Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 30:2

Σε σένα, Κύριε, ήλπισα ... Κλίνε προς εμένα το ους σου. Επειδή δεν φθάνει η κραυγή μας στο ύψος, κλίνε το ους σου προς εμένα, μέσω της συγκαταβάσεώς σου σε εμένα. Θα με εξαγάγεις από την παγίδα αυτήν την οποία μου έκρυψαν. Διότι, αφού έστησαν ενέδρα για την ψυχή του, τον συνέλαβαν. Σε τι; Στην αμαρτία.

Σε σένα, Κύριε, ήλπισα, ας μην καταισχυνθώ στον αιώνα. Προβάλλει το μεγάλο θάρρος της πεποίθησής του, την ελπίδα του στον Θεό. Με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με. Δικαιοσύνη του Πατρός είναι ο Υιός, δια του οποίου λυτρωθήκαμε από την αμαρτία που μας κατείχε και μας οδηγούσε στη φθορά.

Διότι δεν χάρηκαν ακόμη εντελώς· θα χαρούν όμως εις βάρος μου, εάν δεν τύχω του ελέους σου. Αλλά, για να μην επιχαρούν για εμένα οι εχθροί μου, οι οποίοι ήδη και πρωτύτερα, όταν σαλεύθηκαν τα πόδια μου, καυχήθηκαν μεγαλόστομα, σε εσένα κατέφυγα και λέγω: Ας μην καταισχυνθώ εις τον αιώνα, μήτε ας με καταγελάσουν οι εχθροί μου. Και πάλι λέγω: Προς εσένα, Κύριε, θα κράξω, μη σιωπήσεις απέναντί μου, μήπως τυχόν με παραβλέψεις και ομοιωθώ με εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο. Και τα υπόλοιπα που έχουν λεχθεί από εμένα ποικιλοτρόπως στους άλλους ψαλμούς, συγκεντρώνοντάς τα στην ικεσία μου προς εσένα, παρακαλώ να αξιωθώ της παρούσας βοήθειας. Διότι, παρόλο που συνέβη να σαλευθούν σε μεγάλο βαθμό τα πόδια μου, τον καιρό που ταράχθηκε η καρδιά μου και με εγκατέλειψε η δύναμή μου, και το φως των οφθαλμών μου δεν ήταν μαζί μου, εντούτοις δεν ανατράπηκα παντελώς, ούτε έπεσα με τέτοια πτώση, σαν αυτήν όσων έγιναν αποστάτες. Επειδή ακριβώς εκείνον τον καιρό, όταν σαλεύθηκαν τα πόδια μου, καυχήθηκαν μεγαλόστομα εναντίον μου οι εχθροί μου, για να μην πανηγυρίσουν εις βάρος μου ακόμη περισσότερο, κατέφυγα σε εσένα ως σε λιμάνι σωτηρίας, σε εσένα που δύνασαι να θεραπεύσεις και τα ανίατα για τους ανθρώπους πάθη της ψυχής.

ΨΑΛΜΟΣ Λ'. <Σε σένα, Κύριε, ήλπισα· ας μην καταισχυνθώ ποτέ.> (A f. 166 b) Η φωνή ανήκει σε αυτόν που δοκιμάζεται, χωρίς όμως να έχει πτοηθεί ακόμη, δηλαδή να έχει καταπέσει στη δειλία, αλλά μάλλον ανησυχεί μήπως τυχόν νικηθεί από τον διώκτη. «Σε σένα», λέει, «ήλπισα»· διότι, εάν εσύ δεν βοηθήσεις, είναι ανώφελη προς σωτηρία κάθε προστασία.

Μακάριος, λοιπόν, είναι εκείνος που έχει απομακρύνει τον εαυτό του από κάθε ελπίδα στα πράγματα αυτού του κόσμου και έχει ως μόνη του ελπίδα τον Θεό. Διότι, όπως είναι καταραμένος ο άνθρωπος που έχει την ελπίδα του σε άνθρωπο, έτσι είναι ευλογημένος αυτός που στηρίζεται στον Κύριο. Επειδή η ελπίδα στον Θεό δεν επιδέχεται αμφιταλάντευση· ούτε καταδέχεται ο Κύριος να παρέχει ολόκληρη τη βοήθειά Του σε εκείνον που πότε ελπίζει στα χρήματα και στην ανθρώπινη δόξα και στην κοσμική δύναμη, και πότε προβάλλει Εκείνον ως ελπίδα του· αλλά πρέπει να επαναπαύεται κανείς αληθινά στη βοήθεια του Θεού, ώστε να λέει μαζί με τον Δαβίδ: «Σε σένα, Κύριε, ήλπισα· ας μην καταντροπιαστώ στον αιώνα». Ντράπηκα, λέει, επειδή αμάρτησα, αλλά ικετεύω να μην παραμείνει σε μένα για πολύ η ντροπή, εξαιτίας της εμπιστοσύνης που έδειξα σε σένα. Μην αποβλέψεις, λοιπόν, στη δική μου αμαρτία, αλλά στην παρανομία εκείνων που με καταδιώκουν. Διότι, αν και ο Δαβίδ ήταν βασιλιάς, και περίσσευε σε πλούτο, και καυχιόταν για τις νίκες του κατά των εχθρών του, ωστόσο είχε πειστεί ότι τίποτα από αυτά δεν θα συνέβαλλε στην ασφάλειά του, παρά μόνο η ελπίδα στον Κύριο· γι' αυτό και ικέτευε να μην εκπέσει ποτέ από αυτήν.

Και εκείνος που ελπίζει να επιτύχει τον σκοπό που επιφυλάσσεται στους αγίους, γνωρίζει ότι δεν θα καταισχυνθεί εις τον αιώνα. <Με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με, και θα ελευθερωθώ> (C f. 60 b) Δηλαδή, εν Χριστώ λύτρωσέ με από την αιχμαλωσία του διαβόλου, και θα γλιτώσω από την κόλαση της γέεννας. Διότι Εκείνος έγινε για εμάς δικαιοσύνη· επειδή δεν υπάρχει άλλο όνομα που να έχει δοθεί στους ανθρώπους, με το οποίο πρέπει εμείς να σωθούμε. Διότι είπε: «Εγώ είμαι η οδός, η θύρα· και χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα καλό.» <Και ένεκα του ονόματός σου θα με οδηγήσεις και θα με διαθρέψεις.> (A f. 167) Και αυτά ακολουθούν την προηγούμενη από αυτά θεωρία.

Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη ασπάστηκαν η μία την άλλη. Η αλήθεια ανέτειλε από τη γη, και η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό. Σε εσένα, Κύριε, ήλπισα, ας μην ντροπιαστώ ποτέ στον αιώνα. Με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με και ελευθέρωσέ με.

Ή ποιος τον επικαλέστηκε και τον περιφρόνησε; Διότι ο Κύριος είναι οικτίρμων και ελεήμων, συγχωρεί αμαρτίες και σώζει σε καιρό θλίψης. Ο φόβος, επομένως, του Θεού είναι πύργος ισχύος απέναντι στον εχθρό. Μην καταρρίψεις λοιπόν τον πύργο, και δεν θα αλωθείς. Αλλά να έχεις την προσοχή σου στραμμένη στον Φιλάνθρωπο, βοώντας μαζί με τον Προφήτη προς την αγαθότητά του: Επί σε, Κύριε, ήλπισα, ας μην ντροπιαστώ στον αιώνα. Σύμφωνα με τη δικαιοσύνη σου, λύτρωσέ με και ελευθέρωσέ με. Κλίνε προς εμένα το αυτί σου, σπεύσε να με γλιτώσεις· γίνε για μένα Θεός υπερασπιστής και οίκος καταφυγής για να με σώσεις. Διότι εσύ είσαι το στήριγμά μου και το καταφύγιό μου, και ένεκα του ονόματός σου θα με οδηγήσεις και θα με διαθρέψεις. Θα με βγάλεις από αυτή την παγίδα που μου έκρυψαν, διότι εσύ είσαι ο υπερασπιστής μου, Κύριε. Στα χέρια σου θα παραδώσω το πνεύμα μου· με λύτρωσες, Κύριε, ο Θεός της αλήθειας. Έτσι ώστε να πει και Εκείνος σε εμάς αυτό που είναι γραμμένο ως εξής: Εγώ θα είμαι μαζί σου, και δεν θα σε εγκαταλείψω, ούτε θα σε περιφρονήσω. Έχε δύναμη και ανδρεία. Και πάλι λέει: Μην τους φοβηθείς, ούτε να δειλιάσεις μπροστά τους, διότι εγώ είμαι μαζί σου, λέει ο Κύριος, για να σε ελευθερώνω.

Και πάλι ο ίδιος στον Ο΄ ψαλμό λέγει: Σε σένα, Κύριε, ήλπισα, ας μην ντροπιαστώ στον αιώνα. Με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με και ελευθέρωσέ με. Και τα εξής. Και ο Ησαΐας λέγει: Εναντίον ποιου ανοίξατε το στόμα σας; Και εναντίον ποιου εξαπολύσατε τη γλώσσα σας;

«Επί σε, Κύριε, ήλπισα, ας μην καταισχυνθώ εις τον αιώνα· με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με και ελευθέρωσέ με. Κλίνε προς εμένα το ους σου, σπεύσε να με ελευθερώσεις». Αν και περιβαλλόταν από άφθονο πλούτο, και μολονότι καυχιόταν για τις νίκες του κατά των εχθρών, ωστόσο είχε πειστεί ότι τίποτε από αυτά δεν συνέβαλλε στην ασφάλειά του, παρά μόνο η ελπίδα στον Κύριο· γι' αυτό ικέτευε να μην εκπέσει ποτέ από αυτήν. Αλλά δίδασκε και εμάς, μιμούμενους το παράδειγμά του, να φρονούμε και να λέμε τα ίδια. Αντί δε της φράσεως «εν τη δικαιοσύνη σου», ο Σύμμαχος απέδωσε: «εν τη ελεημοσύνη σου». «Γίνε σε εμένα Θεός υπερασπιστής, και οίκος καταφυγής για να με σώσεις».

Εγώ όμως σαν κωφός δεν άκουγα, και σαν άλαλος που δεν ανοίγει το στόμα του. Και έγινα σαν άνθρωπος που δεν ακούει, και που δεν έχει στο στόμα του αντιλογίες. Επειδή σε αυτούς, λέει, δεν είχα τίποτε να πω, όντας γεμάτος ντροπή· διότι δεν είχα κανένα λόγο για να απολογηθώ, ούτε μπορούσα να πω κάτι στους εχθρούς μου, εφόσον είχα πια νικηθεί από αυτούς· μη έχοντας εμπιστοσύνη στον εαυτό μου, ούτε θέτοντας προ οφθαλμών καμία άλλη ελπίδα παρά μόνο εσένα, προδιέγραφα για τον εαυτό μου την ίαση. Επειδή, λοιπόν, σε εσένα ήλπισα, Κύριε, και η ελπίδα δεν ντροπιάζει· γι' αυτό θα με εισακούσεις, επειδή είσαι θελητής του ελέους, και δεν θέλεις τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά τη μετάνοιά του. Γι' αυτό, έχοντας ελπίσει σε εσένα, ικετεύω να τύχω της δικής σου θεραπείας· «Ας μη χαρούν εις βάρος μου οι εχθροί μου», διότι ακόμη δεν έχουν χαρεί ολοκληρωτικά. Θα χαρούν, όμως, εάν δεν τύχω του δικού σου ελέους. Αλλά, για να μην επιχαρούν εις βάρος μου οι εχθροί μου, οι οποίοι ήδη και στο παρελθόν μίλησαν αλαζονικά όταν κλονίστηκαν τα πόδια μου, κατέφυγα σε εσένα και λέω: Ας μην καταντροπιαστώ στον αιώνα. Διότι δεν ανατράπηκα ολοκληρωτικά, ούτε υπέστην τέτοια πτώση, σαν κι αυτήν όσων έγιναν αποστάτες σου.

Ο΄. «Σε σένα, Κύριε, ήλπισα, ας μην καταισχυνθώ εις τον αιώνα, με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με και ελευθέρωσέ με.» Ισοδύναμα με αυτά περιέχει και ο τριακοστός ψαλμός, αρχίζοντας και αυτός με τον ίδιο τρόπο. «Σε σένα, Κύριε, ήλπισα, ας μην καταισχυνθώ εις τον αιώνα, με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με. Κλίνε προς εμένα το αυτί σου.» Όμως εκείνος μεν έφερε την επιγραφή «Εις το τέλος» και «Ψαλμός τω Δαβίδ»· ενώ ο παρών τυγχάνει ανεπίγραφος. Και εκείνος μεν περιείχε εξομολόγηση μαζί με ικεσία, ενώ αυτός μοιάζει με προφητεία που εκφωνείται από το πρόσωπο του Σωτήρος.

Στο τέλος. Ψαλμός του Δαβίδ περί εκστάσεως. Διότι ο προφήτης, έχοντας θεάσει τα μυστήρια που επρόκειτο να τελεστούν στο τέλος, περιήλθε σε έκσταση λόγω του θαύματος. «Επί σοι, Κύριε». Ο προφήτης λέει: Κύριε, μην ακυρώσεις (μην καθυστερήσεις) την ελπίδα μας, αλλά επίσπευσε το μυστήριο της ενανθρωπήσεώς σου. «Εν τη δικαιοσύνη». Όντας δίκαιος ως Θεός, γλίτωσέ με από τους [συκοφάντες και τους] απίστους και απάλλαξέ με από τη μέριμνα και φέρε εις πέρας το μυστήριο της παρουσίας σου. «Κλίνον». Δηλαδή σκύψε με ευσπλαχνία στην προσευχή μου, λέει ο Αδάμ, και βιάσου να με ελευθερώσεις από τη συνοχή των δαιμόνων <ειδώλων>. «Γενού μοι». Δηλαδή φρόντισε για εμένα ενώπιον του Θεού, λέει ο Αδάμ στον Χριστό, ως μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων. «Και εις οίκον». Δώσε μου, λέει ο άνθρωπος, την εκκλησία, ώστε να καταφεύγω σε αυτήν ως σε λιμάνι σωτηρίας και να σώζομαι από τους πονηρούς εχθρούς [μου]. «Ότι κραταίωμά μου». Ο Θεός είναι το στήριγμα και η καταφυγή του ανθρώπου. «Και ένεκεν του ονόματος». Διότι με το όνομα του Χριστού σώθηκε ο άνθρωπος, έχοντας οδηγηθεί στην οδό της σωτηρίας και έχοντας τραφεί με το σώμα και το αίμα του Χριστού. «Εξάξεις». Οι δαίμονες βέβαια πάντοτε στον άνθρωπο, αλλά και οι Ιουδαίοι στον Χριστό· διότι ζητούσαν να παγιδεύσουν με τα λόγια αυτόν που δεν πλανάται. «Εις χείρας σου». Ο Υιός απευθύνεται προς τον Πατέρα (λέγει), βεβαιώνοντας την ενανθρώπηση. «Ελυτρώσω με». (Λύτρωσε) τον άνθρωπο από την πλάνη των δαιμόνων <ειδώλων>.

Ακόμη και αν, όπως λες, αποβιώσει αυτός ο προστάτης, ο Κύριος θα σου χορηγήσει πάλι άλλον προστάτη, αγαθότερο και πιο μεγαλόψυχο από αυτόν, εάν έχεις την πίστη σου σε Αυτόν. Εκείνος που ελπίζει σε άνθρωπο, ή παρασύρεται επιδιώκοντας οτιδήποτε άλλο από τα του βίου, όπως η εξουσία ή τα χρήματα, ή κάποιο από τα πράγματα που οι πολλοί θεωρούν λαμπρά, δεν μπορεί να πει: «Σε Εσένα, Κύριε, ήλπισα». Διότι υπάρχει το παράγγελμα να μην ελπίζουμε σε άρχοντες. Καθώς και το: «Επικατάρατος ο άνθρωπος που εναποθέτει την ελπίδα του σε άνθρωπο».

Εκείνος δε, βλέποντας τον εαυτό του να φλέγεται σφοδρά και να οδηγείται αιχμάλωτος προς την αμαρτία, και τους λογισμούς του να περιβάλλουν την προκείμενη πράξη με τη σωτηρία της κόρης και την επιστροφή της στον Θεό σαν δόλωμα σε αγκίστρι, και να τον ενοχλούν με την υποβολή του εχθρού ότι δήθεν δεν είναι αμαρτία να συνευρεθεί μία φορά με γυναίκα για τη σωτηρία μιας ψυχής, αναστέναξε βαθιά και σπαρακτικά μέσα στο αδιέξοδο της ψυχής του, στράφηκε αμέσως στην προσευχή, και χύνοντας άφθονα ποτάμια δακρύων από τα μάτια του, κραύγαζε προς Εκείνον που δύναται να σώζει όσους ελπίζουν σε Αυτόν: «Σε Σένα, Κύριε, ήλπισα· ας μην καταισχυνθώ στον αιώνα, μήτε να με περιγελάσουν οι εχθροί μου, εμένα που κρατιέμαι από τη δεξιά Σου· αλλά παραστάσου μου τούτη την ώρα, και σύμφωνα με το θέλημά Σου κατεύθυνε τις οδούς μου, για να δοξαστεί το ένδοξο και φοβερό όνομά Σου σε μένα τον δούλο Σου, διότι είσαι ευλογητός στους αιώνες. Αμήν».

Ψαλμός 30 <Εις το τέλος· Ψαλμός του Δαβίδ· εκστάσεως.> Έχει δύναμη όχι απλώς αναφερόμενος στον Δαβίδ και στον Δεσπότη Χριστό, αλλά και σε όλους εμάς, που επιλέγουμε να λέμε: «Σε σένα, Κύριε, έλπισα, ας μην ντροπιαστώ ποτέ· με τη δικαιοσύνη σου ελευθέρωσέ με» από τα πάθη «και βγάλε με» από τους εχθρούς. «Σκύψε σε μένα το αυτί σου» και αφού ακούσεις, ελευθέρωσέ με γρήγορα από τους εχθρούς και τα πάθη μου. «Γίνε για μένα Θεός υπερασπιστής και οίκος καταφυγής για να με σώσεις. Διότι στήριγμά μου και καταφυγή μου είσαι εσύ» και κανένας άλλος, «και χάριν του ελέους σου θα με οδηγήσεις» προς τα ευάρεστα σε σένα «και θα με θρέψεις» με τροφή άφθαρτη, τον άρτο των αγγέλων σου. «Θα με βγάλεις από αυτήν την παγίδα, την οποία μου έκρυψαν» τα πλήθη των Ιουδαίων, «διότι εσύ είσαι ο υπερασπιστής» της ενανθρωπήσεώς μου, και εγώ «στα χέρια σου θα παραδώσω το πνεύμα μου» ανεβαίνοντας στον σταυρό, και θα με λυτρώσεις ως Θεός και Πατέρας. «Μίσησας αυτούς που προσκολλώνται σε ματαιότητες» άσκοπα και μάταια, «εγώ όμως, ελπίζοντας σε σένα τον Κύριο, θα αγαλλιάσω και θα ευφρανθώ για το έλεός σου. Διότι επέβλεψες στην ταπείνωση» της μορφής του δούλου και «αφού έσωσες από τις θλίψεις την ψυχή μου, δεν με έκλεισες στα χέρια των εχθρών· αλλά έστησες σε ευρύχωρο τόπο τα πόδια μου» ανασταίνοντάς με από το μνήμα.