Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 30:23

Εις το τέλος· Ψαλμός του Δαυίδ περί εκστάσεως. 30ός. Υπόθεση. Ψάλλει τον προκείμενο ψαλμό ως να βρίσκεται ακόμη σε κατάσταση μετάνοιας για την αμαρτία, και αξιώνοντας να ελευθερωθεί από αυτήν. Εξάλλου, αναπέμπει ευχαριστία ως να έχει ήδη εισακουστεί· και επιπλέον διηγείται τα όσα του συνέβησαν κατά τον καιρό της μετάνοιάς του. Η δε λέξη «εκστάσεως» δεν μας υποδηλώνει τίποτε άλλο παρά την ίδια την αμαρτία, εξαιτίας της οποίας η ψυχή έχασε τρόπον τινά τον ορθό της λογισμό· και ως να μην ελπίζει πλέον στην ανόρθωση, λέει ξεκάθαρα: «Εγώ δε είπα μέσα στην έκστασή μου· Έχω απορριφθεί, λοιπόν, από το βλέμμα των οφθαλμών σου».

Εγώ, όμως, είπα μέσα στην έκστασή μου: Έχω απορριφθεί. Όταν, λέει, ταπείνωνα τον εαυτό μου μέσα στην έκσταση που με κατέλαβε, τότε που ταράχθηκε από τον θυμό ο οφθαλμός μου, συνέτριβα τον εαυτό μου θεωρώντας τον απορριμμένο εξαιτίας της αμαρτίας μου. Αλλά εγώ μεν, λέει, αυτά έλεγα, εσύ όμως, ο φιλάνθρωπος, δεν απέρριψας τον δούλο σου.

ΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΨΑΛΜΟΣ ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ, ΤΗΣ ΕΚΣΤΑΣΕΩΣ, 30ός. Ούτε στην εβραϊκή Γραφή, ούτε στους υπόλοιπους ερμηνευτές περιέχει η επιγραφή τη λέξη «εκστάσεως». Μήπως, άραγε, επειδή αναφέρεται μέσα στον ψαλμό: «Εγώ δε είπα μέσα στην έκστασή μου: Απορρίφθηκα από το πρόσωπο των οφθαλμών σου», κάποιος έκανε αυτή την προσθήκη στην επιγραφή αναφερόμενος στον καιρό κατά τον οποίο, έχοντας περιέλθει σε έκσταση, είπε: «Απορρίφθηκα από το πρόσωπο των οφθαλμών σου», ανάγοντας τα περιεχόμενα του ψαλμού σε αυτόν τον λόγο; Εντούτοις, «στο τέλος» παραπέμπει τους αναγνώστες και η παρούσα επιγραφή, είτε εξαιτίας των τελευταίων στίχων, στους οποίους περιέχεται μια αναγκαιοτάτη παραίνεση που λέει: «Αγαπήστε τον Κύριο, όλοι οι όσιοί του, διότι αλήθειες εκζητεί ο Κύριος», και τα εξής· είτε επειδή προφητεύει κάποια πράγματα σχετικά με όσα συνέβησαν κατά το πάθος του Σωτήρα, τα οποία επρόκειτο να λάβουν χώρα κατά τη συντέλεια του αιώνος. Αλλά επειδή ο λόγος υπογράφει και τις αγαθές ελπίδες του Δαβίδ, οι οποίες επρόκειτο να του ανταποδοθούν στον μέλλοντα χρόνο, εύλογα ανάγει την επιγραφή «εις το τέλος». Περιέχει δε ολόκληρος ο ψαλμός ικεσία του Δαβίδ, ο οποίος εξάρτησε όλον τον εαυτό του από τον Θεό, και παρακαλεί να μην εκπέσει από την ελπίδα του.

Δεν αφανίστηκα, αλλά ταπείνωνα τον εαυτό μου, σαν να είχα απορριφθεί από τους οφθαλμούς σου εξαιτίας της αμαρτίας μου. Αλλά αυτά εγώ μεν τα έλεγα εξομολογούμενος· εσύ όμως, ως φιλάνθρωπος και αγαθός Θεός, δεν απέρριψας τον δούλο σου, αλλά σύμφωνα με την υπόσχεση που λέει: «Όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς»· καθώς τα έλεγα αυτά με εισάκουσες, και γι' αυτό έκανες θαυμαστό το έλεός σου σε μένα μέσα σε οχυρωμένη πόλη.

τα λαλούντα Λέγοντας: ας δέσουμε τον δίκαιο, διότι μας είναι ενοχλητικός. εν υπερηφανία Διότι τον χλεύαζαν που έλεγε ότι είναι Θεός, εξουθενώνοντάς τον. ως πολύ το πλήθος Διότι πολλή αγαθότητα επέδειξε ο Κύριος προς τους Ιουδαίους (τη χάρισε στους Ιουδαίους), μακροθυμώντας απέναντί τους, όπως και λέει: Πατέρα, συγχώρεσέ τους· διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν. ης έκρυψας Διότι ο Κύριος απέκρυψε (έκρυψε) την αγαθότητα από τους Ιουδαίους και την έφερε στα έθνη. εξειργάσω Δηλαδή παρέσχε στα έθνη τη δωρεά της χάριτος· διότι τα έθνη ήλπισαν αληθινά στον Κύριο. εναντίον Μπροστά στα μάτια των Ιουδαίων σώθηκαν τα έθνη. ανθρώπους ονομάζει τους Ιουδαίους ως νομομαθείς, ενώ τα έθνη ήταν σαν τα κτήνη. κατακρύψεις Διότι έκρυψε ο Θεός τα έθνη στο φως του προσώπου Του. από ταραχής Διότι τα έθνη δεν συμμετείχαν (δεν επικοινώνησαν) στον θόρυβο των Ιουδαίων. σκεπάσεις Διότι μέσα στη σάρκα του Χριστού (του Κυρίου) σκεπαζόταν η θεότητα, η οποία δεν ήταν ορατή στα σαρκικά μάτια, και μάλιστα στους Ιουδαίους που αντέλεγαν. ευλογητός κύριος Διότι στην περιοχή της πόλεως της Ιερουσαλήμ, δηλαδή έξω από την πόλη, συντελέστηκε η σωτηρία <των ανθρώπων>, μέσα από την οποία κατέστη θαυμαστός ο άνθρωπος που ελεήθηκε. εγώ δε είπα Διότι οι άπιστοι νόμισαν, βρισκόμενοι σαν σε έκσταση, ότι ο Κυριακός άνθρωπος παραδόθηκε ως απλός άνθρωπος και δεν ζει.

Διότι υπάρχει καιρός για κάθε πράγμα και για κάθε έργο. Επομένως, ας μην ερευνούμε περιέργως· ο Θεός γνωρίζει τους καιρούς, το πότε ακριβώς πρέπει εκείνοι να τιμωρηθούν. «Εκεί είπα εγώ στην καρδιά μου σχετικά με τα λόγια των υιών των ανθρώπων, ότι ο Θεός θα τους κρίνει». Εκεί, είπα, μην εκλάβεις ως δόγματα αυτά που έλεγε βρισκόμενος σε τέτοια απορία, επειδή και ο Δαβίδ παρουσιάζει κάποιον να λέει: «και είπα: άραγε μάταια διατήρησα δίκαιη την καρδιά μου και έπλυνα τα χέρια μου μαζί με τους αθώους;», και: «είπα μέσα στην έκστασή μου: έχω απορριφθεί από το βλέμμα των οφθαλμών σου», και: «είπα μέσα στην ευημερία μου: δεν πρόκειται να κλονιστώ ποτέ». Σχετικά με τα λόγια των υιών των ανθρώπων ότι ο Θεός θα τους κρίνει: επειδή πολλοί κατηγορούν τον Θεό και χλευάζουν μάταια, τότε θα τους παιδαγωγήσει, τότε θα τους διδάξει.

«Γιατί ευοδώνεται η οδός των ασεβών;» Όλα αυτά τα λέγει για εκείνους που εξακολουθούν να αναστρέφονται μέσα στις αμαρτίες. Αλλά τότε μεν αδημονεί για αυτά, τώρα όμως όχι πλέον. Αυτό βεβαίως λέγει και ο Δαβίδ, αυτό και ο Ιώβ· αλλά πρόσεξε πότε. Όταν είχε θορυβηθεί η διάνοιά τους. Επομένως, όσα προέρχονται από θορυβημένη διάνοια δεν πρέπει να τα θεωρούμε ως δόγματα. Διότι και εκείνος, όταν χλευαζόταν από τους φίλους του· και αυτός, όταν υπέφερε δεινά από εκείνους που ευημερούσαν· και ο Δαβίδ, όταν βρισκόταν σε μεγάλη αθυμία, λέγει: «Εγώ είπα μέσα στην έκστασή μου: Έχω απορριφθεί από το πρόσωπο των οφθαλμών σου».

Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; «Ας χαθεί», λέει, «η ημέρα κατά την οποία γεννήθηκα»; Αυτό λέει και ο Εκκλησιαστής: «Επαίνεσα τους πεθαμένους, αυτούς που ήδη έχουν πεθάνει, περισσότερο από τους ζωντανούς». Και καλύτερος και από τους δύο αυτούς είναι εκείνος που δεν γεννήθηκε ακόμη. Ας μην εξετάζουμε όμως αυτά τα λόγια επιφανειακά, αλλά ας δούμε από ποια ψυχική διάθεση λέγονται, η οποία είναι αποθαρρυμένη και ταραγμένη, επειδή και ο Δαβίδ λέει: «Εγώ δε είπα μέσα στην έκστασή μου», αλλά τα είπε ευρισκόμενος σε έκσταση. Και αλλού λέει: «Εγώ δε είπα στην ευημερία μου: δεν θα κλονιστώ ποτέ». Έτσι και αυτός, είπε αυτά τα λόγια βρισκόμενος μέσα στη συμφορά. Δεν βλέπεις, αγαπητέ, αυτούς που υφίστανται τομές να φωνάζουν δυνατά; Μήπως λοιπόν τους επιπλήττουμε; Σε καμία περίπτωση, αλλά τους δείχνουμε κατανόηση. Αν δεν ξεστόμιζε αυτά τα λόγια, θα έδινε την εντύπωση ότι δεν μετέχει καν στην κοινή ανθρώπινη φύση. Δεν ακούς τι λέει ο Μωυσής; «Σκότωσέ με, αν πρόκειται να μου φερθείς έτσι». Τι διαφέρει, πες μου, το να πει «σκότωσέ με» από το να πει «ας χαθεί η ημέρα κατά την οποία γεννήθηκα»; Αυτό είπε και ο Ιερεμίας: «Επικατάρατη η ημέρα κατά την οποία γεννήθηκα». Μην κοιτάς απλώς τα λόγια, αλλά εξέταζε τη διάνοια. Διότι, το ότι δεν αμάρτησε ούτε με τα χείλη του, το έχεις ακούσει πολλές φορές· και το ότι δεν αμάρτησε ούτε μετά από αυτά, θα ακούσεις πάλι τον ίδιο τον Θεό να λέει: «Νομίζεις ότι σου συμπεριφέρθηκα έτσι για άλλο λόγο, παρά μόνο για να αναδειχθείς δίκαιος;». Δεν θα ελάμβανε τα διπλάσια από τα προηγούμενα, εάν δεν είχε επιδείξει διπλάσια αρετή.

Το πλήθος, λέει, της χρηστότητάς σου κάνει όλα αυτά σε όσους ελπίζουν σε σένα. «Ευλογητός ο Κύριος, διότι έκανε θαυμαστό το έλεός του σε πόλη» που πολιορκείται, διότι αυτό δηλώνει η λέξη «περιοχή». «Εγώ δε είπα» όταν υψώθηκα, το οποίο σημαίνει «κατά την έκστασή μου»· «Έχω απορριφθεί από το πρόσωπο των οφθαλμών σου». Και «για αυτό εισάκουσες τη φωνή της δέησής μου, όταν έκραξα προς εσένα». Τότε κυρίως με άκουσες, λέει, όταν καταδίκασα τον εαυτό μου θεωρώντας ότι απορρίφθηκα από εσένα. «Αγαπήστε τον Κύριο όλοι οι όσιοί του, διότι αλήθειες αναζητά ο Κύριος, και ανταποδίδει σε εκείνους που υπερβολικά επιδεικνύουν υπερηφάνεια», δηλαδή, ακόμη και αν δεν το θέλουν, παραδίδονται στην ταπείνωση θλιβόμενοι. «Να είστε ανδρείοι» λοιπόν εσείς «και ας κραταιώνεται η καρδιά σας, όλοι όσοι ελπίζετε στον Κύριο», έχοντας αποκτήσει την ελπίδα προς τον Κύριο ως ακλόνητο τείχος.