Θεόν προκοπή, αυτή θα μπορούσε να είναι: εκείνη που οδηγεί στο πρόσωπο του Θεού, ώστε να παρίσταται κανείς ενώπιόν Του και να απολαμβάνει τις μαρμαρυγές της θεότητάς Του.

Γνωρίζοντας δε ότι πολλές φορές ο Θεός από εκείνους που δεν μπορούν να χωρέσουν το πρόσωπό του ούτε είναι άξιοί του, αποστρέφει τον εαυτό του, δείχνοντας τα νώτα του, όπως ακριβώς έλεγε στον Μωυσή: «Θα δεις τα οπίσθιά μου, το δε πρόσωπό μου δεν θα σου φανερωθεί»· για να μην πάθει, λοιπόν, αυτό εκείνος που υποδηλώνεται στα προηγούμενα, ικετεύει και δέεται λέγοντας: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα· μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο σου. Γίνε βοηθός μου, μην με αποδιώξεις, και μην με εγκαταλείψεις, Θεέ, Σωτήρα μου. Διότι ο πατέρας μου και η μητέρα μου με εγκατέλειψαν· ο δε Κύριος με προσέλαβε».

Μην αποστραφείς εμένα, τον δούλο σου, επειδή αποτόλμησα τέτοια πράγματα. Διότι δεν επιτρέπεται σε άνθρωπο που είναι περιβεβλημένος με σάρκα να αξιώνεται τέτοιων δωρεών· γι' αυτό έλεγες στον Μωυσή: «Κανείς δεν θα δει το πρόσωπό μου και θα ζήσει». Διότι η θνητή ζωή αδυνατεί να αντέξει τη θέα του προσώπου σου· γι' αυτό γίνε μάλλον βοηθός μου, ώστε να επιτύχω αυτά που ζήτησα. «Μην με αποδιώξεις»· αντί αυτού, ο Σύμμαχος μετέφρασε: «Μην με απορρίψεις», ενώ ο Ακύλας: «Μην με αφήσεις». Έπειτα προσθέτει: «Και μην με εγκαταλείπεις, ο Θεός ο Σωτήρας μου». Διότι, όταν εσύ προσφέρεις τη βοήθειά σου και μου απλώνεις το δεξί σου χέρι, υπάρχει ελπίδα να αποκτήσω όλα τα αγαθά. Επειδή κανένας άλλος δεν παρίσταται στο πλευρό μου ως βοηθός· διότι στις ανθρώπινες ανάγκες κανείς δεν θα μπορούσε να είναι πιο προσφιλής από τον πατέρα και τη μητέρα· όμως και αυτοί οι ίδιοι με έχουν εγκαταλείψει, επειδή έχω απομακρυνθεί από όλα τα δικά τους, για να αφιερωθώ μόνο σε εσένα, τον Θεό.

Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων. Ίσως μάλιστα να παραπέμπει και στο προηγούμενο αίτημα· ονομάζοντας «αγαθά του Κυρίου» το πρόσωπό Του που αναφέρθηκε παραπάνω, για το οποίο έλεγε: «Το πρόσωπό σου, Κύριε, θα αναζητήσω. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα». Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Ακύλα, έχει ειπωθεί: «Πίστεψα ότι θα δω εν αγαθώ Κυρίου»· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Πίστευα ότι θα δω την αγαθοσύνη του Κυρίου». Αλλά βεβαίως θα δει το πρόσωπο του Κυρίου και τα αγαθά του Κυρίου, όχι στον επίγειο τόπο, ούτε στη χώρα των θνητών, αλλά στη γη των ζώντων, την οποία και ο Σωτήρας υποσχέθηκε λέγοντας: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη».

Απόστρεψε το πρόσωπό σου από τις αμαρτίες μου, και όλες τις ανομίες μου εξάλειψε. Αλλιώς, αυτός μεν που έχει την ψυχή του καθαρμένη από πονηρή συνείδηση θα έλεγε στον Θεό: Το πρόσωπό σου, Κύριε, θα εκζητήσω, μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα· αυτός όμως που αποκαλύπτεται και βλέπει την αισχρότητα των τραυμάτων της ψυχής, εύλογα λέει στον μεγάλο Κριτή: Απόστρεψε το πρόσωπό σου από τις αμαρτίες μου, αλλά όχι από εμένα τον ίδιο, παρά ως ασθενούντα θεράπευσέ με.

Σε ικετεύω, λοιπόν, τον μόνο αγαθό και ευήκοο Θεό, επίβλεψε σε εμένα τον αμαρτωλό και αχρείο δούλο σου· και ικάνωσέ με διά της δυνάμεως του Αγίου Πνεύματος, ενδεδυμένο τη χάρη της ιεροσύνης, να παραστώ σε τούτη την αγία σου τράπεζα και να ιερουργήσω το άχραντο σώμα σου και το τίμιο αίμα σου. Διότι σε εσένα προσέρχομαι κλίνοντας τον αυχένα μου· και σε παρακαλώ, μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, ούτε να με απορρίψεις από τα παιδιά σου· αλλά αξίωσέ με να σου προσφερθούν τα δώρα αυτά από εμένα τον αμαρτωλό και ανάξιο δούλο σου. Διότι εσύ είσαι αυτός που αγιάζει και αγιάζεται, που προσφέρει και προσφέρεται, που δέχεται και γίνεται δεκτός, που δίνει και μεταδίδεται· και σε εσένα αναπέμπουμε τη δόξα, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα.

Άλλη ευχή του καταπετάσματος στους Αιγυπτίους. Κύριε ο Θεός μας, ο Παντοκράτορας, που γνωρίζεις τον νου των ανθρώπων, που ερευνάς καρδιές και νεφρούς· εσύ που κάλεσες εμένα τον ανάξιο σε τούτη τη λειτουργία σου· μη με βδελυχθείς και μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα· αλλά εξάλειψε όλα τα παραπτώματά μου, και απόπλυνε τον ρύπο του σώματός μου και τον σπίλο της ψυχής, και αγίασέ με ολόκληρο, ώστε, ικετεύοντάς σε να δώσεις άφεση αμαρτιών σε άλλους, να μην καταστώ εγώ ο ίδιος αδόκιμος.

«Το πρόσωπόν σου». Διότι πρόσωπο με πρόσωπο σώθηκε ο άνθρωπος μέσω της ενανθρωπήσεως. «Μην αποστρέψεις». Δηλαδή, μην παραβλέψεις το πλάσμα σου, αλλά επισκέψου το ως συμπαθής, ως ελεήμων. «Μην εκκλίνεις». Δηλαδή, αν και πάλι αμαρτήσει ο άνθρωπος, ως σάρκινος, και σε κινήσει σε οργή, εσύ μην τον αποστραφείς, ως αγαθός. «Βοηθός μου». Δηλαδή, μην αφαιρέσεις από εμένα τη δόξα, την οποία μου έδωσες· μην με αποστραφείς μισώντας με [διότι το να μην με αποδιώξεις σημαίνει να μην με αποστραφείς]. «Και μην υπερίδεις». Μην με παραβλέψεις ως άχρηστο. «Διότι ο πατέρας μου». Επειδή ούτε [σαρκικό] πατέρα ούτε μητέρα είχε ο Αδάμ, όπως ούτε ο Κύριος είχε πατέρα κάτω στη γη ούτε μητέρα πάνω στον ουρανό. Αλλά αυτός προσέλαβε τον Αδάμ. Και ο Κύριος [Δηλαδή με ανέλαβε]. «Νομοθέτησέ με». Δηλαδή, κανόνισέ με, λέει ο άνθρωπος, με τον ευαγγελικό νόμο της χάριτος. «Και οδήγησέ με». Ώστε να μην παρεκκλίνω ούτε δεξιά ούτε αριστερά, αλλά να πορεύομαι σε οδό ελεύθερη από προσκόμματα. «Μην με παραδώσεις». Για να μην προσχωρήσω πάλι στα είδωλα εξαιτίας των δαιμόνων· διότι οι δαίμονες είναι σκληροί εχθροί του ανθρώπου. «Διότι επαναστάτησαν». Ο λαός των Ιουδαίων, λέγοντας ενάντια στον Χριστό: αυτός είπε ότι είμαι Υιός του Θεού, ενώ εκείνος έλεγε την αλήθεια, εκείνοι όμως (αυτοί) έλεγαν ψέματα. «Και ψεύστηκε». Η άδικη συναγωγή λέγοντας: δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα. «Θα πιστέψω». Διότι οι δίκαιοι εξ ολοκλήρου προς εκείνη τη γη σπεύδουν.

Διότι από τους αμαρτωλούς, μέχρι να μετανοήσουν και να εξομολογηθούν, αποστρέφει το πρόσωπό Του, έτσι ώστε ο ψαλμωδός να φωνάζει προς Αυτόν: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα», όταν απέκτησε συναίσθηση της αμαρτίας του. Και με την αγιοσύνη συνέδεσε τη μεγαλοπρέπεια.

Και δεν οδηγήθηκε σε αυτήν την έννοια, όπως τουλάχιστον νομίζω, μόνο από αυτά [τα οποία είναι τα πιο καταπληκτικά], αλλά και από το: «Ας φτιάξουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με τη δική μας εικόνα και ομοίωση»· και από το: «Έβρεξε ο Κύριος από τον Κύριο»· και από το: «Κάλεσε ο Κύριος στο όνομα του Κυρίου»· και από το: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου»· και από το: «Σε εσένα είναι [ο] Θεός, και εσύ είσαι [ο] Θεός». Διότι εκείνους που λένε ότι ο Θεός είναι άπειρες φορές άγιος, και τολμούν να παρερμηνεύσουν το «Άγιος, άγιος, άγιος Κύριος Σαβαώθ», τους ελέγχει περίτρανα το: «Αναζήτησα το πρόσωπό σου, το πρόσωπό σου, Κύριε, θα ζητήσω. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα». Διότι, εάν αυτός που τα διατύπωσε αυτά δεν διακήρυττε την Αγία Τριάδα, θα ήταν δίκαιο να του ζητηθεί ο λόγος για φλυαρία. Και όχι μόνο σε αυτό (διότι νομίζω πως πρέπει να προχωρήσουμε σε ένα σαφέστερο ρητό), αλλά και στο: «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου, και επικαλέσου με σε ημέρα θλίψεως, και θα σε γλιτώσω, και θα με δοξάσεις». Διότι, εάν δεν κηρυσσόταν εδώ σαφώς η Τριάδα, θα έπρεπε να είχε λεχθεί: Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως και απόδωσε σε αυτόν τις ευχές σου, και επικαλέσου αυτόν σε ημέρα θλίψεώς σου, και θα σε γλιτώσει, και θα τον δοξάσεις. Αλλά δεν ειπώθηκε έτσι· αντιθέτως, έχει ειπωθεί όπως ακριβώς ειπώθηκε.

XL. Ο δε Ιωάσαφ, αφού έπεσε επάνω στον πατέρα του με απερίγραπτη ευλάβεια και θρήνο, και αφού έλουσε με δάκρυα το λείψανο και το τύλιξε με το τρίχινο ένδυμα το οποίο εκείνος του είχε δώσει στο παλάτι, έψαλλε τους καθορισμένους ψαλμούς, ψάλλοντας καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας και ολόκληρης της νύχτας, ενώ συγχρόνως έβρεχε με δάκρυα το τίμιο σώμα του μακαρίου. Την δε επόμενη ημέρα, αφού άνοιξε τάφο πλησίον του σπηλαίου και μετέφερε με άκρα ευλάβεια το ιερό λείψανο, ο καλός και τιμιότατος υιός κατέθεσε στο μνήμα τον πνευματικό του πατέρα. Και έχοντας φλεγεί εντονότερα στην ψυχή και παραδίδοντας τον εαυτό του σε εκτενέστερη προσευχή, είπε: «Κύριε, ο Θεός μου, εισάκουσε τη φωνή μου με την οποία έκκραξα· ελέησέ με και εισάκουσέ με, διότι σε αναζητώ από τα βάθη της καρδιάς μου. Σε αναζήτησε η ψυχή μου· μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο σου. Γίνε βοηθός μου· μην με απορρίψεις και μην με εγκαταλείψεις, ο Θεός ο Σωτήρας μου, διότι ο πατέρας μου και η μητέρα μου με εγκατέλειψαν· εσύ όμως, Κύριε, προσέλαβέ με. Νομοθέτησέ με, Κύριε, στην οδό σου και οδήγησέ με σε ευθεία τρίβο, εξαιτίας των εχθρών μου. Μην με παραδώσεις στις ψυχές αυτών που με θλίβουν, διότι σε εσένα παραδόθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο Θεός μου· μην απομακρυνθείς από εμένα, διότι εκτός από εσένα δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει».

«Περικύκλωσα και προσέφερα θυσία στη σκηνή του», τη νοητή αλλά και την αισθητή, όχι προσφέροντας θυσία ζώων, αλλά «θυσία αινέσεως και αλαλαγμού», υμνώντας και ψάλλοντας στον Κύριό μου, λέγοντας: «Εισάκουσε, Κύριε, τη φωνή μου, με την οποία έκραξα· ελέησέ με και εισάκουσέ με.» Διότι η καρδιά μου είπε «Τον Κύριο θα αναζητήσω». «Σε αναζήτησε το πρόσωπό μου και το πρόσωπό σου, Κύριε, θα αναζητήσω». Γι' αυτό: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο σου· γίνε βοηθός μου, μην με απορρίψεις», δηλαδή, μην με αποδιώξεις, «και μην με εγκαταλείψεις, Θεέ, ο σωτήρας μου». «Διότι ο πατέρας μου και η μητέρα μου με εγκατέλειψαν», εσύ όμως, Κύριε, στάσου στο πλευρό μου. «Δίδαξέ με, Κύριε, τον νόμο της οδού σου και οδήγησέ με σε ευθεία πορεία». Δες πόσο καθολικός είναι αυτός ο ψαλμός, για κάθε πρόσωπο που αγωνίζεται να προσφύγει στον Θεό· διότι κατ' αυτόν τον τρόπο τα λόγια των προφητών έχουν ισχύ όχι απλώς για τους ίδιους, αλλά και για το κοινό όφελος. «Εξαιτίας των εχθρών μου», για να μην με χλευάσουν. «Μην με παραδώσεις στις ψυχές εκείνων που με θλίβουν, διότι στράφηκαν εναντίον μου άδικοι μάρτυρες και η αδικία διέψευσε τον εαυτό της». Αυτός ο λόγος εκπληρώνεται και στον Δαβίδ και στον Χριστό και σε πολλούς που συκοφαντούνται μέχρι σήμερα· ωστόσο η αδικία διέψευσε τον εαυτό της, εξαφανιζόμενη πανεύκολα σαν φούσκα. Εγώ όμως: «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων.»