Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 32:12

Μακάριο το έθνος του οποίου ο Κύριος είναι ο Θεός του. Με αυτά τα λόγια αποκαλεί μακάριους όσους πιστεύουν στον Χριστό. [Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος. Είπε, επέβλεψε, για να μη νομίσει κανείς ότι Εκείνος αγνοεί τα όσα τολμούν να πράττουν οι άνθρωποι.] [Από το έτοιμο κατοικητήριό Του. Δηλαδή το ετοιμασμένο, το ευτρεπισμένο. Διότι ως οίκος] του Θεού έχει οριστεί ο ουρανός.] Εκείνος που έπλασε μόνος Του τις καρδιές τους. Μόνο ο Θεός, λέγει, γνωρίζει τις καρδιές των ανθρώπων.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που πρόκειται να γράψει πάνω σε κερί, αφού πρώτα το λειάνει, έπειτα αποτυπώνει τα σχήματα που θέλει, έτσι και η καρδιά που πρόκειται να δεχθεί καθαρά τα θεία λόγια, πρέπει να καταστεί καθαρή από τους αντίθετους λογισμούς. «Οι λογισμοί της καρδίας αυτού εις γενεάν και γενεάν». Επειδή λοιπόν δύο είναι οι εκλεκτοί λαοί, και δύο διαθήκες τούς έχουν δωρηθεί, μπορούν σύμφωνα με το «Οι λογισμοί της καρδίας αυτού εις γενεάν και γενεάν», εφόσον η λέξη γενεά αναφέρεται δύο φορές, να νοηθούν και δύο λογισμοί· ο ένας σύμφωνα με τον οποίο δεχθήκαμε την πρώτη Διαθήκη, και ο άλλος αυτός που μας χάρισε την καινή και σωτήρια διδασκαλία του Χριστού. «Μακάριο το έθνος του οποίου ο Κύριος είναι ο Θεός του, ο λαός που εξέλεξε ως κληρονομία δική του». Κανείς δεν μακαρίζει τον λαό των Ιουδαίων, αλλά τον λαό που έχει επιλεγεί αριστίνδην από όλους τους λαούς. Διότι εμείς είμαστε το έθνος του οποίου ο Κύριος είναι ο Θεός μας· εμείς είμαστε και ο λαός που εξέλεξε για δική του κληρονομία· έθνος μεν, επειδή έχουμε συγκεντρωθεί από πολλά έθνη, λαός δε, επειδή έχουμε προσκληθεί στη θέση του λαού που αποβλήθηκε. Και επειδή «πολλοί είναι οι κλητοί, λίγοι όμως οι εκλεκτοί», δεν μακαρίζει αυτόν που κλήθηκε, αλλά αυτόν που εκλέχθηκε. Διότι μακάριος είναι εκείνος τον οποίο εξέλεξε. Και ποια είναι η αιτία του μακαρισμού; Η προσδοκώμενη κληρονομία των αιώνιων αγαθών.

Γι' αυτό λέει: «Λαός τον οποίο εξέλεξε ως κληρονομία του». «Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος· είδε όλους τους υιούς των ανθρώπων από το έτοιμο κατοικητήριό του». Αυτούς που παραμένουν στο δικό τους αξίωμα και πράττουν όσα αρμόζουν στην ανθρώπινη φύση, τους επιβλέπει ο Κύριος από ψηλά· εκείνους όμως που έχουν παρασυρθεί στο έσχατο σημείο της κακίας, τους επισκέπτεται με διαφορετικό τρόπο, με το να καταβαίνει ο Ίδιος. Διότι, λέει: «Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας έχει πληθύνει, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες. Αφού κατέβω, λοιπόν, θα δω αν πράττουν σύμφωνα με την κραυγή τους που φτάνει σε εμένα»· και πάλι: «Κατέβηκε για να δει την πόλη και τον πύργο, τον οποίο οικοδόμησαν οι υιοί των ανθρώπων». Εδώ, όμως, λέει: «Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος· είδε όλους τους υιούς των ανθρώπων». Παρατήρησε τον υψηλό θεατή, παρατήρησε αυτόν που εγκύπτει από ψηλά στα ανθρώπινα πράγματα.

Ματαίωσε λοιπόν τα σχέδια των αρχόντων αυτών· διότι μας απάλλαξε και μας έσωσε, μας λύτρωσε ενώ ήμασταν αιχμάλωτοι, και αφού μας γλίτωσε από τις τυραννικές παγίδες, μας υπέταξε στον δικό του ζυγό. Διότι ανακεφαλαίωσε τα πάντα εν Χριστώ, και απομάκρυνε τον Σατανά από την εξουσία που είχε πάνω σε όλους. Και δεν θα βρισκόμαστε σε αυτή την κατάσταση μέχρι ένα ορισμένο σημείο, δηλαδή για μετρημένα χρόνια, αλλά η χάρη Του παρατείνεται σε αιώνες μακρούς και απέραντους. «Διότι αυτά που έχει αποφασίσει ο άγιος Θεός», λέει, «ποιος θα τα ματαιώσει;» Επομένως, «η βουλή του Κυρίου μένει στον αιώνα, και οι λογισμοί της καρδιάς του σε γενεά και γενεά.» Διότι δεν θα βρεθούμε πάλι υπό την εξουσία άλλου, αλλά θα μας εξουσιάζει αυτός και μόνος ο Χριστός· διότι θα βασιλεύει στους αιώνες· και, όπως λέει ο Ψαλμωδός, «Αυτός θα μας ποιμάνει στους αιώνες.» <Μακάριο είναι το έθνος του οποίου Κύριος είναι ο Θεός του.> (G f. 68 b) Μακάριος είναι ο λαός που δεν γνωρίζει πια ούτε ονομάζει κανέναν από τους ψευδώνυμους θεούς, αλλά έχει αναγνωρίσει ως Κύριο και Θεό Εκείνον που είναι κατά φύση και αληθινά Θεός, και σε Αυτόν έχει υποτάξει την ψυχή του· όντας έτσι εκλεγμένος, ώστε να γίνει κλήρος και μερίδα του Θεού <Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος.> (B f, 102, C f. 68 b) Αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που έχει λεχθεί και κάπου αλλού μέσω ενός από τους αγίους προφήτες, σχετικά με εμάς που έχουμε κληθεί εν Χριστώ προς δικαίωση: «και μας επισκέφθηκε ανατολή εξ ύψους.»

Μακάριο είναι το έθνος του οποίου ο Κύριος είναι ο Θεός του, ο λαός τον οποίο εξέλεξε ως δική του κληρονομιά. Διότι παλαιότερα ο Ισραήλ ήταν η μερίδα και η κληρονομιά του· αλλά, επειδή τον αθέτησε, η χάρη έχει μεταφερθεί στα έθνη. Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος, είδε όλους τους υιούς των ανθρώπων. Από το έτοιμο κατοικητήριό του επέβλεψε όλους όσους κατοικούν τη γη. Αυτός που έπλασε καθεμιά ξεχωριστά τις καρδιές τους, αυτός που κατανοεί εις βάθος όλα τα έργα τους. Για να γνωρίσουμε πώς συγκροτήθηκε το έθνος που μακαρίζεται, και από πού έλαβε τη σύστασή του ο λαός που εξέλεξε ως κληρονομιά του, στη συνέχεια διδάσκει ότι ο ίδιος ο Κύριος, αφού επισκέφθηκε όλους τους υιούς των ανθρώπων που κατοικούν τη γη, από όλους αυτούς συγκρότησε το προαναφερθέν έθνος και τον προειρημένο λαό, χωρίς να χρησιμοποιήσει άλλους διακόνους. Αντί δε της φράσης: «Από το έτοιμο κατοικητήριό του», ο μεν Ακύλας το ερμήνευσε: «από το έδρασμα της καθέδρας του», ο δε Σύμμαχος: «από την έδρα της κατοικίας του επέβλεψε».

«Τῳ λόγῳ» (Με τον Λόγο): Διότι μέσω του Χριστού δημιουργήθηκαν τα σύμπαντα και οι δυνάμεις των ουρανών, καθώς Εκείνος είναι μέσα στον Πατέρα και μαζί με τον Πατέρα. «Καὶ τῳ πνεύματι» (Και με το Πνεύμα): Διότι είπε με τον λόγο και δημιουργήθηκαν. «Συνάγων» (Αυτός που συγκεντρώνει): Διότι Αυτός κάνει τα σύννεφα να γεμίζουν με τα ύδατα από τη θάλασσα σαν ασκούς· και έχε κατά νου το βάπτισμα, πώς συνίσταται σε όλη την οικουμένη, καθώς τα ύδατα συγκρατούνται με το πρόσταγμα του Θεού. «Τιθεὶς ἐν θησαυροῖς» (Τοποθετώντας σε θησαυρούς): Θησαυροί είναι το βάπτισμα, καθώς σε αυτό είναι αποταμιευμένα τα ακατάληπτα μυστήρια (το ακατάληπτο μυστήριο)· και άβυσσος επειδή είναι αμέτρητα (αμέτρητο). «Φοβηθήτω» (Ας φοβηθεί): Κάθε γήινο φρόνημα ας φοβηθεί τον Κύριο, καθώς μέσω Αυτού καταργείται. «Ἀπ' αὐτοῦ δὲ» (Και από αυτόν): Οι δαίμονες που βρίσκονται σε όλη την οικουμένη εκδιώκονται από το βάπτισμα. Γι' αυτό λέει: ας σαλευθούν. «Ὅτι αὐτὸς εἶπεν» (Διότι αυτός είπε): Τα ύδατα σε όλη την οικουμένη (κτίση). «Αὐτὸς ἐνετείλατο» (Αυτός έδωσε εντολή): Τα βαπτίσματα σε όλη την οικουμένη. «Κύριος διασκεδάζει» (Ο Κύριος διασκορπίζει): Τις ενέργειες των δαιμόνων. «Ἀθετεῖ» (Ακυρώνει): Τις βουλές των ιουδαϊκών λαών και αρχόντων, επειδή σκέφτηκαν πονηρά. «Ἡ δὲ βουλή» (Η δε βουλή): Διότι όσα αποφάσισε ο Χριστός, τα έπραξε για τη σωτηρία του ανθρώπου και παραμένει στον αιώνα. «Λογισμοί» (Λογισμοί): Διότι από πολύ παλιά και προαιώνια αποφάσισε να εκπληρώσει αυτό το μυστήριο. «Μακάριον τὸ ἔθνος» (Μακάριο το έθνος): Ο πιστός λαός, αυτός που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος πίστεψε.

«Λαός, τον οποίο εξέλεξε» Ομοίως εννοείται ο λαός από τα έθνη που πίστεψε· διότι αυτόν τον λαό που περιπλανιόταν εξέλεξε, για τον οποίο μιλάει ως «λαό περιούσιο». «Από τον ουρανό» Διότι επέβλεψε και, σπλαγχνιζόμενος τον άνθρωπο, ήλθε από τον ουρανό. «Είδε τους πάντες» Ως Θεός επισκέφθηκε τους πάντες. «Από την έτοιμη κατοικία» Από τους κόλπους του Πατρός. «Επέβλεψε» Διότι ο Θεός γνωρίζει κατ' αριθμόν όλους τους ανθρώπους. «Αυτός που έπλασε» Εμπιστευόμενος σε καθέναν μία καρδιά. «Αυτός που κατανοεί» Διότι ως Θεός γνωρίζει τους διαλογισμούς όλων και βλέπει τα έργα τους. «Δεν σώζεται» Εννοεί τον διάβολο· διότι νόμιζε ότι βασιλεύει στην ανθρωπότητα, υποσχόμενος δύναμη σε όλους· όμως ούτε τον εαυτό του έσωσε, ούτε αυτούς που τον πίστεψαν. «Ούτε ο γίγαντας» Ο ίδιος ο διάβολος· διότι έλεγε ότι «υπεράνω των άστρων θα θέσω τον θρόνο μου», αλλά έπεσε. Αυτό βέβαια εκπληρώθηκε και στον Γολιάθ. «Ψεύτικο το άλογο» Εννοεί τον διάβολο, ως ιππεύοντα σε όλη την οικουμένη και χρεμετίζοντα εναντίον όλων· διότι εξαπάτησε όλους όσοι πιστεύουν σε αυτόν. «Και με το πλήθος» Διότι πολλή είναι η δυναστεία του, αλλά μάταιη. «Ιδού οι οφθαλμοί» Πάνω σε όλους τους δικαίους, αυτούς που πίστεψαν σε Αυτόν και Τον φοβούνται. «Σε αυτούς που ελπίζουν» Σε όλους τους δικαίους και τους μάρτυρες, όσοι με ακρίβεια και αλήθεια ήλπισαν σε Αυτόν. «Για να τους λυτρώσει από τον θάνατο» Από τον αισθητό θάνατο και από τον νοητό της αμαρτίας. «Και να τους θρέψει» Με αισθητό και νοητό τρόπο. «Η ψυχή μας» Των μαρτύρων και όλων όσοι θλίβονται για τον Χριστό.

«Ας φοβηθεί τον Κύριο όλη η γη» και ας σταματήσει την ανομία, «και από αυτόν ας σαλευτούν όλοι όσοι κατοικούν την οικουμένη· διότι αυτός είπε και έγιναν, αυτός έδωσε εντολή και κτίστηκαν», δεν έγιναν από μόνα τους. «Ο Κύριος ματαιώνει τις βουλές των εθνών» που σκέπτονται πονηρά, όχι πάντοτε βέβαια, αλλά όποτε αυτός ευδοκεί, «ακυρώνει δε τους συλλογισμούς των λαών» που σκέπτονται παράνομα, «και ακυρώνει τις βουλές των αρχόντων» πολλές φορές από άνομα πράγματα. «Η βουλή όμως του Κυρίου», ως άμωμη και δίκαιη, «μένει στον αιώνα, οι λογισμοί της καρδιάς του» της άρρητης, ως καθαροί και αμόλυντοι, «από γενεά σε γενεά. Μακάριο το έθνος, του οποίου ο Κύριος είναι ο Θεός του», που δοξάζεται για την ευσέβειά του, «λαός, τον οποίο εξέλεξε ως κληρονομία του» με βάση τα αγαθά του έργα. «Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος σε όλους όσους κατοικούν τη γη, είδε όλους τους υιούς των ανθρώπων από το ετοιμασμένο κατοικητήριό του. Αυτός που έπλασε ξεχωριστά τις καρδιές των ανθρώπων και κατανοεί όλα τα έργα τους», τους είδε σε δεινές ασθένειες και τους έστειλε ως ιατρό τον Λόγο και Υιό του για να τους θεραπεύσει. «Δεν σώζεται ο βασιλιάς από την πολλή δύναμη» των στρατοπέδων, εάν ο Θεός δεν καταστήσει αδύναμους τους αντιδίκους, «και ο γίγαντας» δεν θα διαφύγει τους κινδύνους λόγω του μεγέθους της δύναμής του, χωρίς τον Θεό. «Απατηλό είναι το άλογο για σωτηρία» για εκείνον που βασίζεται σε αυτό χωρίς τη θεία συνδρομή.