Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 30:24

«Λιγόστεψαν οι αλήθειες.» Στις συναλλαγές λένε ψέματα για έναν οβολό. Στις συμφωνίες, στις συναναστροφές, στα δικαστήρια, δεν τηρούν το ναι, ναι, το όχι, όχι. Το ναι έγινε όχι και το όχι ναι, «διότι λιγόστεψαν οι αλήθειες». Και γιατί δεν είπε η αλήθεια, αλλά οι αλήθειες; Αφενός εξαιτίας των διαφόρων συμφωνιών, αυτών χωρίς όρκους και αυτών με όρκους, των άγραφων και των έγγραφων, και αυτών χωρίς μάρτυρες και αυτών με μάρτυρες· ή και εξαιτίας των πολλών κακόδοξων αιρέσεων που προβάλλουν διάφορα ψεύδη. Πολλές είναι οι αλήθειες, ώστε κάθε μία να σταλεί ως βέλος προς κάθε μία από αυτές· «διότι αλήθειες εκζητά ο Κύριος» ο Θεός. «Μάταια μίλησε ο καθένας προς τον πλησίον του»· όπως αυτοί στην κατασκευή του πύργου, και οι αδελφοί εναντίον του Ιωσήφ, και στην έρημο εναντίον του Μωυσή —«Σήκω και φτιάξε μας θεούς. Διότι αυτός ο Μωυσής δεν ξέρουμε τι του συνέβη»— και οι πρεσβύτεροι εναντίον της Σωσάννας, και οι Ιουδαίοι εναντίον του Χριστού. «Δόλια χείλη στην καρδιά, και με την καρδιά μίλησε κακά». Και βέβαια η καρδιά μιλά μέσω των χειλέων, αλλά όπως η καρδιά έχει μάτια, έτσι έχει και χείλη· ώστε να έχετε «πεφωτισμένους τους οφθαλμούς των καρδιών σας».

Αγαπήστε τον Κύριο, όλοι οι όσιοί του. Στρέφει τον λόγο του σε προτροπή προς τους άλλους με αφορμή τις ευεργεσίες που ο ίδιος δέχθηκε, παρακινώντας τους υπόλοιπους να προβαίνουν σε δοξολογία. Και ανταποδίδει σε εκείνους που πράττουν με υπερβολική υπερηφάνεια. Ο Κύριος, βέβαια, μακροθυμεί απέναντι στους υπερηφάνους, όμως σε εκείνους που πράττουν με υπερβολική υπερηφάνεια δίνει και την ανάλογη ανταπόδοση.

Αγαπήστε τον Κύριο όλοι οι όσιοί του, για να μάθουμε σαφώς ότι για τους δικαίους που ακόμη καθαρίζονται, ο φόβος υπάρχει, όπως έχει ειπωθεί, μαζί με ένα μέτρο αγάπης· στους καθαρισμένους όμως υπάρχει η τέλεια αγάπη, στους οποίους δεν υφίσταται πλέον καμία έννοια φόβου, αλλά μια ακατάπαυστη φλόγα και προσκόλληση της ψυχής προς τον Θεό μέσω της ενέργειας του Αγίου Πνεύματος, σύμφωνα με εκείνον που λέει: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου, και εμένα με στήριξε η δεξιά σου». {ιζ'} Όπως ακριβώς τα τραύματα του σώματος, όταν έχουν σκληρύνει και παραμεληθεί, δεν αισθάνονται το φάρμακο που τους επιθέτουν οι ιατροί, όταν όμως καθαριστούν αισθάνονται την ενέργεια του φαρμάκου και έτσι προχωρούν σε ταχεία ίαση· έτσι και η ψυχή, όσο μεν είναι παραμελημένη και καλυμμένη ολόκληρη από τη λέπρα της φιληδονίας, δεν μπορεί να αισθανθεί τον φόβο του Θεού, ακόμη κι αν της διακηρύσσει κανείς ακατάπαυστα το φοβερό και ισχυρό κριτήριο του Θεού. Όταν όμως αρχίσει να καθαρίζεται με την πολλή προσοχή, τότε αισθάνεται τον θείο φόβο σαν ένα φάρμακο ζωής που την καίει, θαρρείς, με την ενέργεια των ελέγχων μέσα στο πυρ της απάθειας.

Διότι είναι γραμμένο: Ο Κύριος ανταποδίδει σε εκείνους που συμπεριφέρονται με υπερβολική υπερηφάνεια. Και πάλι: Ο Κύριος αντιτάσσεται στους υπερήφανους, στους ταπεινούς όμως δίνει χάρη. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

ΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΨΑΛΜΟΣ ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ, ΤΗΣ ΕΚΣΤΑΣΕΩΣ, 30ός. Ούτε στην εβραϊκή Γραφή, ούτε στους υπόλοιπους ερμηνευτές περιέχει η επιγραφή τη λέξη «εκστάσεως». Μήπως, άραγε, επειδή αναφέρεται μέσα στον ψαλμό: «Εγώ δε είπα μέσα στην έκστασή μου: Απορρίφθηκα από το πρόσωπο των οφθαλμών σου», κάποιος έκανε αυτή την προσθήκη στην επιγραφή αναφερόμενος στον καιρό κατά τον οποίο, έχοντας περιέλθει σε έκσταση, είπε: «Απορρίφθηκα από το πρόσωπο των οφθαλμών σου», ανάγοντας τα περιεχόμενα του ψαλμού σε αυτόν τον λόγο; Εντούτοις, «στο τέλος» παραπέμπει τους αναγνώστες και η παρούσα επιγραφή, είτε εξαιτίας των τελευταίων στίχων, στους οποίους περιέχεται μια αναγκαιοτάτη παραίνεση που λέει: «Αγαπήστε τον Κύριο, όλοι οι όσιοί του, διότι αλήθειες εκζητεί ο Κύριος», και τα εξής· είτε επειδή προφητεύει κάποια πράγματα σχετικά με όσα συνέβησαν κατά το πάθος του Σωτήρα, τα οποία επρόκειτο να λάβουν χώρα κατά τη συντέλεια του αιώνος. Αλλά επειδή ο λόγος υπογράφει και τις αγαθές ελπίδες του Δαβίδ, οι οποίες επρόκειτο να του ανταποδοθούν στον μέλλοντα χρόνο, εύλογα ανάγει την επιγραφή «εις το τέλος». Περιέχει δε ολόκληρος ο ψαλμός ικεσία του Δαβίδ, ο οποίος εξάρτησε όλον τον εαυτό του από τον Θεό, και παρακαλεί να μην εκπέσει από την ελπίδα του.

Εμίσησες εκείνους που προσκολλώνται σε εντελώς μάταια πράγματα. Εγώ όμως στον Κύριο ήλπισα· θα αγαλλιάσω και θα ευφρανθώ για το έλεός σου. Δικαιολογημένα χαίρεσαι με τους εραστές της αλήθειας και αυτούς αποδέχεσαι· γι' αυτό έχει ειπωθεί: Την αλήθεια εκζητεί ο Κύριος. Εκείνους όμως που ασπάζονται τη ματαιότητα, δικαιολογημένα τους αποστρέφεσαι και τους μισείς, εφόσον επιδιώκουν το ψεύδος.

Εσύ όμως, με το «ο μεν Θεός, έχοντας την αρχή και το τέλος και τα μέσα όλων των όντων», παράβαλε από την προφητεία των Εβραίων το «εγώ είμαι ο Θεός ο πρώτος και εγώ [είμαι] έπειτα από αυτά», με το δε «περατώνει το έργο του ευθεία πορευόμενος σύμφωνα με τη φύση» το «το πρόσωπό του είδε ευθύτητες»· και προς το «τον ακολουθεί πάντοτε η Δίκη, η οποία τιμωρεί όσους εγκαταλείπουν τον θείο νόμο» σύγκρινε το «δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τις δικαιοσύνες» και το «σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω, λέει ο Κύριος» και το «διότι εκδικητής είναι ο Κύριος και ανταποδίδει σε εκείνους που πράττουν με υπερβολική υπερηφάνεια»· με το δε «από την οποία, όποιος πρόκειται να ευτυχήσει, κρατιέται και την ακολουθεί ταπεινός και κόσμιος» είναι σύμφωνο το «πίσω από τον Κύριο τον Θεό σου θα πορευτείς»· και με το «όποιος δε εξαρθεί από αλαζονεία εγκαταλείπεται έρημος από τον Θεό» το «ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερηφάνους, στους δε ταπεινούς δίνει χάρη» και «η χαρά των ασεβών είναι φοβερή πτώση». Αυτά λοιπόν είναι λίγα από τα αναρίθμητα [χωρία] σχετικά με τον επί πάντων Θεό. Δες όμως και τα σχετικά με το δεύτερο Αίτιο·

«Γι' αυτό εισάκουσες» Όταν πάνω στον σταυρό φώναξε ο Χριστός: Ελωί, ελωί, τότε η προσευχή (δέηση) του Αδάμ έγινε αποδεκτή (προσφέρθηκε) από τον Χριστό και Θεό. «Αγαπήστε» Διότι τότε όλοι οι άγιοι προσέτρεξαν στον Χριστό με αγάπη και παραμένουν στο διηνεκές. «Διότι εκζητεί την αλήθεια» Ως αληθινός, αποδέχεται εκείνους που τον προσκυνούν εν αληθεία. «Και ανταποδίδει» Στους Έλληνες και στους Ιουδαίους, οι οποίοι εμμένουν στην απιστία. «Ανδρίζεσθε» Τουτέστιν, αναλάβετε ανδρείο φρόνημα [όλοι] οι πιστοί, και μην παρασύρεστε πλέον από κάθε άνεμο.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. —Περί αληθείας και πιστής μαρτυρίας. «Δεν θα συγκατατεθείς με τον άδικο για να γίνεις άδικος μάρτυρας.» «Με δύο ή τρεις μάρτυρες θα θανατώνεται αυτός που πρόκειται να πεθάνει. Δεν αρκεί ένας μόνο μάρτυρας για να καταθέσει εναντίον ανθρώπου, για οποιαδήποτε κατηγορία και για οποιοδήποτε αμάρτημα.» «Το αληθινό στόμα θα γεμίσει από γέλιο, και τα χείλη του θα αγαλλιάσουν.» «Όλες οι οδοί του Κυρίου είναι έλεος και αλήθεια για εκείνους που εκζητούν τη διαθήκη του.» «Ο Κύριος θα εκζητήσει την αλήθεια.» «Μην αφαιρέσεις από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας ποτέ, διότι στα κρίματά σου στήριξα τις ελπίδες μου.» «Όλα τα λόγια του στόματός μου λέγονται με δικαιοσύνη· δεν υπάρχει σε αυτά τίποτα το σκολιό ούτε απατηλό.» «Έλεος και αλήθεια κατεργάζονται οι αγαθοί. Ο πιστός μάρτυρας σώζει από τα κακά.» «Το να πράττει κανείς δίκαια και να λέει την αλήθεια είναι πιο ευάρεστα στον Θεό, παρά το αίμα των θυσιών.» «Νόμος αληθείας υπήρχε στο στόμα τους, και αδικία δεν βρέθηκε στα χείλη τους.» «Να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του· την αλήθεια και την ειρήνη [να αγαπάτε], λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας.» «Στην αλήθεια δεν υπάρχει προσωποληψία.» «Δεν θα παρακάμψω την αλήθεια, ούτε θα συμπορευτώ με τον φθόνο που φθείρει· διότι αυτός δεν έχει καμία κοινωνία με τη σοφία.» «Μην αντιλέγεις στην αλήθεια· μην υπολογίζεις το πρόσωπο του δυνάστη. Αγωνίσου μέχρι θανάτου για την αλήθεια, και ο Κύριος ο Θεός θα πολεμήσει για εσένα.» «

Το πλήθος, λέει, της χρηστότητάς σου κάνει όλα αυτά σε όσους ελπίζουν σε σένα. «Ευλογητός ο Κύριος, διότι έκανε θαυμαστό το έλεός του σε πόλη» που πολιορκείται, διότι αυτό δηλώνει η λέξη «περιοχή». «Εγώ δε είπα» όταν υψώθηκα, το οποίο σημαίνει «κατά την έκστασή μου»· «Έχω απορριφθεί από το πρόσωπο των οφθαλμών σου». Και «για αυτό εισάκουσες τη φωνή της δέησής μου, όταν έκραξα προς εσένα». Τότε κυρίως με άκουσες, λέει, όταν καταδίκασα τον εαυτό μου θεωρώντας ότι απορρίφθηκα από εσένα. «Αγαπήστε τον Κύριο όλοι οι όσιοί του, διότι αλήθειες αναζητά ο Κύριος, και ανταποδίδει σε εκείνους που υπερβολικά επιδεικνύουν υπερηφάνεια», δηλαδή, ακόμη και αν δεν το θέλουν, παραδίδονται στην ταπείνωση θλιβόμενοι. «Να είστε ανδρείοι» λοιπόν εσείς «και ας κραταιώνεται η καρδιά σας, όλοι όσοι ελπίζετε στον Κύριο», έχοντας αποκτήσει την ελπίδα προς τον Κύριο ως ακλόνητο τείχος.