Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 30:20

«Πόσο πολύ είναι το πλήθος της χρηστότητάς σου, Κύριε!» Όντας ήδη φωτισμένος από το Πνεύμα, Κύριε! Όντας ήδη φωτισμένος από το Πνεύμα, ο Δαβίδ λαμβάνει συχνά τη λέξη «ως» για να εκφράσει έκπληξη, αντί του «σφόδρα». Πολλή είναι η χρηστότητά σου, την οποία ταμιεύεις και φυλάσσεις για εμάς· διότι το «έκρυψας» τίθεται αντί του «εφύλαξας», όπως και στο: «Έκρυψέ με στη σκηνή του». Χρησιμοποιεί δε το «έκρυψας» αντί του «εφύλαξας», επειδή αυτό που είναι κρυμμένο, διαφυλάσσεται.

Το επιτέλεσες για εκείνους που ελπίζουν σε σένα. Αντί του: το επιτέλεσες στον κατάλληλο καιρό. Θα τους κρύψεις στο απόκρυφο μέρος του προσώπου σου. Το πρόσωπό σου, λέει, ας γίνει σκέπη για εκείνους που ελπίζουν σε σένα. Από την ταραχή των ανθρώπων θα τους σκεπάσεις μέσα σε σκηνή μακριά από την αντιλογία των γλωσσών. Όπως ακριβώς, λέει, θα τους προστατεύσεις σαν με σκέπη, ώστε να μην αλωθούν ούτε από αυτούς που επιχειρούν να τους βλάψουν με λόγια, ούτε από αυτούς που τους πολεμούν με έργα.

Διότι αυτός, λέει, είναι για εμένα ο μόνος τρόπος σωτηρίας, το να φανερώσεις το πρόσωπό σου. <Κύριε, ας μην καταισχυνθώ, επειδή σε επικαλέστηκα.> (A f. 169 b) Στους αθέους, και όχι σε εμένα, αρμόζει να ντρέπονται. Και αυτό δικαίως θα το πάθαιναν οι ασεβείς, δηλαδή όσοι δεν σε γνωρίζουν, ούτε βέβαια ομολογούν τη θεότητα και την υπεροχή σου, αλλά μάλλον αποδίδουν στους δαίμονες την κυριότητα, και έχουν παραχωρήσει την εξουσία των πάντων στον Σατανά, και έχουν αναθέσει την τύχη τους σε εκείνους. Δικό τους θα έπρεπε να είναι επίσης και το να βαδίζουν στον άδη, και να ρίχνονται στα τάρταρα μαζί με αυτούς που είναι φυλακισμένοι εκεί, τους οποίους και ανακήρυσσαν ως δικούς τους θεούς. <Πόσο πολύ είναι το πλήθος της αγαθότητάς σου, Κύριε, την οποία έκρυψας για όσους σε φοβούνται· την ετοίμασες για όσους ελπίζουν σε σένα μπροστά στους γιους των ανθρώπων.> (A f. 170, K f. 66 b) Φαίνεται όμως κάπως ασύμβατο το «έκρυψας» σε σχέση με το «εξειργάσω» (ετοίμασες)· διότι αν έκρυψε το πλήθος της αγαθότητάς του, πώς την ετοίμασε και πάλι μπροστά στους γιους των ανθρώπων; Επομένως το «έκρυψε» πρέπει να νοηθεί με την έννοια ότι έκανε την αγαθότητα αποταμιευμένη, δηλαδή τεθησαυρισμένη, μόνο για τους δικούς του, αλλά μπροστά στους γιους των ανθρώπων, δηλαδή χωρίς κανένας να το αγνοεί. Διότι ποιος δεν γνωρίζει ότι ο Δημιουργός των πάντων είναι αγαθός, όχι απλώς προς όλους, αλλά μάλλον προς εκείνους οι οποίοι έχουν τον θείο φόβο στις δικές τους ψυχές;

Διότι σε αυτούς απέκρυψε, δηλαδή εναπόθεσε, ως μια δική τους ξεχωριστή κληρονομιά το πλήθος της χρηστότητάς του. Και το αγαθό αυτό δεν παρέμεινε γι' αυτούς μόνο στη σφαίρα των ελπίδων, αλλά και το πραγματοποίησε πολλές φορές, δηλαδή έγινε φανερό και διαμέσου των ίδιων των έργων.

Όπως ακριβώς απλώθηκε κάποτε βαθύ σκοτάδι στους Αιγυπτίους για τρεις ημέρες, αλλά η αγαθότητα Εκείνου που σώζει όσους είναι αφιερωμένοι σε αυτόν, διατήρησε τον Ισραήλ απρόσβλητο από το σκοτάδι. Χάθηκαν τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων μέσα σε μία νύχτα, ενώ στους γιους του Ισραήλ ούτε καν σκύλος δεν γάβγισε, αλλά έμειναν εντελώς μακριά από την πληγή, καθώς ο Θεός εμπόδισε τον εξολοθρευτή. Βλέπεις πώς μπροστά στους γιους των ανθρώπων, δηλαδή με παρρησία και φανερά, εφάρμοσε το πλήθος της δικής του αγαθότητας σε όσους ελπίζουν σε αυτόν; Την οποία και κατά κάποιο τρόπο έκρυψε, επειδή δεν επιτρέπεται σε όλους να συμμετέχουν σε αυτήν· διότι έχει διατηρηθεί μόνο, όπως είπα, για όσους τον φοβούνται. Και η ελπίδα στον Θεό δεν μένει χωρίς ανταμοιβή, αλλά μάλλον γίνεται πρόξενος της σωτηρίας που προέρχεται από αυτόν, και παρέχει μεγάλη ωφέλεια σε όσους τη διαθέτουν. Λέει λοιπόν, κρύβεις την αγαθότητά σου, δηλαδή τη φυλάσσεις για εκείνους που σε φοβούνται· επειδή για αυτόν ακριβώς τον λόγο την ετοίμασες, για να την παρέχεις σε όσους ελπίζουν σε εσένα· και θα την προσφέρεις φανερά ενώπιον όλων, ώστε να δουν όλοι ότι δίνεται στους άξιους κατά τον καιρό της ανταμοιβής.

Ο Θεός είναι φιλάνθρωπος, και μάλιστα εξαιρετικά φιλάνθρωπος. Διότι μην πεις: Πόρνευσα, μοίχευσα, έχω διαπράξει φοβερά πράγματα, και όχι μία φορά, αλλά πολλές φορές. Άραγε θα συγχωρήσει; Άραγε θα προσφέρει αμνηστία; Άκου τι λέει ο ψαλμωδός: Πόσο μεγάλο είναι το πλήθος της χρηστότητάς σου, Κύριε. Τα συσσωρευμένα αμαρτήματά σου δεν νικούν το πλήθος των οικτιρμών του Θεού. Τα τραύματά σου δεν υπερισχύουν της αρχιατρικής εμπειρίας Του. Παράδωσε μόνο τον εαυτό σου με πίστη, εξομολογήσου στον ιατρό το πάθος σου, πες και εσύ όπως ο Δαβίδ: Είπα, θα εξαγορεύσω εναντίον του εαυτού μου την ανομία μου στον Κύριο. Και θα συμβεί σε εσένα το παρόμοιο, αυτό που αναφέρεται στη συνέχεια: Και εσύ συγχώρησες την ασέβεια της καρδιάς μου.

Η φύση επιδέχεται τη σωτηρία, ζητά όμως την προαίρεση. ΣΤ΄. Φιλάνθρωπος είναι ο Θεός, και μάλιστα όχι λίγο. Μην πεις: «Πόρνευσα, μοίχευσα, έχω πράξει φοβερά πράγματα· άραγε θα με συγχωρήσει ο Θεός;» Άκου τι λέει ο Ψαλμωδός: «Πόσο μεγάλο είναι το πλήθος της αγαθότητάς σου, Κύριε!» Τα συσσωρευμένα αμαρτήματά σου δεν νικούν το πλήθος των οικτιρμών του Θεού· τα τραύματά σου δεν νικούν την ιατρική του εμπειρία. Παράδωσε μόνο τον εαυτό σου μέσω της πίστεως· πες στον ιατρό την πάθησή σου, πες και εσύ όπως ο Δαβίδ: «Είπα· θα εξομολογηθώ εναντίον του εαυτού μου την αμαρτία μου στον Κύριο, και εσύ συγχώρησες την ασέβεια της καρδιάς μου».

Πόσο πολύ είναι το πλήθος της χρηστότητάς σου, Κύριε, την οποία επιφύλαξες για εκείνους που σε φοβούνται! Την ετοίμασες για εκείνους που ελπίζουν σε σένα, ενώπιον των υιών των ανθρώπων. Θα τους κρύψεις στο απόκρυφο του προσώπου σου από την ταραχή των ανθρώπων.

Αλλά τώρα βέβαια δεν καθιστάς σε όλους φανερή τη χρηστότητά σου· αντιθέτως την κρύβεις και την αποταμιεύεις, φυλάσσοντάς την για εκείνους που σε φοβούνται. Επειδή ακριβώς την απεργάστηκες για αυτόν τον ίδιο σκοπό· εννοώ για να την προσφέρεις σε αυτούς που ελπίζουν σε εσένα, και βεβαίως θα την προσφέρεις στον κατάλληλο καιρό μπροστά στα μάτια των υιών των ανθρώπων, ώστε όλοι να δουν τη χρηστότητά σου, η οποία θα δοθεί στους άξιους κατά τον καιρό της ανταμοιβής των αγαθών. Γι' αυτόν τον λόγο και σε τούτον τον βίο, κατά τους καιρούς των δοκιμασιών, αξιώνοντας της δικής σου σκέπης τις ψυχές που είναι αφιερωμένες σε εσένα, τις αποκρύπτεις, λυτρώνοντάς τες από την ταραχή των ανθρώπων, και προστατεύοντάς τες, σαν σε καταφύγιο κάτω από το δικό σου χέρι, από την αντιλογία των γλωσσών, προκειμένου να μην υποστούν καμία απολύτως βλάβη ούτε από εκείνους που τις καταπολεμούν με λόγια ούτε από εκείνους που μεθοδεύουν έμπρακτα μηχανορραφίες εναντίον τους.

Το γνωρίζω αυτό και έχω πειστεί εν Κυρίω, και γι' αυτό ομιλώ με θάρρος· και εάν κάτι λυπηρό σάς έχει συμβεί τώρα, δεν πρόκειται να σβήσει ο λύχνος του Ισραήλ, έστω και αν ριπίζεται από τις πνοές του πονηρού, ούτε η αγαθότητα του Θεού θα παραμείνει κρυμμένη για περισσότερο, την οποία κρύβει για όσους Τον φοβούνται, σύμφωνα με τους άρρητους λόγους της θείας οικονομίας, αλλά μάλλον θα δοξαστεί και θα θαυμαστεί μέσω της δικής σας υπομονής και της ελπίδας που δεν καταισχύνει.

τα λαλούντα Λέγοντας: ας δέσουμε τον δίκαιο, διότι μας είναι ενοχλητικός. εν υπερηφανία Διότι τον χλεύαζαν που έλεγε ότι είναι Θεός, εξουθενώνοντάς τον. ως πολύ το πλήθος Διότι πολλή αγαθότητα επέδειξε ο Κύριος προς τους Ιουδαίους (τη χάρισε στους Ιουδαίους), μακροθυμώντας απέναντί τους, όπως και λέει: Πατέρα, συγχώρεσέ τους· διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν. ης έκρυψας Διότι ο Κύριος απέκρυψε (έκρυψε) την αγαθότητα από τους Ιουδαίους και την έφερε στα έθνη. εξειργάσω Δηλαδή παρέσχε στα έθνη τη δωρεά της χάριτος· διότι τα έθνη ήλπισαν αληθινά στον Κύριο. εναντίον Μπροστά στα μάτια των Ιουδαίων σώθηκαν τα έθνη. ανθρώπους ονομάζει τους Ιουδαίους ως νομομαθείς, ενώ τα έθνη ήταν σαν τα κτήνη. κατακρύψεις Διότι έκρυψε ο Θεός τα έθνη στο φως του προσώπου Του. από ταραχής Διότι τα έθνη δεν συμμετείχαν (δεν επικοινώνησαν) στον θόρυβο των Ιουδαίων. σκεπάσεις Διότι μέσα στη σάρκα του Χριστού (του Κυρίου) σκεπαζόταν η θεότητα, η οποία δεν ήταν ορατή στα σαρκικά μάτια, και μάλιστα στους Ιουδαίους που αντέλεγαν. ευλογητός κύριος Διότι στην περιοχή της πόλεως της Ιερουσαλήμ, δηλαδή έξω από την πόλη, συντελέστηκε η σωτηρία <των ανθρώπων>, μέσα από την οποία κατέστη θαυμαστός ο άνθρωπος που ελεήθηκε. εγώ δε είπα Διότι οι άπιστοι νόμισαν, βρισκόμενοι σαν σε έκσταση, ότι ο Κυριακός άνθρωπος παραδόθηκε ως απλός άνθρωπος και δεν ζει.

«Θα πέσω, λοιπόν, στα χέρια του Κυρίου, διότι οι οικτιρμοί του είναι πάρα πολλοί. Σε χέρια ανθρώπων, όμως, ας μην πέσω. Και έστειλε ο Κύριος θανατικό στον Ισραήλ από το πρωί έως την ώρα του γεύματος· και πέθαναν από τον λαό, από τη Δαν έως τη Βηρσαβεέ, εβδομήντα χιλιάδες άνδρες. Και άπλωσε ο άγγελος το χέρι του επί της Ιερουσαλήμ για να την καταστρέψει. Και σπλαχνίστηκε ο Κύριος για τη συμφορά. Και είπε στον άγγελο: “Αρκετά, απόσυρε το χέρι σου”.» «Ο Θεός είναι κριτής δίκαιος, και ισχυρός, και μακρόθυμος.» «Σύμφωνα με το μέγεθος της οργής του δεν θα ζητήσει ευθύνες.» «Θυμήσου τους οικτιρμούς σου, Κύριε.» —«Πόσο μεγάλο είναι το πλήθος της αγαθότητάς σου, Κύριε. Από το έλεός σου, Κύριε, είναι γεμάτη η γη.» «Ανθρώπους και κτήνη θα σώσεις, Κύριε· πόσο πλήθυνας το έλεός σου.» «Εσύ, Κύριε, είσαι αγαθός, και επιεικής, και πολυέλεος σε όλους. Εσύ, Κύριε και Θεέ μου, είσαι οικτίρμων και ελεήμων.» «Οικτίρμων και ελεήμων είναι ο Κύριος· μακρόθυμος.» «Ελεήμων και οικτίρμων είναι ο Κύριος, τροφή έδωσε στους....» «Ποιος Θεός είναι σαν κι εσένα, που συγχωρείς τις αδικίες, και παραβλέπεις τις ασέβειες στο υπόλοιπο της κληρονομιάς του; Δεν διατήρησε την οργή του για τιμωρία, διότι επιθυμεί το έλεος. Αυτός θα επιστρέψει, και θα μας σπλαχνιστεί. Θα καταποντίσει τις αμαρτίες μας, και θα απορριφθούν στα βάθη της θάλασσας.» «Ο Κύριος είναι μακρόθυμος, και μεγάλη είναι η ισχύς του.» «Εγώ σας έπλασα, και εγώ θα συγχωρήσω. Και εγώ θα σας αναλάβω, και θα σας σώσω.» «

Δίκαιη είναι η κατάρα για έναν τέτοιο άνθρωπο, επειδή είναι και υπερήφανος και επειδή εξουθενώνει τον δίκαιο. Είναι προτιμότερο, λέει, να έχει κανείς «άλαλα χείλη», παρά να μιλάει κατ' αυτόν τον τρόπο. «Πόσο μεγάλο είναι το πλήθος της αγαθότητάς σου, Κύριε, την οποία φύλαξες για όσους σε φοβούνται, την οποία ετοίμασας για όσους ελπίζουν σε σένα μπροστά στους γιους των ανθρώπων· τους έκρυψες με την παρουσία του προσώπου σου» και «από την ταραχή των ανθρώπων θα τους σκεπάσεις μέσα στη σκηνή σου, μακριά από την αντιλογία των γλωσσών».

Το πλήθος, λέει, της χρηστότητάς σου κάνει όλα αυτά σε όσους ελπίζουν σε σένα. «Ευλογητός ο Κύριος, διότι έκανε θαυμαστό το έλεός του σε πόλη» που πολιορκείται, διότι αυτό δηλώνει η λέξη «περιοχή». «Εγώ δε είπα» όταν υψώθηκα, το οποίο σημαίνει «κατά την έκστασή μου»· «Έχω απορριφθεί από το πρόσωπο των οφθαλμών σου». Και «για αυτό εισάκουσες τη φωνή της δέησής μου, όταν έκραξα προς εσένα». Τότε κυρίως με άκουσες, λέει, όταν καταδίκασα τον εαυτό μου θεωρώντας ότι απορρίφθηκα από εσένα. «Αγαπήστε τον Κύριο όλοι οι όσιοί του, διότι αλήθειες αναζητά ο Κύριος, και ανταποδίδει σε εκείνους που υπερβολικά επιδεικνύουν υπερηφάνεια», δηλαδή, ακόμη και αν δεν το θέλουν, παραδίδονται στην ταπείνωση θλιβόμενοι. «Να είστε ανδρείοι» λοιπόν εσείς «και ας κραταιώνεται η καρδιά σας, όλοι όσοι ελπίζετε στον Κύριο», έχοντας αποκτήσει την ελπίδα προς τον Κύριο ως ακλόνητο τείχος.

Λέγεται δε κάποτε και το «μέγα» και το «πολύ» απολύτως, λαμβανόμενα για αόριστη ποσότητα· όπως λέμε: «Πόσο πολύ είναι το πλήθος της χρηστότητάς σου, Κύριε», και ότι «το έλεός σου είναι μέγα επάνω μου». ΙΔ'. Αποτελεί γνώρισμα της ουσίας και το ότι δεν επιδέχεται το περισσότερο και το λιγότερο, δηλαδή ως προς τα άτομά της· για παράδειγμα, το καθένα από τα άτομα της ουσίας δεν λέγεται περισσότερο ή λιγότερο αυτό το οποίο έχει ονομαστεί. Διότι ο Πέτρος και ο Παύλος, όντας άτομα της ουσίας, ονομάστηκαν άνθρωποι σύμφωνα με το ανθρώπινο είδος στο οποίο περιλαμβάνονται, και δεν λέγονται περισσότερο ή λιγότερο άνθρωποι.