Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 29:4

Θα σε υψώσω, Κύριε, διότι με ανέσυρες... Με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο. Ως λάκκο εννοεί τον άδη. Και να δοξολογείτε την ανάμνηση της αγιότητάς του. Αρμόζει, λέει, να εντείνουμε τους ύμνους, ενθυμούμενοι τη φιλανθρωπία του Θεού.

Και ο Θωμάς, μετά την πλήρη βεβαίωση, ασπαζόμενος τον Δεσπότη λέει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου». Εγκάρδια, λοιπόν, είναι η φωνή «Κύριε ο Θεός μου» και αρμόζουσα στην προφητική κατάσταση. «Έκραξα προς εσένα, και με θεράπευσες». Τίποτα δεν μεσολάβησε μεταξύ της φωνής μου και της δικής σου χάριτος, αλλά ταυτόχρονα έκραξα, και ήλθε η ίαση. Διότι λέει: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι παρών». Πρέπει, λοιπόν, να υψώνουμε ισχυρή φωνή προσευχόμενοι στον Θεό, ώστε να ανατείλει γρήγορα σε εμάς η ίαση. «Κύριε, ανήγαγες από τον άδη την ψυχή μου». Για αυτήν την ίαση ευχαριστεί τον Θεό εκείνος που κατήλθε μεν από αδυναμία στον άδη, ανήχθη δε από τον άδη διά της δυνάμεως Εκείνου που καταπάλαιψε για χάρη μας αυτόν ο οποίος κατείχε το κράτος του θανάτου.

Με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο. Σε πολλά μέρη, βέβαια, λάκκοι ονομάζονται τα υπόγεια ορύγματα, τα οποία έχουν κατασκευαστεί για τη φυλάκιση των δεσμωτών. Διότι έτσι αναφέρεται στην Έξοδο: «Από τον πρωτότοκο του Φαραώ έως τον πρωτότοκο της αιχμάλωτης που βρίσκεται στον λάκκο». Αλλά και τον Ιερεμία σε λάκκο τον έριξαν· και τον Ιωσήφ, από φθόνο, οι αδελφοί του τον έκλεισαν σε λάκκο που δεν είχε νερό. Κάθε πράξη, λοιπόν, είτε μας κατεβάζει προς τα κάτω, βαραίνοντάς μας εξαιτίας της αμαρτίας, είτε μας ανακουφίζει υψώνοντάς μας προς τα άνω, δίνοντάς μας φτερά προς τον Θεό. Έσωσες, επομένως, εμένα που προηγουμένως ζούσα πονηρό βίο, χωρίζοντάς με από αυτούς που κατεβαίνουν στον σκοτεινό και παγωμένο τόπο. Αυτό σημαίνει, λοιπόν, το «με ανέλαβες»· δηλαδή, με επανέφερες από την πτωτική πορεία προς τα κάτω, ώστε να μη δώσεις την ευκαιρία στους εχθρούς να επιχαρούν εις βάρος μου. Εκείνο, λοιπόν, που σε άλλο σημείο έχει πει, ότι «καταρτίζει τα πόδια μου σαν του ελαφιού, και με στήνει στα ψηλά μέρη», αυτή την επάνοδο στα υψηλά την ονομάζει απαλλαγή από τον λάκκο και ανύψωση. «Ψάλατε στον Κύριο, οι όσιοί Του». Δεν ψάλλει στον Κύριο όποιος απλώς προφέρει με το στόμα τα λόγια του ψαλμού· αλλά όσοι αναπέμπουν τις ψαλμωδίες από καθαρή καρδιά, και όσοι είναι όσιοι, διατηρώντας τη δικαιοσύνη προς τον Θεό, αυτοί μπορούν να ψάλλουν στον Θεό, ακολουθώντας αρμονικά τους πνευματικούς ρυθμούς.

Διότι λέγει: «Ανέβασες από τον άδη την ψυχή μου», όπως εκείνοι που έπεσαν σε πηγάδι, του οποίου το στόμιο φράχθηκε. Αφού δε ο Κύριος δήλωσε με το, «Βυθίστηκα σε λάσπη βυθού», τη διάλυση του σώματος κατά τον θάνατο, και αφού παρουσίασε την κάθοδο στον άδη, τώρα μιλάει για την άνοδο: «Ας λυτρωθώ», λέγοντας, «από τα βάθη των υδάτων», και τα εξής. Διότι τις μεν άλλες ψυχές τις κατάπιε ο θάνατος, επειδή υπερίσχυσε, και το πηγάδι τις συγκράτησε κλείνοντας το δικό του στόμιο. Ο θάνατος είναι πηγάδι που έχει στόμιο, ο οποίος εξαρχής έχει καταπιεί όλους όσους έχουν πέσει μέσα σε αυτό, και μετά την κατάποση, έκλεισε το στόμιό του για να μην μπορέσει κανείς να επιστρέψει στη ζωή. Για εμένα όμως, λέγει, ας μη γίνει αυτό. Μιλάει δε για καταιγίδα, υποδηλώνοντας το παντελώς καταστροφικό ναυάγιο της Συναγωγής των Ιουδαίων, και αποστρεφόμενος τον πνιγμό μαζί με εκείνους στον βυθό της άγνοιας. Πώς όμως, ενώ είπε πιο πάνω: «Η καταιγίδα με καταπόντισε», τώρα λέγει: «Ας μη με καταποντίσει»; Διότι, επειδή είναι δυνατόν σε εκείνον που έχει βυθιστεί να αναδυθεί και πάλι, εύχεται αυτά που δοκίμασε να μην τα δοκιμάσει ξανά. Γνωρίζω δε και άλλα κύματα και φοβερό κλύδωνα που ξεσηκώνεται ενάντια στην ψυχή εξαιτίας των παθών της σάρκας, στα οποία πρέπει κανείς να είναι απρόσιτος, ώστε με κανέναν τρόπο να μην γεμίζει με την πικρία τους, αλλά πάντοτε προσευχόμενος να λέγει: «Ας λυτρωθώ από τα βάθη των υδάτων», και τα εξής. <Εισάκουσέ με, Κύριε, διότι αγαθό είναι το έλεός σου.> (A f. 348 Κυρίλλου και Ευσεβίου).

Διότι ήταν προσκολλημένοι μόνο σε διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων. Αλλά αναγνώρισαν μεν ότι ήταν παρών με σάρκα ο αγαπημένος, ο νοητός Ιωσήφ. Διότι είπε ο μακάριος ευαγγελιστής Ιωάννης, ότι βεβαίως «πολλοί από τους άρχοντες πίστεψαν σε αυτόν, αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν.» Αν και τον αναγνώρισαν, λοιπόν, του φέρθηκαν ασεβώς. Διότι τον σκότωσαν, και τον έριξαν σαν σε κάποιον λάκκο οι άθλιοι, στο βαθύ και σκοτεινό βάραθρο του θανάτου, δηλαδή στον άδη. Διότι έτσι τον περιέγραφε σε εμάς και ο θεσπέσιος Δαβίδ, λέγοντας προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό, σαν από το πρόσωπο του Χριστού: «Κύριε, ανέβασες την ψυχή μου από τον άδη, με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν σε λάκκο.» Παρατήρησε δε τη δύναμη των Ιερών Γραφών, και την υπερβολική τους ακρίβεια: «Ο λάκκος», λέει, «ήταν άδειος, νερό δεν είχε», προκειμένου να υποδηλωθεί σε εμάς μέσω αυτού με σαφήνεια και ολοκάθαρα ο άδης.

Έλα και στον εικοστό ένατο ψαλμό. «Θα σε υψώσω, Κύριε, διότι με αντελήφθης και δεν άφησες τους εχθρούς μου να ευφρανθούν εις βάρος μου». Τι έχει συμβεί; Γλίτωσες από εχθρούς; Ή ενώ επρόκειτο να χτυπηθείς, απαλλάχθηκες; Ο ίδιος λέει σαφέστατα: «Κύριε, ανέβασες από τον Άδη την ψυχή μου». Εκεί λέει προφητικά, «δεν θα εγκαταλείψεις», και εδώ παρουσιάζει αυτό που πρόκειται να γίνει σαν να έχει ήδη γίνει, δηλαδή «ανέβασες», «με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο». Σε ποια χρονική στιγμή θα συμβεί αυτό; «Το βράδυ θα εγκατασταθεί κλάμα, και το πρωί αγαλλίαση». Διότι το βράδυ υπήρχε το πένθος των μαθητών, και το πρωί της αναστάσεως η ευφροσύνη.

Και ο μεν προς τον Θεό έλεγε: Από τα έγκατα του άδη άκουσε την κραυγή μου, τη φωνή μου· ο δε άλλος: Εκ βαθέων έκραξα προς εσένα, Κύριε· Κύριε, εισάκουσε τη φωνή μου· και άλλος: Φανέρωσε το πρόσωπό σου και θα σωθούμε· και έτερος: Εσύ που κάθεσαι πάνω στα χερουβείμ, εμφανίσου· και άλλος: Εξέγειρε τη δύναμή σου και έλα για να μας σώσεις· και έτερος: Ας μας προφθάσουν γρήγορα οι οικτιρμοί σου, Κύριε· και άλλος: Λύτρωσε την ψυχή μου από τον κατώτατο άδη· και έτερος: Κύριε, ανέβασε την ψυχή μου από τον άδη· και άλλος: Μην εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη· και έτερος: Ας αναβεί η ζωή μου από τη φθορά προς εσένα, Κύριε ο Θεός μου.

Και πάλι ο ίδιος λέγει στον ιε΄ ψαλμό. Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον Άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά. Και πάλι ο ίδιος λέγει στον κθ΄ ψαλμό: Ανέβασες την ψυχή μου από τον Άδη, από ανάμεσα σε εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο.

Διότι, παρόλο που έλεγε με τη μέγιστη βεβαιότητα στον προηγούμενο ψαλμό: «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων», εντούτοις ως άνθρωπος, επειδή περιβαλλόταν ακόμη από τη σάρκα, αγωνιούσε εξαιτίας του σαθρού και ευμετάβολου χαρακτήρα του βίου. Επειδή και ο Απόστολος αγωνιούσε, μήπως τυχόν, αφού κηρύξει σε άλλους, ο ίδιος αποδειχθεί αδόκιμος. «Λάκκο» δε συνηθίζουν οι θείοι λόγοι να ονομάζουν το κατοικητήριο των ψυχών στον λεγόμενο Άδη· πράγμα που παρουσιάζει ο ίδιος ο Δαβίδ λίγο παρακάτω, στον κθ΄ ψαλμό, λέγοντας: «Κύριε ο Θεός μου, έκραξα προς εσένα, και με θεράπευσες· Κύριε, ανέβασες από τον Άδη την ψυχή μου· με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο». Βλέπεις πώς συνέδεσε ταυτόσημα τον Άδη και τον λάκκο μέσα από αυτά τα λόγια;

Αλλά στον μεν προκείμενο ψαλμό υψώνει κραυγές προς τον Θεό, παρακαλώντας να μην ομοιωθεί με εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο· στον δε εικοστό ένατο διδάσκει ότι έχουν εκπληρωθεί τα αιτήματα της προσευχής του, λέγοντας: «Κύριε, έκραξα προς εσένα, και με ιάτρευσες· με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο». Προσφυώς δε έχει ονομαστεί λάκκος το κατοικητήριο των ψυχών στον Άδη. Διότι, όπως ακριβώς ο λάκκος είναι δοχείο των υδάτων που κατέρχονται σε αυτόν από πάνω και από ψηλά, με τον ίδιο τρόπο και ο χώρος του θανάτου, ο οποίος καλείται Άδης, υποδεχόμενος τις ψυχές που κατέρχονται σε αυτόν από πάνω, από τη ζωή των ανθρώπων, έχει προσφυώς ονομαστεί λάκκος.

Αλλά, επειδή έχει γραφτεί ως επιγραφή: «Ωδή του εγκαινισμού του οίκου», σκέψου μήπως με τη λέξη «οίκο» εδώ υπονοεί τη δική του ψυχή· στην οποία το θείο Πνεύμα, που κάποτε κατοικούσε ως σε ναό, σε κάποια στιγμή την εγκατέλειψε έρημη, αναχωρώντας εξαιτίας της αμαρτωλής πράξης που διέπραξε σχετικά με τον Ουρία και τη γυναίκα του. Εξαιτίας αυτής της πράξης, κατήλθε μέχρι τον θάνατο, έχοντας διαπράξει θανάσιμα αμαρτήματα· και δυνάμει τότε κατέβηκε και στον λάκκο, και στον άδη, και κατήλθε αληθινά στη φθορά. Έτσι, εξαιτίας αυτών επιδόθηκε σε θρήνους και ντύθηκε με σάκο αντί για τη βασιλική ενδυμασία. Επειδή όμως επέδειξε αξιόλογη μετάνοια, τιμωρώντας και παιδεύοντας τον εαυτό του, και επιμένοντας επαρκώς στις εξομολογήσεις, έλαβε την υπόσχεση της άφεσης της αμαρτίας, μέσω του Χριστού που επρόκειτο να προέλθει από το σπέρμα του και ο Οποίος επρόκειτο να κατέβει μέχρι τον άδη. Εύλογα λοιπόν, αφού άλλαξε από την κατήφεια και την εξομολόγηση για όσα τόλμησε να πράξει, αναπέμπει ευχαριστία στον Θεό λέγοντας: «Κύριε, ανέβασες από τον άδη την ψυχή μου, με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο», και ότι το πένθος του μεταβλήθηκε σε ευφροσύνη το δηλώνει και μέσα από τα εξής λόγια: «Μετέτρεψες τον θρήνο μου σε χαρά, έσκισες τον σάκο μου και με περιέζωσες με ευφροσύνη». Αφού λοιπόν αποδείχθηκε ότι ως οίκος νοείται η ψυχή του Δαβίδ, άρα τα προκείμενα λόγια εφαρμόζονται στον εγκαινισμό ενός τέτοιου οίκου.

«Θα σε υψώσω, Κύριε, διότι με υποβάσταξες και δεν άφησες τους εχθρούς μου να χαρούν εναντίον μου. Κύριε και Θεέ μου, έκραξα προς εσένα και με γιάτρευσες. Κύριε, ανέβασας την ψυχή μου από τον άδη, με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο». Αυτά μεν λέει ο Δαβίδ μέσα από τον προκείμενο ψαλμό· στον εικοστό έβδομο ψαλμό, όμως, ο ίδιος φώναζε λέγοντας: «Προς εσένα, Κύριε, θα κράξω, Θεέ μου, μην αποσιωπήσεις από εμένα, μήπως τυχόν σιωπήσεις απέναντί μου και γίνω όμοιος με εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο». Αλλά εκεί μεν προσευχόταν για αυτά· εδώ όμως ευχαριστεί, διότι, μολονότι κατήλθε προηγουμένως και έπεσε στον λάκκο, ανασύρθηκε πάλι και διασώθηκε από αυτόν, και δεν έπαθε τα ίδια με εκείνους που κατέβηκαν μεν σε αυτόν, αλλά δεν ανέβηκαν. Διότι πρωτίστως μακάριο είναι το να μην αμαρτάνει κανείς· επειδή όμως η αδυναμία της ανθρώπινης φύσης υπόκειται σε αυτά, ένας δεύτερος πλους, όπως θα έλεγε κανείς, είναι το να ανακάμψει κανείς γενναία, να συνέλθει μετά την ασθένεια και να αποκτήσει ξανά τη φυσική του υγεία.

Αυτός όμως θα σε διαθρέψει, όπως ακριβώς και κάθε δίκαιο· διότι κανέναν απολύτως από τους δικαίους δεν εγκατέλειψε ποτέ, ώστε να υποστεί κλυδωνισμό με αποτέλεσμα να σαλευθεί και να εκπέσει. Γι' αυτό λέγεται στη συνέχεια: «Δεν θα επιτρέψει ποτέ να κλονιστεί ο δίκαιος»· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Δεν θα παραδώσει ποτέ τον δίκαιο ώστε να εγκλειστεί». Γι' αυτό λέγεται και σε άλλο σημείο: «Ήμουν νέος και πλέον γέρασα, και δεν είδα δίκαιο εγκαταλειμμένο, ούτε το σπέρμα του να ζητάει ψωμί». Αφού είπε αυτά, στη συνέχεια προσθέτει σχετικά με εκείνους που επιβουλεύονται τον Σωτήρα το εξής: «Εσύ όμως, Θεέ, θα τους καταβιβάσεις σε φρέαρ διαφθοράς»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Εσύ όμως, Θεέ, θα τους ρίξεις σε λάκκο διαφθοράς»· για τον οποίο λάκκο έχουν ειπωθεί πάρα πολλά στα προηγούμενα· όπως στο χωρίο: «Υπομένοντας περίμενα τον Κύριο, και με πρόσεξε, και με ανέβασε από τον λάκκο της ταλαιπωρίας και από τον λασπώδη πηλό»· και πάλι: «Μην αποσιωπήσεις από εμένα, για να μην γίνω όμοιος με εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο»· και ξανά: «Κύριε, ανέβασες την ψυχή μου από τον άδη, με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο». Αλλά ο μεν δίκαιος διασώζεται ώστε να μην κατακρημνιστεί στον εν λόγω λάκκο· οι δε ασεβείς φέρονται προς τα κάτω σε αυτόν, κατακρημνιζόμενοι από τον Θεό, ως σε τόπο κατάλληλο για αυτούς.

Γι' αυτό και σύμφωνα με τον ψαλμό, η ψυχή του γέμισε από κακά και η ζωή του πλησίασε στον άδη. Πράγμα που και αυτό δηλώνει σαφώς την κάθοδό του στον θάνατο. Για τον λόγο αυτό ο μεν Ακύλας το απέδωσε λέγοντας: «Και η ζωή μου κατέληξε στον άδη»· ο δε Σύμμαχος: «Και η ζωή μου άγγιξε τον άδη». Και όπως έχει ειπωθεί αλλού το: «Συγκαταλέχθηκε με τους ανόμους»· έτσι και εδώ λέει: «Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον λάκκο»· αντί για το οποίο ο Σύμμαχος απέδωσε: «Λογίστηκα μεταξύ αυτών που οδηγούνται στον λάκκο». Διότι όλοι μεν οι άνθρωποι σύρονται και οδηγούνται κάτω στον τόπο του θανάτου, που τώρα παρομοιάζεται με λάκκο· και κατεβαίνουν εκεί εξαιτίας των δικών τους αμαρτιών, επειδή κρίθηκαν άξιοι για τον τόπο εκείνο. Και εγώ λογίστηκα ανάμεσά τους, χωρίς να είμαι άξιος, αλλά επειδή έγινα υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου. Εδώ, λοιπόν, λέει: «η ζωή μου πλησίασε στον άδη»· και: «Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον λάκκο»· ενώ σε άλλον ψαλμό, μνημονεύοντας ακριβώς αυτά, υποδηλώνει την άνοδο από εκεί λέγοντας: «Κύριε, ανέβασες από τον άδη την ψυχή μου, με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο». Και πάλι αλλού: «Με υπομονή περίμενα τον Κύριο, και με πρόσεξε· και εισάκουσε τη δέησή μου, και με ανέβασε από τον λάκκο της ταλαιπωρίας».

Και εξάλλου, σχετικά με την αναβίωσή του μετά τον θάνατο, λέγει κάπου προφητεύοντας εκ προσώπου του Χριστού ο Δαβίδ: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά», και πάλι: «Κύριε, ανέβασας από τον άδη την ψυχή μου, με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο», και πάλι: «Εσύ που με υψώνεις από τις πύλες του θανάτου, για να εξαγγείλω όλους τους αίνους σου».

Ηʹ. Γιατί ο ευαγγελιστής μνημόνευσε τη γυναίκα του Ουρία στη γενεαλογία. αʹ. Σχεδόν με το να πει, «ο βασιλιάς Δαβίδ γέννησε τον Σολομώντα από τη γυναίκα του Ουρία», αυτή η βίβλος της γενέσεως του Ιησού Χριστού φαίνεται να δηλώνει κάτι τέτοιο, προαναγγέλλοντας ως χαρμόσυνη είδηση ότι οι λιτανείες και οι ικεσίες του Δαβίδ έμελλαν οσονούπω να εκπληρωθούν· περιέχει, βέβαια, την οικονομία του Ιησού Χριστού, του Σωτήρα των πάντων και ιατρού, μέσω του οποίου και μόνο υπήρχε ελπίδα και για τον Δαβίδ να απαλλαγεί από την αμαρτία σχετικά με τον Ουρία και τη γυναίκα του, και να ελευθερωθεί από τον εγκλεισμό στον θάνατο. Προφητεύοντας, επομένως, στους Ψαλμούς ο ίδιος ο Δαβίδ την μέχρι θανάτου παρουσία αυτού ακριβώς του Ιησού Χριστού, μέσω της οποίας έμελλε να απολυτρωθεί και η ψυχή του, δήλωνε τα περί της καθόδου του Σωτήρα εκεί κάτω, καθώς και τα περί της δικής του σωτηρίας, με όσα έλεγε: «Κύριε, ανέβασες από τον Άδη την ψυχή μου, με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο». Και το: «Εσύ που με υψώνεις από τις πύλες του θανάτου». Και το: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον Άδη». Και το: «Επιστρέφοντας με ζωοποίησες, και από τις αβύσσους της γης πάλι με ανέβασες». Ποιος, λοιπόν, ήταν αυτός που κατέβηκε και τον ανέβασε από τις αβύσσους; Και ποιος ήταν αυτός που τον έσωσε από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο;

Εις το τέλος· Ψαλμός ωδής του εγκαινισμού. Η προφητεία μιλάει για την εκκλησία αναφορικά με το «εις το τέλος»· διότι στο τέλος (των αιώνων) ο Χριστός, [αφού ήλθε], εγκαινιάζει την εκκλησία. «Υψώσω σε»: Η εκκλησία λέγει προς τον Κύριο (τον Χριστό): Θα σε υψώσω, Κύριε, δηλαδή θα σε δοξάσω, διότι με ανέστησες ενώ κειτόμουν χάμω. «Και ουκ ηύφρανας»: Ως εχθρούς εννοεί τους δαίμονες, οι οποίοι την έριξαν κάτω με την πλάνη· διότι αυτοί δεν χαιρέκακαν πλέον εις βάρος της εκκλησίας. «Κύριε ο Θεός μου»: Διότι με άκουσες που βοούσα και δεν με παραθεώρησες, ως αγαθός. «Κύριε, ανήγαγες»: Ο Χριστός, αφού αναστήθηκε και ανέβασε την ψυχή του Αδάμ [εκ του σκότους]. «Έσωσάς με»: Από εκείνους που κρατούνταν στον Άδη· διότι ως λάκκο ονομάζει τον Άδη. Διότι από εκεί ανέβηκε η ψυχή του Κυρίου, καθώς έχει γραφεί στον προφήτη. «Ψάλατε τω Κυρίω»: Ως οσίους εννοεί εκείνους που ελευθερώθηκαν από τα δεσμά του Άδη· αυτοί, λέγει, θα δοξάσουν τον Κύριο για αυτό που συνέβη. «Και εξομολογείσθε»: Διότι οι πιστοί, δοξολογώντας και υμνώντας τη μνήμη του Χριστού, εκπληρώνουν <τον νόμο> διά της προσφοράς του άρτου και του ποτηρίου. «Ότι οργή»: Διότι στον θυμό Του υπάρχει οργή για τους αμαρτωλούς, στο δε θέλημά Του ζωή για τους δικαίους. «Το εσπέρας»: Εννοεί τον σταυρό και το πάθος, κατά το οποίο πενθούν (επένθουν) οι πιστοί. «Και εις το πρωί»: Εννοεί την ανάσταση· διότι έγινε το πρωί. Διότι αυτή είναι η αγαλλίαση του γένους των ανθρώπων.

Ψαλμός 29ος. <Εις το τέλος· Ψαλμός ωδής για τον εγκαινιασμό του οίκου· του Δαβίδ.> Αρμόζει σε κάθε άνθρωπο που λυτρώθηκε από κάποιον πειρασμό, αλλά αρμόζει περισσότερο στον Αδάμ και στη συνάθροιση που κρατούνταν στον άδη· η οποία λέει: «Θα σε υψώσω, Κύριε, διότι με ανέσυρες και δεν άφησες τους εχθρούς μου να χαρούν εναντίον μου» κατέχοντάς με μέχρι τέλους. «Κύριε ο Θεός μου, έκραξα προς εσένα», λέγοντας, κλίνε τους ουρανούς και κατέβα, και αφού εισακούσεις «θεράπευσέ με». Και αφού κατέβηκες, «Κύριε, ανέβασες από τον άδη την ψυχή μου, και με έσωσες από εκείνους που καταβαίνουν στον λάκκο», από την κοιλιά του κοσμοφάγου άδη, «και ανέβασες από τον άδη την ψυχή μου» με την τριήμερη έγερσή σου. «Ψάλτε στον Κύριο, οι όσιοί του, και υμνείτε τη μνήμη της αγιωσύνης του, διότι υπάρχει οργή στον θυμό του» εξαιτίας της αμαρτίας, για την οποία και μας καθυπέταξε μακροχρόνια ο άδης, «και ζωή στο θέλημά του», μέσω της οποίας αξιωθήκαμε τη ζωή και την αφθαρσία. «Το εσπέρας θα καταλύσει κλαυθμός» στην Παρθένο Μητέρα εξαιτίας του πάθους και στις υπόλοιπες γυναίκες μαζί με τους μαθητές, «και το πρωί αγαλλίαση», εξαιτίας της λαμπρής ανάστασης του Χριστού. «Εγώ δε είπα στην ευημερία μου», όταν ήμουν ακόμη στον παράδεισο· «Δεν πρόκειται να κλονιστώ στον αιώνα, διότι με το θέλημά σου, Κύριε, παρέσχες δύναμη στο κάλλος μου», κυριαρχώντας στα πάντα.