Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 32:1

Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω... με δεκάχορδο ψαλτήριο ψάλτε σε Αυτόν. Ονομάζει το σώμα δεκάχορδο ψαλτήριο, επειδή διαθέτει πέντε αισθήσεις και πέντε ενέργειες της ψυχής, καθώς μέσω της κάθε αίσθησης εκδηλώνεται και η αντίστοιχη ενέργεια. Ψάλτε σε Αυτόν άσμα καινό. Με αυτό λέει σαφώς ότι ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή έχει λάβει τέλος.

Του ιδίου στον ΛΒʹ Ψαλμό. Να αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω· στους ευθείς ταιριάζει αίνεση. Συνηθισμένη στη Γραφή είναι η λέξη της αγαλλιάσεως, η οποία φανερώνει μία λαμπρότατη και περιχαρή κατάσταση της ψυχής για εκείνα που είναι άξια πνευματικής ευθυμίας. Να αγαλλιάσθε λοιπόν, δίκαιοι, εν Κυρίω· όχι όταν ευημερούν τα του οίκου σας, όχι όταν έχετε ευεξία στο σώμα, όχι όταν τα χωράφια αφθονούν από κάθε λογής καρπούς, αλλά επειδή έχετε Κύριο, τέτοιον ως προς το κάλλος, τέτοιον ως προς την αγαθότητα, τέτοιον ως προς τη σοφία.

Ας σας αρκεί η εν Αυτώ ευφροσύνη. Και φαίνεται πως, όπως ακριβώς εκείνος που αγαλλιά με ευφροσύνη και χαρά για κάτι από τα πολυπόθητα, έτσι αγαλλιά και για Αυτόν. Γι' αυτό, ο λόγος παροτρύνει τους δικαίους να αισθάνονται, έχοντας επίγνωση του αξιώματός τους, ότι αξιώθηκαν να είναι δούλοι ενός τέτοιου Δεσπότη, και να αγαλλιούν για τη δουλεία τους σε Αυτόν με ανείπωτη χαρά και σκιρτήματα, καθώς η καρδιά θαρρείς πως αναπηδά από τον ενθουσιασμό της αγάπης προς το αγαθό. Εάν ποτέ έπεσε στην καρδιά σου κάτι σαν φως και δημιούργησε ξαφνικά την αίσθηση του Θεού, και περιέλαμψε την ψυχή σου, ώστε να αγαπήσεις μεν τον Θεό, να καταφρονήσεις δε τον κόσμο και όλα τα σωματικά, από εκείνη την αμυδρή και σύντομη εικόνα γνώρισε την πλήρη κατάσταση των δικαίων, οι οποίοι ομαλά και αδιάκοπα κατορθώνουν την εν Θεώ ευφροσύνη. Διότι σε εσένα μεν έρχεται σπάνια κάπου-κάπου εκείνη η αγαλλίαση, κατά θεία οικονομία, προκειμένου με μια μικρή γεύση να σου υπενθυμίσει όσα έχεις στερηθεί· στον δίκαιο όμως, η θεία και επουράνια ευφροσύνη είναι διαρκής, επειδή ενοικεί μόνιμα μέσα του το Πνεύμα. Ο δε πρώτος Καρπός του Πνεύματος είναι η αγάπη, η χαρά, η ειρήνη. Αγαλλιάσθε, λοιπόν, οι δίκαιοι, εν Κυρίω.

Στους ευθείς αρμόζει ο αίνος· όπως ακριβώς το στραβό πόδι δεν εφαρμόζει στο ίσιο υπόδημα, έτσι και στις διεστραμμένες καρδιές δεν ταιριάζει ο αίνος του Θεού. Γι' αυτό, νομίζω, επειδή ο λόγος περί του Σωτήρος δεν αρμόζει στο στόμα των δαιμόνων, τους αφαιρεί την εξουσία, για να μην τον φανερώσουν.

Και τον Πύθωνα επιτιμά ο Παύλος, για να μη συνιστάται ο άγιος από τον ακάθαρτο. Παρόμοιο είναι και το χωρίο: «Στον αμαρτωλό όμως είπε ο Θεός: Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου;». Ας φιλοτιμηθούμε, λοιπόν, να αποφύγουμε κάθε σκολιό και διεστραμμένο έργο, και ας ανορθώσουμε σαν ευθύ κανόνα τον νου μας και το κριτήριο της ψυχής μας, ώστε, αφού γίνουμε ευθείς, να μας πρέπει ο αίνος του Κυρίου. Διότι, όπως ακριβώς το φίδι που καθοδήγησε στην αμαρτία ονομάζεται σκολιό, έτσι και η μάχαιρα του Θεού επιφέρεται πάνω στον δράκοντα, το σκολιό φίδι, επειδή κάνει πολλές παρεκκλίσεις και εκτροπές στην πορεία του. Επειδή, καθώς σέρνεται, το σώμα του φιδιού έλκεται ανώμαλα πάνω στη γη, αφού προς άλλη κατεύθυνση ορμούν τα μπροστινά του μέρη, πλάγια ακολουθούν τα επόμενα, και πάλι τα μέρη της ουράς αποκλίνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Επομένως, εκείνος που ακολουθεί το φίδι, θα καταστήσει τον βίο του σκολιό, ανώμαλο και γεμάτο αντιφάσεις· εκείνος όμως που πορεύεται οπίσω από τον Κύριο και Θεό, κάνει ευθείες τις οδούς του και ορθά τα βήματα των ποδιών του.

Διότι, όταν σκεφθεί το: «Ιδού ο Κύριος και ο μισθός του, για να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με το έργο του», και αναλογιστεί τα δικά του πονηρά έργα, από τη μία πλευρά φοβάται την κόλαση και τρέμει ενώπιον των απειλών· από την άλλη όμως, για να μην καταποθεί από τη λύπη, τρέφει αγαθή ελπίδα αποβλέποντας στους οικτιρμούς και στη φιλανθρωπία του Θεού. Ελπίζει, δηλαδή, ότι η ψυχή του θα λυτρωθεί από τον θάνατο και ότι θα διατραφεί από Αυτόν σε καιρό λιμού. Η δε ψυχή μας προσμένει τον Κύριο, διότι είναι βοηθός και υπερασπιστής μας. Ο λόγος αυτός παρέχει προτροπή και παρηγοριά για υπομονή· έτσι ώστε, ακόμη και αν κάποτε καταληφθούμε από κάτι που μας θλίβει, να μη χωριστούμε από την αγάπη του Θεού, η οποία είναι εν Χριστώ Ιησού, αλλά με όλη μας την ψυχή να υπομένουμε τα επίπονα, αναμένοντας τη βοήθεια από τον Θεό. Διότι σε Αυτόν θα ευφρανθεί η καρδιά μας, και στο άγιο όνομά Του ελπίσαμε. Αυτό συμφωνεί με όσα αναφέρονται στην αρχή του ψαλμού: «Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω»· και, «Σε Αυτόν θα ευφρανθεί η καρδιά μας». Και μου φαίνεται ότι σύμφωνα με αυτά έχει πει ο Απόστολος το: «Σε όλα αυτά υπερνικούμε μέσω Εκείνου που μας αγάπησε»· καθώς και το: «Και όχι μόνο αυτό, αλλά και καυχόμαστε για τις θλίψεις».

Επιφέρει δε ως κάτι χρήσιμο και αναγκαίο για την προταθείσα μυσταγωγία το συμπέρασμα· διότι καταδεικνύει ότι η ελπίδα στους ανθρώπους είναι σαθρή και εύθραυστη· και κανείς από όσους βρίσκονται στη γη δεν θα επαρκούσε ώστε να μπορεί να σώσει τον εαυτό του, εάν δεν τον βοηθούσε ο Θεός. Και προετοιμάζει όσους τον αγαπούν να έχουν τέτοια διάθεση, ώστε να φρονούν τα δικά του, και να σπεύδουν να ακολουθούν τα δικά του θελήματα, και να έχουν πεποίθηση σε αυτόν, και να γνωρίζουν με βεβαιότητα ότι θέτει εκτός κάθε πειρασμού και διασώζει ακοπίαστα εκείνους που έχουν εναποθέσει την εμπιστοσύνη τους σε αυτόν. Αρχίζει λοιπόν την ωδή και λέει: <Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω.> (A f. 175) Ενωμένοι λοιπόν με τον ίδιο τον Κύριο, και στον βαθμό που έχουμε τη δυνατότητα να ατενίζουμε τα θαυμάσιά του, ας αποκομίσουμε με αυτόν τον τρόπο από τη θεωρία ευφροσύνη για τις καρδιές μας.

Και για να μιλήσω συνοπτικά, αυτό σημαίνει να αγάλλονται οι δίκαιοι εν Κυρίω, το να επιλέγουν να φρονούν μόνο όσα είναι ευχάριστα και αγαπητά σε Αυτόν, και να επιθυμούν διακαώς τα άριστα έργα, ενώ να απομακρύνονται από τις κοσμικές επιθυμίες και την τύρβη της παρούσας ζωής. <Δοξολογείτε τον Κύριο με κιθάρα, με δεκάχορδο ψαλτήρι ψάλτε σε αυτόν.> (A f. 175 b) Σε άλλους ψαλμούς είναι γραμμένο, από τη μια μεριά, «Εκουσίως θα σου προσφέρω θυσία» και από την άλλη πάλι, «Με τη θέλησή μου θα τον δοξολογήσω». Με αυτά εννοεί ότι δεν πρέπει να γίνονται οι προσευχές χωρίς τη θέλησή μας, ούτε με κατήφεια και οκνηρία, αλλά από αγαθή διάνοια και με ιλαρό φρόνημα. Αυτό λέμε ότι υποδηλώνεται και εδώ, καθώς ο λόγος έφερε ως παράδειγμα αυτούς που έχουν συνηθίσει να χρησιμοποιούν κιθάρα και ψαλτήρι. Διότι το Πνεύμα δεν προστάζει βέβαια να ανακρούεται μέλος μέσω χορδών, ούτε προστάζει εκείνους που μεριμνούν για τη νοητή ευθύτητα να καταπιάνονται με κοσμικά παιχνίδια, αλλά παραγγέλλει να προσφέρουν τις δοξολογίες με την αγιοπρεπή ευφροσύνη.

Σε αυτούς παραγγέλλει να υμνούν, και όχι απλώς, αλλά με έναν τρόπο ίσως ασυνήθιστο σε εκείνους πριν από εμάς. Διότι λέει πως το άσμα πρέπει να είναι νέο, πράγμα που δηλώνει σαφώς ότι ο νόμος του Μωυσή έλαβε τέλος. Να ψάλλουν δε καλά, δηλαδή με φρόνηση σαν σε αλαλαγμό. Τον δε αλαλαγμό, λέμε ότι είναι επινίκια κραυγή που αναφωνείται από τον στρατό για την πτώση των εχθρών. [<«Διότι είναι ευθύς ο λόγος του Κυρίου.»>] Επειδή, λέει, είναι ευθύς ο λόγος του Κυρίου, και τα έργα Του χαρακτηρίζονται από πιστότητα, να αγαλλιάσθε εν Κυρίω.

ναι, και των εθνών, εφόσον ένας είναι ο Θεός, ο οποίος θα δικαιώσει τους περιτμημένους εκ πίστεως και τους απερίτμητους διά της πίστεως.» Επομένως, επειδή στους ευθείς ταιριάζει η αίνεση, καθώς είναι γραμμένο, ας απαλλάξουμε τις ψυχές μας από κάθε ρύπο και «ελάτε να αγαλλιάσουμε στον Κύριο». Για όσους βέβαια θέλουν να το πράξουν αυτό ακατάκριτα, πρέπει να εξεταστεί το εξής: πώς δηλαδή και με ποιον τρόπο θα μπορούσε κανείς να αγαλλιάσει στον Κύριο, χωρίς να αστοχήσει από τον σκοπό του. Διότι, εκείνος που νικιέται από τη σαρκολατρία και δεν αποφεύγει κανένα από τα άτοπα, αλλά έχει μελετήσει να πράττει με κάθε τρόπο ό,τι είναι εντελώς κίβδηλο και ανόσιο στη συμπεριφορά, και ευφραίνεται με τις μέριμνες του παρόντος βίου και τις απολαύσεις του πλούτου, ελάχιστα αποδίδει την αγαλλίαση και τη χαρά στον Κύριο, αλλά μάλλον την έχει αφιερώσει στις πρόσκαιρες ηδονές, και δεν θα είναι σεπτός υμνωδός, ούτε θα συγκαταλεχθεί στον χορό των αγίων. Διότι είναι γραμμένο ότι «Δεν είναι ωραίος ο αίνος στο στόμα του αμαρτωλού». Αντίθετα, εκείνος που φροντίζει να κοσμείται με τα ανδραγαθήματα της εγκράτειας, και να υπερβαίνει κάθε πάθος, στο μέτρο που είναι εφικτό για την ανθρώπινη φύση, αυτός δικαιολογημένα θα θεωρούσε ότι το να δοξολογεί είναι κάτι που του ταιριάζει απολύτως.

ΛΟΓΟΣ ΚΕ'. α'. Εμπρός λοιπόν πάλι, καθώς η περίσταση μας προτρέπει, για να εκπληρώσουμε όσα ορίζονται από τα θεία προστάγματα, παίρνοντας στα χέρια μας τρόπον τινά την ιερή σάλπιγγα, και κράζοντας δυνατά και ηχηρά, ας πούμε: «Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω.» Διότι πνευματική εορτή μάς αναδεικνύει τη δύναμη της ένσαρκης οικονομίας ο μονογενής Λόγος του Θεού, ο οποίος κατά κανέναν τρόπο δεν υπολείπεται της υπεροχής Εκείνου που Τον γέννησε, αλλά είναι ισόδοξος και ισοδύναμος, ως ομοούσιος με Αυτόν, και έχοντας προέλθει από Αυτόν κατά φύση, και διαπρέποντας με απαράλλακτη ταυτότητα· «Διότι είναι χαρακτήρας της υποστάσεώς Του, και απαύγασμα της δόξης», σύμφωνα με την πίστη των ιερών Γραφών, συγκατέβηκε στην ανθρώπινη κατάστασή μας. Όχι εκπίπτοντας από τα έμφυτα αξιώματά Του, αλλά μάλλον προσλαμβάνοντας σάρκα και αίμα, ώστε να γίνουμε και εμείς κοινωνοί της θείας φύσεως, κερδίζοντας πνευματικά αυτή τη δωρεά μέσω της ενώσεώς μας με Αυτόν.

ΨΑΛΜΟΣ ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ ΛΒ΄. Σύμφωνα με την εβραϊκή ανάγνωση και κατά τους λοιπούς ερμηνευτές, ο ψαλμός είναι ανεπίγραφος· διατηρεί όμως μεγάλη συνέχεια με τον προηγούμενό του. Διότι, αφού προείπε στο τέλος εκείνου: «Ευφρανθείτε επί τον Κύριο και αγαλλιάσθε, δίκαιοι», ξεκίνησε σχεδόν με την ίδια λέξη τον παρόντα, λέγοντας: «Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω». Και μου φαίνεται ότι τα όσα λέγονται προφητικά στον παρόντα ψαλμό αναφέρονται στο πρόσωπο εκείνων που υποδείχθηκαν στον προηγούμενο ψαλμό, σύμφωνα με το: «Μακάριοι εκείνοι των οποίων συγχωρήθηκαν οι ανομίες, και των οποίων σκεπάστηκαν οι αμαρτίες».

Διότι, ωσάν προς εκείνους που έχουν λάβει την άφεση των αμαρτιών διά της σωτηρίου χάριτος αναφωνείται το: «Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω». Διότι, μην έχοντας πεποίθηση στον εαυτό σας ή σε οτιδήποτε κοσμικό, αλλά έχοντας εναποθέσει την εμπιστοσύνη σας στον Κύριο, και σε αυτόν σεμνυνόμενοι και με αυτόν καυχώμενοι, να αγαλλιάσθε εσείς οι μακάριοι, των οποίων συγχωρήθηκαν οι ανομίες και των οποίων καλύφθηκαν οι αμαρτίες. Διότι αρμόζει, λέγει, σε όλους τους ευθείς η αίνεση προς τον Θεό. Κατά δε τον Ακύλα: «Στους ευθείς ωραιοποιείται η ύμνηση». Επειδή ακριβώς δεν είναι ωραίος ο ύμνος στο στόμα του αμαρτωλού, ευλόγως σε εκείνους που διαθέτουν καθαρή διάνοια και καθαρά χείλη ταιριάζει η αίνεση του Θεού.

Επειδή ο ψαλμός προστάζει να αγαλλιούμε για Εκείνον που ήλθε από τους ουρανούς στη γη, λέγοντας «Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω», αναγνωρίζοντάς τον ως Αυτόν που επιστατεί στο σύμπαν, που έφερε τα πάντα από το μη ον στο είναι και που συντηρεί τα πάντα στην ύπαρξη, και του οποίου το πρόσταγμα γίνεται ουσία. Διότι αυτή είναι η έννοια των θείων ρημάτων, ότι «Αυτός είπε και έγιναν, αυτός έδωσε εντολή και κτίστηκαν». Αυτός καθιστά μακάριο το έθνος που στηρίζεται στο όνομά του, εννοώντας εμάς ως το έθνος, για τους οποίους η ελπίδα της σωτηρίας είναι το όνομα του Χριστού, με το οποίο λαμβάνουμε την ονομασία μας όλοι εμείς που έχουμε πιστέψει. Διότι «Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος, για να δει όλους τους υιούς των ανθρώπων από το έτοιμο κατοικητήριό του». Και ως έτοιμο κατοικητήριό του ονόμασε το αεί ον, τον Πατέρα, του οποίου η ύπαρξη υφίσταται πάντοτε, χωρίς να έχει προέλθει από κάτι, αλλά είναι πάντοτε έτοιμη. Και δεν παραξενευόμαστε που από εκείνο το έτοιμο κατοικητήριο έρχεται σε κοινωνία με τους υιούς των ανθρώπων γινόμενος Υιός ανθρώπου, επειδή είμαστε πεπεισμένοι ότι Αυτός είναι «Εκείνος που έπλασε ξεχωριστά τις καρδιές μας». Διότι, εάν η ανθρώπινη φύση είναι δικό του πλάσμα, τι το καινούργιο μαθαίνουμε από το μυστήριο; Ότι ο Δεσπότης της φύσεως ήλθε εις τα ίδια, αλλά οι Εβραίοι δεν τον δέχθηκαν. Γι' αυτό για αυτούς δεν ισχύει η επιγραφή, όπως ακριβώς δεν υπάρχει ο ήλιος για εκείνον που δεν βλέπει.

Ψαλμός του Δαβίδ. Ανεπίγραφος στους Εβραίους. Στον Δαβίδ δόθηκε η προφητεία της θεολογίας, η οποία υποδηλώνει τα σχετικά με [τον Χριστό και] τους σωζόμενους. Αγαλλιάσθε. Εννοεί τις ψυχές των δικαίων (αγίων), όσες συναναστήθηκαν (συνανέβησαν) με τον Χριστό· αυτές μόνες αγαλλιάστηκαν αληθινά, έχοντας ελευθερωθεί από τα δεσμά. Τοις ευθέσι. Διότι τότε οι ευθείς στην καρδιά έλαβαν τον έπαινο από τον Θεό. Εξομολογείσθε. Δηλαδή, από καρδιάς να κάνετε την εξομολόγηση· διότι κιθάρα της ψυχής είναι η καρδιά, η οποία γεννά τη φρόνηση (όσφρηση), όπως η κιθάρα τους φθόγγους. Εν ψαλτηρίω. Ας είναι λοιπόν δεκάχορδη η καρδιά, δηλαδή ενδυναμωμένη με τις δέκα εντολές, που είναι ο δεκάλογος. Και χορδές λέγονται επίσης τα δέκα δάχτυλα, με τα οποία κρατείται το ψαλτήρι. Άσατε αυτώ. [Το καινόν άσμα,] δηλαδή τη νέα δοξολογία, η οποία ψάλλεται από τους πιστούς μετά την κατάβαση του Χριστού. Καλώς ψάλατε. Δηλαδή με σύνεση και φόβο Θεού και με φωνή [που φοβάται τον Κύριο]. Ότι ευθύς. Ο Χριστός ως αληθινός Λόγος του Πατρός (Σωτήρος). Και πάντα τα έργα. Διότι πάντα όσα έγιναν διά του Λόγου και Θεού κρατούνται με την πίστη, ως μεγάλα και ανεξιχνίαστα. Αγαπά. Γι' αυτόν τον λόγο ήλθε, για να παράσχει (παραγάγει) έλεος και κρίση στο γένος των ανθρώπων· διότι κρίση είναι η αλήθεια. Του ελέους. Διότι ο Θεός (ως Θεός) γέμισε όλη τη γη με το έλεός Του, περπατώντας πάνω σε αυτήν.

Των Αγίων Πάντων: Αγαλλιάσθε, δίκαιοι· στον Κύριο ανήκει η αίνεση· διότι αρμόζει σε εσάς, που είστε αληθινά ευθείς στον νου, απόστολοι, μάρτυρες και ιεράρχες και ασκητές, όσιοι και δίκαιοι και όλοι οι προφήτες μαζί με τις άγιες γυναίκες· αλλά, αφού δεχθείτε με ευμένεια αυτόν τον ύμνο, σώστε αυτόν που σας υμνεί.

ΛΟΓΟΣ Γ' ΚΑΘΙΣΜΑ ΠΕΜΠΤΟ Ψαλμός λβ' <Του Δαβίδ.> «Αγαλλιάσθε», λέγει, «οι δίκαιοι εν Κυρίω», και όχι βέβαια σε βιοτικά ανωφελή πράγματα που παρέρχονται. Διότι όλα χάνονται σαν ρεύμα ποταμού και σαν ανοιξιάτικο άνθος, ενώ μόνιμο και διαρκές είναι το αγαθό της δικαιοσύνης, μέσω της οποίας και η αγαλλίαση προς τον Κύριο καθίσταται πιο σταθερή. «Στους ευθείς ταιριάζει αίνεση» και τιμή, και όχι βέβαια στους διεστραμμένους και άτιμους μέσα στις αμαρτίες. «Δοξολογείτε τον Κύριο με κιθάρα» της αγνής γλώσσας «και με ψαλτήρι δεκάχορδο», δηλαδή των πέντε αισθήσεων που διπλασιάζονται, «ψάλτε σε αυτόν. Άσατε σε αυτόν άσμα καινό», εσείς οι εραστές και μελωδοί της Καινής Διαθήκης, «καλώς ψάλατε σε αυτόν με αλαλαγμό» συνετό και νουνεχή. «Διότι είναι ευθύς ο λόγος του Κυρίου» και προς τους ευθείς στην καρδιά. «Αγαπά την ελεημοσύνη» με ευδιάκριτη κρίση ο Κύριος· «από το έλεος του Κυρίου είναι πλήρης η γη», χάρη στο οποίο και συντηρείται. Διότι, εάν δεν τη συγκρατούσε το δικό του έλεος, θα πάθαινε ό,τι και τα Σόδομα και τα Γόμορρα λόγω της υπερβολικής κακίας. «Με τον λόγο του Κυρίου», τον ενυπόστατο Χριστό, «οι ουρανοί στερεώθηκαν· και με το πνεύμα του στόματός του», το ομοίως ενυπόστατο, «όλη η δύναμή του. Εκείνος που συνάγει», δηλαδή το ίδιο το Πνεύμα, η δύναμη του Κυρίου, «σαν σε ασκό τα ύδατα της θάλασσας» σε μία συναγωγή, για να φανεί η ξηρά, αυτός που «τοποθετεί σε θησαυρούς τις αβύσσους» και τα απύθμενα βάθη. «

Προς τους αγίους ομολογητές πατέρες και αδελφούς. Τώρα είναι καιρός να αναφωνήσουμε μαζί με τον Δαβίδ και να πούμε: αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω, στους ευθείς πρέπει αίνεση· ψάλετε σε Αυτόν και υμνήστε Τον, διότι εισάκουσε ο Κύριος, μαζί με όλους τους ισότιμούς σας στη δόξα, την εκτενή σας ικεσία. Και τι συνέβη; Εξολοθρεύτηκε ο ασεβής, συντρίφθηκε αυτός που μας κατέκοπτε· νικήσατε τον υιό της πονηρίας, καταβάλατε το θηρίο της οργής, τον σκολιόγνωμο νου. Ω, τριπόθητοι, πόσο δυνατά είναι τα αίματά σας! Αυτά γκρέμισαν τον αλάστορα τιμωρό, αυτά άδειασαν το μιαρό αίμα του φονιά, εφόσον ο αψευδής (Κύριος) υποσχέθηκε να υπακούει σε όσους βοούν προς αυτόν νύχτα και μέρα, όπως λένε τα λόγια (της Γραφής). Μάθε, υβριστή του Χριστού, πόσο ίσχυσε η βοή εκείνων των οποίων κατέσχισες τις σάρκες. Μάθε, αρχηγέ του μύσους, πόσο μεγάλο είναι για σένα το αποτέλεσμα της εναντίωσης στον Χριστό: επειδή κλοτσούσες πάνω σε καρφιά, έπεσες πρηνής με πάταγο, και χύθηκε, αν όχι τα σπλάχνα σου, πάντως το μιαρό σου αίμα με τρεις τομές, επειδή προσέκρουσες στην Τριάδα μέσω της ύβρεως κατά της αγίας εικόνας του Χριστού. Πήγαινε μαζί με τον Ιούδα, ιουδαιόφρονα, συνάντησε τον πατέρα σου τον Ουραλύφιο Καβαλώνυμο· πιες αυτό πρώτο, όπως λέει ο προφήτης, και το πιο πικρό στο τέλος.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΟΗʹ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΑΚΟΥΜΕ ΜΕ ΣΥΝΕΣΗ ΤΙΣ ΑΓΙΕΣ ΓΡΑΦΕΣ Αδελφοί και πατέρες, όλοι μεν οι άνθρωποι έχουμε και μάτια και αυτιά· δεν έχουν όμως όλοι την ικανότητα να βλέπουν και να ακούν, παρά μόνο εκείνοι που διαθέτουν ευήκοο αυτί και μάτι ικανό να βλέπει. Γι' αυτό ο Κύριος στα Ευαγγέλια είπε: «Εκείνος που έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει». Και για εκείνους που δυσκολεύονται να ακούσουν ο Προφήτης λέει: «Ο Θεός τους έδωσε πνεύμα ληθάργου, μάτια για να μη βλέπουν και αυτιά για να μην ακούν». Επομένως, με σύνεση, και όχι απλώς και στην τύχη, ας ακούμε αυτά που μας αναγινώσκονται, για να μην υποπέσουμε στην απειλή· αλλά μάλλον για να μπορούμε να λέμε, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Και η παιδεία του Κυρίου μου ανοίγει τα αυτιά». Αυτός που ακούει με αυτόν τον τρόπο προσέχει, κατανύσσεται, καθαίρεται, φωτίζεται, λαμπρύνεται, αγαλλιάζει, σύμφωνα με αυτό που ψάλλεται στον Δαβίδ: «Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω». Όλα τα επίγεια τα θεωρεί ως σκιά που παρέρχεται· τα πάντα τα θεωρεί σκύβαλα, για να κερδίσει τον Χριστό.

Θα υποθέσουμε άραγε ότι το να επιτύχουμε τον Θεό και τις θείες αμοιβές είναι κάτι το πολύ εύκολο και απλό, και όχι γεμάτο από μυρίους πόνους και ιδρώτες; Και πώς δεν θα ήταν αυτό τεκμήριο της έσχατης ανοησίας; Λοιπόν, ακούμε «ότι διά πολλών θλίψεων πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών»· και ότι: «Στενή και τεθλιμμένη είναι η οδός που οδηγεί στην αιώνια ζωή». Και για ποια αιτία συμβαίνει αυτό; Επειδή δεν θελήσαμε να παραμείνουμε στην άλυπη ζωή και στην άπειρη χαρά που μας δόθηκε αρχικά στον παράδεισο, αλλά επιλέξαμε από απερισκεψία να πέσουμε στον πολυπαθή και πολύθλιπτο βίο. Και δεν θα μπορούσαμε αλλιώς να επιστρέψουμε εκεί, παρά μόνο με τη δοκιμασία των θλίψεων, κατά μίμηση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού: «Ο οποίος», λέει, «αντί της χαράς που βρισκόταν μπροστά του, υπέμεινε σταυρό, καταφρονώντας την αισχύνη». Όμως, τα λυπηρά που βιώνονται κατά Θεόν, ανακουφιζόμενα από την ελπίδα των αιώνιων αγαθών, παύουν από τη φύση τους να είναι λυπηρά· και γι' αυτόν τον λόγο ο παρών καιρός θεωρούνταν από τους αγίους ως εορτή. Και το μαρτυρεί αυτό ο άγιος Δαβίδ λέγοντας: «Αγαλλιάσθε οι δίκαιοι εν Κυρίω»· υποδηλώνοντας πάντοτε την αγαλλίαση.