Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 28:5

Αλλά σύμφωνα με την ιστορία, ο Ηλίας μετά την ανομβρία άκουσε φωνή πολλών υδάτων. Εννοεί, λέγει, αυτήν τη φωνή του Θεού και Πατρός που ακούστηκε στον Ιορδάνη και η οποία έλεγε: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός», την οποία και παρομοιάζει με βροντή: «Φωνή Κυρίου που συντρίβει κέδρους». Ως κέδρους σε αυτά τα χωρία εννοεί τις αντικείμενες δυνάμεις. «Και θα συντρίψει ο Κύριος τους κέδρους του Λιβάνου». Ως κέδρους του Λιβάνου εννοεί τους υψηλούς του ιουδαϊκού λαού, επειδή η Ιερουσαλήμ πολλές φορές έχει ονομαστεί Λίβανος μέσα στη θεία Γραφή.

Σύμφωνα δε με τον Μέγα Αθανάσιο, κέδροι του Λιβάνου είναι οι εξέχοντες του ιουδαϊκού λαού, επειδή πολλές φορές στην Αγία Γραφή η Ιερουσαλήμ αποκαλείται Λίβανος. Ο δε μόσχος δηλώνει το θυσιαστήριο. Συντρίβονται, λοιπόν, ολοκληρωτικά τόσο οι ίδιοι όσο και το θυσιαστήριό τους.

Και σε κάθε κέδρο του Λιβάνου από τους υψηλούς και τους μετέωρους. Ποια είναι η κακία του κέδρου, λέει, ώστε και το ίδιο του το ύψος, το οποίο διαθέτει εκ φύσεως, να υποβάλλεται σε κρίση; Και για ποιον λόγο γενικά ο λόγος της Γραφής απειλεί με την ημέρα εκείνη τους κέδρους που βρίσκονται στον Λίβανο; Το ότι, βεβαίως, ο λόγος αναφέρεται σε έμψυχα όντα που έχουν κυριευθεί από οίηση και διακατέχονται από αναισθησία μέσα στην έπαρσή τους, κανείς δεν θα το αμφισβητήσει. —Αλλά γιατί κέδροι; Και γιατί του Λιβάνου; Οι κέδροι είναι φυτά που παράγουν άχρηστους καρπούς, αυξάνονται σε μέγιστο ύψος και διαρκώς αναπτύσσονται με την πάροδο του χρόνου, και ούτε γερνούν γρήγορα, ούτε σαπίζουν εύκολα. Ο δε Λίβανος κατά την αρχαιότητα ήταν όρος ειδωλολατρίας. Για να μας καταδείξει, επομένως, τις ολέθριες δυνάμεις που εμφιλοχωρούν εκεί, ονόμασε κέδρους του Λιβάνου τα υψώματα της πονηρίας, αυτά που επαίρονται εναντίον της γνώσεως του Θεού, για τα οποία και ο ψαλμός λέει, ότι θα συντρίψει ο Κύριος τους κέδρους του Λιβάνου.

Εκείνος δε ο οποίος, χωρίς κανένα αγαθό έργο, επαίρεται είτε εξαιτίας του πλούτου, είτε εξαιτίας της ευγενούς καταγωγής, είτε εξαιτίας της σωματικής δύναμης, είναι κέδρος, ο οποίος καυχάται για μία ζωή άκαρπη και ανώφελη. —Γιατί όμως (γίνεται αναφορά) και στον Λίβανο; Διότι, όπως ακριβώς τα φυτά που είναι ριζωμένα στα όρη επωφελούνται από ένα ξένο ύψος, έτσι και εκείνοι που θέτουν ως υπόβαθρο τον πλούτο, ή τη δύναμη, ή τη δόξα των προγόνων τους, καταχρώνται ως αφορμή για τη δική τους έπαρση πράγματα τα οποία δεν τους ανήκουν καθόλου.

Και οι κέδροι λαμβάνονται μεν κάποτε και ως εικόνα μεγάλων ψυχών που διαθέτουν αξιόλογο πνευματικό ανάστημα, εξαιτίας του ότι έχουν ανυψωμένο το φρόνημα και έχουν το πολίτευμά τους στους ουρανούς· όπως διδαχθήκαμε στους Ψαλμούς, όπου άλλοτε μεν ο Δαβίδ τις συμπεριλαμβάνει στον αίνο του Θεού λέγοντας: «Ξύλα καρποφόρα και όλες οι κέδροι»· και άλλοτε πάλι: «Θα χορτασθούν τα ξύλα του πεδίου, οι κέδροι του Λιβάνου, τις οποίες εφύτευσε». —Όμως γνωρίζουμε ότι ονομάζονται κέδροι και τα σκληρά και δύσκαμπτα ήθη, τα οποία επαίρονται εναντίον της γνώσεως του Θεού· γι' αυτό: «Συντρίβει ο Κύριος τις κέδρους του Λιβάνου». —Και εκείνοι που υπερηφανεύονται για την ψευδώνυμη γνώση και φαντάζονται ότι έχουν κατανοήσει τα μυστήρια του υπεράνω όλων Θεού, λέγονται κέδροι· διότι: «Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαίρεται σαν τις κέδρους του Λιβάνου»· των οποίων η εξολόθρευση είναι ταχεία· «διότι πέρασα και ιδού, δεν υπήρχε πια».

Από τον ίδιο λοιπόν τον Κύριο θα έλθει η συντριβή, ο Οποίος συντρίβει ωφέλιμα τα άξια αφανισμού, όπως συντρίβει τον Σατανά κάτω από τα πόδια του δικαίου, και συντρίβει πολέμους. Διότι, ο Κύριος συντρίβει πολέμους· Κύριος είναι το όνομά Του· και «Συντρίβει ο Κύριος τις κέδρους του Λιβάνου», αποκαλώντας κέδρους του Λιβάνου εκείνους που καυχιούνται, αλαζονεύονται και υπεραίρονται κατά της αληθείας. —Επειδή λοιπόν έρχεται συντριβή από τον Κύριο, πρέπει προλαμβάνοντας να συντρίβουμε οι ίδιοι την υπερήφανη καρδιά μας, ώστε η ταπείνωσή της να γίνει θυσία στον Θεό. —Κάθε χέρι λοιπόν, ακόμη και το πλέον πρακτικό και δραστήριο, μπροστά στον Θεό και τα έργα Του θα παραλύσει· γι' αυτό λέγει: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα». Κανείς ας μην έχει πεποίθηση στη δύναμή του για να αμυνθεί απέναντι στους οπλισμένους πολεμιστές που επιτίθενται· κανείς ας μην ελπίζει στην ταχύτητα των ποδιών του, νομίζοντας ότι δύναται να διαφύγει την ημέρα της συντριβής, κατά την οποία έρχονται για να καταστρέψουν ολόκληρη την οικουμένη.

Φωνή Κυρίου που συντρίβει κέδρους. Είναι δυνατόν να λεχθεί ότι, ετοιμάζοντας για τον Κύριο έναν προετοιμασμένο λαό, συντρίβοντας και καθαιρώντας τις ασέβειες που επαίρονται και υψώνονται κατά της γνώσεως του Θεού, έκανε τα στρεβλά ευθεία. Διότι εκείνος που ταπείνωνε κάθε βουνό και κάθε όρος, αυτός ήταν που συνέτριβε τους κέδρους και εξομάλυνε την έλευση του Κυρίου, οδηγώντας σε μετάνοια την υψηλόφρονη, επηρμένη και αταπείνωτη καρδιά του λαού. Επομένως, διαδεχόμενος αυτήν την προετοιμασία του, ο Κύριος συντρίβει, διά της δικής Του παρουσίας, τις αντικείμενες δυνάμεις, οι οποίες ονομάζονται τροπικώς κέδροι του Λιβάνου.

Φωνή Κυρίου που συντρίβει κέδρους. Η κέδρος άλλοτε μεν επαινείται από τη Γραφή ως σταθερή, ανθεκτική στη σήψη, ευωδιαστή και ικανή να παρέχει σκέπη· άλλοτε δε κατακρίνεται ως άκαρπη και άκαμπτη, εκπληρώνοντας έτσι την εικόνα του ασεβούς.

Διότι είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαίρεται σαν τους κέδρους του Λιβάνου. Με αυτήν ακριβώς τη σημασία έχει ληφθεί και εδώ. Διότι η φωνή του Κυρίου συντρίβει κέδρους. Διότι, όπως ακριβώς συμβαίνει στη μεγαλοπρεπή ψυχή, έτσι λέγεται ότι συντρίβει αυτούς που μάταια υπερηφανεύονται, αυτούς που ανυψώνουν τον εαυτό τους στα νομιζόμενα ύψη αυτού του κόσμου, του πλούτου, ή της δόξας, ή της εξουσίας, ή της σωματικής ομορφιάς, ή της δύναμης, ή της ισχύος. Και θα συντρίψει ο Κύριος τους κέδρους του Λιβάνου. Εκείνοι που στηρίζονται σε ξένα πράγματα, και από αυτά αντλούν την αλαζονεία τους, αυτοί είναι οι κέδροι του Λιβάνου. Διότι, όπως ακριβώς οι κέδροι, ενώ είναι από μόνοι τους υψηλοί, επειδή έχουν φυτρώσει σε υψηλό όρος, γίνονται πιο περίβλεπτοι με την προσθήκη του όρους· έτσι και αυτοί που στηρίζονται στα φθαρτά πράγματα του κόσμου, είναι μεν κέδροι λόγω της αλαζονείας και της έπαρσης του νου, ονομάζονται δε κέδροι του Λιβάνου, επειδή καυχιούνται για ξένο ύψωμα, και εξαιτίας της γης και των γήινων πραγμάτων, σαν από άλλη κορυφή του Λιβάνου, υψώνονται προς την αλαζονεία.

Για όλα αυτά λοιπόν, ο προφητικός λόγος απειλεί ότι θα επέλθει καθαίρεση κατά τη θεοφάνεια του Σωτήρα, λέγοντας: 〈ιδού λοιπόν ο δεσπότης Κύριος Σαβαώθ συνταράσσει τους ενδόξους με ισχύ, και οι υψηλοί στην αλαζονεία θα ταπεινωθούν, και θα πέσουν οι υψηλοί με μάχαιρα, ο δε Λίβανος μαζί με τους υψηλούς θα πέσει〉. ⌜Βλέπεις πόσους και πόσες φορές τους ονόμασε 〈υψηλούς〉, των οποίων το σύστημα παρομοιάζει με τον 〈Λίβανο〉 και με τους υψηλότατους κέδρους που βρίσκονται σε αυτόν.⌝ ⌞Γι' αυτό έχει ειπωθεί αλλού: «είδα τον ασεβή να επαίρεται σαν τους κέδρους του 〈Λιβάνου〉», και σε άλλο σημείο πάλι: «φωνή Κυρίου που συντρίβει κέδρους, και θα συντρίψει ο Κύριος τους κέδρους του 〈Λιβάνου〉 και θα τους κατακομματιάσει όπως το μοσχάρι τον 〈Λίβανο〉».⌟ Αυτό λοιπόν υπόσχεται αρχικά ο λόγος ότι θα κάνει ο 〈Κύριος Σαβαώθ〉, εννοώ δηλαδή ότι θα συντρίψει όλες τις εθναρχίες και τις πολυαρχίες ανάμεσα στους ανθρώπους. Επειδή δε σε πολλά σημεία των θείων Γραφών έχει ονομαστεί 〈Λίβανος〉 η Ιερουσαλήμ, όπως πολλές φορές αποδείξαμε, εύλογα σημαίνει και τη δική της πτώση, καθώς και την πτώση των αρχόντων του ιουδαϊκού έθνους που άλλοτε είχαν μεγάλη δύναμη σε αυτήν, λέγοντας: 〈ο δε Λίβανος μαζί με τους υψηλούς θα πέσει〉. ⌜Το πώς όμως θα επέλθει η συντριβή και η πτώση όλων αυτών, το παριστά στη συνέχεια, προφητεύοντας ότι 〈από τη ρίζα του Ιεσσαί θα προέλθει ράβδος〉, η οποία συντρίβοντας θα 〈ταπεινώσει〉 όλους τους προαναφερθέντες 〈υψηλούς〉. Γι' αυτό επισυνάπτεται το: 〈Και θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί〉.

Φωνή Κυρίου που συντρίβει κέδρους· θα συντρίψει ο Κύριος τους κέδρους του Λιβάνου· και θα τους κατακομματιάσει σαν το μοσχάρι του Λιβάνου, και ο αγαπημένος θα είναι σαν γιος μονοκερώτων. Ή και ως εξής: Φαίνεται ότι εννοεί την Ιερουσαλήμ αποκαλώντας την μοσχάρι του Λιβάνου, γιο μονοκερώτων και τον άλλοτε αγαπημένο γιο των μονοκερώτων. Διότι κατάγονται από αγίους πατέρες, οι οποίοι ονομάζονταν μονόκεροι, λόγω του ότι χρησιμοποιούσαν ως κέρας μόνο τον Θεό, ώστε να καυχώνται σε αυτόν και να λένε: «Με τη δική σου δύναμη θα κατατροπώσουμε τους εχθρούς μας».

Έχει ειπωθεί, βέβαια, στον Ησαΐα: «Ιδού, λοιπόν, ο Κύριος Σαβαώθ συνταράσσει τους ενδόξους με ισχύ·» και στη συνέχεια: «Ο δε Λίβανος μαζί με τους υψηλούς θα πέσει». Έχει λεχθεί επίσης και στον Ζαχαρία: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάγει φωτιά τους κέδρους σου». Έχει ειπωθεί και στον εικοστό όγδοο ψαλμό: «Θα συντρίψει τους κέδρους του Λιβάνου, και θα τους λεπτύνει όπως το μοσχάρι του Λιβάνου». Αυτές τις εκφράσεις, που είναι ασαφείς, τις αποσαφηνίζει ο λόγος του Ιεζεκιήλ που λέει: «Ο μεγάλος αετός, ο μεγαλοπτέρυγος, με τα πλατιά φτερά, που είναι γεμάτος νύχια, ο οποίος έχει την ηγεμονία να εισέλθει στον Λίβανο, και απέκοψε τα τρυφερά κλαδιά του κέδρου·» στα οποία στη συνέχεια προστίθεται: «Όταν θα έλθει ο βασιλιάς της Βαβυλώνας και θα εισέλθει στην Ιερουσαλήμ, και θα συλλάβει τους άρχοντες». Διότι είναι σαφές ότι μέσω αυτών η προφητεία ερμήνευσε τον μεγάλο μεγαλοπτέρυγο αετό ως τον βασιλιά των Βαβυλωνίων, και τον Λίβανο ως την Ιερουσαλήμ. Θα εφαρμόσεις, λοιπόν, και τα όσα αναφέρονται στους υπόλοιπους προφήτες ως λεχθέντα για τον Λίβανο, στην Ιερουσαλήμ. Αλλά ούτε και κάποιος από τους εκ περιτομής θα μπορούσε να αμφιβάλλει, ώστε να μην ομολογήσει ότι τα όσα έχουν λεχθεί για τον Λίβανο υπαινίσσονται την Ιερουσαλήμ. «Θα υψωθεί» λοιπόν, αναφέρει το παρόν λόγιο, «πάνω από τον Λίβανο ο καρπός του», δηλαδή του προφητευόμενου Σωτήρα.

Και θα ήταν μακροσκελές να σταχυολογήσουμε το κάθε τι από τους προφήτες· πώς ο Μιχαίας λέει ότι στις έσχατες ημέρες θα γίνει εμφανές όρος πάνω στις κορυφές των ορέων, ονομάζοντας με αυτόν τον τρόπο το μυστήριο της ευσεβείας που αναδεικνύεται για την καθαίρεση των αντίπαλων δυνάμεων· και πώς ο υψηλός Ησαΐας λέει ότι θα ανατείλει ράβδος και άνθος από τη ρίζα, προμηνύοντας έτσι την εν σαρκί ανάδειξη του Κυρίου· ή το τετυρωμένο όρος κατά τον μεγάλο Δαβίδ, ποιο νόημα εμπεριέχει έτσι όπως εμφανίζεται στη λέξη· ή το μυριοπλάσιο άρμα· ή η συναγωγή των ταύρων που αφήνεται στις δαμάλεις των λαών· ή το πόδι που βάφεται στο αίμα, ή οι γλώσσες των σκύλων· ή ο Λίβανος που καταθρυμματίζεται μαζί με τους κέδρους, καθ' ομοιότητα του μοσχαριού. Και μύρια άλλα επιπλέον μπορεί κανείς να σταχυολογήσει από την υπόλοιπη προφητεία και να καταδείξει την αναγκαιότητα της πνευματικής θεωρίας των ρητών ως προς το βαθύτερο νόημά τους. Εάν αυτή η θεωρία απορριφθεί, όπως αρέσει σε κάποιους, μου φαίνεται πως το αποτέλεσμα είναι όμοιο με το να παρέθετε κανείς στο τραπέζι για ανθρώπινη βρώση τα σπαρτά ακατέργαστα, χωρίς να τρίψει τα στάχυα, χωρίς να ξεχωρίσει με το λίχνισμα τους σπόρους από τα άχυρα, χωρίς να αλέσει το σιτάρι σε αλεύρι και χωρίς να παρασκευάσει άρτο με τον πρέποντα τρόπο της αρτοποιίας.

Διότι το σκεύος έχει την εξουσία, από τη δική του προαίρεση, να γίνει από ξύλινο χρυσό, ή από πήλινο ασημένιο. Επειδή, λέγει, εάν κάποιος καθαρίσει τον εαυτό του, θα γίνει σκεύος τιμής για τον δεσπότη, ετοιμασμένο για κάθε αγαθό έργο. Ίσως, λοιπόν, μέσω όσων ειπώθηκαν, να οδηγούμαστε κατά κάποιον τρόπο στην προκείμενη θεωρία του λόγου. Το όρος του Λιβάνου σε πολλά σημεία της Αγίας Γραφής μνημονεύεται ως ένδειξη της αντικείμενης δυνάμεως, όπως όταν λέγει μέσω του προφήτη ότι ο Κύριος θα συντρίψει τις κέδρους του Λιβάνου και θα τις κονιορτοποιήσει, καθώς και τον ίδιο τον Λίβανο σαν τον μόσχο, δηλαδή εκείνον τον μόσχο που στην έρημο κατατρίφτηκε από τον Μωυσή και έγινε πόσιμος για τους Ισραηλίτες λόγω της λεπτότητάς του. Διότι δηλώνεται εδώ μέσω της προφητείας ότι όχι μόνο τα κακά που βλαστάνουν από την αντικείμενη δύναμη, αλλά και το ίδιο το όρος, η πρώτη ρίζα του κακού, ο Λίβανος, που τρέφει την ύλη τέτοιων κέδρων, θα περιπέσει στην ανυπαρξία. Επομένως, εμείς ήμασταν κάποτε τα ξύλα του Λιβάνου, καθόσον ήμασταν ριζωμένοι σε αυτόν εξαιτίας του πονηρού βίου και της απάτης των ειδώλων. Αλλά επειδή αποκοπήκαμε από εκεί με τη λογική αξίνα και βρεθήκαμε στα χέρια του Τεχνίτη, μας έκανε δικό του φορείο, μεταστοιχειώνοντας τη φύση του ξύλου μέσω της παλιγγενεσίας σε ασήμι και χρυσάφι, σε εύανθη πορφύρα και στη λάμψη των πολύτιμων λίθων.

Ας κατανοήσουμε μάλλον πρώτα αυτό που παρατέθηκε στα όσα ειπώθηκαν: «Η όψη του», λέει, «είναι σαν τον εκλεκτό Λίβανο». Η επιλογή, όμως, κάθε πράγματος γίνεται μέσω της αντιπαραβολής με το αντίθετό του. Επειδή, λοιπόν, ονομάζεται αγαθό τόσο εκείνο που είναι όντως τέτοιο, όσο και εκείνο που δεν είναι, αλλά υποκρίνεται μέσω της απάτης και φαίνεται να είναι αυτό που δεν είναι, εκείνος που δεν αστόχησε στην κρίση του περί του καλού, προτίμησε το αληθινά εκλεκτό αγαθό αντί του απατηλού. Επειδή, επομένως, παρομοίασε εδώ την όψη του νυμφίου με τον εκλεκτό Λίβανο, το κείμενο συνεπακόλουθα προϋποθέτει να νοήσουμε δύο Λιβάνους: τον έναν πονηρό και απόβλητο, ο οποίος συντρίβεται σύμφωνα με την προφητεία μαζί με τους κέδρους του όμοια με το μοσχάρι, και τον άλλον εκλεκτό και τίμιο, του οποίου το κάλλος είναι θεοπρεπές και θεοείκελο. Αυτό που εννοούμε μέσα από όσα ειπώθηκαν είναι το εξής: ένας είναι κυρίως, αληθινά και πρωτίστως ο Βασιλεύς, ο Βασιλεύς όλης της κτίσης. Αλλά όμως και ο κοσμοκράτορας του σκότους καυχάται με το όνομα της βασιλείας. Υπάρχουν λεγεώνες αγγέλων κοντά στον αληθινό Βασιλέα και λεγεώνες δαιμόνων κοντά στον άρχοντα της εξουσίας του σκότους. Υπάρχουν αρχές και εξουσίες και δυνάμεις υπό τον Βασιλέα των βασιλευόντων και Κύριον των κυριευόντων.

Και έτσι είναι δυνατόν να δει κανείς στους ίδιους προφήτες το ίδιο όνομα να επαινείται και να κατακρίνεται, ανάλογα με τη διαφορά των πραγμάτων που δηλώνει· διότι, άλλοτε μεν, ο Κύριος συντρίβει τις κέδρους του Λιβάνου και θρυμματίζει ολόκληρο τον Λίβανο μαζί με τις κέδρους που βρίσκονται σε αυτόν, κατά την ομοιότητα του μόσχου που έγινε είδωλο στην έρημο (μέσω του οποίου η προφητεία φανερώνει ότι τόσο η ίδια η κακία όσο και κάθε ύψωμα που προέρχεται από αυτήν και επαίρεται κατά της γνώσεως του Θεού, θα περιπέσει στην ανυπαρξία), άλλοτε δε, μεταβάλλει τη σημασία του προς το καλύτερο λέγοντας: «Δίκαιος ως φοίνιξ ανθήσει, ωσεί κέδρος η εν τω Λιβάνω πληθυνθήσεται»· διότι ο αληθινά δίκαιος (και δίκαιος είναι ο Κύριος που για χάρη μας ανέτειλε από τη γη), εκείνος ο υψίκομος φοίνικας που ανέτειλε μέσα στην ύλη της φύσεώς μας, γίνεται όρος για τις κέδρους εκείνων που ριζώνουν σε αυτόν μέσω της πίστεως, καθώς πληθύνεται, οι οποίες, όταν φυτευθούν στον οίκο του Θεού, «εν ταις αυλαίς του Θεού εξανθήσουσιν». Και ως οίκο νοήσαμε την Εκκλησία, σύμφωνα με τη διδασκαλία του αποστόλου, στον οποίο πραγματοποιείται η φύτευση των κέδρων του Θεού, και ως αυλές τις αιώνιες σκηνές, στις οποίες η άνθιση και η φανέρωση των αγαθών ελπίδων θα λάβει χώρα στους κατάλληλους χρόνους.

φωνή Κυρίου: Διότι ενίσχυσε τότε τον Ιωάννη [λέγοντας], ώστε να δυνηθεί να αγγίξει την κεφαλή του Θεού. φωνή εν μεγαλοπρεπεία: Διότι έδειξε τότε τον Υιό (Χριστό) μεγαλοπρεπή, ώστε να γνωρίσουν όλοι ότι είναι Υιός του Θεού. φωνή συντρίβουσα κέδρους: Τους υπερήφανους ως υψηλούς. Διότι, καθώς η φωνή μαρτύρησε τότε για τον Υιό, το ύψος των απίστων συνετρίβη. συντρίψει: Τους δαίμονες, ως υπερήφανους και ως πάντοτε χαίροντες στον Λίβανο. Διότι ο Λίβανος ονομάζεται όρος θυσιών. Τους συνέτριψε δε αυτούς η παρουσία του Χριστού, η οποία έπαυσε τη μανία των ειδώλων. και λεπτυνεί: Διότι ο Μόσχος ήταν είδωλο στον Λίβανο. Όπως λοιπόν οι θυσίες των ειδώλων έγιναν αφανείς, έτσι και οι δαίμονες έγιναν αφανείς, σαν να διασκορπίστηκαν ως κέδροι. και ο αγαπημένος: Ο Χριστός, ως Υιός της μονοειδούς αλήθειας, δηλαδή του Πατέρα της αλήθειας. φωνή διακόπτουσα φλόγα πυρός: Όταν καταμέρισε το πυρ στους αποστόλους ως γλώσσες. Διότι, μερίζοντάς τες στον καθένα, καθιστά αναγκαίο το να διακοπεί [δηλαδή να μεριστεί και να διαχωριστεί]. φωνή συσείσουσα έρημον: Την Εκκλησία δηλαδή. Διότι ήταν έρημος, και την συντάραξε, μεταβάλλοντάς την προς τη θεογνωσία. Διότι καθετί που μεταφέρεται είναι ανάγκη να σειστεί. Και φωνή ονομάζει το κήρυγμα του Λόγου, διότι ήχησε σαν βροντή. θα συσείσει την έρημο Κάδης: Το Κάδης ερμηνεύεται αγίασμα, το οποίο είναι η Εκκλησία. Διότι επιπλέον την συντάραξε, μεταβάλλοντάς την από ακαθαρσία σε αγίασμα δόξας.

Ψαλμός 28ος <Ψαλμός του Δαβίδ· κατά την έξοδο της σκηνής.> «Προσφέρετε στον Κύριο, υιοί του Θεού, προσφέρετε στον Κύριο υιούς κριών· προσφέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή και προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του». Όσοι, λέει, είστε υιοί του Θεού, ή επιθυμείτε διακαώς να γίνετε, «προσφέρετε σε αυτόν δόξα και τιμή» δι' αγαθών έργων, ως άμωμους αμνούς, ως υιούς κριών. «Η φωνή του Κυρίου αντηχεί πάνω στα ύδατα, ο Θεός της δόξης εβρόντησε» με τη φωνή Του προς τον Χριστό, ο οποίος στεκόταν «πάνω σε πολλά ύδατα» και βαπτιζόταν. Τι εβρόντηξε; «Αυτός είναι», έλεγε η φωνή που ακούστηκε σαν βροντή, «ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα. Η φωνή του Κυρίου ενισχύει» τον Πρόδρομο Ιωάννη για να βαπτίσει τον Κύριο. «Η φωνή του Κυρίου με μεγαλοπρέπεια» προς τον αγαπητό Υιό. «Η φωνή του Κυρίου που συντρίβει τους κέδρους», δηλαδή τους εχθρικούς τυράννους· «θα συντρίψει ο Κύριος τους κέδρους του Λιβάνου και θα τους κατακομματιάσει όπως το μοσχάρι τον Λίβανο». Και σε τι, άραγε, αμάρτησε ο Λίβανος και οι κέδροι του, ώστε να συντριβούν και να κατακομματιαστούν με αυτόν τον τρόπο, αν όχι επειδή ο λόγος γίνεται ασφαλώς για κάποια έμψυχα όντα, υπερόπτες, εχθρούς, που επιτέθηκαν με μανία κατά του αγαπητού; «Και ο αγαπητός», λέει, «ως υιός μονοκερώτων», διότι εξόντωσε αόρατους και ορατούς εχθρούς με το κέρας του Σταυρού. «Η φωνή του Κυρίου που διαχωρίζει τη φλόγα του πυρός» στη βάτο και στο καμίνι· ώστε να μην καταφλέξει η φωτιά τη βάτο στο Σινά, ούτε το καμίνι των Χαλδαίων τους παίδες. «

«Φωνή Κυρίου που συντρίβει κέδρους», δηλαδή δαίμονες καθώς και μεγιστάνες τυράννους, «και θα συντρίψει ο Κύριος τις κέδρους του Λιβάνου», δηλαδή τις αμαρτίες εκείνου που ταπεινώθηκε σαν τον Λίβανο μέσω της μετάνοιας και του θείου βαπτίσματος, «και θα τις καταλεπτύνει σαν το μοσχάρι, τον Λίβανο»· τις αμαρτίες που πάχυναν σαν τους κέδρους εξαιτίας μοιχειών, φόνων, ασελγειών και άλλων κακών, «θα τις καταλεπτύνει σαν το μοσχάρι, τον Λίβανο» και θα τις αφανίσει τελείως, «και ο ηγαπημένος», δηλαδή εγώ ο Υιός προς τον Πατέρα, «ως υιός μονοκερώτων». «Φωνή Κυρίου που συγκλονίζει την έρημο, και θα συγκλονίσει ο Κύριος την έρημο Κάδης», δηλαδή την παρούσα έρημο, εξαιτίας της προσέλευσης της Ιουδαίας και όλων των περιχώρων που γειτνιάζουν με τον Ιορδάνη· αφενός, για να βαπτίσει ο Βαπτιστής σε μετάνοια όλη την Ιουδαία και τα Ιεροσόλυμα και τα περίχωρα του Ιορδάνη, και αφετέρου, για να δουν ποια είναι η «φωνή του βοώντος στην έρημο», και ποιος είναι αυτός που βαπτίζει και αυτός που βαπτίζεται, και ποια είναι η «φωνή Κυρίου επί των υδάτων», γι' αυτό και «θα συγκλονίσει ο Κύριος την έρημο Κάδης. Φωνή Κυρίου που καταρτίζει ελάφια», δηλαδή τις ψυχές που επιποθούν να έλθουν στις πηγές των υδάτων του σωτήριου βαπτίσματος.