Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 28:3

Ότι δε επρόκειτο να βαπτισθεί στον Ιορδάνη και να μαρτυρηθεί γι’ Αυτόν από επάνω από τον Θεό και Πατέρα, το είπε: «Φωνή Κυρίου επάνω στα ύδατα· ο Θεός της δόξας εβρόντησε· Κύριος επάνω σε πολλά ύδατα.» Και ότι με το άγιο βάπτισμα συνέτριψε τον διάβολο και τις δυνάμεις του, λέγει: «Εκεί συνέτριψες τις κεφαλές των δρακόντων επάνω στο νερό», δηλαδή των δαιμόνων. «Συνέθλασες την κεφαλή του δράκοντος», δηλαδή του διαβόλου. Το δε ότι είναι δημιουργός ουρανού και γης και θαλάσσης, Αυτός είναι ο Χριστός· και ότι περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν να ήταν στεριά· και ότι επρόκειτο να επιτελέσει πολλές θεραπείες στον λαό· και ότι επρόκειτο να πάθει για χάρη του κόσμου, η βίβλος του Ιώβ το λέγει έτσι: «Αυτός που άπλωσε μόνος τον ουρανό, που περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν επάνω σε έδαφος.» Και ο προφήτης λέγει: «Τότε θα ανοιχθούν μάτια τυφλών, και θα γίνει καθαρή η γλώσσα των μογιλάλων· τότε ο χωλός θα πηδά σαν ελάφι.» Και ότι επρόκειτο να έλθει ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός για να πάθει στην Ιερουσαλήμ, καθισμένος επάνω σε πουλάρι υποζυγίου όνου, ως βασιλιάς παρών, ο προφήτης Ζαχαρίας λέγει: «Χαίρε πολύ, θυγατέρα Σιών· κήρυττε, θυγατέρα Ιερουσαλήμ· ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται, δίκαιος και σώζων, αυτός πράος και επιβεβηκώς επάνω σε υποζύγιο και πουλάρι.» Και ότι επίσης από τα παιδιά σας, τα παιδιά των Ιουδαίων, ακούστηκε το «Ωσαννά» ως ευφημία, έχοντας διδαχθεί αυτό από τον Θεό, ο Δαβίδ το προανήγγειλε λέγοντας: «Από στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνεση.» Και ο Ησαΐας: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας και βάστασε τις νόσους μας, και πονά για χάρη μας.»

Φωνή Κυρίου επί των υδάτων. Ύδατα ονομάζει τα πλήθη εκείνων που σώζονται δι' αυτών. Ύδατα είναι οι άγιοι, γι' αυτό ποταμοί θα ρεύσουν από την κοιλία τους· δηλαδή η πνευματική διδασκαλία, μέσω της οποίας αρδεύουν τους ακροατές. Επάνω σε τέτοια ύδατα, λοιπόν, βρίσκεται ο Κύριος.

Και για το ότι στη Βηθλεέμ (η οποία ερμηνεύεται Οίκος του άρτου), επρόκειτο να γεννηθεί ο άρτος της ζωής, και ότι προαιώνια είναι η εκ του Πατρός γέννησή του, ας ακούσουμε τον προφήτη Μιχαία που λέει: «Και εσύ, Βηθλεέμ, οίκος του Εφραθά, δεν είσαι καθόλου μικρή ανάμεσα στις χιλιάδες του Ιούδα· διότι από εσένα θα εξέλθει για χάρη μου εκείνος που θα είναι άρχοντας στον Ισραήλ, και η έξοδός του είναι από την αρχή, από τις ημέρες της αιωνιότητας». Και για το ότι στη Σιών πρόκειται να φανερωθεί ο Χριστός, και ότι είναι ο Ύψιστος, ο προφήτης Δαβίδ στον 86ο ψαλμό προφητεύει ως εξής λέγοντας: «Μητέρα Σιών θα πει, Άνθρωπος και άνθρωπος γεννήθηκε μέσα σε αυτήν, και αυτός ο Ύψιστος την εθεμελίωσε». Επομένως, ο Χριστός, ο Υιός του Θεού, είναι ο Ύψιστος. Και για το ότι, αφού γεννήθηκε ο Χριστός, επρόκειτο με τη δική του μητέρα, την πνευματική νεφέλη, να έρθει στην Αίγυπτο, ας ακούσουμε τον προφήτη Ησαΐα να λέει: «Ιδού, ο Κύριος κάθεται επάνω σε ελαφριά νεφέλη, και θα έρθει στην Αίγυπτο, και θα σειστούν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου». Και για το ότι, κατά τη βάπτιση του Χριστού, επρόκειτο ο Πατήρ άνωθεν να δώσει μαρτυρία για αυτόν, στον 28ο ψαλμό έχει γραφτεί ως εξής: «Φωνή Κυρίου επάνω στα ύδατα, ο Θεός της δόξης εβρόντησε, ο Κύριος επάνω σε ύδατα πολλά». Έπειτα, για τα θαύματα και τις θεραπείες, τα οποία επιτέλεσε ο Χριστός και Θεός μας, ο Ησαΐας μας διδάσκει λέγοντας: «Αυτός σήκωσε τις ασθένειές μας, και βάσταξε τις νόσους μας, και για εμάς οδυνάται».

Μακεδ. Είπα ότι ακούω πρωτόγνωρα πράγματα, και έχω ανάγκη να τα εξετάσω. Ορθ. Επειδή επιθυμώ να πειστείς από κάθε άποψη, μάθε ότι και σε άλλον ψαλμό ο Δαβίδ αποκαλεί το βάπτισμα βροντή, λέγοντας: «Φωνή Κυρίου επί των υδάτων.» Και στη συνέχεια: «Ο Θεός της δόξης εβρόντησε, Κύριος επί υδάτων πολλών.» Μακεδ. Κατάλαβα, λοιπόν, τι θέλεις να αποδείξεις και να συμπεράνεις. Αλλά όπως είπα, εγώ είμαι ανεπαρκής· δώσε μου χρόνο να το σκεφτώ. Ορθ. Είθε ο Θεός να σου δώσει σύνεση, ώστε να κατανοήσεις τους λόγους στους οποίους κατηχήθηκες.

Διότι, αφού περιήλθαμε πολλά ύδατα, από εσένα δεχόμαστε τον θεϊκό στέφανο· επειδή γνωρίζω μεν προφήτες και πατριάρχες να σώζονται μέσα από τα ύδατα [συμβολικά] και σύμπασα την κτίση να λούζεται με τα ύδατα, αλλά και τον αναμάρτητο Θεό να βαπτίζεται στο ύδωρ. Αυτός προσέρχεται στον Ιορδάνη για να βαπτιστεί, ώστε να προκαλέσει κατάπληξη το μέγα και παράδοξο θαύμα, ο μονογενής Θεός, ο ων εις τους κόλπους του Πατρός, ο οποίος ήταν εξαρχής προς τον Θεό, ο Θεός, ο Λόγος και Υιός του Θεού, αυτός που προσκυνείται από τους αγγέλους και δοξάζεται από τους αρχαγγέλους, τον οποίο υμνούν τα Χερουβείμ και δοξάζουν τα Σεραφείμ· αφού άπλωσε από τον Ιορδάνη σε όλο τον κόσμο μέγα καθαρτήριο και ευαγγέλιο, διδάσκει το γένος των ανθρώπων να μην περιφρονεί αυτήν την επουράνια χάρη. Και βαπτίζεται ο αναμάρτητος και αγιάζει τα ύδατα της οικουμένης. Διότι ο Κύριος βρίσκεται επί υδάτων πολλών, αλλά βεβαιώνει τους παρόντες για το ποιος είναι αυτός που βαπτίζεται· επειδή το Άγιο Πνεύμα κατέβαινε επάνω του εν είδει περιστεράς, και ο Πατήρ άνωθεν από τους ουρανούς αναφωνούσε: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα». Είναι αληθινή η προφητεία που λέει: «Ο Κύριος επί υδάτων πολλών. Ο Θεός της δόξης εβρόντησε». Ποιος άραγε μετά από τόση δόξα απιστεί; Ποιος αμφιβάλλει για αυτήν την επουράνια χάρη;

Φωνή Κυρίου επί των υδάτων. Είναι άξιο, προκειμένου να κατανοήσουμε τι είναι η φωνή του Κυρίου, να συγκεντρώσουμε κατά το δυνατόν από τη Θεία Γραφή τα όσα είναι γεγραμμένα περί της φωνής. Βρήκαμε λοιπόν στη Γένεση γραμμένο τον λόγο του Κυρίου προς τον Αβραάμ, ο οποίος λέει σε όραμα: «Μη φοβάσαι, Αβραάμ· εγώ σε υπερασπίζομαι, ο μισθός σου θα είναι πολύς»· και αποκρίθηκε ο Αβραάμ: «Δέσποτα, τι θα μου δώσεις; Εγώ όμως απέρχομαι άτεκνος». Και λίγο μετά: «Και αμέσως ακούστηκε φωνή προς αυτόν». Και πάλι στην Έξοδο λέει: «Ας είναι έτοιμοι για την τρίτη ημέρα». Και: «Όταν οι φωνές και οι σάλπιγγες και η νεφέλη απομακρυνθούν από το όρος, εκείνοι θα αναβούν στο όρος». Και μετά τον Δεκάλογο: «Και όλος ο λαός έβλεπε τη φωνή και τις αστραπές, και τη φωνή της σάλπιγγας». Και στον Ησαΐα έχει γραφτεί: «Φωνή αυτού που λέει: Βόησε».

Η φωνή, λοιπόν, είναι πλήξη του αέρα, ή κάποια μορφή που δημιουργείται στον αέρα, σύμφωνα με αυτό που θέλει να αποτυπώσει εκείνος που ομιλεί. Όσοι βέβαια συνομιλούν μεταξύ τους μέσω της σαρκός, πλήττοντας τον αέρα, και επιβάλλοντας σε αυτόν τρόπον τινά έναν τύπο και μία μορφή, τον ωθούν μέσω της αναπνοής, ώστε να φτάσει μέχρι την ακοή εκείνου προς τον οποίο απευθύνεται. Η φωνή του Κυρίου, όμως, είναι διαφορετικής φύσεως, καθώς ο Θεός δημιουργεί μία παράσταση σε όσους θέλει να ακούσουν τη φωνή Του, ώστε η παράσταση αυτή να έχει αναλογία με εκείνη που βιώνεται στα όνειρα. Διότι και εκεί, δεν εισήλθε η αίσθηση των λεγομένων μέσω της ακοής επειδή επλήγη ο εξωτερικός αέρας, αλλά, επειδή το ίδιο το ηγεμονικό μέρος της ψυχής αποδέχθηκε τα νοήματα, αυτά παραμένουν εκ φύσεως στη μνήμη εκείνων που τα είδαν. Ακούστηκε, λοιπόν, φωνή προς τον Αβραάμ, διότι είχε ώτα που μπορούσαν να ακούσουν τις εντολές του Θεού, καθώς το θείο θέλημα ηχούσε μέσα του κατά τρόπο αόρατο. Προς τον λαό, όμως, η φωνή που ακούστηκε ήταν ορατή· δηλαδή εύγνωστη και κατανοητή σε όλους. Διότι βεβαίως δεν είχε χρωματιστεί ούτε είχε περιγραφεί από κάποιο χρώμα, ώστε η λαλουμένη φωνή να γίνει αισθητή στους οφθαλμούς, αλλά ο λαός έβλεπε τη φωνή· επειδή η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής και φωτίζει τους οφθαλμούς, χωρίς να υπάρχει καμία ασάφεια στα όσα λέγονται. Και στον Ησαΐα, επίσης, ακούστηκε φωνή που τον πρόσταζε: «Βόησον»· πράγμα που σημαίνει ότι το ηγεμονικό του προφήτη μορφοποιούνταν από τη δύναμη που του χορηγούνταν από τον Θεό. Φωνή Κυρίου επί των υδάτων.

Ποια φωνή; Πάνω σε ποια ύδατα; Ας εκλάβουμε το ρητό ως προφητεία. Θυμήσου τον Ιωάννη, ο οποίος, όταν ερωτήθηκε από τους Ιουδαίους: «Ποιος είσαι εσύ; Τι απόκριση να δώσουμε σε αυτούς που μας έστειλαν;», αποκρίθηκε: «Εγώ είμαι φωνή Κυρίου βοώντος εν τη ερήμω». Επομένως, φωνή Κυρίου είναι ο Ιωάννης, άγγελος σταλμένος από τον Θεό προ προσώπου του Κυρίου, για να ετοιμάσει για τον Κύριο έναν καταρτισμένο λαό. Αυτή, λοιπόν, η φωνή βρισκόταν πάνω στα ύδατα, στον Ιορδάνη, όπου βάπτισε κηρύσσοντας το βάπτισμα της μετανοίας· και όχι μόνο στον Ιορδάνη, αλλά και στο Ενών κοντά στο Σαλήμ, επειδή εκεί υπήρχαν πολλά ύδατα. Άρα, φωνή Κυρίου πάνω στα ύδατα, είναι ο Ιωάννης κατά το βάπτισμα. Εκεί και ο Θεός της δόξης εβρόντησε.

Διότι ήλθε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα. Τότε και ο Κύριος επάνω στα πολλά ύδατα, αφού καταδέχθηκε να κατέλθει στο βάπτισμα του Ιωάννη, για να εκπληρώσει κάθε δικαιοσύνη που υπάρχει στον νόμο.

Είναι δυνατόν, όμως, να κατανοήσουμε την «αυλή» με μια ακόμη πιο ανώτερη έννοια, ως την επουράνια πολιτεία. Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνοι που είναι φυτεμένοι εδώ στον οίκο του Κυρίου, που είναι η Εκκλησία του ζωντανού Θεού, εκεί «στις αυλές του Θεού μας θα ανθίσουν». Εκείνος, όμως, που θεοποιεί την κοιλιά, ή τη δόξα, ή το χρήμα, ή οτιδήποτε άλλο έχει τιμήσει περισσότερο από όλα τα άλλα, ούτε τον Κύριο προσκυνά ούτε βρίσκεται μέσα στην άγια αυλή, ακόμη και αν φαίνεται ότι είναι άξιος να συμμετέχει στις αισθητές συνάξεις. «Φωνή Κυρίου επί των υδάτων». Σε πολλά μέρη θα μπορούσε κανείς να βρει να αναφέρεται η λέξη της φωνής. Επομένως, προκειμένου να κατανοήσουμε ποια είναι η φωνή του Κυρίου, αξίζει να συγκεντρώσουμε, κατά το δυνατόν, από τη θεία Γραφή τα όσα έχουν γραφτεί περί φωνής· όπως στη θεία αποκάλυψη προς τον Αβραάμ: «Και αμέσως ακούστηκε φωνή που έλεγε: Δεν θα σε κληρονομήσει αυτός»· και στην περίπτωση του Μωυσή: «Και όλος ο λαός έβλεπε τη φωνή και τις λαμπάδες»· και στον Ησαΐα πάλι: «Φωνή κάποιου που λέει: Φώναξε».

Διότι, όπως ακριβώς, χωρίς να δονείται ο αέρας, αποκτούμε στις φαντασιώσεις του ύπνου την ανάμνηση κάποιων λέξεων και ήχων, όχι επειδή δεχθήκαμε τη φωνή μέσω της ακοής, αλλά επειδή αποτυπώθηκε στην ίδια μας την καρδιά· κάπως έτσι πρέπει να θεωρούμε ότι γεννάται και η φωνή του Θεού στους προφήτες. «Φωνή Κυρίου επί των υδάτων». Όσον αφορά το αισθητό επίπεδο, επειδή τα σύννεφα, όταν είναι γεμάτα από νερό, παράγουν ήχο και θόρυβο συγκρουόμενα μεταξύ τους, λέει: «Φωνή Κυρίου επί των υδάτων». Αλλά και αν κάπου δημιουργείται θόρυβος από νερά που προσκρούουν σε σκληρά σώματα, και αν η θάλασσα ταράσσεται από τους ανέμους και σηκώνει κύματα, εκπέμποντας βίαιο ήχο, αυτά τα άψυχα φέρουν τη φωνή του Κυρίου, καθώς ο λόγος αποδεικνύει ότι ολόκληρη η κτίση σχεδόν βοά, αναγγέλλοντας τον δημιουργό της. Και αν εκραγεί βροντή από τα σύννεφα, δεν πρέπει να νομίζουμε τίποτε άλλο, παρά ότι ο Θεός της δόξης εβρόντησε, και ότι ο Κύριος είναι αυτός που συγκρατεί την υγρή φύση μέσω του εαυτού Του. «Κύριος επί υδάτων πολλών». Διότι διδαχθήκαμε στην κοσμογονία για το νερό που βρίσκεται πάνω από τους ουρανούς, πάλι για το νερό της αβύσσου, και ξεχωριστά για τις συγκεντρώσεις των θαλασσών. Ποιος είναι λοιπόν αυτός που τα συγκρατεί, και δεν τα αφήνει να φέρονται προς τα κάτω από τη φυσική τους ροπή, παρά ο Κύριος, ο οποίος επιβαίνει στα πάντα, και ο οποίος κατέχει την εξουσία επί των υδάτων;

Ίσως δε, σύμφωνα με μία πιο μυστική ερμηνεία, το «Φωνή Κυρίου επί των υδάτων» αναφέρεται στο γεγονός ότι, όταν βαπτίστηκε ο Ιησούς, ακούστηκε φωνή από ψηλά που έλεγε: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός». Διότι τότε ο μεν Κύριος βρισκόταν επάνω σε πολλά ύδατα, αγιάζοντας τα ύδατα δια του βαπτίσματος· ο δε Θεός της δόξης βρόντηξε από ψηλά με τη μεγαλειώδη φωνή της μαρτυρίας του. Αλλά και κατά τη βάπτιση των πιστών εκφωνείται η φωνή (ο λόγος) που μας άφησε ως παρακαταθήκη ο Κύριος· διότι λέει: «Πορευθέντες, να βαπτίζετε εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».

Φωνή λοιπόν Κυρίου επί των υδάτων. Η βροντή δημιουργείται όταν ξηρός και βίαιος άνεμος εγκλωβιστεί σε κοιλότητες ενός νέφους και, στροβιλιζόμενος με σφοδρότητα στα κοιλώματα των νεφών, αναζητά διέξοδο προς τα έξω. Ανθιστάμενα, λοιπόν, τα νέφη εξαιτίας της υπερβολικής συμπίεσής τους, παράγουν από την τριβή του ανέμου εκείνον τον τραχύ ήχο. Όταν όμως, σαν φυσαλίδες που έχουν διαταθεί από τον άνεμο, αδυνατούν πλέον να αντέξουν και να τον συγκρατήσουν, διαρρηγνύονται βίαια και, ελευθερώνοντας τον άνεμο να εκτονωθεί προς τα έξω, προκαλούν τους κρότους των βροντών. Αυτό το φαινόμενο, εξάλλου, από τη φύση του δημιουργεί και την αστραπή. Ο Κύριος, επομένως, είναι Εκείνος που βρίσκεται πάνω στα ύδατα, και Εκείνος που ενεργεί τους μεγάλους κρότους της βροντής, προκαλώντας μέσα στην απαλή φύση του αέρα τόσο υπερβολικό ήχο. Μπορείς, επίσης, σύμφωνα με τον εκκλησιαστικό λόγο, να ονομάσεις βροντή την παράδοση της πίστεως που μεταδίδεται μετά το βάπτισμα, μέσω της μεγαλοφωνίας του Ευαγγελίου, στις ψυχές εκείνων που ήδη οδηγούνται στην τελείωση.

Ο Θεός της δόξης, λοιπόν, εβρόντησε, ο Κύριος επιβαίνει πάνω σε ύδατα πολλά. Ύδατα είναι και οι άγιοι, διότι ποταμοί ρέουν από την κοιλία τους, δηλαδή η πνευματική διδασκαλία που αρδεύει τις ψυχές όσων ακούν. Και πάλι, λαμβάνουν ύδωρ που αναβλύζει για ζωή αιώνια, το οποίο, σε όσους το έλαβαν ορθά, γίνεται πηγή ύδατος που αναβλύζει για ζωή αιώνια. Πάνω σε τέτοια ύδατα, λοιπόν, επιβαίνει ο Κύριος. Θυμήσου δε και την ιστορία του προφήτη Ηλία, όταν ο ουρανός έκλεισε για τρία έτη και έξι μήνες· όταν, ενώ επικρατούσε αιθρία στην κορυφή του Καρμήλου, άκουσε φωνή πολλών υδάτων· έπειτα ακολούθησε το να υπάρξει βροντή από τα νέφη και να πέσει νερό. Ο Κύριος, λοιπόν, επιβαίνει πάνω σε πολλά ύδατα. Φωνή Κυρίου εν ισχύι. Όπως στον τροχό δημιουργείται η φωνή, έτσι και η φωνή του Κυρίου συνίσταται με ισχύ. Διότι εκείνος που τα μπορεί όλα μέσω του Χριστού που τον ενδυναμώνει, αυτός ακούει τις εντολές του Κυρίου και τις εφαρμόζει. Φωνή Κυρίου, λοιπόν, δεν υπάρχει στην ασθενική και παραλυμένη ψυχή, αλλά σε εκείνη που με ρώμη και ισχύ κατεργάζεται το αγαθό. Φωνή Κυρίου εν μεγαλοπρεπεία. Η μεγαλοπρέπεια είναι αρετή εξόχως μεγάλη. Εκείνος, λοιπόν, που με τον πρέποντα τρόπο εκτελεί τα έργα των μεγάλων πράξεων, αυτός αποκαλείται μεγαλοπρεπής.

Είναι πάλι συνήθεια της θείας Γραφής να παρομοιάζει πάντοτε σχεδόν το πλήθος των εθνών με ποταμούς, θάλασσες και ύδατα. Είπε, λοιπόν, ο θεσπέσιος Μελωδός και για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό, και για το πλήθος των εθνών, το οποίο αιχμαλωτίστηκε από τα λόγια Του: «Φωνή Κυρίου επί των υδάτων, ο Θεός της δόξης εβρόντησε, ο Κύριος». Διότι, βέβαια, η φωνή του Κυρίου, δηλαδή το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα, μεταφέρθηκε σε όλα τα έθνη, όταν σχεδόν βρόντηξε πάνω από αυτά.

Εκεί τα οστά του Ιωσήφ μεταφέρονταν μαζί με τους Εβραίους· εδώ το σώμα του Χριστού συνείχε τους αγίους. Εκεί η ράβδος του Ααρών συνόδευε τον λαό· εδώ ο βραχίονας του Κυρίου συγκρατούσε τους πιστούς. Εκεί ήχος κυμβάλων ανάμεσα στα κύματα· εδώ φωνή Κυρίου πάνω στα ύδατα. Εκεί στύλος πυρός που φώτιζε τις χιλιάδες· εδώ σταυρός του Χριστού που έλαμπε στους Μάρτυρες. Εκεί ηγούνταν ο Μωυσής, ο Ααρών και η Μαριάμ· εδώ ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα.

«Φωνή Κυρίου επί των υδάτων, ο Θεός της δόξης εβρόντησε· Κύριος επί υδάτων πολλών». Διότι, ενώ επικρατούσε αιθρία στην κορυφή του Καρμήλου, άκουγε βουή πολλών υδάτων. Και γενικά, εάν κάποιος συγκεντρώσει τα αναγραφόμενα στην Παλαιά Διαθήκη σχετικά με τα ύδατα, όπως το: «Πνεύμα Θεού εφέρετο πάνω από το ύδωρ»· και το: «Ας παραγάγουν τα ύδατα έμβια ερπετά και πτηνά που πετούν»· καθώς και τα γεγονότα του κατακλυσμού, πώς δηλαδή, ενώ τα πάντα καταποντίστηκαν, μόνο ο Νώε και όσοι βρίσκονταν μαζί του διασώθηκαν στην κιβωτό· αλλά και τα γεγονότα στην Αίγυπτο, στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Ιορδάνη ποταμό, πώς δηλαδή οι υιοί του Ισραήλ πέρασαν απέναντι με αβρεχή πόδια, θα διαπιστώσει του λόγου το αληθές.

Και τη δόξα του Λιβάνου τη μετέφερε από την παραβολή των ψηλών δέντρων στον ποταμό. Διότι, όπως εκείνος ο Λίβανος έχει ως ικανή αφορμή θαυμασμού τα ίδια τα δέντρα που αναφύει και τρέφει, έτσι και ο Ιορδάνης δοξάζεται επειδή αναγεννά τους ανθρώπους και τους φυτεύει στον παράδεισο του Θεού· και καθώς αυτοί, σύμφωνα με την ψαλμική φωνή, ανθίζουν πάντοτε και στολίζονται με τις αρετές, το μεν φύλλωμά τους δεν θα πέσει ποτέ, τον δε καρπό τους, όταν τον δεχθεί στην κατάλληλη εποχή ο Θεός, θα ευφρανθεί σαν αγαθός καλλιεργητής που αγάλλεται για τα δικά του έργα. Ο δε θεσπέσιος Δαβίδ, προφητεύοντας και τη φωνή, την οποία εξέπεμψε ο Πατέρας από τους ουρανούς προς τον Υιό που βαπτιζόταν, για να οδηγήσει προς το φυσικό αξίωμα της θεότητας τους ακροατές, οι οποίοι μέχρι τότε έβλεπαν την αισθητή και ανθρώπινη ευτέλεια, κατέγραψε τούτο στο βιβλίο: «Φωνή Κυρίου επί των υδάτων, φωνή Κυρίου εν μεγαλοπρεπεία». Αλλά τις μαρτυρίες από τις θείες Γραφές πρέπει να τις σταματήσουμε ως εδώ· διότι ο λόγος θα επεκτεινόταν στο άπειρο, εάν κάποιος επιθυμούσε να επιλέξει την καθεμία ξεχωριστά και να τις παραθέσει σε ένα μόνο βιβλίο.

Ψαλμός του Δαυίδ για την έξοδο της σκηνής. Προφήτευσε το Πνεύμα, ότι οι Ιουδαίοι θα εκδιωχθούν από τον ναό [και από τον νόμο] και από τη χάρη, ως αχάριστοι. «Ενέγκατε» (Φέρτε). Η προφητεία υποδηλώνει τους αποστόλους, καθώς πρόκειται τότε να καθίσουν σε θρόνους και να κρίνουν. Γι' αυτούς λοιπόν λέγει: Φέρτε την εκκλησία των εθνών στον Θεό, δηλαδή οδηγήστε τους σε Αυτόν. «Ενέγκατε υιούς κριών» (Φέρτε υιούς κριών). Διότι τα έθνη είχαν γίνει σαν άγριοι και ανυπότακτοι κριοί. Ως τρυφερά αρνιά λοιπόν, τον νέο λαό προσάγετε στον Θεό <τον Κύριο>. «Ενέγκατε τιμήν». Διότι όλοι όσοι πίστεψαν δοξάζοντας (δοξάζονται), όπως ακριβώς ο καθένας προσφέρει τιμή μέσω της προσκυνήσεως [στον Θεό]. «Ενέγκατε τω ονόματι αυτού». Κηρύξτε, λέγει, σε όλα τα έθνη το όνομα του Χριστού, ώστε σε όλη τη γη να δοξάζεται το όνομα του Χριστού και Θεού. «Προσκυνήσατε». Στον νυμφώνα της αναστάσεως· διότι αυτή [η αγία αυλή] υπάρχει ως κατοικητήριο του Θεού και παράταξη αγγέλων και περίβολος προφητών· εννοεί δε την Εκκλησία. «Φωνή Κυρίου». Όταν το Άγιο Πνεύμα κατήλθε με μορφή περιστεράς στον Ιορδάνη, αυτή ήταν η φωνή του Πατρός, και υποδήλωνε το βάπτισμα. «Ο Θεός της δόξης». Πότε; Όταν ακούστηκε η φωνή του Πατρός από τον ουρανό λέγοντας: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα· [Αυτόν να ακούτε]. «Κύριος επί υδάτων». Ο Χριστός που βαπτίζεται στον Ιορδάνη, και δι' αυτού αγιάζει όλα τα ύδατα.

«Φωνή Κυρίου επί των υδάτων, ο Θεός της δόξης εβρόντησε, Κύριος επί υδάτων πολλών». Ποια φωνή; «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα». Αυτός είναι εκείνος που ονομάζεται γιος του Ιωσήφ, και δικός μου Μονογενής ως προς τη θεϊκή ουσία. «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός», αυτός που πεινά και τρέφει μυριάδες, και κοπιάζει και αναπαύει όσους κοπιάζουν, αυτός που δεν έχει πού να κλίνει το κεφάλι και βαστάζει τα πάντα στο χέρι του, αυτός που πάσχει και θεραπεύει τα πάθη, αυτός που ραπίζεται και δωρίζει ελευθερία στον κόσμο, αυτός που λογχίζεται στην πλευρά και επανορθώνει την πλευρά του Αδάμ. Αλλά στρέψτε την προσοχή του νου σας, παρακαλώ, με ακρίβεια· διότι επιθυμώ να ανατρέξω στην πηγή της ζωής και να δω την πηγή των ιαμάτων να αναβλύζει. Ο Πατέρας της αθανασίας απέστειλε στον κόσμο τον αθάνατο Υιό και Λόγο, ο οποίος ήλθε για να λούσει τον άνθρωπο με ύδωρ και πνεύμα, και αφού τον αναγέννησε προς αφθαρσία ψυχής και σώματος, εμφύσησε μέσα μας πνεύμα ζωής, περιβάλλοντάς μας με άφθαρτη πανοπλία. Εάν λοιπόν ο άνθρωπος έγινε αθάνατος, θα είναι και θεός. Εάν δε γίνεται θεός μέσω του ύδατος και του Αγίου Πνεύματος μετά την αναγέννηση της κολυμβήθρας, καθίσταται και συγκληρονόμος του Χριστού μετά την εκ νεκρών ανάσταση.

Αυτός, λέγει, είναι «ο Θεός που κατοικεί στον κατακλυσμό», σύμφωνα με το Ψαλτήρι, και ο οποίος ομιλεί και κράζει μέσα από τα «πολλά ύδατα». «Πολλά ύδατα» δε, λέγει, είναι η πολυσχιδής γένεση των θνητών ανθρώπων, από την οποία, λέγει, βοά και κράζει προς τον αχαρακτήριστο άνθρωπο, λέγοντας: «λύτρωσε τη μονογενή μου από τα λιοντάρια». Προς αυτόν, λέγει, έχει ειπωθεί: «Δούλος μου είσαι εσύ, Ισραήλ· μη φοβάσαι· εάν διαβείς μέσα από ποταμούς, δεν θα σε κατακλύσουν· εάν περάσεις μέσα από φωτιά, δεν θα σε κατακάψει» —ποταμούς, λέγει, εννοεί την υγρή ουσία της γενέσεως, και φωτιά την ορμή και την επιθυμία προς τη γένεση— «εσύ είσαι δικός μου, μη φοβάσαι». Και πάλι, λέγει: «Εάν λησμονήσει μια μητέρα τα τέκνα της ώστε να μην τα σπλαχνιστεί» και να μην τους δώσει μαστό, «τότε κι εγώ θα σας λησμονήσω» —ο Αδάμας, λέγει, απευθύνεται στους δικούς του ανθρώπους— «αλλά και εάν ακόμη μια γυναίκα τα λησμονήσει αυτά, εγώ όμως δεν θα σας λησμονήσω· σας έχω ζωγραφίσει πάνω στα χέρια μου».

Αν δεν βαπτιστώ εγώ από εσένα, κανένας βασιλιάς δεν θα καταδεχθεί να βαπτιστεί από έναν φτωχό ιερέα. Άφησε τώρα, άφησε τον Πατέρα να αναφωνήσει από τους ουρανούς: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός», ώστε να μην αρχίσουν οι Ιουδαίοι να με αποκαλούν γιο του ξυλουργού, αλλά του επουράνιου Πατέρα. Άφησε τώρα· μην εναντιώνεσαι στον Αδάμ· έγινα δεύτερος Αδάμ, επειδή επιθυμώ να εκπλύνω τον ρύπο των δικών του αμαρτημάτων. Αν δεν βαπτιστώ εγώ, πώς θα καθαριστεί εκείνος; Διότι για τον λόγο αυτό βαπτίζομαι όντας τριάντα ετών, αναμένοντας τον δικό του χρόνο, ώστε μέσω του δικού του να επικυρωθεί το δικό μου. Άφησε τώρα, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε μέσω του προφήτη: «Φωνή Κυρίου επί των υδάτων». Και μπορούσε κανείς να αντικρίσει ένα συγκλονιστικό θέαμα.

Ψαλμός 28ος <Ψαλμός του Δαβίδ· κατά την έξοδο της σκηνής.> «Προσφέρετε στον Κύριο, υιοί του Θεού, προσφέρετε στον Κύριο υιούς κριών· προσφέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή και προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του». Όσοι, λέει, είστε υιοί του Θεού, ή επιθυμείτε διακαώς να γίνετε, «προσφέρετε σε αυτόν δόξα και τιμή» δι' αγαθών έργων, ως άμωμους αμνούς, ως υιούς κριών. «Η φωνή του Κυρίου αντηχεί πάνω στα ύδατα, ο Θεός της δόξης εβρόντησε» με τη φωνή Του προς τον Χριστό, ο οποίος στεκόταν «πάνω σε πολλά ύδατα» και βαπτιζόταν. Τι εβρόντηξε; «Αυτός είναι», έλεγε η φωνή που ακούστηκε σαν βροντή, «ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα. Η φωνή του Κυρίου ενισχύει» τον Πρόδρομο Ιωάννη για να βαπτίσει τον Κύριο. «Η φωνή του Κυρίου με μεγαλοπρέπεια» προς τον αγαπητό Υιό. «Η φωνή του Κυρίου που συντρίβει τους κέδρους», δηλαδή τους εχθρικούς τυράννους· «θα συντρίψει ο Κύριος τους κέδρους του Λιβάνου και θα τους κατακομματιάσει όπως το μοσχάρι τον Λίβανο». Και σε τι, άραγε, αμάρτησε ο Λίβανος και οι κέδροι του, ώστε να συντριβούν και να κατακομματιαστούν με αυτόν τον τρόπο, αν όχι επειδή ο λόγος γίνεται ασφαλώς για κάποια έμψυχα όντα, υπερόπτες, εχθρούς, που επιτέθηκαν με μανία κατά του αγαπητού; «Και ο αγαπητός», λέει, «ως υιός μονοκερώτων», διότι εξόντωσε αόρατους και ορατούς εχθρούς με το κέρας του Σταυρού. «Η φωνή του Κυρίου που διαχωρίζει τη φλόγα του πυρός» στη βάτο και στο καμίνι· ώστε να μην καταφλέξει η φωτιά τη βάτο στο Σινά, ούτε το καμίνι των Χαλδαίων τους παίδες. «

Άφησε τώρα να εκπληρωθούν οι τύποι και όσα έγιναν παλαιότερα ως σκιές, δηλαδή η πεζοπόρος διάβαση του λαού στην Ερυθρά Θάλασσα δια του Μωυσέως και η στάση των υδάτων του Ιορδάνη δια του Ιησού του Ναυή και πάλι η διάβαση του λαού και της κιβωτού, καθώς και η διάσχιση του Ιορδάνη από τον Ηλία και τον Ελισαίο με τη μηλωτή και γενικά όσα συνέβησαν τότε ως προτυπώσεις. Άφησε τώρα, με τον ερχομό της αλήθειας, να εκπληρωθούν οι τύποι και τα αινίγματα· άφησε τώρα να εκπληρωθούν τα κηρύγματα των προφητών και κυρίως του Δαβίδ. «Φωνή Κυρίου» του Θεού Πατρός, λέγει, προς τον Υιό «επί των υδάτων, ο Θεός της δόξης εβρόντησε, Κύριος επί υδάτων πολλών», θα εκπέμψει βροντερή φωνή, λέγοντας, «αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπητός», μέσω της οποίας φωνής θα αγαλλιάσει τώρα το Θαβώρ και το Ερμών. «Φωνή Κυρίου εν ισχύι», δηλαδή <προς> εσένα που φοβάσαι να με βαπτίσεις, «φωνή Κυρίου εν μεγαλοπρεπεία», δηλαδή προς εμένα που τώρα βαπτίζομαι από εσένα. «

«Φωνή Κυρίου που συντρίβει κέδρους», δηλαδή δαίμονες καθώς και μεγιστάνες τυράννους, «και θα συντρίψει ο Κύριος τις κέδρους του Λιβάνου», δηλαδή τις αμαρτίες εκείνου που ταπεινώθηκε σαν τον Λίβανο μέσω της μετάνοιας και του θείου βαπτίσματος, «και θα τις καταλεπτύνει σαν το μοσχάρι, τον Λίβανο»· τις αμαρτίες που πάχυναν σαν τους κέδρους εξαιτίας μοιχειών, φόνων, ασελγειών και άλλων κακών, «θα τις καταλεπτύνει σαν το μοσχάρι, τον Λίβανο» και θα τις αφανίσει τελείως, «και ο ηγαπημένος», δηλαδή εγώ ο Υιός προς τον Πατέρα, «ως υιός μονοκερώτων». «Φωνή Κυρίου που συγκλονίζει την έρημο, και θα συγκλονίσει ο Κύριος την έρημο Κάδης», δηλαδή την παρούσα έρημο, εξαιτίας της προσέλευσης της Ιουδαίας και όλων των περιχώρων που γειτνιάζουν με τον Ιορδάνη· αφενός, για να βαπτίσει ο Βαπτιστής σε μετάνοια όλη την Ιουδαία και τα Ιεροσόλυμα και τα περίχωρα του Ιορδάνη, και αφετέρου, για να δουν ποια είναι η «φωνή του βοώντος στην έρημο», και ποιος είναι αυτός που βαπτίζει και αυτός που βαπτίζεται, και ποια είναι η «φωνή Κυρίου επί των υδάτων», γι' αυτό και «θα συγκλονίσει ο Κύριος την έρημο Κάδης. Φωνή Κυρίου που καταρτίζει ελάφια», δηλαδή τις ψυχές που επιποθούν να έλθουν στις πηγές των υδάτων του σωτήριου βαπτίσματος.

ΛΖʹ. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι κατά την παραμονή των Φώτων, μετά την απόλυση της θείας λειτουργίας, λαμβάνουμε την ευλογία· έπειτα εμείς που κοινωνήσαμε ξεπλένουμε το στόμα μας, αλλά την ευλογία δεν την τρώμε. Αφού ο ιερέας συγυρίσει τα ιερά σκεύη, έρχεται στα άγια θυρία και, αφού κάνει προσευχή, εξέρχεται μαζί με τους αδελφούς στον λουτήρα, ψάλλοντας το «Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου, Κύριε»· και καθώς λέγεται αυτό, αναπέμπεται από τον διάκονο η συναπτή· όταν αυτή τελειώσει, ο ιερέας αρχίζει την ευχή του αγιασμού. Μετά τον αγιασμό των υδάτων και τον ραντισμό των αδελφών, ψάλλεται τροπάριο σε ήχο πλάγιο τέταρτο: «Φωνή Κυρίου επί των υδάτων βοά λέγουσα»· στίχος αʹ, «Η θάλασσα είδε και έφυγεν»· στίχος βʹ, «Τι σοί έστιν θάλασσα, ότι έφυγες;». Και αφού ψαλεί τρεις φορές αυτό το τροπάριο, καθώς εισερχόμαστε στην εκκλησία, ψάλλουμε τροπάριο σε ήχο τέταρτο: «Ο το φως αναβαλλόμενος θεϊκώς». Αφού λοιπόν ψαλεί κι αυτό τρεις φορές, αναπέμπεται ευχή από τον ιερέα, και ολοκληρώνεται αυτή η θεία δοξολογία. Έπειτα κατ' αυτόν τον τρόπο η πομπή των αδελφών απέρχεται προς το τραπεζαρείο.