Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 30:18

Κύριε, ας μην καταισχυνθώ, διότι σε επικαλέστηκα. Από αυτό μαθαίνουμε πόσο μεγάλη διαφορά έχει η αμαρτία από την ασέβεια. Γι' αυτό και ο μέγας Δαβίδ παρακαλεί, αφενός ο ίδιος να απαλλαγεί από την αισχύνη που προκλήθηκε εξαιτίας της αμαρτίας, και αφετέρου εκείνοι που ζουν μέσα στη δυσσέβεια να παραπεμφθούν με αισχύνη στον θάνατο: Άλαλα ας γίνουν τα δόλια χείλη. Εύχομαι, λέει, να βουβαθούν οι εχθροί· και αυτό θα συμβεί, εάν φανερώσεις το πρόσωπό σου.

Διότι αυτός, λέει, είναι για εμένα ο μόνος τρόπος σωτηρίας, το να φανερώσεις το πρόσωπό σου. <Κύριε, ας μην καταισχυνθώ, επειδή σε επικαλέστηκα.> (A f. 169 b) Στους αθέους, και όχι σε εμένα, αρμόζει να ντρέπονται. Και αυτό δικαίως θα το πάθαιναν οι ασεβείς, δηλαδή όσοι δεν σε γνωρίζουν, ούτε βέβαια ομολογούν τη θεότητα και την υπεροχή σου, αλλά μάλλον αποδίδουν στους δαίμονες την κυριότητα, και έχουν παραχωρήσει την εξουσία των πάντων στον Σατανά, και έχουν αναθέσει την τύχη τους σε εκείνους. Δικό τους θα έπρεπε να είναι επίσης και το να βαδίζουν στον άδη, και να ρίχνονται στα τάρταρα μαζί με αυτούς που είναι φυλακισμένοι εκεί, τους οποίους και ανακήρυσσαν ως δικούς τους θεούς. <Πόσο πολύ είναι το πλήθος της αγαθότητάς σου, Κύριε, την οποία έκρυψας για όσους σε φοβούνται· την ετοίμασες για όσους ελπίζουν σε σένα μπροστά στους γιους των ανθρώπων.> (A f. 170, K f. 66 b) Φαίνεται όμως κάπως ασύμβατο το «έκρυψας» σε σχέση με το «εξειργάσω» (ετοίμασες)· διότι αν έκρυψε το πλήθος της αγαθότητάς του, πώς την ετοίμασε και πάλι μπροστά στους γιους των ανθρώπων; Επομένως το «έκρυψε» πρέπει να νοηθεί με την έννοια ότι έκανε την αγαθότητα αποταμιευμένη, δηλαδή τεθησαυρισμένη, μόνο για τους δικούς του, αλλά μπροστά στους γιους των ανθρώπων, δηλαδή χωρίς κανένας να το αγνοεί. Διότι ποιος δεν γνωρίζει ότι ο Δημιουργός των πάντων είναι αγαθός, όχι απλώς προς όλους, αλλά μάλλον προς εκείνους οι οποίοι έχουν τον θείο φόβο στις δικές τους ψυχές;

Γι' αυτό, εύλογα ικετεύω και παρακαλώ στην παρούσα στιγμή να ελευθερωθώ από τους εχθρούς μου και από όσους με καταδιώκουν. «Φανέρωσε το πρόσωπό σου στον δούλο σου, σώσε με με το έλεός σου· Κύριε, ας μην καταντροπιαστώ, διότι σε επικαλέστηκα». Όπως ακριβώς, όταν ανατέλλει ο ήλιος διαλύεται το σκοτάδι, ενώ όταν αυτός βρεθεί κάτω από τη γη, η νύχτα καταλαμβάνει τα πάντα και βγαίνουν από τα οικεία καταφύγιά τους τα άγρια θηρία και οι άνθρωποι που εργάζονται την κακουργία· έτσι, όταν ο Θεός αποστρέφει το πρόσωπό του, οι εχθροί της ψυχής ξεσηκώνονται και την κατατρέχουν. Όταν, όμως, Εκείνος εκπέμψει το φως της θεότητάς Του, το οποίο η Γραφή συνηθίζει να ονομάζει πρόσωπο του Θεού, αποτρέπονται και τρέπονται σε φυγή όλοι όσοι διαπράττουν τα έργα που αγαπούν το σκοτάδι, και διαλύεται καθετί που είναι αντίθετο προς τον Θεό. Γι' αυτό παρακαλεί εκείνος που προηγουμένως εξομολογήθηκε, λέγοντας: «Φανέρωσε το πρόσωπό σου στον δούλο σου»· και πάλι: «Όχι εξαιτίας των δικών μου πράξεων», λέει, «αλλά χάρη στο δικό σου έλεος ζητώ να σωθώ»· και προσθέτει: «Επειδή σε επικαλέστηκα», λέει, «ας μην καταντροπιαστώ, διότι σε σένα ήλπισα». Διότι στους ασεβείς, σε εκείνους που δεν γνωρίζουν εσένα τον Θεό, αρμόζει η ντροπή· γι' αυτό λέει: «Ας ντροπιαστούν οι ασεβείς και ας κατεβούν στον άδη»· ή, σύμφωνα με τον Ακύλα και τον Σύμμαχο: «Ας σιωπήσουν στον άδη».

«Θα τους σκεπάσεις μέσα σε σκηνή από την αντιλογία των γλωσσών». Αυτά, λέγει, ικέτευσα, να φανερώσεις το πρόσωπό σου στον δούλο σου, και να σωθώ με το έλεός σου ώστε να μην ντροπιαστώ, επειδή σε επικαλέστηκα, έχοντας την πεποίθηση ότι η δική σου χρηστότητα είναι άφθονη και άφατη, και είναι γεμάτη από πολύ πλούτο. Γι' αυτό άλλωστε έχει ειπωθεί και από τον Απόστολο: «Ή μήπως καταφρονείς τον πλούτο της χρηστότητάς του και της ανοχής και της μακροθυμίας;»

«Αυτοί που με έβλεπαν»: Διότι εκείνη την ώρα του σταυρού έφυγαν οι μαθητές, οδυρόμενοι (κλαίγοντας). «Λησμονήθηκα»: Διότι εκείνοι που τον έβλεπαν δεν περίμεναν πλέον να ζήσει επάνω στον σταυρό. «Έγινα»: Θεωρήθηκα, λέει, ως θνητός άνθρωπος. «Διότι άκουσα κατάκριση»: Διότι ως Θεός άκουγε τους διαλογισμούς όλων· πώς τον χλεύαζαν, έχοντας τη γνώμη ότι δεν ζει. «Όταν συγκεντρώθηκαν»: Και μετά τον σταυρό πάλι συγκεντρώθηκαν για να συκοφαντήσουν την ανάσταση. «Εγώ όμως σε εσένα ήλπισα»: Εγώ όμως, λέει, γνώριζα ως Θεός ότι είμαι μαζί με τον Πατέρα, αλλά τα υπέμεινα όλα για τον άνθρωπο. «Στα χέρια σου»: Διότι αναπαυόταν στους κόλπους του Πατέρα και σε Αυτόν βρίσκονταν οι κλήροι του, αλλά και η θεότητα και η δόξα του Χριστού του Θεού. «Λύτρωσέ με»: Αναφέρεται στους Ιουδαίους, τους εχθρούς του Κυρίου (του Θεού)· διότι δεν σταμάτησαν να διώκουν τον Κύριο. «Επίφανε»: Αυτή είναι η φωνή του Αδάμ· διότι, όταν η ζωή φανερώθηκε στους νεκρούς, τότε ο Αδάμ ελευθερώθηκε. «Σώσε με»: Και αυτή είναι η φωνή του Αδάμ προς τον Θεό. «Κύριε, ας μην καταντροπιαστώ»: Και αυτή πάλι είναι φωνή του Αδάμ· ας μην ντροπιαστώ πάλι, δεχόμενος ονειδισμούς από τους δαίμονες. «Ας ντροπιαστούν»: Οι Ιουδαίοι, επειδή ασέβησαν στον Χριστό, με αισχύνη κατήλθαν στον Άδη. «Άλαλα ας γίνουν»: Αναφέρεται στους Ιουδαίους, επειδή με δόλο μιλούσαν στον Σωτήρα, αλλά αποστομώθηκαν τον καιρό της αναστάσεως.

Ερώτηση: Αφού λοιπόν, λέγει, ονομάζει τον εαυτό του δούλο, πώς είναι ίσος με τον Πατέρα; Απόκριση: Και δούλο και αμαρτωλό ονομάζει πολλές φορές τον εαυτό του στους Ψαλμούς, μην ονομάζοντας έτσι τη θεότητα, αλλά την ανθρώπινη ουσία δούλη και αμαρτωλή, μέσω της οποίας σήκωσε την αμαρτία του κόσμου και υπηρέτησε ως δούλος τον Θεό και τους ανθρώπους, γινόμενος μεσίτης, όπως ακριβώς λέγει ο Πατέρας μέσω του προφήτη Ησαΐα για τον Υιό: «Εξουθενώσατε την ψυχή του, εξουθενώσατε τον δούλο των αρχόντων». Δεν τα έλεγε αυτά προτρέποντάς τους προς το πάθος, αλλά μάλλον για να ντροπιάσει και να ανατρέψει τους φονιάδες. «Κύριε, ας μην ντροπιαστώ, διότι σε επικαλέστηκα». Σε όλους μας ταιριάζει να λέμε αυτόν τον λόγο. «Ας ντραπούν οι ασεβείς» μάλλον «και ας καταβιβαστούν ντροπιασμένοι στον άδη», ως λάτρεις των δαιμόνων. «Άλαλα ας γίνουν τα δόλια χείλη, που λαλούν ανομία εναντίον του δικαίου με υπερηφάνεια και εξουθένωση».

Διότι πονούσε και είχε πρηστεί σε εκείνα τα μέρη με τα οποία γίνεται η διάκριση των ευνούχων από τους άλλους ανθρώπους· και όχι μόνο, περπατώντας με δυσκολία εξαιτίας αυτού, παρουσίασε τον εαυτό του σε εμάς σαν μέλισσα μέσα στον χειμώνα, αλλά ίσως και ο ίδιος ντρεπόταν για αυτή την ασθένεια και ήθελε να κρύψει την αδυναμία του, αν και έχουμε λάβει την εντολή να ντρεπόμαστε για τα ψυχικά και όχι για τα σωματικά πάθη. Διότι λέει: «Ας ντραπούν οι ασεβείς και ας οδηγηθούν στον άδη»· και πάλι: «Ντρέψου, Σιδώνα, είπε η θάλασσα», υποδηλώνοντας την ειδωλολατρία με το όνομα της Σιδώνας· και επίσης: «Ας ντραπούν και ας στραφούν προς τα πίσω όλοι όσοι μισούν τη Σιών»· και ο Κύριος μίλησε για αυτούς που παραδίδονται στην αιώνια αισχύνη, όχι ως εκείνους που βαρύνονται από σωματικά πάθη (διότι ο Ίδιος βάσταξε τις αδυναμίες και τις ασθένειές μας), αλλά για εκείνους που ασθένησαν ψυχικά και έγιναν εργάτες φαύλων πράξεων. [2] Διότι από τα νοσήματα, άλλα μεν είναι ακούσια, όσα δηλαδή εντοπίζονται στο σώμα και γύρω από το σώμα· άλλα δε είναι εκούσια και γεννήματα της δικής μας βούλησης, όσα φθείρουν την ομορφιά της αυτεξούσιας και νοερής ψυχής· και για τον λόγο αυτό, για τα μεν πρώτα κανείς από τους αγίους δεν φαίνεται να μας κατηγόρησε ποτέ, ούτε ο νόμος, ούτε προφήτης, ούτε δίκαιος, ούτε απόστολος, ούτε δάσκαλος (διότι σε αυτά υπόκειντο και όλοι εκείνοι, εφόσον έφεραν σώμα παρόμοιο με το δικό μας· το οποίο έλαβε και ο ίδιος ο Κύριος όταν έγινε άνθρωπος και κατέστη ομοιοπαθής με εμάς, και μέσω του σώματος και της λογικής ψυχής έγινε ομοούσιος). [3] Για τα προαιρετικά όμως και μη αναγκαία πάθη της ψυχής μάς κατηγόρησαν όλοι: ο μεν νόμος τιμωρώντας τα και ορίζοντας την κατάλληλη κόλαση για το πάθος· οι προφήτες παραγγέλλοντας να απέχουμε από αυτά και να στρεφόμαστε προς τα καλύτερα· οι δίκαιοι συμβουλεύοντας την εγκατάλειψή τους, οι απόστολοι καθοδηγώντας μας προς την απομάκρυνση από αυτά, και οι δάσκαλοι υποδεικνύοντάς μας τη φυγή από αυτά. [4] Και ο Κύριος, αφού πρώτος μας υπέδειξε τον δρόμο της δικαιοσύνης και πρώτος άνοιξε το μονοπάτι της τέλειας απομάκρυνσης από τα ψυχικά πάθη, φιλάνθρωπα διακήρυξε προς όλους το: «Μάθετε από εμένα».