Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 27:3

Προς εσένα, Κύριε, θα κραυγάσω... και θα γίνω όμοιος με εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο. Η Θεία Γραφή συνηθίζει να ονομάζει τον Άδη λάκκο. Μη με συμπαρασύρεις μαζί με τους αμαρτωλούς. Αμαρτωλούς αποκαλεί το έθνος των Ιουδαίων, σύμφωνα με αυτό που τους ειπώθηκε από τον Σωτήρα: Εάν δεν πιστέψετε ότι εγώ είμαι, θα πεθάνετε μέσα στις αμαρτίες σας.

Αυτοί δε πράττουν επίσης την ανομία, διότι θανάτωσαν τον αθώο και δίκαιο, τον οποίο ο νόμος δεν διέταξε να θανατώσουν. «Εκείνων που μιλούν ειρηνικά προς τους πλησίον τους». Αυτό το αναφέρει, επειδή, ενώ αποκαλούσαν τον Σωτήρα διδάσκαλο και αγαθό, διαλογίζονταν κακά εναντίον του.

Διότι η Γραφή γνωρίζει, αν βέβαια πιστεύουμε στα λόγια του Πνεύματος, να θεωρεί τα κρυφά αμαρτήματα της ψυχής όμοια με τα αμαρτήματα που γίνονται με έργα· επειδή αποτελούν βλαστάρια της μιας και αυτής ρίζας. Διότι λέει: «ο Κύριος διασκόρπισε τα οστά των ανθρωπαρέσκων»· και, «ο Κύριος βδελύσσεται τον αιμοχαρή και δόλιο άνδρα», συγκαταλέγοντας τον δόλο και τον φόνο σε ένα και το αυτό παράπτωμα. Και για εκείνους «που μιλούν ειρηνικά με τον πλησίον τους, ενώ υπάρχουν κακά στις καρδιές τους, απόδωσέ τους, Κύριε, σύμφωνα με τα έργα τους». Και πάλι: «διότι μέσα στην καρδιά σας εργάζεστε την ανομία πάνω στη γη». Και ο Κύριος, ελέγχοντας τους ανθρωπαρέσκους, λέει: «όλα τα κάνουν για να τους δουν οι άνθρωποι».

Διότι τον αιμοχαρή και δόλιο άνδρα τον βδελύσσεται ο Κύριος. Δεν καταριέται φανερά ο Δαβίδ αυτούς που μιλούν ειρηνικά με τους πλησίον τους, αλλά έχουν κακία στις καρδιές τους, φωνάζοντας προς τον Θεό: «Δώσε τους σύμφωνα με τα έργα τους»; Και «Μέσα στην καρδιά σας», λέει, «κατεργάζεστε ανομίες πάνω στη γη». Την κρυφή κίνηση της αμαρτίας ο Θεός την ονόμασε έργο· γι' αυτό παραγγέλλει ούτε τους επαίνους των ανθρώπων να επιδιώκουμε, ούτε για τις ατιμώσεις τους να ντρεπόμαστε. Διότι αυτούς που ελεούν τον φτωχό με επίδειξη και διατυμπανίζουν την ελεημοσύνη τους πάνω στη γη, η Γραφή τους στερεί από τους μισθούς στους ουρανούς. Αν δηλαδή ζητάς να αρέσεις στους ανθρώπους, και γι' αυτόν τον λόγο δίνεις, προκειμένου να επαινεθείς, έχει ήδη εξοφληθεί ο μισθός της αγαθοεργίας σου με τους επαίνους των ανθρώπων, για χάρη των οποίων επιδείκνυες το έλεός σου. Μην αναζητάς λοιπόν μισθό στους ουρανούς, έχοντας εναποθέσει τα έργα σου κάτω στη γη, ούτε να προσδοκάς τιμή από τον Θεό, διότι αυτήν την έχεις ήδη λάβει από τους ανθρώπους. Ποθείς την αθάνατη δόξα; Σε Εκείνον που μπορεί να σου παράσχει αυτήν που ποθείς, δείξε τη ζωή σου στα κρυφά. Φοβάσαι την αιώνια αισχύνη; Φοβήσου Εκείνον που θα την αποκαλύψει κατά την ημέρα της κρίσεως. Πώς, λοιπόν, λέει ο Κύριος: «Ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς»;

Ψαλμός του Δαβίδ. Αυτός ο ψαλμός είναι ίδιος (προσωπικός) του Δαβίδ, για αυτό και ξεκίνησε την προφητεία με προσευχή. Φανερώνει δε πράγματα και για τον Χριστό και για τον λαό των Ιουδαίων. «Προς σέ, Κύριε, εκέκραξα»: Ο Δαβίδ ανέμειξε την προφητεία με προσευχή. «Μη παρασιωπήσης»: Δηλαδή, μην με παραβλέψεις, αλλά σπεύσε προς αναζήτησή μου. «Και ομοιωθήσομαι»: Διότι οι προφήτες αναλάμβαναν το πρόσωπο του Χριστού και μιλούσαν σαν να επρόκειτο για τον εαυτό τους· διότι ο Χριστός κατέβηκε στο μνήμα, το οποίο είναι λάκκος. «Εισάκουσον»: Διότι ο άνθρωπος παρακαλούσε με δυνατή φωνή, καθώς κατεχόταν από την πλάνη των ειδώλων (των δαιμόνων), προσμένοντας την παρουσία του Χριστού. «Εν τω με αίρειν»: Διότι ο Αδάμ πρόθυμα άπλωσε τα χέρια του προς το δεσποτικό σώμα, το οποίο είναι ναός του Θεού· διότι ο Χριστός τον κράτησε και τον ανέστησε. «Μη συνελκύσης»: Δηλαδή μην με κατατάξεις μαζί με αυτούς που με εξαπάτησαν, αλλά γλίτωσέ με από αυτούς. «Και μετά εργαζομένων»: Των κακόπιστων Ιουδαίων [και Ελλήνων]· διότι αυτοί είναι εργάτες (εραστές) της ανομίας. «Των λαλούντων ειρήνην»: Όσοι με υποκρισία μιλούν στον πλησίον (με τον πλησίον), όπως οι γιοι των Ιουδαίων μιλούσαν εναντίον του Χριστού (του Κυρίου), υποκρινόμενοι ειρήνη, ενώ εξαιτίας της απιστίας τους μηχανεύονταν κακά εναντίον του. «Δος αυτοίς»: Καθώς κατασκεύασαν τον σταυρό και εξαιτίας αυτού σκορπίστηκαν σε όλη τη γη.

Διότι δεν υποτασσόμαστε στους ανωτέρους επειδή τηρούμε κάποια εντολή, αλλά προσεγγίζουμε δουλικά εκείνους τους οποίους δεν μπορούμε να αδικήσουμε, και με φθονερό μάτι βλέπουμε με πικρία τις επιτυχίες τους, ενώ την ευημερία τους ούτε καν όταν διακηρύσσεται δεν την ακούμε με ευχαρίστηση. Και με τα εξωτερικά σχήματα και με ειρηνικά λόγια κολακεύουμε τους ανθρώπους αυτούς, όμως στις σκέψεις μας διακείμεθα εχθρικά απέναντί τους, έτσι ώστε να εκπληρώνεται σε εμάς το ρητό: «Αυτοί που μιλούν ειρηνικά με τους πλησίον τους, έχουν όμως κακία στις καρδιές τους.» Αυτά τα είπαμε για όσους παρασύρονται άθελά τους, θέλοντας να δείξουμε ότι αυτοί που αμαρτάνουν εκούσια βρίσκονται σε πιο απομακρυσμένη κατάσταση και ρέπουν πιο δύσκολα προς τη μετάνοια. Διότι πώς δεν αμαρτάνουν εκούσια εκείνοι που δεν θέλουν να κάνουν αυτό που λέει ο Δανιήλ και να βρουν άφεση, όταν προτρέπει: «Εξαγόρασε τις αμαρτίες σου με ελεημοσύνες, και τις αδικίες σου δείχνοντας ευσπλαχνία στους φτωχούς»; Αλλά θα πεις:

Ψαλμός κζ'. Του Δαβίδ. Η χάρη του Αγίου Πνεύματος συγκαλεί δια στόματος Δαβίδ κάθε άνθρωπο που επιθυμεί να απευθύνεται προς τον Θεό με αλήθεια: «Προς εσένα, Κύριε, θα κράξω, Θεέ μου, μην αποσιωπήσεις απέναντί μου», διότι, εάν αποσιωπήσεις απέναντί μου, «θα γίνω όμοιος με εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο» και θα θεωρηθώ ζωντανός νεκρός παρότι ακόμη ζω. Και για να μην το πάθω αυτό, «εισάκουσε, Κύριε, τη φωνή της δέησής μου, όταν σε παρακαλώ, όταν υψώνω τα χέρια μου προς τον άγιο ναό σου». Μην με παραβλέψεις και μην με κρίνεις μαζί με τους αμαρτωλούς: «και μην με συναπολέσεις με αυτούς που εργάζονται την ανομία, οι οποίοι μιλούν ειρηνικά με τους πλησίον τους, αλλά μηχανεύονται κακά στην καρδιά τους». «Δώσε σε αυτούς, Κύριε, σύμφωνα με τα έργα τους και σύμφωνα με την πονηριά των πράξεών τους» δώσε σε αυτούς, διότι εξωτερικά μεν παρουσιάζονται απατηλά, εσωτερικά δε κρύβουν τη δόλια αλεπού. Γι' αυτό: «απόδωσε σε αυτούς την ανταπόδοση, διότι δεν κατανόησαν τα έργα του Κυρίου και τα έργα των χεριών του», ο οποίος καθαρίζει λεπρούς, εκδιώκει δαίμονες και θεραπεύει εύκολα «κάθε νόσο και κάθε αδυναμία».

Διότι η Γραφή γνωρίζει, εφόσον πιστεύουμε στα λόγια του Πνεύματος, να θεωρεί τα κρυφά αμαρτήματα της ψυχής ίσα και όμοια με τα εξωτερικά αμαρτήματα. Διότι, όπως λέει, ο Κύριος διασκόρπισε τα οστά των ανθρωπαρέσκων, και «άνδρα αιμάτων και δόλιον βδελύσσεται ο Κύριος», συναριθμώντας τον δόλο και τον φόνο σε ένα παράπτωμα. Και εναντίον εκείνων που μιλούν ειρηνικά με τους πλησίον τους, αλλά έχουν κακά μέσα στις καρδιές τους, λέει: «Δώσε σε αυτούς, Κύριε, κατά τα έργα τους». Και πάλι: «Διότι μέσα στην καρδιά σας εργάζεστε την ανομία πάνω στη γη». Και ο Κύριος, μέμφοντας τους ανθρωπαρέσκους, λέει: «Όλα τα κάνουν για να θεαθούν από τους ανθρώπους». Γι' αυτό και παραγγέλλει λέγοντας: «Προσέχετε να μην κάνετε την ελεημοσύνη σας μπροστά στους ανθρώπους· ειδάλλως, δεν έχετε μισθό παρά τω Πατρί σας τω εν τοις ουρανοίς». Δηλαδή, να μην επιθυμείτε να αναζητάτε και να θηρεύετε τον έπαινο ή τη δόξα από τους ανθρώπους για τα καλά σας έργα, αλλά μάλλον από τον Θεό, του οποίου η δόξα είναι αληθινή και αιώνια και του οποίου η ατιμία είναι αιώνια. Και το «Αλίμονο σε εσάς όταν όλοι οι άνθρωποι μιλήσουν καλά για εσάς», σημαίνει όταν επιθυμείτε να ακούτε καλά λόγια από τους ανθρώπους και να χαίρεστε με τις δόξες και τους επαίνους που προέρχονται από αυτούς. Επειδή, πώς θα ήταν δυνατόν αυτοί που αγαθοεργούν να μην είναι φανεροί σε όλους; Αφού ο ίδιος ο Κύριος λέει: «Ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, ώστε να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας τον εν τοις ουρανοίς».