Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 27:4

Τα πληθέστερα από τα εγκλήματα τα θεωρούν ως τίποτα, και πλένουν το εξωτερικό του ποτηριού και του πινακίου, ενώ δεν κάνουν απολύτως κανέναν λόγο για την εσωτερική ακαθαρσία. Ιδού, λοιπόν, ιδού, αν και ο προφήτης Ιερεμίας λέει σαφώς: «Ξέπλυνε την καρδιά σου από την κακία, Ιερουσαλήμ, για να σωθείς», αυτοί έχουν πειστεί απόλυτα ότι η εσωτερική και διανοητική ασέβεια δεν είναι απολύτως τίποτα. Οδηγώντας δε τον Χριστό στον Πιλάτο, αποφεύγουν τους τόπους ως μιαρούς, καθώς και τα σώματα των απερίτμητων ανδρών, και επειδή δεν διαπράττουν οι ίδιοι με τα ίδια τους τα χέρια την παρανομία, αλλά καθιστούν τον Πιλάτο, τρόπον τινά, υπηρέτη της δικής τους ωμότητας, από ανοησία υποθέτουν ότι παραμένουν απαλλαγμένοι από κάθε ευθύνη. Και θα θαύμαζε κανείς διαπιστώνοντας ότι οι άγιοι προφήτες δεν αγνόησαν ούτε αυτή την ασέβειά τους· διότι είπε κάπου για αυτούς ο μακάριος Ησαΐας: «Αλίμονο στον άνομο· κακά πράγματα θα του συμβούν σύμφωνα με τα έργα των χεριών του». Και ο Ιεζεκιήλ πάλι λέει: «Όπως έπραξες, έτσι θα γίνει σε εσένα· η ανταπόδοσή σου θα επιστρέψει στο κεφάλι σου». Αλλά και ο ίδιος ο θείος μελωδός αναφωνεί: «Απόδωσέ τους την ανταπόδοσή τους, δώσε σε αυτούς κατά τα έργα των χεριών τους». Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι παρέδωσαν τον Σωτήρα των πάντων και Χριστό στους στρατηγούς των Ρωμαίων, έτσι, υπομένοντας αντίστοιχα το ίδιο εξ αντιστροφής, παραδίδονται στην εξουσία των Ρωμαίων, και καταστράφηκαν από το χέρι των τότε κρατούντων.

Κεφάλαιο 75. Αδελφοί, μαζί με την προσευχή ας επιμεληθούμε το έργο, διότι υπάρχει μισθός, εάν βέβαια επιτελούμε το έργο χωρίς δόλο. Διότι εκείνος που από εριστικότητα ή φιλαυτία ή φιλαργυρία αμέλησε το έργο, θα ακούσει το γεγραμμένο: σύμφωνα με τα έργα των χεριών τους, δώσε σε αυτούς. Εκείνος όμως που εργάζεται με καθαρή συνείδηση, θέλοντας να αρέσει στον Θεό και όχι στους ανθρώπους, θα αξιωθεί εκείνης της ευλογημένης φωνής: εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου. Στον Οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες.

Διότι η Γραφή γνωρίζει, αν βέβαια πιστεύουμε στα λόγια του Πνεύματος, να θεωρεί τα κρυφά αμαρτήματα της ψυχής όμοια με τα αμαρτήματα που γίνονται με έργα· επειδή αποτελούν βλαστάρια της μιας και αυτής ρίζας. Διότι λέει: «ο Κύριος διασκόρπισε τα οστά των ανθρωπαρέσκων»· και, «ο Κύριος βδελύσσεται τον αιμοχαρή και δόλιο άνδρα», συγκαταλέγοντας τον δόλο και τον φόνο σε ένα και το αυτό παράπτωμα. Και για εκείνους «που μιλούν ειρηνικά με τον πλησίον τους, ενώ υπάρχουν κακά στις καρδιές τους, απόδωσέ τους, Κύριε, σύμφωνα με τα έργα τους». Και πάλι: «διότι μέσα στην καρδιά σας εργάζεστε την ανομία πάνω στη γη». Και ο Κύριος, ελέγχοντας τους ανθρωπαρέσκους, λέει: «όλα τα κάνουν για να τους δουν οι άνθρωποι».

Διότι τον αιμοχαρή και δόλιο άνδρα τον βδελύσσεται ο Κύριος. Δεν καταριέται φανερά ο Δαβίδ αυτούς που μιλούν ειρηνικά με τους πλησίον τους, αλλά έχουν κακία στις καρδιές τους, φωνάζοντας προς τον Θεό: «Δώσε τους σύμφωνα με τα έργα τους»; Και «Μέσα στην καρδιά σας», λέει, «κατεργάζεστε ανομίες πάνω στη γη». Την κρυφή κίνηση της αμαρτίας ο Θεός την ονόμασε έργο· γι' αυτό παραγγέλλει ούτε τους επαίνους των ανθρώπων να επιδιώκουμε, ούτε για τις ατιμώσεις τους να ντρεπόμαστε. Διότι αυτούς που ελεούν τον φτωχό με επίδειξη και διατυμπανίζουν την ελεημοσύνη τους πάνω στη γη, η Γραφή τους στερεί από τους μισθούς στους ουρανούς. Αν δηλαδή ζητάς να αρέσεις στους ανθρώπους, και γι' αυτόν τον λόγο δίνεις, προκειμένου να επαινεθείς, έχει ήδη εξοφληθεί ο μισθός της αγαθοεργίας σου με τους επαίνους των ανθρώπων, για χάρη των οποίων επιδείκνυες το έλεός σου. Μην αναζητάς λοιπόν μισθό στους ουρανούς, έχοντας εναποθέσει τα έργα σου κάτω στη γη, ούτε να προσδοκάς τιμή από τον Θεό, διότι αυτήν την έχεις ήδη λάβει από τους ανθρώπους. Ποθείς την αθάνατη δόξα; Σε Εκείνον που μπορεί να σου παράσχει αυτήν που ποθείς, δείξε τη ζωή σου στα κρυφά. Φοβάσαι την αιώνια αισχύνη; Φοβήσου Εκείνον που θα την αποκαλύψει κατά την ημέρα της κρίσεως. Πώς, λοιπόν, λέει ο Κύριος: «Ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς»;

Ψαλμός του Δαβίδ. Αυτός ο ψαλμός είναι ίδιος (προσωπικός) του Δαβίδ, για αυτό και ξεκίνησε την προφητεία με προσευχή. Φανερώνει δε πράγματα και για τον Χριστό και για τον λαό των Ιουδαίων. «Προς σέ, Κύριε, εκέκραξα»: Ο Δαβίδ ανέμειξε την προφητεία με προσευχή. «Μη παρασιωπήσης»: Δηλαδή, μην με παραβλέψεις, αλλά σπεύσε προς αναζήτησή μου. «Και ομοιωθήσομαι»: Διότι οι προφήτες αναλάμβαναν το πρόσωπο του Χριστού και μιλούσαν σαν να επρόκειτο για τον εαυτό τους· διότι ο Χριστός κατέβηκε στο μνήμα, το οποίο είναι λάκκος. «Εισάκουσον»: Διότι ο άνθρωπος παρακαλούσε με δυνατή φωνή, καθώς κατεχόταν από την πλάνη των ειδώλων (των δαιμόνων), προσμένοντας την παρουσία του Χριστού. «Εν τω με αίρειν»: Διότι ο Αδάμ πρόθυμα άπλωσε τα χέρια του προς το δεσποτικό σώμα, το οποίο είναι ναός του Θεού· διότι ο Χριστός τον κράτησε και τον ανέστησε. «Μη συνελκύσης»: Δηλαδή μην με κατατάξεις μαζί με αυτούς που με εξαπάτησαν, αλλά γλίτωσέ με από αυτούς. «Και μετά εργαζομένων»: Των κακόπιστων Ιουδαίων [και Ελλήνων]· διότι αυτοί είναι εργάτες (εραστές) της ανομίας. «Των λαλούντων ειρήνην»: Όσοι με υποκρισία μιλούν στον πλησίον (με τον πλησίον), όπως οι γιοι των Ιουδαίων μιλούσαν εναντίον του Χριστού (του Κυρίου), υποκρινόμενοι ειρήνη, ενώ εξαιτίας της απιστίας τους μηχανεύονταν κακά εναντίον του. «Δος αυτοίς»: Καθώς κατασκεύασαν τον σταυρό και εξαιτίας αυτού σκορπίστηκαν σε όλη τη γη.

«και κατά την πονηρία»: Επειδή μηχανεύονταν κάθε δόλο εναντίον του Χριστού, ώστε να τον θανατώσουν, όπως νόμιζαν. «κατά τα έργα»: Διότι έλαβαν ως ανταπόδοση όλα τα κακά, εξαιτίας εκείνων που έπραξαν [προκαλώντας] την ερήμωση του ναού, την απώλεια των σκευών, της λατρείας και των απαρχών· επειδή εξέπεσαν από όλα αυτά ως κακοποιοί. «απόδος»: Στον Ιούδα το σκοινί, στον λαό την απώλεια των ιερατικών στολών (σκευών) και τη μετάθεση του νόμου. «ότι ου συνήκαν»: Επειδή, παρόλο που έβλεπαν να γίνονται σημεία, αποκαλούσαν (ονόμαζαν) τον Χριστό ψιλό άνθρωπο. «και εις τα έργα»: Διότι, ενώ ευεργετούνταν, δεν το κατανοούσαν, αλλά μάλλον φέρονταν με αχαριστία ως άπιστοι. «καθελείς αυτούς»: Επειδή καθαιρέθηκαν από τη δόξα και από τη συγγένεια με τον Θεό και δεν μπορούν πλέον να επανέλθουν στην αρχική τους τάξη (αξία). «ευλογητός Κύριος»: Ο προφήτης ευχαριστεί, λαμβάνοντας το θάρρος να προφητεύσει τα μυστήρια του πάθους και της ανάστασης. Το ίδιο πράττει συνολικά και ο Αδάμ, ως ανακαινισμένος από την παράβαση. «Κύριος βοηθός μου»: Και για αυτό ευχαριστεί ο Αδάμ, ως σεσωσμένος. «επ' αυτώ ήλπισεν»: Επειδή έτρεφε απόλυτο θάρρος προς τον Θεό, αναμένοντας την παρουσία και τη σωτηρία Του. «και ανέθαλεν»: Διότι από τον Δαβίδ προήλθε κατά σάρκα ο Χριστός. «και εκ θελήματος»: Επειδή με αγαθή πρόθεση όσοι εξομολογούνται γίνονται δεκτοί από τον Θεό. «Κύριος κραταίωμα»: Για τον πιστό λαό, που επέστρεψε από τα έθνη, ισχύς και κράτος είναι ο Χριστός.

Ομοίως δε και τον γιο αυτού, ή μάλλον τον γιο του διαβόλου, τον Μοντανό, τον μιαρό και ακάθαρτο και άθεο, μαζί με τις δύο μοιχαλίδες, με μεγάλο ζήλο ο Απόστολος, αφού τον ήλεγξε και τον απέδειξε αντίθεο, ψευδόχριστο και ψευδοπροφήτη, τον αποστόμωσε και έφραξε το μιαρό του στόμα στο όνομα του Χριστού, χωρίς να δείξει μακροθυμία και χωρίς να καθυστερήσει απέναντι στη βλασφημία του. Έτσι λοιπόν να πράττετε και εσείς, ποιμένες, και να μη συμμετέχετε στα ακάθαρτα έργα του σκότους· απεναντίας, να τα ελέγχετε, όπως ακριβώς και οι απόστολοι, και όπως ο θεοπάτωρ Δαβίδ κατέβαλε πολλούς κόπους και πολλούς αγώνες για αυτούς, ελέγχοντας και επιτιμώντας, στηλιτεύοντάς τους και ικετεύοντας τον Θεό εναντίον τους, λέγοντας: «Έως πότε οι αμαρτωλοί, Κύριε, έως πότε οι αμαρτωλοί θα καυχώνται; Διασκόρπισέ τους με τη δύναμή Σου. Απόδωσε σε αυτούς, Κύριε, ανάλογα με τα έργα τους, διότι δεν κατανόησαν τα δικά Σου έργα, Κύριε. Κύριε, μέσα στην πόλη Σου θα εκμηδενίσεις την εικόνα τους». Και πάλι ο Δαβίδ παρακαλεί, αναπέμποντας δεήσεις προς τον Δεσπότη, ώστε Εκείνος να κατέλθει αυτοπροσώπως και να εκπληρώσει το αίτημά του, ανακράζοντας και λέγοντας: «Κύριε, κλίνε τους ουρανούς και κατέβα· Κύριε, μην καθυστερήσεις».

Ψαλμός κζ'. Του Δαβίδ. Η χάρη του Αγίου Πνεύματος συγκαλεί δια στόματος Δαβίδ κάθε άνθρωπο που επιθυμεί να απευθύνεται προς τον Θεό με αλήθεια: «Προς εσένα, Κύριε, θα κράξω, Θεέ μου, μην αποσιωπήσεις απέναντί μου», διότι, εάν αποσιωπήσεις απέναντί μου, «θα γίνω όμοιος με εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο» και θα θεωρηθώ ζωντανός νεκρός παρότι ακόμη ζω. Και για να μην το πάθω αυτό, «εισάκουσε, Κύριε, τη φωνή της δέησής μου, όταν σε παρακαλώ, όταν υψώνω τα χέρια μου προς τον άγιο ναό σου». Μην με παραβλέψεις και μην με κρίνεις μαζί με τους αμαρτωλούς: «και μην με συναπολέσεις με αυτούς που εργάζονται την ανομία, οι οποίοι μιλούν ειρηνικά με τους πλησίον τους, αλλά μηχανεύονται κακά στην καρδιά τους». «Δώσε σε αυτούς, Κύριε, σύμφωνα με τα έργα τους και σύμφωνα με την πονηριά των πράξεών τους» δώσε σε αυτούς, διότι εξωτερικά μεν παρουσιάζονται απατηλά, εσωτερικά δε κρύβουν τη δόλια αλεπού. Γι' αυτό: «απόδωσε σε αυτούς την ανταπόδοση, διότι δεν κατανόησαν τα έργα του Κυρίου και τα έργα των χεριών του», ο οποίος καθαρίζει λεπρούς, εκδιώκει δαίμονες και θεραπεύει εύκολα «κάθε νόσο και κάθε αδυναμία».

Διότι η Γραφή γνωρίζει, εφόσον πιστεύουμε στα λόγια του Πνεύματος, να θεωρεί τα κρυφά αμαρτήματα της ψυχής ίσα και όμοια με τα εξωτερικά αμαρτήματα. Διότι, όπως λέει, ο Κύριος διασκόρπισε τα οστά των ανθρωπαρέσκων, και «άνδρα αιμάτων και δόλιον βδελύσσεται ο Κύριος», συναριθμώντας τον δόλο και τον φόνο σε ένα παράπτωμα. Και εναντίον εκείνων που μιλούν ειρηνικά με τους πλησίον τους, αλλά έχουν κακά μέσα στις καρδιές τους, λέει: «Δώσε σε αυτούς, Κύριε, κατά τα έργα τους». Και πάλι: «Διότι μέσα στην καρδιά σας εργάζεστε την ανομία πάνω στη γη». Και ο Κύριος, μέμφοντας τους ανθρωπαρέσκους, λέει: «Όλα τα κάνουν για να θεαθούν από τους ανθρώπους». Γι' αυτό και παραγγέλλει λέγοντας: «Προσέχετε να μην κάνετε την ελεημοσύνη σας μπροστά στους ανθρώπους· ειδάλλως, δεν έχετε μισθό παρά τω Πατρί σας τω εν τοις ουρανοίς». Δηλαδή, να μην επιθυμείτε να αναζητάτε και να θηρεύετε τον έπαινο ή τη δόξα από τους ανθρώπους για τα καλά σας έργα, αλλά μάλλον από τον Θεό, του οποίου η δόξα είναι αληθινή και αιώνια και του οποίου η ατιμία είναι αιώνια. Και το «Αλίμονο σε εσάς όταν όλοι οι άνθρωποι μιλήσουν καλά για εσάς», σημαίνει όταν επιθυμείτε να ακούτε καλά λόγια από τους ανθρώπους και να χαίρεστε με τις δόξες και τους επαίνους που προέρχονται από αυτούς. Επειδή, πώς θα ήταν δυνατόν αυτοί που αγαθοεργούν να μην είναι φανεροί σε όλους; Αφού ο ίδιος ο Κύριος λέει: «Ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, ώστε να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας τον εν τοις ουρανοίς».

Ο δε Πιλάτος αποκρίθηκε σε αυτούς, λέγοντας: Θέλετε να σας απολύσω τον βασιλιά των Ιουδαίων; Διότι γνώριζε ότι οι αρχιερείς τον είχαν παραδώσει εξαιτίας φθόνου. Οι δε αρχιερείς ξεσήκωσαν το πλήθος, ώστε να τους απολύσει καλύτερα τον Βαραββά. Ο δε Πιλάτος, απαντώντας, πάλι τους είπε: Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που αποκαλείτε βασιλιά των Ιουδαίων; Εκείνοι δε πάλι κραύγασαν: Σταύρωσέ τον. Ο δε Πιλάτος τους έλεγε: Τι κακό πράγματι έκανε; Εκείνοι όμως κραύγασαν ακόμη περισσότερο: Σταύρωσέ τον. Ο δε Πιλάτος, θέλοντας να ικανοποιήσει το πλήθος, τους απέλυσε τον Βαραββά και, αφού μαστίγωσε τον Ιησού, τον παρέδωσε για να σταυρωθεί.» Παρέδωσαν οι Ιουδαίοι στους Ρωμαίους τον Κύριο. παραδόθηκαν και αυτοί από τον Κύριο στα χέρια των Ρωμαίων. Και εκπληρώνονται οι Γραφές που λένε: Αλίμονο στον άνομο, διότι κακά θα τον βρουν σύμφωνα με τα έργα των χεριών του. και πάλι: Σύμφωνα με τα έργα των χεριών τους, ανταπόδωσέ τους. και πάλι: