Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 31:6

Αναγνώρισα την ανομία μου. Αυτό υποδηλώνει τον τρόπο της εξομολογήσεως. Είπα, θα ομολογήσω εναντίον του εαυτού μου την ανομία μου. Ο δίκαιος είναι κατήγορος του εαυτού του στην αρχή του λόγου του. Και πες εσύ, λέγει, πρώτος τις αμαρτίες σου. Υπέρ αυτής θα προσευχηθεί προς εσένα κάθε όσιος.

Για την αμαρτία που μου συγχωρήθηκε, λέγει, κάθε όσιος θα προσευχηθεί σε εσένα. Με τα λόγια αυτά σημαίνει δύο πράγματα: είτε ότι θα αποτελέσω σε όλους υπόδειγμα μετανοίας, είτε, προφητικότερα, ότι μέσω του ίδιου του προσώπου του Δαβίδ όλα τα έθνη ανά τους καιρούς θα εξομολογούνται για την αμαρτία τους. «Πλην όμως, σε κατακλυσμό πολλών υδάτων δεν θα τον πλησιάσουν». Αυτόν που μετανοεί, λέγει, δεν πρόκειται να τον κατακλύσει το πλήθος των πειρασμών.

Διότι το γεγονός ότι ονόμασε «κατακλυσμό» την άφεση που προέρχεται από το βάπτισμα, το έχουμε διδαχθεί και από τον τριακοστό πρώτο ψαλμό, όταν λέει: «Πλην σε κατακλυσμό πολλών υδάτων δεν θα τον πλησιάσουν». Επειδή δεν θα επιτραπεί πλέον στις αμαρτίες των αμαρτωλών, κατά την απολύτρωση διά του βαπτίσματος, να πλησιάσουν. Και θα καθίσει ο Κύριος ως βασιλεύς εις τον αιώνα. Μετά από όλα αυτά, θα μας δοθεί η δυνατότητα να γνωρίσουμε την εξουσία του Δεσπότου επί πάντων, ο οποίος δίδει ισχύ στον λαό του, ώστε, αφού νικήσουμε τον πονηρό, να καταστούμε δεκτικοί της ευλογίας που δίδεται από τον Κύριο εν ειρήνη στους αξίους του· διότι σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ο Κύριος θα κατοικήσει τον κατακλυσμό. Κατακλυσμός ύδατος είναι η επίκλυση που εξαφανίζει καθετί που βρίσκεται κάτω από αυτήν και καθαρίζει καθετί που είχε προηγουμένως μολυνθεί. Ονομάζει λοιπόν κατακλυσμό τη χάρη του βαπτίσματος, ώστε η ψυχή, έχοντας αποπλύνει τα αμαρτήματα και έχοντας αποκαθάρει τον παλαιό άνθρωπο, να είναι πλέον κατάλληλη για να γίνει κατοικητήριο του Θεού εν Πνεύματι. Συμφωνούν με αυτό και τα όσα αναφέρονται στον τριακοστό πρώτο ψαλμό. Διότι, αφού πρώτα είπε «Την ανομία μου γνώρισα και την αμαρτία μου δεν απέκρυψα», και το «Υπέρ αυτής θα προσευχηθεί σε Εσένα κάθε όσιος», πρόσθεσε: «Όμως, σε κατακλυσμό πολλών υδάτων, δεν θα τον πλησιάσουν». Διότι οι αμαρτίες δεν πρόκειται να πλησιάσουν αυτόν που έλαβε το βάπτισμα της άφεσης των παραπτωμάτων διά του ύδατος και του Πνεύματος.

Εάν δε υπάρχει ανάγκη και για άλλη μαρτυρία, ας μνημονεύσουμε τον Δαβίδ που λέει: «Γι' αυτό θα προσευχηθεί σε εσένα κάθε όσιος σε κατάλληλο καιρό»· και τον Σολομώντα, ο οποίος διατύπωσε ως γενικό κανόνα ότι όλα είναι καλά στον καιρό τους.

«Γι' αυτήν θα προσευχηθεί σε εσένα κάθε όσιος σε εύθετο χρόνο. Πλην όμως, σε κατακλυσμό πολλών υδάτων δεν θα τον πλησιάσουν». Εξαιτίας αυτού, κάθε όσιος, λαμβάνοντας παράδειγμα από όσα συνέβησαν σε εμένα, με μεγάλη προθυμία και θάρρος θα προσευχηθεί σε εσένα, αν ποτέ οι περιστάσεις τον καλέσουν να προσέλθει σε προσευχή όμοια με τη δική μου. Και όταν αυτός προσευχηθεί σύμφωνα με το δικό μου παράδειγμα, θα τον εισακούσεις και θα του παράσχεις τη σωτηρία που προέρχεται από εσένα, ώστε να μην υποστεί καμία βλάβη, ακόμη και αν μύρια ορμητικά ύδατα φέρονται εναντίον του. Διότι, σαν να έχει οικοδομήσει το σπίτι του πάνω στην πέτρα και έχοντας εναποθέσει τις ελπίδες του σε εσένα, τον μέγα Σωτήρα, θα παραμείνει ακλόνητος και εδραίος· επειδή, χάρη στη δική σου προστασία, ούτε θα μπορέσουν να τον πλησιάσουν, ούτε να βρεθούν κοντά του. Και αυτό ακριβώς το νόημα απέδωσε η μετάφραση του Συμμάχου, λέγοντας: «Γι' αυτό θα προσευχηθεί κάθε όσιος», αντί του: «Γι' αυτό θα προσευχηθεί σε εσένα κάθε όσιος, βρίσκοντας κατάλληλο καιρό, ώστε τα πολλά ορμητικά ύδατα να μην τον πλησιάσουν». Εάν όμως, σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, λέγεται: «Υπέρ ταύτης θα προσευχηθεί κάθε όσιος», θα πούμε ότι το «υπέρ ταύτης» σημαίνει υπέρ της αφέσεως που μου δόθηκε. Διότι, χάρη στο έλεός σου και τη φιλανθρωπία που επιδείχθηκε σε εμένα, κάθε όσιος θα τρέφει την ελπίδα ότι θα τύχει των ίδιων από εσένα, αν ποτέ του συμβεί, ως άνθρωπος που περιβάλλεται από σάρκα, κάποιο παρόμοιο σφάλμα και μια περίσταση που απαιτεί παρόμοια με τη δική μου εξομολόγηση και προσευχή.

Διάψαλμα: εναλλαγή του λόγου (μεταβολή της προφητείας και ανοχή του Πατρός). «Υπέρ ταύτης»: Για την αμαρτία, λέει, που μου συγχωρήθηκε, καθένας από τους οσίους σου προσεύχεται. Δύο πράγματα σημαίνονται μέσω αυτών: είτε ότι θα γίνω υπόδειγμα μετανοίας σε όλους, είτε, πιο προφητικά, ότι εξαιτίας αυτού του ίδιου του προσώπου (του προφήτη) Δαβίδ όλα τα έθνη θα εξομολογούνται για τις αμαρτίες (την αμαρτία) τους. «Πλην εν κατακλυσμώ»: Αυτόν που μετανοεί, λέει, δεν θα τον κατακλύσει πλήθος πειρασμών, και εξάλλου, κατά την κατάβαση του ανθρώπου στο βάπτισμα δεν μπορούν πλέον να τον πλησιάσουν οι δαίμονες. Κάνει λόγο δε για «πολλά ύδατα» αναφερόμενος στα ύδατα του βαπτίσματος, επειδή είναι πολλά και βρίσκονται παντού πάνω στη γη. Και τα ονομάζει «κατακλυσμό», επειδή κατακλύζουν την αμαρτία. «Συ μου ει καταφυγή»: Διότι σε πολλή θλίψη και [πολλή] στενοχώρια βρισκόταν ο Αδάμ, καθώς κυριευόταν από την παράβαση και καταπιεζόταν από τους δαίμονες. Αναφέρεται δε και στον λαό που προέρχεται από τα έθνη· διότι και αυτός κατεχόταν από την πλάνη των ειδώλων, και όταν ο Χριστός κατέβηκε από τον ουρανό, τον μεν ανακάλεσε, τον δε επέστρεψε, ως συμπαθής Θεός. «Το αγαλλίαμά μου»: Ο Υιός προς τον Πατέρα, όταν πάνω στον σταυρό τον περικύκλωσαν οι Ιουδαίοι. Αυτά δε τα λέει ο Χριστός εκ προσώπου του Αδάμ· διότι τον περικύκλωσαν [οι δαίμονες] λέγοντας: πού είναι ο Θεός σου;

Η δε Τρίτη των Βασιλειών, φανερώνοντας την υπερβολή της χρηστότητας του Θεού, λέγει τα εξής. Όταν ο Αχαάβ άκουσε τα λόγια του Ηλία – ευρισκόμενος στον αμπελώνα του Ναβουθαί, τον οποίο είχε κληρονομήσει αφού τον σκότωσε μέσω της Ιεζάβελ – που έλεγε: «Αυτά λέγει ο Κύριος: "Φόνευσες και κληρονόμησες· και στον τόπο όπου οι σκύλοι έγλειψαν το αίμα του Ναβουθαί, εκεί οι σκύλοι θα γλείψουν και το δικό σου αίμα· και την Ιεζάβελ θα την καταφάγουν οι σκύλοι στο προτείχισμα του Ισραήλ"». Και όταν άκουσε ο Αχαάβ τα λόγια αυτά, έσκισε τα ιμάτιά του, έβαλε σάκο πάνω στη σάρκα του, νήστεψε και κοιμόταν με τον σάκο. Και έγινε λόγος Κυρίου προς τον Ηλία, λέγοντας: «Είδες πώς ταπεινώθηκε ο Αχαάβ ενώπιόν μου; Δεν θα επιφέρω τη συμφορά στις ημέρες του». Ο δε Δαβίδ λέγει: «Την ανομία μου εγνώρισα, και την αμαρτία μου δεν απέκρυψα. Είπα: "Θα ομολογήσω στον Κύριο την ανομία μου εναντίον του εαυτού μου", και εσύ συγχώρησες την ασέβεια της καρδιάς μου. Για τον λόγο αυτόν θα προσεύχεται σε εσένα κάθε όσιος στον κατάλληλο καιρό· και σε κατακλυσμό πολλών υδάτων, αυτά δεν πρόκειται να τον πλησιάσουν». Στο δε Ευαγγέλιο ο Κύριος λέγει: «Μετανοείτε, διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών». Και όταν ο Πέτρος τον ρώτησε: «Πόσες φορές την ημέρα, εάν αμαρτήσει σε εμένα ο αδελφός μου, να τον συγχωρήσω; Έως επτά φορές;»

«Υπέρ αυτής», λοιπόν, της άφεσης «θα προσευχηθεί κάθε όσιος σε κατάλληλο καιρό» ειλικρινούς μετάνοιας και δεν πρόκειται να αποτύχει στον σκοπό του. «Όμως, σε κατακλυσμό πολλών υδάτων, σε αυτόν δεν θα πλησιάσουν», δηλαδή, πολλοί πειρασμοί δεν πρόκειται να πλησιάσουν αυτόν που προσεύχεται ειλικρινά. Διότι η Γραφή συνηθίζει να ονομάζει ύδατα τους πειρασμούς. «Εσύ είσαι η καταφυγή μου από τη θλίψη που με περιβάλλει», διότι έτσι ακριβώς έχουν τα πράγματα· «Κύριε», λέει, «στη θλίψη σε θυμηθήκαμε». «Εσύ που είσαι η αγαλλίασή μου, λύτρωσέ με από αυτά που με περικύκλωσαν», δηλαδή τα θλιβερά. Ναι, λέει: «Θα σε συνετίσω και θα σε καθοδηγήσω σε αυτόν τον δρόμο, στον οποίο θα πορευθείς», και «θα στηρίξω πάνω σου τα μάτια μου». Πλην όμως, «Μη γίνεστε σαν το άλογο και το μουλάρι, που δεν έχουν σύνεση· με φίμωτρο και χαλινάρι θα σφίξεις τις σιαγόνες εκείνων που δεν σε πλησιάζουν», ώστε, έστω και με αυτόν τον τρόπο ωθούμενοι, να καταφύγουν σε εσένα. «Πολλές είναι οι μάστιγες του αμαρτωλού, εκείνον όμως που ελπίζει στον Κύριο, θα τον περικυκλώσει το έλεος».