Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 31:3

Διότι αυτός είναι αληθινά μακάριος, εκείνος που προσέρχεται με όλη του την καρδιά στο άγιο βάπτισμα. [Διότι εκείνος που βαπτίζεται με δόλο, εκτός από το ότι δεν θα επιτύχει την άφεση, θα υποστεί και κατάκριση.] Του ιδίου: το «ότι» πρέπει να συνδεθεί με το «επαλαιώθη», ώστε να διαμορφωθεί ως εξής: Επειδή επάλαιωσαν τα οστά μου από το να κράζω όλη την ημέρα. Σιώπησα, μη μπορώντας πλέον να αρθρώσω φωνή. Και τι έκραζε, παρά ζητώντας τη συγχώρηση της αμαρτίας του;

Τότε θα κληρονομήσουμε γενεές γενεών, δηλαδή μακροημέρευση, εφόσον καταργηθεί ο θάνατος και εξαλειφθεί πλήρως η φθορά. Σε πολλά σημεία, εξάλλου, της θεόπνευστης Γραφής αναφέρονται τα νοητά οστά της ψυχής, τα οποία είναι κάποιες πρακτικές δυνάμεις και ενέργειές της, όπως για παράδειγμα στο χωρίο που αναφέρει ότι: «Ο Θεός διασκόρπισε τα οστά των ανθρωπαρέσκων». Διότι ο Θεός δεν διασκορπίζει βέβαια τα οστά του σώματος, αλλά συντρίβει μάλλον τις δυνάμεις της ψυχής τους, ώστε να μην μπορούν να κατορθώσουν τίποτα για χάρη αυτών που τους παρατηρούν, και συνήθως καμία από τις πράξεις τους δεν γίνεται προς δόξαν Θεού ούτε προς ωφέλεια της δικής τους ψυχής. Είπε πάλι ο θεσπέσιος Μελωδός: «Επειδή σιώπησα, πάλιωσαν τα οστά μου από το να κράζω όλη την ημέρα», δηλαδή: σιώπησα από το να δοξολογώ και να προσεύχομαι, πέφτοντας σε ανθρώπινη μικροψυχία. Πάλιωσαν τα οστά μου, δηλαδή σαθρώθηκαν οι δυνάμεις της διανοίας, ήτοι της ψυχής.

Διότι τόσο πολύ, λέει, κακουχούσα τον εαυτό μου, ώστε εξαιτίας της υπερβολικής κακουχίας να ατονήσει και να εξασθενήσει η δύναμή μου, και τα ίδια τα οστά της ψυχής μου και οι δυνάμεις με τις οποίες άλλοτε έδειχνα ανδρεία να φθαρούν· ή σύμφωνα με τον Ακύλα: «Και τα οστά μου ξηράνθηκαν». Αυτά δε είναι αναγκαία προς διδασκαλία και παραδειγματισμό εκείνων που επιθυμούν να τύχουν της αφέσεως των δικών τους αμαρτημάτων.

«Επειδή εσίγησα, επάλιωσαν τα οστά μου, από το να κράζω όλη την ημέρα» κ.τ.λ. Εκείνοι μεν είναι μακάριοι, τους οποίους, γνωρίζοντάς τους εν Πνεύματι, ανακήρυξα μακάριους· εγώ όμως, αφού κοπίασα πολύ στις κραυγές προς τον Θεό και στις εξομολογήσεις, αποκάμωσα και εσίγησα. Αντί αυτού, ο μεν Σύμμαχος μετέφρασε: «Επειδή αποσιώπησα», ο δε Θεοδοτίων: «Επειδή κοπίασα». Αντί δε του «από το να κράζω», ο Σύμμαχος απέδωσε: «Από το να οδύρομαι όλη την ημέρα». Επάλιωσαν δε τα οστά του, συντριβόμενα από την πολλή κάκωση που του συνέβη κατά την εξομολόγηση, μέσα στην οποία καταπονούσε και τις δυνάμεις της ψυχής, οι οποίες ονομάζονται οστά.

Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Ακύλα έχει ειπωθεί: Επειδή κώφευσα, κατατρίφθηκαν τα οστά μου μέσα στον βρυχηθμό μου· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: Επειδή σιώπησα, επάλιωσαν τα οστά μου, από το να θρηνώ κάθε ημέρα. Και δεν το έκανε αυτό μόνο για έναν μήνα, αλλά όλες τις ημέρες ταλαιπωρούσε και καταπονούσε τον εαυτό του.

«Συνέσεως του Δαβίδ»: Ο προφήτης συνετίζει, δηλαδή διδάσκει τα μέλλοντα, καθώς και για το βάπτισμα και για εκείνους που σώζονται μέσω αυτού. «Μακάριοι»: Αναφέρεται σε εκείνους που σώζονται διά του βαπτίσματος, μακαρίζοντάς τους. «Μακάριος ανήρ»: Αναφέρεται στον κυριακό άνθρωπο, τον οποίο προσέλαβε ο Χριστός· διότι σε αυτόν και μόνο δεν βρέθηκε αμαρτία. «Ουδέ έστιν»: Αναφέρεται στον Χριστό και Θεό. Διότι γι' αυτόν έχει γραφτεί: «και δεν βρέθηκε δόλος στο στόμα του». «Ότι εσίγησα»: Αναφέρεται στον Αδάμ· διότι επί πολλά χρόνια κατασάπηκαν μέσα στην αμαρτία, αλλά ο Χριστός πέθανε υπέρ αυτού και τον ανέστησε. «Από του κράζειν»: Διότι όλη την ημέρα ο Χριστός (ο Κύριος) ήταν απλωμένος πάνω στον σταυρό για χάρη του Αδάμ. «Ότι ημέρας και νυκτός»: Διότι μέσα στη νύχτα παραδόθηκε ο Κύριος, και την ημέρα σταυρώθηκε. Διότι αυτά που χρωστούσε ο Αδάμ, ο Χριστός τα ξεπληρώνει. «Εστράφην»: Όταν άκουσε ο Αδάμ από τον Θεό: «αγκάθια και τριβόλους θα σου αναβλαστήσει η γη». Αυτά όμως τα κατέκαψε ο Χριστός, φορώντας τον ακάνθινο στέφανο. «Την ανομίαν»: Εδώ ο προφήτης οδύρεται· διότι ονομάζει ανομία τον φόνο και αμαρτία τη μοιχεία. Ούτε λοιπόν αυτήν απέκρυψε εξομολογούμενος, ούτε εκείνη. «Είπα: εξαγορεύσω»: Επειδή ο Δαβίδ είπε: «Αμάρτησα στον Κύριο». «Και συ αφήκας»: Επειδή ο Νάθαν είπε: «Και ο Κύριος αφαίρεσε το αμάρτημά σου».

Ψαλμός 31ος. (Του Δαβίδ, συνέσεως). «Μακάριοι εκείνοι των οποίων συγχωρήθηκαν οι ανομίες και των οποίων σκεπάστηκαν», δηλαδή εξαφανίστηκαν, «οι αμαρτίες». «Μακάριος ο άνθρωπος στον οποίο ο Κύριος δεν θα λογαριάσει αμαρτία, και στο στόμα του οποίου δεν υπάρχει δόλος». Και πολύ δικαιολογημένα, τέτοιος είναι και ονομάζεται μακάριος, διότι το «μακάριος» υποδηλώνει το να ζει κανείς πάντοτε εξαιρετικά με αγαθά έργα και να γίνει κάτοχος της μακάριας γης των πραέων όταν έρθει ο καιρός. «Επειδή σιώπησα, πάλιωσαν τα οστά μου από το να κράζω όλη την ημέρα». Τι σημαίνει λοιπόν ταυτόχρονα σιωπή και κραυγή; Οπωσδήποτε, ή είναι σιωπή ή κραυγή, πρέπει λοιπόν να το πούμε ως εξής: «επειδή σιώπησα» από το να σε υμνώ, Κύριε. «Πάλιωσαν τα οστά μου» από τα πάθη, «και από το να κράζω όλη την ημέρα», και «το χέρι σου βάρυνε», δηλαδή στηρίχθηκε, πάνω μου «ημέρα και νύχτα, στράφηκα στην ταλαιπωρία όταν μπήχτηκε μέσα μου αγκάθι». Διότι όπου μπηχτεί το αγκάθι της αμαρτίας, εκεί προστίθεται και ατροφία που οδηγεί σε ταλαιπωρία, το οποίο έπαθε και ο προπάτορας, και όλοι εμείς πάσχουμε καθημερινά. Αλλά ποιο είναι το φάρμακο για αυτήν; Η μετάνοια μαζί με την εξομολόγηση. «Την ανομία μου», λέει, «γνώρισα», δηλαδή φανέρωσα, «και τα αμαρτήματά μου δεν τα έκρυψα», αλλά «είπα: θα εξαγορεύσω την ανομία μου στον Κύριο» και κάνοντας αυτό δεν απέτυχα του σκοπού μου, αλλά «εσύ» γρήγορα «συγχώρησες την ασέβεια της καρδιάς μου».