Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 30:11

Διότι εξέλιπε μέσα στην οδύνη η ζωή μου. Αυτό δηλώνει την ένταση της διανοίας. Και τα έτη μου με στεναγμούς. Διετέλεσα, λέγει, να στενάζω από τις συμφορές. Εξασθένησε μέσα στην πτώχεια η ισχύς μου. Έχοντας πτωχεύσει, λέγει, από τη δική σου βοήθεια εξαιτίας της αμαρτίας, εξασθένησα. Και τα οστά μου ταράχθηκαν. Με τη λέξη οστά εννοεί τις δυνάμεις της ψυχής. [Διότι εξέλιπε μέσα στην οδύνη η ζωή μου. Η στέρηση, λέγει, των αναγκαίων έφθειρε το σώμα μου, διότι ο Σιφεί και ο Βερζελλί έφεραν στον Δαβίδ σιτάρι και κριθάρι, και αλεύρι, και κουκιά, και φακές, και μέλι, και διάφορα άλλα· και τάπητες, και στρώματα· και τα προσέφεραν αυτά στον λαό, καθώς και τις τροφές· διότι έλεγαν ότι ο λαός πεινά και έχει εξαντληθεί από τη δίψα στην έρημο.] Έγινα όνειδος εξαιτίας όλων των εχθρών μου. [Νεκρός από την καρδιά του είναι εκείνος που στερείται τις αρετές.] Και οι εχθροί μου, λέγει, με ονείδιζαν, και οι γνωστοί μου με φοβούνταν, και όσοι με έβλεπαν με απέφευγαν εξαιτίας της υπερβολικής μετάνοιας που επεδείκνυα· καθώς καταπονούμουν με σάκο και στάχτη, και έκλαιγα ημέρα και νύχτα. Γι' αυτό και καθώς εκείνοι απομακρύνονταν, παραδόθηκα στη λήθη, ωσάν να ήμουν δηλαδή νεκρός, και φαινόταν να μοιάζω με σκεύος χαμένο. Η δε φράση, «παρὰ πάντας», δεν θέλει να πει «περισσότερο από όλους», αλλά αντί τούτου τίθεται για το «από όλους»· δηλαδή, ονειδίστηκα από τους εχθρούς μου.

Αλλά και η ψυχή μου, λέει, και η κοιλιά μου, θόλωσε και αυτή και ταράχτηκε κατά τον καιρό του παροργισμού μου. Και όπως ακριβώς κατανοήσαμε μεταφορικά τον οφθαλμό της ψυχής ξεκινώντας από τον αισθητό οφθαλμό, έτσι και για την κοιλιά της δεν θα έκανες λάθος αν έλεγες ότι είναι η μνημονική δύναμη, στην οποία, σαν σε κοιλιά και γαστέρα, συνηθίζει να εναποθέτει όλες τις τροφές των λόγων. Γι' αυτό έχει λεχθεί κάπου: «Ευλόγει, η ψυχή μου, τον Κύριο, και όλα τα εντός μου το άγιο όνομά του». Και ο Σωτήρας εξάλλου λέει: «Όποιος πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, ποτάμια ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλιά του, το οποίο θα αναβλύζει για την αιώνια ζωή». Και εδώ, λοιπόν, ο Σωτήρας ονόμασε κοιλιά τη μνημονική δύναμη, ή και το ίδιο το ηγεμονικό μέρος της ψυχής. Έχοντας λοιπόν θολώσει τον οφθαλμό της ψυχής, καθώς και την εν λόγω γαστέρα, παρέδωσα τον εαυτό μου σε ιατρεία και θεραπεία, παραδίδοντας τη ζωή μου σε οδύνη και στεναγμούς και σε πτώχεια, θεραπευόμενος σαν μέσα από κάποιους θεραπευτικούς κύκλους. Αντί δε του, «Εξασθένησε στην πτώχεια η ισχύς μου, και τα οστά μου ταράχτηκαν», ο Σύμμαχος το ερμήνευσε σαφέστερα λέγοντας: «Εξαιτίας της κακουχίας μου η ισχύς μου και τα οστά μου φθάρηκαν».

Διότι τόσο πολύ εξαντλούσε τον εαυτό του, ώστε η μεν ζωή του να χάνεται μέσα στην οδύνη και τα χρόνια του μέσα σε στεναγμούς, η δε δύναμή του να εξασθενεί μέσα στη φτώχεια και τα οστά της ψυχής του να ταράζονται· εξαιτίας αυτών, μάλιστα, τον περιγελούσαν οι εχθροί του, θεωρώντας ότι άσκοπα και μάταια καταπονούσε τον εαυτό του.

Εμίσησας τους υιούς των Ιουδαίων, οι οποίοι έως σήμερα διατηρούν μάταια και ανώφελα την έχθρα προς τον Σωτήρα. Εγώ δε — επί τω ελέει σου: Ο προφήτης βλέποντας (έχοντας λάβει θάρρος) ότι τα μυστήρια, τα οποία κηρύχθηκαν από αυτόν, φθάνουν στην εκπλήρωσή τους, αγαλλιάται πνευματικά με πολλή χαρά. Διότι επέβλεψες: Επειδή σε πολλή ταπείνωση βρισκόταν (υπάρχει) ο άνθρωπος, μέσα στην πλάνη των ειδώλων. Όλα αυτά δε ο Χριστός τα αναφωνεί εκ μέρους του ανθρώπου. Έσωσας: Από τις θλίψεις που περιέβαλλαν τον άνθρωπο, τις οποίες του επέφεραν οι δαίμονες, όπως ακριβώς οι Ιουδαίοι στον Χριστό. Και δεν με παρέδωσες (δεν με συνέκλεισας): Διότι ο Χριστός λύτρωσε τον άνθρωπο από τα χέρια του διαβόλου. Έστησας: Διότι αφού καθάρισε όλη τη γη, την κατέστησε ελεύθερη για τον άνθρωπο. Ελέησόν με: Ο Χριστός, θλιβόμενος πάνω στον σταυρό εκ μέρους του ανθρώπου. Εταράχθη: Δηλαδή, απέστρεψα τον οφθαλμό μου από τον λαό των Ιουδαίων με θυμό και μεγάλη οργή. Η ψυχή μου: Πόνεσα, δηλαδή, για τον λαό [των Ιουδαίων]· διότι και η ψυχή και η κοιλία (καρδιά) πόνεσαν, καθώς είναι σάρκα του Θεού. Διότι εξέλιπε: Πάνω στον σταυρό κατά τη σάρκα. Ησθένησεν: Ο Αδάμ, έχοντας πτωχεύσει από τον Θεό. Και τα οστά: Κρεμάμενος πάνω στον σταυρό. Παρά πάντας: Αναφέρεται στον ονειδισμό, τον οποίο υπέμεινε ο Χριστός πάνω στον σταυρό από τους άνομους (παράνομους) Ιουδαίους. Και στους γείτονες: Και οι απόστολοι και όλοι οι γνωστοί καταλήφθηκαν από φόβο Θεού κατά την ώρα του πάθους.

Έπειτα ο Δαβίδ, στρέφοντας τον λόγο προς τον εαυτό του και προς όλους εμάς, λέει: «Ελέησόν με, Κύριε, διότι θλίβομαι. Ταράχθηκε από τον θυμό ο οφθαλμός μου και η ψυχή μου και η κοιλιά μου». Διότι τέτοιο είναι το πάθος του Θεού μου, που συγκλονίζει ολόκληρο το σώμα και το ταράζει. «Διότι χάθηκε μέσα στην οδύνη η ζωή μου» (οι ημέρες μου, λέει, είναι μικρές και γεμάτες πόνους) «και τα έτη μου μέσα σε στεναγμούς», εξαιτίας της ματαιότητας του βίου. «Ασθένησε μέσα στην πτώχεια η ισχύς μου, και τα οστά μου ταράχθηκαν». Έπειτα πάλι μεταβάλλει τα λόγια του στρεφόμενος προς το σωτήριο πάθος του Χριστού: «Σε όλους τους εχθρούς μου», λέει, στους Ιουδαίους και τους Φαρισαίους, «έγινα όνειδος», υβριζόμενος από αυτούς, «και στους γείτονές μου πάρα πολύ» μέσα σε κατήφεια «και φόβος στους γνωστούς μου» μαθητές. «Οι οποίοι βλέποντας» τα δεινά μου βάσανα «έφυγαν μακριά μου. Λησμονήθηκα από τις καρδιές σαν να ήμουν νεκρός», όχι από τους γνωστούς μου, αλλά από τους εχθρούς μου, επειδή με τη φονική τους διάθεση νόμιζαν ότι είχαν ήδη επικρατήσει. «Έγινα σαν σκεύος χαμένο» με τη δική τους απόφαση. «Διότι άκουσα την κατακραυγή πολλών που κατοικούσαν ολόγυρα. Όταν συγκεντρώθηκαν όλοι μαζί εναντίον μου πέρα από τον χείμαρρο των Κέδρων σχεδίασαν να πάρουν την ψυχή μου». «Εγώ όμως σε εσένα ήλπισα», στον Θεό και Πατέρα μου. «Είπα: Εσύ είσαι ο Θεός μου. Στα χέρια σου βρίσκονται οι κλήροι» της ουσίας μου. «