Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 3:8

Το διάψαλμα υποδηλώνει την αλλαγή του μουσικού μέλους ή του τρόπου, ή την εναλλαγή του νοήματος και της δύναμης του λόγου. Το «εξηγέρθην», δηλώνει το εξής: ότι, αφού απόλαυσα τη θεία μεταστροφή, έγινα ανώτερος από τα κακά που μου επιτέθηκαν. «Εγώ εκοιμήθην και ύπνωσα». Αναφέρεται στον ύπνο του νου, μέσω του οποίου έπεσε και στην αμαρτία. «Ότι συ επάταξας πάντας τους εχθραίνοντάς μοι». Πάταξε, σύντριψε, ή θα πατάξεις. Επισπεύδει την εξέγερση του Θεού εναντίον τους, δηλαδή την άμυνά Του. Μάταια έχει εχθρούς εκείνος που δεν παρέχει αφορμή για μίσος. Ως «οδόντας αμαρτωλών» εννοεί είτε τη δύναμη εκείνων που αμαρτάνουν εναντίον του, είτε τα λόγια που στρέφονται κατ' αυτού και τις βλασφημίες· είτε πάλι «οδόντες αμαρτωλών» είναι οι άλογοι λογισμοί που μας συμβαίνουν παρά φύσιν. Διότι οι πολέμιοι δαίμονες, χρησιμοποιώντας συχνά τους λογισμούς ως δόντια, μας πλησιάζουν για να καταφάγουν τις σάρκες μας, δηλαδή εκείνα που γεννιούνται από τη σάρκα. «Φανερά δε», λέει ο θείος Απόστολος, «εστί τα έργα της σαρκός». Αναφέρει τη λέξη «οδόντας»· το λέει αυτό μεταφορικά από τα θηρία, τα οποία αντλούν τη δύναμή τους κυρίως από τα δόντια τους, και όταν αυτά συντριβούν, γίνονται εντελώς ευκαταφρόνητα.

Διότι οι φονείς και οι αιμοχαρείς είναι χειρότεροι και από τα ίδια τα αιμοβόρα θηρία, ή εξισώνονται με αυτά. Του Κυρίου είναι η σωτηρία. Σώσε με, λέει, Κύριε. Εύχομαι δε αυτό να επεκταθεί σε όλον τον λαό.

Και πάλι, παρομοίως, κάνει λόγο για οφθαλμούς τόσο της ψυχής όσο και της σάρκας, όχι μόνο στη φράση που παραθέσαμε, αλλά και όταν αναφέρει ότι η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής και φωτίζει τους οφθαλμούς. Και τι πρέπει να πούμε για το: «Ο έχων ώτα ακούειν, ακουέτω»; Διότι είναι φανερό ότι κάποιοι κατέχουν ώτα ανώτερα, τα οποία δύνανται να ακούουν τους λόγους του Θεού. Και προς εκείνους που δεν έχουν αυτά τα ώτα, τι λέει; «Οι κωφοί, ακούσατε, και οι τυφλοί, αναβλέψατε»· και, «Το στόμα μου ήνοιξα και είλκυσα πνεύμα»· και, «Οδόντας αμαρτωλών συνέτριψας». Διότι όλα αυτά έχουν ειπωθεί για τις δυνάμεις που υπηρετούν τη νοητή τροφή και τον νοητό λόγο. Παρόμοιο είναι και το: «Την κοιλίαν μου αλγώ»· καθώς και το: «Ο πους του δικαίου ου μη προσκόψει». Διότι όλα τα παρόμοια αναφέρονται στον έσω άνθρωπο. Κατά τον ίδιο δε λόγο, θα μπορούσαν να υπάρχουν και κάποια οστά του κρυπτού ανθρώπου, στα οποία συγκροτείται ο σύνδεσμος και η αρμονία των ψυχικών δυνάμεων. Και όπως τα οστά με τη φυσική τους ευρωστία προστατεύουν την απαλότητα των σαρκών, έτσι και μέσα στην Εκκλησία υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι, χάρη στη δική τους στερεότητα, δύνανται να βαστάζουν τα υστερήματα των ασθενούντων. Και όπως τα οστά συνδέονται μεταξύ τους στις αρθρώσεις με νεύρα και συνδέσμους που εκφύονται επάνω τους, έτσι θα μπορούσε να είναι και ο σύνδεσμος της αγάπης και της ειρήνης, ο οποίος κατεργάζεται μια συμφυΐα και ένωση των πνευματικών οστών μέσα στην Εκκλησία του Θεού.

Δεν φοβήθηκε ούτε ο Κύριος εκείνους που τον περικύκλωναν κατά τον καιρό του πάθους, Ιουδαίους και εθνικούς· γι' αυτό και αρνήθηκε τις λεγεώνες των αγγέλων. «Ανάστα, Κύριε, σώσον με, ο Θεός μου.» (A f. 19.) Βεβαίως, η σιωπή δεν είναι χωρίς ζημία για όσους υποφέρουν· ωφέλιμο όμως και σωτήριο είναι το να λέει κανείς: «Ανάστα, Κύριε, σώσον με, ο Θεός μου.» Πλην όμως, νομίζω ότι αυτό δεν ταιριάζει σε όλους. Διότι εκείνοι που καταφρονούν τα θεία θελήματα και έχουν αφήσει εντελώς χαλαρά τα ηνία στις δικές τους ηδονές, πώς ή από πού θα μπορούσαν να έχουν παρρησία προς τον Θεό; Σε εκείνους βέβαια που υποτάσσουν εύπειθα τον αυχένα τους στους νόμους του Θεού, υπάρχει πολλή παρρησία προς Αυτόν· και εύλογα θα έλεγαν το: Ανάστα, σώσον εμένα τον γνήσιο δούλο σου. Και ο Δαβίδ, λοιπόν, ονομάζει τον Θεό Κύριό του, επειδή εκτελεί το θέλημά Του, και λέει: «Σώσον με, ο Θεός μου»· οικειοποιούμενος με πολλή θέρμη τον Θεό των πάντων και παρακαλώντας Τον να αναστηθεί προς βοήθεια. Η προσευχή του δε είναι αντάξια της πραότητάς του· διότι δεν είπε: Εξολόθρευσε τους εχθρούς μου· αλλά τι; «Σώσον με.» Αυτό, λέει, μόνο ζητώ, το να σωθώ εγώ, και όχι βέβαια το να καταστραφούν οι εχθροί μου. Ίσως και ως Προφήτης, γνωρίζοντας ότι ο Χριστός, ανασταινόμενος εκ νεκρών, θα ελευθερώσει από εκεί την ψυχή του που θα κρατούνταν στον Άδη, προλέγει το μέλλον· και εύχεται να επιταχύνει ο Κύριος την ανάσταση, ώστε μέσω αυτής να επιτύχει και ο ίδιος τη σωτηρία.

Στο μεταξύ, βέβαια, σύμφωνα με το ιδίωμα της Γραφής λέγεται ότι ο Θεός κοιμάται, όταν μακροθυμεί· όπως στο, «Γιατί κοιμάσαι, Κύριε;» και πάλι ότι ανίσταται, όταν εκδικείται και επισκέπτεται. Και εδώ λοιπόν λέει, Ανάστα, Κύριε· δηλαδή, απόβαλε την πολλή μακροθυμία, και εξεγέρσου για να με βοηθήσεις. Και όταν ο Σωτήρας παραδιδόταν για χάρη μας, ήταν σαν να κοιμόταν γι' αυτόν ο Πατέρας, δείχνοντας ανοχή. Προς τον οποίο και έλεγε: «Σώσε με από αυτή την ώρα.» Το ίδιο μπορούμε να λέμε και εμείς στους πειρασμούς. Πλην όμως πρόσεξε ότι, όταν ανανήψουμε, τότε και ο Θεός ανίσταται προς σωτηρία μας. Και ο Δαβίδ λοιπόν ο ίδιος πρώτα απέβαλε τον ύπνο της ραθυμίας, και έπειτα παρακαλούσε και τον Θεό να αναστηθεί προς βοήθεια. «Διότι εσύ πάταξες όλους όσοι με εχθρεύονται ματαίως.» (A f. 19 b, B f. 12 b, E f. 7.) Σκέψου δε την ακρίβεια του λόγου· διότι δεν είπε απλώς αυτούς που εχθρεύονται, αλλά αυτούς που το πράττουν αυτό ματαίως, δηλαδή άσκοπα και περιττά και χωρίς κανένα παράπτωμα. Εχθρεύεται δε κάποιος ματαίως, όταν δεν έχει προηγουμένως αδικηθεί, ούτε έχει υποστεί κάτι από όσα συνηθίζουν να προκαλούν λύπη και παροξυσμό. Και εκείνος έχει ματαίως εχθρούς, ο οποίος δεν δίνει αφορμή έχθρας και μίσους, όπως όλοι όσοι διώκονται επειδή ζουν με ευσέβεια. Προς αυτούς λέει ο Σωτήρας: «Μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας ψευδόμενοι, εξαιτίας μου», και τα εξής.

Και ο Δαβίδ είχε πολλούς που τον εχθρεύονταν χωρίς λόγο, τον Σαούλ και τον Αβεσσαλώμ, και όσους βρίσκονταν μαζί τους. διότι, ενώ ο ίδιος τους έδειχνε μεγάλη πραότητα, αυτοί ήταν εχθροί του μάταια. <Οδόντας αμαρτωλών συνέτριψας.> (A f. 19 b.) Το δε «Οδόντας συνέτριψας» ειπώθηκε όπως ακριβώς για τα άγρια θηρία. διότι οι φιλαμαρτήμονες είναι ως επί το πλείστον αιμοβόροι και τρίζουν τα δόντια τους για την ευδοκίμηση των αγίων. Είναι δε συνήθεια της θεόπνευστης Γραφής να εξομοιώνει με θηρία όσους μελετούν να επιτίθενται άγρια εναντίον κάποιων. Το «Συνέτριψας οδόντας», λοιπόν, έχει ειπωθεί αντί του «Τους απογύμνωσες από κάθε ισχύ», ως μεταφορά από τα θηρία, τα οποία, όταν στερούνται τα δόντια τους, είναι πολύ ευκαταφρόνητα και ευκολοπολέμητα.

Και θα πει ο Σωτήρας προς τον Πατέρα: Ότι Εσύ μεν πάταξες τον Ηρώδη τον βρεφοκτόνο, ο οποίος με εχθρευόταν μάταια· θα πατάξεις δε και τους Ιουδαίους, παραδίδοντάς τους στους Ρωμαίους· και θα συντρίψεις τα δόντια τους, διότι είπαν: «Δεν έχουμε βασιλιά» και «Το αίμα του ας πέσει πάνω μας». Πατάσσονται δε από τον Κύριο και οι δαίμονες, διότι, χωρίς να έχουν αδικηθεί σε τίποτα από εμάς, μάταια μας επιβουλεύονται εξαιτίας της δικής τους κακίας· και τα νοητά τους δόντια, δηλαδή τα πάθη, με τα οποία κατασπαράζουν τους πιο απλοϊκούς, συντρίβονται. Διότι εσύ, λέει, «συνέθλιψες τα κεφάλια των δρακόντων που φωλιάζουν στα ύδατα», εσύ που καθυπέταξες το μεγάλο κήτος μέσω της ανάστασης, εσύ που κατέλυσες τον άδη και πάτησες τον θάνατο, και κατήργησες τον διάβολο. Και πρόσεξε, λοιπόν, ότι αυτοί που αδικούν είναι εκείνοι που βλάπτονται, διότι πατάσσονται από τον Θεό· ενώ οι αδικούμενοι, αυτοί έχουν και πρόσθετο όφελος, διότι σώζονται. <Του Κυρίου είναι η σωτηρία, και πάνω στον λαό σου είναι η ευλογία σου.> (A f. 20.) Είναι δε αγιοπρεπές το να παρακαλεί κανείς να υπάρξει και για τους άλλους αυτό που επιθυμεί να συμβεί στον εαυτό του· διότι δεν ζητά να γίνει μέτοχος των θεόσδοτων αγαθών μόνο ο ίδιος, αλλά να προσφέρεται αυτή η δωρεά κοινή σε όλους όσοι αγαπούν τον Θεό.

Είναι δε πρέπον στον Θεό να ανοίξει τα μνήματα του καθενός και να μας εξαγάγει από τα μνήματα ζωοποιημένους, όπως ακριβώς ο Σωτήρας έβγαλε έξω τον Λάζαρο. 16. Αναφορικά δε με το «εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων», πρέπει να τους απευθύνουμε την απορία ότι, όπως σε αυτόν τον βίο ο Δημιουργός κατασκεύασε κάθε μέλος για κάποια χρησιμότητα, έτσι και τα δόντια τα κατασκεύασε για να τεμαχίζεται η στερεά τροφή. Ποια είναι λοιπόν η χρησιμότητα των δοντιών για όσους κολάζονται; Διότι, ευρισκόμενοι στη Γέεννα, δεν πρόκειται, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους, να τραφούν. Και πρέπει να καταδειχθεί ότι δεν πρέπει να εκλαμβάνονται τα πάντα κατά το γράμμα του κειμένου. Λέει δηλαδή η Γραφή: «συνέτριψες τα δόντια των αμαρτωλών» και «ο Κύριος συνέθλασε τους τραπεζίτες των λεόντων». Ποιος δε είναι τόσο ανόητος ώστε να υποθέσει ότι ο Θεός, διατηρώντας τα σώματα των αμαρτωλών, συντρίβει μόνο τα δόντια τους; Όπως λοιπόν, αν κάποιος ήθελε να ισχύουν αυτά κυριολεκτικά, λόγω αδιεξόδου θα αναγκαζόταν να καταφύγει στην αλληγορία, έτσι πρέπει να ερμηνευθεί και ο τριγμός των οδόντων όσων κολάζονται: ότι η ψυχή έχει μια μασητική δύναμη, η οποία, την ώρα του ελέγχου για τα αμαρτήματα, με τη σύγκρουση των οδόντων όλων όσων έχει διανοηθεί, θα τρίξει τα δόντια της. Το δε «να φοβηθείτε εκείνον που δύναται και την ψυχή και το σώμα να απολέσει στη Γέεννα», πιθανώς αφενός διδάσκει ότι η ψυχή είναι ασώματη, πιθανώς δε αφετέρου να δηλώνει ότι δεν θα κολαστεί χωρίς το σώμα· περί του οποίου, διερευνώντας τη φύση των πραγμάτων, έχουμε ήδη ομιλήσει όσον αφορά το είδος και το αρχικό υποκείμενο.

Γι' αυτό σε άλλον ψαλμό έλεγε: «Μου έκανες γνωστές τις οδούς της ζωής· θα με γεμίσεις με ευφροσύνη με το πρόσωπό σου». «Ανάστηθι, Κύριε, σώσε με, Θεέ μου. Διότι εσύ πάταξες όλους όσους με εχθρεύονται μάταια· συνέτριψες τα δόντια των αμαρτωλών. Στον Κύριο ανήκει η σωτηρία, και η ευλογία σου είναι πάνω στον λαό σου». Επειδή πίστεψε, βάσει της πρόγνωσης, στη σωτηρία που επρόκειτο να του δοθεί μετά την κοίμηση, δηλαδή τον θάνατο, δια της σωτηρίου χάριτος και ευεργεσίας· και επειδή γνώριζε ότι αυτή δεν επρόκειτο να συμβεί διαφορετικά παρά μόνο με την ανάσταση του ίδιου του Σωτήρα, εύχεται ακολούθως να επισπευσθεί η ανάσταση του Κυρίου, ώστε μέσω αυτής να τύχει και ο ίδιος της σωτηρίας. Γι' αυτό λέει: «Ανάστηθι, Κύριε, σώσε με, Θεέ μου».

Γνωρίζοντας δε τον Σωτήρα ως νικητή απέναντι σε όλες τις επιβουλές κατά του ανθρωπίνου γένους, των πονηρών δαιμόνων και των αντίπαλων δυνάμεων, λέγει: «Διότι εσύ πάταξες όλους όσοι με εχθρεύονται μάταια». Το εβραϊκό κείμενο, ωστόσο, δεν έχει το «μάταια», αλλά το «σιαγόνα»· ενώ οι Εβδομήκοντα το απέδωσαν ως «μάταια», είτε σύμφωνα με αρχαία αντίγραφα που το περιείχαν διαφορετικά, όπως ισχυρίζονται ορισμένοι από τους Εβραίους, είτε για να αποφύγουν την ευτέλεια της λέξης.

Αλλά και εξαιτίας εκείνων που είπαν προηγουμένως στην ψυχή του, «Δεν υπάρχει σωτηρία γι' αυτόν στον Θεό του», τώρα λέει: «Συνέτριψας τα δόντια των αμαρτωλών», δηλαδή αφαίρεσες τα λόγια και τις εναντίον μου βλασφημίες· αλλά συνέτριψας και τους ίδιους που ξεστόμισαν τέτοια λόγια εναντίον μου, όντας ασεβείς και επιχαιρέκακοι, και καταντρόπιασες τις φωνές τους. Και δεν τα παρείχες αυτά μόνο σε εμένα αφού κοιμήθηκα και αναστήθηκα, αλλά και σε κάθε λαό που πρόκειται να ονομάζεται δικός σου. Πρέπει δε να παρατηρηθεί ότι, αντί για τη λέξη «Σωτηρία», έχει παραληφθεί στην εβραϊκή γλώσσα το όνομα του Ιησού· και βέβαια το συμπέρασμα του όλου κειμένου περιέχει δύο διδασκαλίες: αφενός ότι η δύναμη του Κυρίου είναι σωτήρια, και αφετέρου ότι ο ίδιος θα παράσχει την ευλογία στον λαό του, ο οποίος έχει σωθεί μέσω αυτού. Η ευλογία δε αυτή είναι οπωσδήποτε πνευματική, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ».

Γι' αυτό, σχετικά με τη γέννηση του Σωτήρος λέχθηκε στον Ιωσήφ από τον άγγελο: «Και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού· διότι αυτός θα σώσει τον λαό του», τους οποίους ο λόγος αποκάλεσε και μακάριους. Αυτά, λοιπόν, μπορεί να τα εκλάβει κανείς κατά την πνευματική θεώρηση των προκειμένων. Θα μπορούσε όμως να πει κανείς ότι αυτά έχουν εκπληρωθεί και κατά γράμμα· ότι δηλαδή προελέχθησαν μεν προφητικά από τον Δαβίδ σε καιρό δυσκολίας, όταν ο γιος του τον καταδίωκε, και έφτασαν σε εκπλήρωση όχι πολύ μετά, όταν στη συμπλοκή του πολέμου έπεσε μεν ο Αβεσσαλώμ, έπεσαν όμως και εκείνοι που ήταν φίλα προσκείμενοι σε αυτόν· και επαληθεύτηκε η προφητεία του Δαβίδ που έλεγε: «Διότι εσύ πάταξες όλους αυτούς που με εχθρεύονται μάταια· τα δόντια των αμαρτωλών συνέτριψας. Του Κυρίου είναι η σωτηρία, και πάνω στον λαό σου η ευλογία σου». Ελέγοντο, λοιπόν, αυτά προφητικά, ωσάν ο λαός να είχε ήδη σωθεί και να είχε τεθεί υπό την εξουσία του Δαβίδ.

Η'. Περί της αναστάσεως του Χριστού. Ο Δαβίδ, προορώντας την ανάστασή Του, έλεγε: «Εξεγέρσου, γιατί κοιμάσαι, Κύριε; Ανάστηθι και μην απορρίψεις έως τέλους.» Και πάλι: «Ανάστα, Κύριε· σώσε με, ο Θεός μου.» Και πάλι: «Ανάστα, Κύριε, βοήθησέ μας, και λύτρωσέ μας ένεκεν του ονόματός Σου.» Και πάλι: «Ανάστα, Κύριε, κρίνε την γη, διότι Εσύ θα κατακληρονομήσεις όλα τα έθνη.» Ο Ησαΐας: «Τώρα θα αναστηθώ, λέγει ο Κύριος, τώρα θα δοξασθώ, τώρα θα υψωθώ, τώρα θα δείτε, τώρα θα σωθείτε· μάταιη θα είναι η ισχύς του πνεύματός σας.» Ο Ωσηέ: «Και θα αναζητήσουν το πρόσωπό μου μέσα στην θλίψη τους, και θα ορθρίσουν προς εμένα, λέγοντας: Ας πορευθούμε και ας επιστρέψουμε προς τον Κύριο τον Θεό μας, διότι Αυτός άρπαξε, και θα μας ιατρεύσει· θα πατάξει, και θα επιδέσει τις πληγές μας· θα μας θεραπεύσει μετά από δύο ημέρες· κατά την τρίτη ημέρα θα αναστηθούμε ενώπιόν Του, και θα γνωρίσουμε, ας επιδιώξουμε να γνωρίσουμε τον Κύριο, θα Τον βρούμε έτοιμο ως όρθρο.» Ο Δαβίδ: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό Σου να δει διαφθορά.» Και πάλι: «Έγινα σαν άνθρωπος αβοήθητος, ανάμεσα στους νεκρούς ελεύθερος.» Και ποιος είναι ελεύθερος από τον θάνατο, παρά μόνον ο Θεός;

Διάψαλμα: μεταβολή της προφητείας προς την ανάσταση. «Εγώ κοιμήθηκα»: Μέσα στον τάφο κατά το τριήμερο τον ζωοποιό θάνατο (τον τριήμερο και ζωοποιό θάνατο). «Εξυπνήθηκα»: Αναστημένος από τον τάφο (και) συνανασταίνοντας τον άνθρωπο. «Δεν θα φοβηθώ»: Διότι ο άνθρωπος δεν φοβάται πλέον τα πλήθη των δαιμόνων, έχοντας τελειωθεί με την ανάσταση του Χριστού. «Ολόγυρα»: Διότι ούτε παύουν να περικυκλώνουν τον άνθρωπο, αν και δεν έχουν καμία ισχύ. «Ανάστα, Κύριε»: Δηλαδή, αφού αναστηθείς από τους νεκρούς, σώσε με από την πληγή μου, με την οποία με χτύπησαν οι δαίμονες, λέει ο Αδάμ. «Διότι εσύ πάταξες»: Διότι μάταια οι Ιουδαίοι μηχανεύονταν έχθρα εναντίον του Σωτήρα· αυτούς τους πάταξε και (όταν) σκορπίστηκαν (διασκορπίστηκαν). «Τα δόντια»: Τα δόντια του διαβόλου· διότι αμαρτωλός είναι ο διάβολος και οι δαίμονες, (εκείνοι) που μηχανεύονται την αμαρτία. Και δόντια του διαβόλου είναι οι πονηροί λογισμοί. «Του Κυρίου»: Διότι υπέρ (περί, επί) αυτού κατεργάστηκε σωτηρία στο μέσο της γης, δηλαδή τον σταυρό, του οποίου η σωτηρία και η ευλογία έφτασε στον λαό των εθνών.

Ψαλμός 3. Ψαλμός του Δαβίδ, όταν διέφευγε από το πρόσωπο του γιου του, Αβεσσαλώμ. «Κύριε, γιατί πλήθυναν αυτοί που με θλίβουν; Πολλοί επαναστατούν εναντίον μου· πολλοί λένε στην ψυχή μου: δεν υπάρχει σωτηρία για αυτόν στον Θεό του. Εσύ όμως, Κύριε», ακυρώνοντας την απόφασή τους, «είσαι ο υπερασπιστής μου, η δόξα μου και αυτός που υψώνει το κεφάλι μου». Και αυτά μεν τα έλεγε ο Δαβίδ καθώς καταδιωκόταν από τον ίδιο του τον γιο, τον Αβεσσαλώμ, ήταν όμως αυτά τύποι και προτυπώσεις του πάθους του Κυρίου Ιησού, ο οποίος καταδιώχθηκε από τους δικούς του γιους και φονιάδες. «Γιους», λέει, «γέννησα και ανέθρεψα, αλλά αυτοί με αθέτησαν». Εγώ όμως «με τη φωνή μου προς τον Κύριο έκραξα» λέγοντας: «Πατέρα, δόξασε το όνομά σου», «και με εισάκουσε από το άγιο όρος του», λέγοντας: «Και δόξασα και πάλι θα δοξάσω». Δόξασα, δίνοντας τη μαρτυρία: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός», «και πάλι θα δοξάσω» μετά τον σταυρό και το πάθος. «Εγώ κοιμήθηκα και αποκοιμήθηκα» τριήμερος μέσα στον τάφο· «σηκώθηκα, διότι ο Κύριος», ο Πατέρας μου, «θα με υπερασπιστεί». «Διότι ο θάνατος δεν θα με κυριεύσει πλέον». «Δεν θα φοβηθώ από μυριάδες λαού, που ολόγυρα μου επιτίθενται». Διότι εγώ είμαι ασύλληπτος μετά την ανάσταση, απρόσβλητος και αθέατος, και εκτός από τους μαθητές, ο κόσμος δεν με βλέπει πλέον. «Ανάστα, Κύριε, σώσε με, ο Θεός μου».

Διότι δεν επιθυμώ να επιτελέσω τα πάντα αφ' εαυτού μου, αλλά επικαλούμαι τη δική σου ευδοκία σε όλα μου τα έργα, ώστε να μην αποκαλυφθώ στους κακόφρονες χωρισμένος από εσένα, «διότι εσύ πάταξας όλους όσοι με εχθρεύονται μάταια», άδικα και παράνομα, ως άνομοι· «Δόντια αμαρτωλών συνέτριψας», δηλαδή συνέτριψας λόγους ασεβείς και βλάσφημους. «Του Κυρίου είναι η σωτηρία και επί τον λαό σου η ευλογία σου», δηλαδή επί του πιστού και ευσεβούς λαού σου είναι η ευλογία σου.