Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 28:10

Ο Κύριος, αφού προετοίμασε τους αγίους αποστόλους, τους εξαπέστειλε, ώστε να εκδιώξουν τους δαίμονες και να οδηγήσουν τα έθνη στην επίγνωση του Θεού. Ο Κύριος θα κατοικήσει τον κατακλυσμό. Ως κατακλυσμό εννοεί το πλήθος αυτών που πίστεψαν, σύμφωνα με το ρητό, ότι η σύμπασα γη γέμισε από τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό κατακαλύπτει τη θάλασσα.

Και θα καθίσει ο Κύριος ως βασιλιάς εις τον αιώνα· όμοιο με το: «Διότι σε αυτόν θα λυγίσει κάθε γόνατο». Ο Κύριος θα δώσει δύναμη στον λαό του. Όμοιο με το: «Τα πάντα μπορώ χάρη στον Χριστό που με ενδυναμώνει». Ο Κύριος θα ευλογήσει τον λαό του με ειρήνη.

Ομοίως και το, «Ο Κύριος θα κατοικήσει στον κατακλυσμό», φανερώνει το άγιο βάπτισμα, επειδή κατακλύζει όλες τις αμαρτίες. Ερώτηση 79. Τι σημαίνει το, «Φωνή Κυρίου που διασχίζει τη φλόγα του πυρός»; Απόκριση. Αυτό δηλώνει τη μελλοντική κόλαση του πυρός, επειδή με την προσταγή του Χριστού πρόκειται να διαιρεθεί.

Αλλά και ο Κύριος θα κατοικήσει τον κατακλυσμό. Διότι μέσω του βαπτίσματος συντελείται η κατοίκηση του Κυρίου στις ψυχές των αγιασμένων. Την ψυχή, λοιπόν, η οποία αποπλύνεται από την αμαρτία, αυτήν κατοικεί ο Θεός. Γι' αυτό λέγεται ότι κατοικεί τον κατακλυσμό.

Διότι το γεγονός ότι ονόμασε «κατακλυσμό» την άφεση που προέρχεται από το βάπτισμα, το έχουμε διδαχθεί και από τον τριακοστό πρώτο ψαλμό, όταν λέει: «Πλην σε κατακλυσμό πολλών υδάτων δεν θα τον πλησιάσουν». Επειδή δεν θα επιτραπεί πλέον στις αμαρτίες των αμαρτωλών, κατά την απολύτρωση διά του βαπτίσματος, να πλησιάσουν. Και θα καθίσει ο Κύριος ως βασιλεύς εις τον αιώνα. Μετά από όλα αυτά, θα μας δοθεί η δυνατότητα να γνωρίσουμε την εξουσία του Δεσπότου επί πάντων, ο οποίος δίδει ισχύ στον λαό του, ώστε, αφού νικήσουμε τον πονηρό, να καταστούμε δεκτικοί της ευλογίας που δίδεται από τον Κύριο εν ειρήνη στους αξίους του· διότι σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ο Κύριος θα κατοικήσει τον κατακλυσμό. Κατακλυσμός ύδατος είναι η επίκλυση που εξαφανίζει καθετί που βρίσκεται κάτω από αυτήν και καθαρίζει καθετί που είχε προηγουμένως μολυνθεί. Ονομάζει λοιπόν κατακλυσμό τη χάρη του βαπτίσματος, ώστε η ψυχή, έχοντας αποπλύνει τα αμαρτήματα και έχοντας αποκαθάρει τον παλαιό άνθρωπο, να είναι πλέον κατάλληλη για να γίνει κατοικητήριο του Θεού εν Πνεύματι. Συμφωνούν με αυτό και τα όσα αναφέρονται στον τριακοστό πρώτο ψαλμό. Διότι, αφού πρώτα είπε «Την ανομία μου γνώρισα και την αμαρτία μου δεν απέκρυψα», και το «Υπέρ αυτής θα προσευχηθεί σε Εσένα κάθε όσιος», πρόσθεσε: «Όμως, σε κατακλυσμό πολλών υδάτων, δεν θα τον πλησιάσουν». Διότι οι αμαρτίες δεν πρόκειται να πλησιάσουν αυτόν που έλαβε το βάπτισμα της άφεσης των παραπτωμάτων διά του ύδατος και του Πνεύματος.

Συγγενές προς αυτό βρίσκεται και στην προφητεία του Μιχαία: Επειδή είναι θελητής του ελέους, θα επιστρέψει και θα μας ελεήσει· θα καταβυθίσει τις αμαρτίες μας, και θα απορριφθούν στα βάθη της θάλασσας. Και θα καθίσει ο Κύριος ως βασιλιάς εις τον αιώνα. Εγκαθιδρυμένος ο Θεός στην ψυχή που λάμπει από τον κατακλυσμό, την καθιστά σαν δικό Του θρόνο. Ο Κύριος θα δώσει ισχύ στον λαό Του· ο Κύριος θα ευλογήσει τον λαό Του με ειρήνη.

Πόσα είναι λοιπόν και αυτά τα ονόματα, μέσω των οποίων επιδεικνύεις μάταια την αγνωμοσύνη σου προς εκείνο το θειότατο φως; Διότι και εγώ τώρα πάλι, επιτροχάδην και με συντομία, θα σου υποδείξω ένα άλλο πέλαγος δοξολογίας, ώστε, εάν μεν σωφρονιστείς, κατακλυζόμενος από αυτό να αναγεννηθείς ορθά και σωτήρια. Επειδή ο Κύριος, για να εκφραστώ σύμφωνα με τον Δαβίδ, κατοικεί και σε αυτόν τον κατακλυσμό, και θα είναι βασιλιάς σου εις τον αιώνα. Εάν όμως δεν μετανοήσεις για τη δυσσέβειά σου, αφού καταποντιστείς, θα κρατηθείς κάτω από τον βυθό του αιώνιου σκοταδιού, έχοντας βρεθεί πάρα πολύ μακριά από το φως της αλήθειας.

«Φωνὴ ελάφους»: Εννοεί τους αποστόλους. Διότι τα ελάφια είναι ταχύτατα στο τρέξιμο. Και τους δρόμους των αποστόλων τους προετοίμασε η φωνή του Χριστού, όταν τους έλεγε: «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». «Καὶ ἀποκαλύψει δρυμούς»: Τους δρυμούς των εθνών. Διότι, όπως ακριβώς στους δρυμούς, δηλαδή στα δάση, κατοικούν θηρία, έτσι και μέσα στην πλάνη των ειδώλων βρίσκονταν τα έθνη σαν σε περιορισμό. Αποκαλύφθηκαν δε αυτοί, επειδή φωτίστηκαν από τη χάρη. «Καὶ ἐν τῷ ναῷ»: Δηλαδή στην Εκκλησία. Διότι αυτή είναι ο ναός του Θεού, και μέσα σε αυτήν ο καθένας, δηλαδή και οι δίκαιοι και οι αμαρτωλοί, δοξολογούν. Αλλά να θεωρείς ως ναό και το δεσποτικό σώμα. Διότι μέσα σε αυτό κάθε πνοή δοξάζει τον Θεό. «Κύριος τὸν κατακλυσμόν»: Εννοεί τα ύδατα του βαπτίσματος, τα οποία προκαλούν κατακλυσμό στους δαίμονες και στους αμαρτωλούς και ξεπλένουν τον άνθρωπο. «Καὶ καθιεῖται»: Διότι, αφού ο Χριστός έπραξε όλα αυτά, ανερχόμενος στους ουρανούς, κάθεται ως βασιλιάς στους αιώνες των αιώνων. «Κύριος ἰσχύν»: Δίνοντας στον πιστό λαό το σώμα Του και το αίμα Του προς βρώση και πόση. Διότι μέσω της βρώσης και της πόσης αποκτά ο άνθρωπος τη δύναμη. «Κύριος εὐλογήσει»: Λέγοντας: «Την ειρήνη την δική μου σας δίνω».

Αυτός, λέγει, είναι «ο Θεός που κατοικεί στον κατακλυσμό», σύμφωνα με το Ψαλτήρι, και ο οποίος ομιλεί και κράζει μέσα από τα «πολλά ύδατα». «Πολλά ύδατα» δε, λέγει, είναι η πολυσχιδής γένεση των θνητών ανθρώπων, από την οποία, λέγει, βοά και κράζει προς τον αχαρακτήριστο άνθρωπο, λέγοντας: «λύτρωσε τη μονογενή μου από τα λιοντάρια». Προς αυτόν, λέγει, έχει ειπωθεί: «Δούλος μου είσαι εσύ, Ισραήλ· μη φοβάσαι· εάν διαβείς μέσα από ποταμούς, δεν θα σε κατακλύσουν· εάν περάσεις μέσα από φωτιά, δεν θα σε κατακάψει» —ποταμούς, λέγει, εννοεί την υγρή ουσία της γενέσεως, και φωτιά την ορμή και την επιθυμία προς τη γένεση— «εσύ είσαι δικός μου, μη φοβάσαι». Και πάλι, λέγει: «Εάν λησμονήσει μια μητέρα τα τέκνα της ώστε να μην τα σπλαχνιστεί» και να μην τους δώσει μαστό, «τότε κι εγώ θα σας λησμονήσω» —ο Αδάμας, λέγει, απευθύνεται στους δικούς του ανθρώπους— «αλλά και εάν ακόμη μια γυναίκα τα λησμονήσει αυτά, εγώ όμως δεν θα σας λησμονήσω· σας έχω ζωγραφίσει πάνω στα χέρια μου».

Ο Κύριος θα εγκαταστήσει τον κατακλυσμό (κατοικιεί) και θα καθίσει (καθιείται), δηλαδή θα καταπραΰνει, και ο κατακλυσμός θα καταπραϋνθεί. Διότι δεν είπε «κατοικήσει», όπως νομίζουν μερικοί, αλλά «κατοικιεί», όπως στη φράση «Αυτός που εγκαθιστά (κατοικίζων) τη στείρα σε σπίτι», και το «Ο Κύριος εγκαθιστά (κατοικίζει) τους μοναχικούς σε σπίτι», και «εσύ, Κύριε, με εγκατέστησες κατά μόνας με ελπίδα»· διότι άλλο είναι το να εγκαθιστάς κάποιον (οικίσαι) και άλλο το να κατοικείς ο ίδιος (οικήσαι). Μερικοί δε, ίσως επειδή δεν το κατανόησαν, έγραψαν: «Και καθίεται ο Κύριος βασιλιάς εις τον αιώνα», και έπειτα άλλοι, δήθεν για να το διορθώσουν, έγραψαν «καθιείται». Τους ελέγχουν όμως τα ακροστίχια που ξεκινούν με το «Κύριος»: «Ο Κύριος είναι βασιλιάς εις τον αιώνα», και «Ο Κύριος θα δώσει ισχύ στον λαό του. Ο Κύριος θα ευλογήσει τον λαό του με ειρήνη». Και στο Άσμα Ασμάτων: «Σας όρκισα, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, στις δυνάμεις και στις ισχύες του αγρού, να αφήσετε (εᾶν) να εγερθεί και να εξεγερθεί η αγάπη έως ότου το θελήσει», αντί του «Να επιτρέψετε στην αγάπη να ανυψωθεί όσο ψηλά θα ήθελε». Μη έχοντας δε κατανοήσει ότι το «εᾶν» σημαίνει «επιτρέψτε» (συγχωρήσατε), το μετέγραψαν ως «Εάν (ἐὰν) εγείρετε και εξεγείρετε την αγάπη». Έπρεπε λοιπόν να προσθέσουν: «Εάν εγείρετε, θα συμβεί αυτό», και να μην το αφήσουν μετέωρο.

«Φωνή Κυρίου που συγκλονίζει την έρημο, και θα συγκλονίσει ο Κύριος την έρημο της Κάδης», η οποία βρίσκεται κοντά στο όρος Σινά, όταν ο Μωυσής έλαβε τον νόμο από τον Θεό. «Φωνή Κυρίου που καταρτίζει τα ελάφια, και θα αποκαλύψει τους δρυμούς». Διότι ό,τι και αν θελήσει να πράξει, είτε να απογυμνώσει τους δρυμούς είτε να μετατρέψει την άδενδρη πεδιάδα σε έλη και δρυμούς, τίποτα δεν τον εμποδίζει. «Και στον ναό του καθένας που λέγει δόξα» θεωρείται ευσεβής. «Ο Κύριος θα κατοικήσει τον κατακλυσμό». Ποιον κατακλυσμό; Τις ψυχές που κατακλύστηκαν και καθαρίστηκαν διά του θείου βαπτίσματος· διότι το χωρίο αναφέρεται εξ ολοκλήρου στο βάπτισμα. «Και θα καθίσει ο Κύριος ως βασιλιάς εις τον αιώνα», επαναπαυόμενος σε τέτοιες άγιες ψυχές. «Ο Κύριος θα δώσει ισχύ στον λαό του», την αρμόζουσα στον λαό. «Ο Κύριος θα ευλογήσει τον λαό του με ειρήνη», ανατρέποντας τη μάχη.

Άφησε τώρα να εκπληρωθούν αυτά και τα υπόλοιπα λόγια του Δαβίδ και των άλλων προφητών, όσα κηρύχθηκαν πνευματικά για το βάπτισμα, όπως το: «Ο Κύριος θα κατοικήσει πάνω στον κατακλυσμό», εννοώντας σε βαπτισμένες, δηλαδή καθαρισμένες και αμόλυντες ψυχές, και: «κοντά σε ύδωρ αναπαύσεως με ανέθρεψε, την ψυχή μου επανέφερε, με οδήγησε σε τρίβους δικαιοσύνης», και: «άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου», και: «ο ποταμός του Θεού γέμισε με ύδατα», και: «η θάλασσα είδε και έφυγε» από εδώ και από εκεί, «τείχος στα δεξιά και τείχος στα αριστερά», «και ο Ιορδάνης στράφηκε προς τα πίσω», δηλαδή «στάθηκαν τα ύδατα που κατέβαιναν από άνωθεν σαν ένας συμπαγής όγκος που απείχε πάρα πολύ» για να απομακρυνθούν από την πόλη «Καριαθιαρίμ», και: «σε είδαν τα ύδατα, Θεέ, σε είδαν τα ύδατα και φοβήθηκαν», και: «διότι ανέβλυσε ύδωρ στην έρημο και ρυάκι σε διψασμένη γη», και ότι: «αντλήστε ύδωρ με ευφροσύνη από τις πηγές του σωτηρίου», και ότι: «λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες σας από τις ψυχές σας ενώπιον των οφθαλμών μου· παύστε τις πονηρίες σας, μάθετε να πράττετε το καλό» και τα εξής. Αφού λοιπόν άκουσε με προσοχή αυτά ο Βαπτιστής και άκουσε ότι «έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη, τότε», λέγει, «τον αφήνει».