Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 32:16

Δεν σώζεται ο βασιλιάς χάρη στη μεγάλη του δύναμη. Ούτε η προστασία της στρατιωτικής δύναμης, ούτε τα τείχη των πόλεων, ούτε η πεζική φάλαγγα, ούτε η ιππική δύναμη, ούτε η εξάρτυση της ναυτικής ισχύος εξασφαλίζουν τη σωτηρία στον βασιλιά. Διότι ο Κύριος εγκαθιστά και καθαιρεί βασιλείς, και δεν υπάρχει εξουσία που να μην έχει ταχθεί από τον Θεό. Σώζεται, λοιπόν, ο βασιλιάς όχι χάρη στη μεγάλη δύναμη, αλλά χάρη στη θεία χάρη. Ώστε να αληθεύει και για αυτούς ο λόγος ότι κατά χάριν είστε σεσωσμένοι. Όπως ακριβώς ούτε ο γεωργός δεν αποκτά τον καρπό της γεωργίας τόσο χάρη στη γεωργική του φροντίδα, όσο χάρη στον Θεό που δίνει την αύξηση στα σπαρτά. Διότι ούτε αυτός που φυτεύει είναι κάτι, ούτε αυτός που ποτίζει, αλλά ο Θεός που δίνει την αύξηση. Εάν δε η καρδιά του βασιλιά βρίσκεται στο χέρι του Θεού, τότε αυτός δεν σώζεται χάρη στη στρατιωτική δύναμη, αλλά χάρη στη θεία καθοδήγηση.

Στο χέρι του Θεού δεν βρίσκεται ο τυχαίος, αλλά εκείνος που είναι άξιος της ονομασίας του βασιλέως. Ορισμένοι μάλιστα όρισαν ως βασιλεία την έννομη επιστασία, ή την εξουσία επί πάντων η οποία δεν υπόκειται σε αμαρτία. Και ο γίγαντας δεν θα σωθεί από το πλήθος της ισχύος του. Γίγαντα ονομάζει εκείνον που χρησιμοποιεί τη φυσική δύναμη και τη σωματική ρώμη.

Έπειτα, ενώ έπρεπε αυτοί με προσευχές και μετάνοια να εξευμενίσουν τον Θεό, και να αναμορφωθούν σύμφωνα με το θέλημά Του, και με την επιστροφή τους στο καλύτερο να κατευνάσουν την οργή Του, θεωρώντας αυτό ως κάτι εξαιρετικά ωφέλιμο και ικανό να τους σώσει, αυτοί στράφηκαν στην Αίγυπτο, καλώντας σε βοήθεια «άνθρωπο Αιγύπτιο» και όχι Θεό, σάρκες αλόγων, όπως είναι γραμμένο. Αλλά «δεν σώζεται ο βασιλιάς χάρη στη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του. Απατηλό είναι το άλογο για τη σωτηρία. Καλό είναι να εμπιστεύεται κανείς τον Κύριο παρά να εμπιστεύεται άνθρωπο. Καλό είναι να ελπίζει κανείς στον Κύριο παρά να ελπίζει σε άρχοντες». Το ότι όμως η μάταιη αυτή βουλή τους δεν απέβη σε τίποτα από τα αναγκαία υπέρ τους, θα το καταλάβουν από την ίδια την εμπειρία· διότι, όταν θα έχουν οδηγηθεί ως αιχμάλωτοι στους Ασσυρίους και τους Μήδους, εκεί θα φάνε ακάθαρτα, δηλαδή θα ζήσουν έχοντας αποβάλει και το τελευταίο υπόλειμμα σεβασμού προς τον νόμο, και τρώγοντας χωρίς προφύλαξη ό,τι τύχει.

Διότι είναι αληθές ότι «Δεν σώζεται ο βασιλιάς από τη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του». Απεναντίας, ο Κύριος των όλων σώζει μάλλον όσους επιλέξει, και μάλιστα με μεγάλη ευκολία. Έπειτα, τι λέει ο Προφήτης; Λεηλατούσαν το ασήμι και λεηλατούσαν το χρυσάφι. Αυτά αποτελούσαν την περιουσία τους. Και δεν υπήρχε τέλος στα κοσμήματά τους, φαίνεται δε ότι συμπεριλαμβάνει εδώ και τους ινδικούς πολύτιμους λίθους, από τους οποίους λέει ότι αυτή (η πόλη) είχε βαρύνει ιδιαίτερα, αν και βρισκόταν σε δυσχερή θέση και με άλλα σκεύη. Διότι οι Ασσύριοι, δηλαδή οι Νινευίτες, είχαν τη συνήθεια να συλλέγουν πολύτιμους λίθους με μεγάλη φροντίδα, και να στολίζονται σαν κόρες, έτσι ώστε να επιδιώκουν τη λαμπρότητα του στολισμού ακόμη και στις ίδιες τις μάχες, και να εμφανίζονται καταστόλιστοι. Ο Προφήτης αναλύει με λεπτομέρεια αυτά τα γεγονότα για λόγους οικονομίας, και με τον λόγο του τους ζωγραφίζει άλλοτε να πέφτουν, άλλοτε να συμπλέκονται μεταξύ τους και να αδυνατούν να διαφύγουν, να καθίστανται ανώφελες οι προφυλακές τους, και άλλοτε να έχουν κυριευθεί, απαλύνοντας με αυτόν τον τρόπο τις θλίψεις εκείνων που βρίσκονταν στην αιχμαλωσία, και παρηγορώντας τους έντεχνα με την προφητεία τέτοιων γεγονότων, φέρνοντάς τους σε ευθυμία με γλυκύτατες διηγήσεις.

Αν λοιπόν και εισακούστηκε σε όλα όσα προσευχήθηκε, ωστόσο φοβάται για το μέλλον· γι' αυτό και πάλι προσεύχεται, γνωρίζοντας το όφελος της προσευχής. Διότι, αν και απαλλάχθηκε από τους πόνους και την αθυμία, επειδή όμως είναι άνθρωπος και αγωνιά για το μέλλον, μήπως τυχόν δεν αντέξει λόγω των πειρασμών που επικείνται διαρκώς, ζητά να του δοθεί ανακούφιση και να παρέλθουν αυτά ακριβώς που προκαλούν τους πόνους. Γι' αυτό και λέει: «Ελέησόν με», δηλαδή, λύσε τον αγώνα, δώσε μου να απαλλαγώ εντελώς. <Υιοί ανθρώπων, έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι;> (A f. 23.) Σύμφωνα με την ιστορική αφήγηση, αυτά έχουν λεχθεί προς εκείνους που νομίζουν ότι με το πλήθος του στρατού θα κυριεύσουν τον δίκαιο. Διότι, έχοντας μάθει από την ίδια την πείρα πόση ωφέλεια έχει το να έχει κανείς πεποίθηση στον Θεό και να ζητά τη σωτηρία μόνο από Αυτόν, προβάλλει αυτό που του συνέβη ως κοινωφελές μάθημα και λέει: Ω, εσείς που είστε τυφλοί στις φρένες και έχετε αμβλύ νου, μέχρι πότε δεν θα αποβάλλετε την αρρώστια; Έως πότε δεν θα κατανοήσετε ότι η ελπίδα στους ανθρώπους είναι ματαιότητα και ψεύδος; Διότι ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του. Και γενικά ο Δαβίδ ονομάζει υιούς ανθρώπων εκείνους που ζουν μέσα στην πονηρία, αυτούς που είναι επιρρεπείς στην ασέβεια· επειδή όσοι δεν είναι τέτοιοι, κατά τη φύση μεν είναι υιοί ανθρώπων, κατά τη χάρη όμως δεν είναι πλέον, αλλά είναι υιοί Θεού. <Και μάθετε ότι ο Κύριος εθαυμάστωσε τον όσιό Του.> (A f. 24.)

Διότι το φως είναι μαζί του, όπως έχει γραφτεί, ή μάλλον ο ίδιος είναι το φως. [<Δεν σώζεται βασιλιάς χάρη σε μεγάλη δύναμη.>] «Δεν σώζεται, λέει, βασιλιάς χάρη σε μεγάλη δύναμη», δηλαδή, εξαιτίας του πλήθους των σωματοφυλάκων που έχει υπό τις διαταγές του.

Όταν περιπέσεις εντελώς στα βάθη των κακών, τότε και εσύ θα κατακρίνεις τους εχθρούς της αλήθειας. Διότι δεν πρόκειται να σταθεί η βουλή των ασεβών, σύμφωνα με αυτόν που λέει: Ο Κύριος ματαιώνει τις βουλές των εθνών, και τα εξής. Η δε βουλή του Κυρίου μένει στον αιώνα. Ή, ακόμη περισσότερο, εξαιτίας της σκληροκαρδίας μας υπερηφανευόμαστε και για τη σωματική μας δύναμη, αγνοώντας εκείνο που έχει ειπωθεί: ότι ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του. Και μετά από λίγο: Ιδού, οι οφθαλμοί του Κυρίου επιβλέπουν σε αυτούς που τον φοβούνται, για να γλιτώσει από τον θάνατο τις ψυχές τους και να τους θρέψει σε καιρό πείνας. Γιατί δυσανασχετείς όταν νουθετείσαι; Διότι βλέπω ότι οι κινήσεις σου αποπνέουν φιλαρχία. Μην θαυμάζεις τη δόξα, αλλά να αποβλέπεις στον κίνδυνο που ακολουθεί. Διότι οι δυνατοί θα κριθούν με αυστηρότητα. Διότι, αν αμελήσαμε τη μία ψυχή, την οποία μας εμπιστεύθηκε ο Κύριος, και την αφήσαμε να χερσωθεί, σαν παραμελημένο αμπέλι, πώς θα μας εμπιστευθεί την επιμέλεια ολόκληρου του παραδείσου; Διότι αυτός που είναι πιστός στα λίγα, είναι πιστός και στα πολλά. Και αυτός που είναι άπιστος στα ελάχιστα, είναι άπιστος και στα πολλά.

Δεν σώζεται ο βασιλιάς χάρη στη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του. Απατηλό είναι το άλογο για τη σωτηρία· και με την πολλή του δύναμη δεν πρόκειται να σώσει. Ιδού, οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε εκείνους που τον φοβούνται, σε αυτούς που ελπίζουν στο έλεός του, για να λυτρώσει από τον θάνατο τις ψυχές τους και να τους διαθρέψει σε καιρό λιμού.

Και να μη φοβάστε ούτε τις βουλές των εθνών, τις οποίες ο Κύριος διασκορπίζει, ούτε τους λογισμούς των λαών, τους οποίους ο Κύριος ακυρώνει, ούτε τις αποφάσεις των αρχόντων, τις οποίες ο Ίδιος ανατρέπει. Αλλά ούτε να καταπλήσσεστε από βασιλιά που εναποθέτει την πεποίθησή του στο πλήθος της στρατιωτικής του δύναμης, ούτε από γίγαντα που υπερηφανεύεται για την ισχύ και τη ρώμη του σώματός του. Έχοντας δε ως μέγα φυλακτήριο τους οφθαλμούς της πρόνοιάς Του, σε Αυτόν μόνο να ελπίζετε και στο έλεός Του, ώστε να λυτρώσει από τον θάνατο τις ψυχές τους. Θάνατος δε της ψυχής θα ήταν η άρνηση του Θεού και η παντελής αποστασία, καθώς και οι προς θάνατον αμαρτίες· ώστε, κι αν συμβεί ποτέ τα σώματα εκείνων που ελπίζουν στον Κύριο να παραδοθούν στον κοινό θάνατο εξαιτίας της μαρτυρίας τους για Αυτόν, οι οφθαλμοί Του όμως, επειδή μερίμνησαν για το ανώτερο, λύτρωσαν τις ψυχές τους από τον θάνατο.

Αρχικά, λοιπόν, χάνει το πεζικό στο οποίο είχε στηρίξει τις ελπίδες του, αφού οι σωματοφύλακες που τον περιστοίχιζαν τον εγκατέλειψαν εντελώς απροστάτευτο και έρημο από όλους, και κατέφυγαν στον νικητή. Ο δείλαιος απεκδύθηκε το ταχύτερο δυνατό τη βασιλική στολή που δεν του άρμοζε, εισχώρησε στο πλήθος με δειλία, ταπεινότητα και ανανδρία, και έπειτα διαφεύγει, κρυβόμενος στους αγρούς και στα χωριά. Μόλις και μετά βίας ξεφεύγει από τα χέρια των εχθρών αναζητώντας τη σωτηρία του, αποδεικνύοντας έτσι με τα ίδια του τα έργα πως είναι απολύτως αξιόπιστοι και αληθινοί οι θείοι χρησμοί, στους οποίους αναφέρεται: «Δεν σώζεται ο βασιλιάς από την πολλή του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του· ψεύτικο είναι το άλογο για τη σωτηρία, και με το πλήθος της δύναμής του δεν θα σωθεί. Ιδού, τα μάτια του Κυρίου στρέφονται προς εκείνους που τον φοβούνται, προς εκείνους που ελπίζουν στο έλεός Του, για να λυτρώσει από τον θάνατο τις ψυχές τους». Έτσι, λοιπόν, γεμάτος ντροπή ο τύραννος, αφού επέστρεψε στην επικράτειά του, πρώτα, γεμάτος μανιώδη οργή, θανατώνει πολλούς ιερείς και προφήτες των θεών που παλαιότερα θαύμαζε, από τους χρησμούς των οποίων είχε παρακινηθεί να ξεκινήσει τον πόλεμο, θεωρώντας τους αγύρτες, απατεώνες και, πάνω από όλα, προδότες της σωτηρίας του. Έπειτα, αφού απέδωσε δόξα στον Θεό των Χριστιανών και θέσπισε με τον πιο τέλειο και πλήρη τρόπο νόμο υπέρ της ελευθερίας τους, βρήκε αμέσως βασανιστικό θάνατο, τερματίζοντας τον βίο του χωρίς να του δοθεί καμία χρονική παράταση.

«Λαός, τον οποίο εξέλεξε» Ομοίως εννοείται ο λαός από τα έθνη που πίστεψε· διότι αυτόν τον λαό που περιπλανιόταν εξέλεξε, για τον οποίο μιλάει ως «λαό περιούσιο». «Από τον ουρανό» Διότι επέβλεψε και, σπλαγχνιζόμενος τον άνθρωπο, ήλθε από τον ουρανό. «Είδε τους πάντες» Ως Θεός επισκέφθηκε τους πάντες. «Από την έτοιμη κατοικία» Από τους κόλπους του Πατρός. «Επέβλεψε» Διότι ο Θεός γνωρίζει κατ' αριθμόν όλους τους ανθρώπους. «Αυτός που έπλασε» Εμπιστευόμενος σε καθέναν μία καρδιά. «Αυτός που κατανοεί» Διότι ως Θεός γνωρίζει τους διαλογισμούς όλων και βλέπει τα έργα τους. «Δεν σώζεται» Εννοεί τον διάβολο· διότι νόμιζε ότι βασιλεύει στην ανθρωπότητα, υποσχόμενος δύναμη σε όλους· όμως ούτε τον εαυτό του έσωσε, ούτε αυτούς που τον πίστεψαν. «Ούτε ο γίγαντας» Ο ίδιος ο διάβολος· διότι έλεγε ότι «υπεράνω των άστρων θα θέσω τον θρόνο μου», αλλά έπεσε. Αυτό βέβαια εκπληρώθηκε και στον Γολιάθ. «Ψεύτικο το άλογο» Εννοεί τον διάβολο, ως ιππεύοντα σε όλη την οικουμένη και χρεμετίζοντα εναντίον όλων· διότι εξαπάτησε όλους όσοι πιστεύουν σε αυτόν. «Και με το πλήθος» Διότι πολλή είναι η δυναστεία του, αλλά μάταιη. «Ιδού οι οφθαλμοί» Πάνω σε όλους τους δικαίους, αυτούς που πίστεψαν σε Αυτόν και Τον φοβούνται. «Σε αυτούς που ελπίζουν» Σε όλους τους δικαίους και τους μάρτυρες, όσοι με ακρίβεια και αλήθεια ήλπισαν σε Αυτόν. «Για να τους λυτρώσει από τον θάνατο» Από τον αισθητό θάνατο και από τον νοητό της αμαρτίας. «Και να τους θρέψει» Με αισθητό και νοητό τρόπο. «Η ψυχή μας» Των μαρτύρων και όλων όσοι θλίβονται για τον Χριστό.

Επομένως, θεμελίωσε την ξηρά πάνω στο υγρό στοιχείο, και έδωσε το βαρύ να βαστάζεται από το ελαφρύτερο. «Δεν σώζεται ο βασιλιάς χάρη στην πολλή δύναμη.» Ώστε μάταια φροντίζουμε για την ισχύ του σώματος, και άσκοπα περιβάλλουμε τους εαυτούς μας με τη δύναμη που προέρχεται από συγγενείς, φίλους και πλούτο· διότι τίποτα άλλο δεν μπορεί να σώσει χωρίς την άνωθεν συνεργία.

ΛΕ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΕΑ ΘΕΟΔΟΣΙΟ. Εάν επιδιώκεις τη βασιλεία του Χριστού, την οποία στεφανώνει η άφθαρτη διαμονή, και την οποία ο Θεός έθεσε ως έπαθλο της φθαρτής για όσους την κυβερνούν με χρηστότητα, να αναμειγνύεις την εξουσία με ημερότητα και με την πρέπουσα διανομή να ελαφραίνεις το βάρος του πλούτου· διότι ούτε ο βασιλιάς σώζεται εξαιτίας της μεγάλης του δύναμης, ούτε αποφεύγει την ασέβεια της ειδωλολατρίας εκείνος που είναι φειδωλός με τον παροδικό πλούτο.

Ακόμη κι αν έχεις διάδημα στο κεφάλι σου και υψηλοφρονείς, θα μάθεις ότι «δεν σώζεται ο βασιλιάς εξαιτίας της πολλής του δύναμης, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί από το πλήθος της ισχύος του»· και έτσι θα μπορέσεις να μετριάσεις το φρόνημά σου. Εάν είσαι πλούσιος και ένδοξος, θα ακούσεις πάλι τον Ψαλμωδό να λέει: «Αλίμονο σε εκείνους που στηρίζονται στη δύναμή τους και καυχώνται για το πλήθος του πλούτου τους»· και ότι «οι ημέρες του ανθρώπου είναι σαν το χορτάρι, σαν το άνθος του αγρού, έτσι θα ανθίσει»· και, «δεν θα κατέλθει μαζί του η δόξα του»· και έτσι δεν θα θεωρήσεις τίποτε από τα επίγεια ως σπουδαίο. Διότι, όταν το πιο λαμπρό από όλα, η δόξα και η εξουσία, είναι τόσο ευτελές, τι άλλο από τα επίγεια θα μπορούσε να είναι άξιο λόγου; Μήπως όμως περιήλθες σε αθυμία; Άκουσέ τον να λέει: «Γιατί είσαι περίλυπη, ψυχή μου, και γιατί με αναστατώνεις; Έλπισε στον Θεό, διότι θα Τον δοξολογήσω». Μήπως πάλι βλέπεις ανθρώπους να ευημερούν χωρίς να το αξίζουν; Πες: «Μη ζηλεύεις τους πονηρούς, διότι σαν το χορτάρι θα ξεραθούν, και σαν τα χλωρά χόρτα γρήγορα θα πέσουν».

Και πάλι σε άλλο σημείο: Δεν σώζεται ο βασιλιάς χάρη στη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του. Και σε άλλον ψαλμό πάλι λέει: Δεν αρέσκεται στη δύναμη του αλόγου, ούτε ευαρεστείται στις κνήμες του ανδρός. Ο Κύριος ευαρεστείται σε εκείνους που τον φοβούνται.

Ο πάνσοφος Δαβίδ, στα χρόνια του Σαούλ, του βασιλιά του Ισραήλ, όταν οι αλλόφυλοι στρατοπέδευσαν εναντίον του γένους των Ισραηλιτών και προέβαλαν για μονομαχία έναν άνδρα που ήταν γίγαντας στη σωματική ρώμη και ξεπερνούσε τον γίγαντα στην αλαζονεία του φρονήματος, λέγοντας μεγάλα λόγια και εκτοξεύοντας μεγάλες απειλές· το όνομα αυτού ήταν Γολιάθ. Όταν οι γιοι των Εβραίων είδαν το μέγεθός του, πιέστηκαν από δειλία και κυριεύθηκαν από πολύ φόβο, αποφεύγοντας την πολεμική σύγκρουση. Γνωρίζοντας όμως ο ευφυής Δαβίδ ότι καθόλου δεν συμβάλλει στη νίκη ο όγκος του σώματος, ούτε η παράταξη όπλων και ίππων (διότι δεν σώζεται ο βασιλιάς από τη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του· ψευδής ελπίδα σωτηρίας είναι το άλογο, και με το πλήθος της δύναμής του δεν πρόκειται να σώσει κανέναν), πήρε πέντε λίθους, σύμβολο της Πεντατεύχου που τους είχε δοθεί από τον Θεό. Και αυτός, ο μικρός, ο νεότερος, ο περιφρονημένος από τους δικούς του και από τους αλλοφύλους, χτυπώντας τον με μία βολή λίθου στο μέτωπο, έριξε με το στόμα στη γη τον υπερήφανο γίγαντα. Και είναι άξιο διερεύνησης, αγαπητοί, πώς ο Γολιάθ, ενώ δέχθηκε το χτύπημα στο μέτωπο, δεν έπεσε προς τα πίσω, αλλά σωριάστηκε με το πρόσωπο. Είναι φανερό, βέβαια, πως πρέπει να κατανοήσουμε ότι πίσω από τον θεομάχο στεκόταν άγγελος, ο οποίος τον γκρέμισε με το πρόσωπο. Τόσο αγαθό πράγμα είναι να προσευχόμαστε και να εκπληρώνουμε τις υποσχέσεις μας στον Κύριο τον Θεό μας.

Διότι θα στείλω σε αυτούς, λέει, όχι πείνα για άρτο, ούτε δίψα για ύδωρ, αλλά πείνα για να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου. Και εδώ, λοιπόν, όπως ακριβώς και στους αισθητούς πολέμους, είναι αναγκαία η άνωθεν συνδρομή. Διότι δεν σώζεται, λέει, ο βασιλιάς χάρη στη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του. Απατηλή είναι η ελπίδα σωτηρίας που στηρίζεται στο άλογο, και με το πλήθος της δύναμής του δεν πρόκειται να διασώσει. Έτσι, λοιπόν, πολλοί έτρεπαν σε φυγή τους εχθρούς, εφόσον πρώτα είχαν προηγηθεί προσευχές, οι οποίες και κατέβαλαν τις εχθρικές φάλαγγες.

Διότι, εάν μεν είσαι δίκαιος και πάσχεις δεινά, θα ακούσεις ότι: «Ένεκά σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα· θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής. Όλα αυτά ήλθαν σε εμάς, και δεν σε λησμονήσαμε». Εάν σε κυριεύσει έπαρση για τα κατορθώματά σου, σου λέγει: «Μην εισέλθεις σε κρίση με τον δούλο σου, διότι κανένας ζωντανός δεν θα δικαιωθεί ενώπιόν σου»· και αμέσως θα ταπεινωθείς. Εάν είσαι αμαρτωλός και έχεις απελπιστεί από τον εαυτό σου, θα ακούς συνεχώς να ψάλλεται: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μη σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό»· και γρήγορα θα ανορθωθείς. Και αν ακόμη φέρεις διάδημα στο κεφάλι σου, θα μάθεις ότι: «Δεν σώζεται ο βασιλιάς χάρη στη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του»· και έτσι θα μπορέσεις να γίνεις μετριοπαθής. Εάν είσαι πλούσιος και επιφανής, πάλι θα ακούσεις: «Αλίμονο σε όσους έχουν πεποίθηση στη δύναμή τους και καυχώνται για το πλήθος του πλούτου τους!» και ότι: «Οι ημέρες του ανθρώπου είναι σαν το χορτάρι· σαν το άνθος του αγρού, έτσι θα ανθίσει»· και δεν θα θεωρήσεις τίποτα ως σπουδαίο από τα επίγεια. Διότι, όταν το πιο λαμπρό από όλα, η δόξα και η εξουσία, είναι τόσο ευτελές, τι άλλο από τα επίγεια θα ήταν άξιο λόγου; Αλλά μήπως περιέπεσες σε αθυμία;

«Για να επιφέρει ο Κύριος τα κακά επί του Αβεσσαλώμ.» «Εισήλθαν τέσσερις λεπροί και, με την ευδοκία του Θεού, φόβισαν ολόκληρο το στρατόπεδο της Συρίας.» «Ενδυναμώθηκε ο Εζεκίας και ανοικοδόμησε το γκρεμισμένο τείχος, και μίλησε στην καρδιά (του λαού) λέγοντας: Να έχετε δύναμη και θάρρος, μην πτοηθείτε μπροστά στον βασιλιά των Ασσυρίων και στο μεγάλο (του) έθνος, διότι μαζί μας είναι περισσότεροι από όσους είναι μαζί του. Μαζί του υπάρχουν σάρκινοι βραχίονες, ενώ μαζί μας είναι ο Κύριος ο Θεός μας· και ο λαός πήρε θάρρος.» «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον να φοβηθώ;» και τα λοιπά. «Δεν θα σωθεί βασιλιάς εξαιτίας της πολλής του δύναμης, ούτε ο γίγαντας,» και τα λοιπά. «Όλα μου τα οστά θα πουν: Κύριε, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου;» και τα λοιπά. «Δώσε μας βοήθεια στη θλίψη, διότι είναι μάταιη η σωτηρία που προέρχεται από άνθρωπο.» «Εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας· ας το πει τώρα ο Ισραήλ· εάν δεν ήταν ο Κύριος,» και τα λοιπά. «Φώναξα μέσα στη θλίψη μου προς τον Κύριο τον Θεό μου, και με εισάκουσε.» «Θα γίνω γι' αυτήν πύργος ολόγυρα, και θα γίνω η δόξα της.» «Και θα επιφέρω εκδίκηση σε όλους όσους τους ατιμάζουν.» «Μαζί μας είναι ο Θεός· μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε, και ακούστε έως τα πέρατα της γης.» «Ο Κύριος έγινε βοηθός μου, γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν σκληρή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν επρόκειτο να καταντροπιαστώ.» «Ο Κύριος είναι μαζί μου σαν ισχυρός μαχητής.» «

«Ας φοβηθεί τον Κύριο όλη η γη» και ας σταματήσει την ανομία, «και από αυτόν ας σαλευτούν όλοι όσοι κατοικούν την οικουμένη· διότι αυτός είπε και έγιναν, αυτός έδωσε εντολή και κτίστηκαν», δεν έγιναν από μόνα τους. «Ο Κύριος ματαιώνει τις βουλές των εθνών» που σκέπτονται πονηρά, όχι πάντοτε βέβαια, αλλά όποτε αυτός ευδοκεί, «ακυρώνει δε τους συλλογισμούς των λαών» που σκέπτονται παράνομα, «και ακυρώνει τις βουλές των αρχόντων» πολλές φορές από άνομα πράγματα. «Η βουλή όμως του Κυρίου», ως άμωμη και δίκαιη, «μένει στον αιώνα, οι λογισμοί της καρδιάς του» της άρρητης, ως καθαροί και αμόλυντοι, «από γενεά σε γενεά. Μακάριο το έθνος, του οποίου ο Κύριος είναι ο Θεός του», που δοξάζεται για την ευσέβειά του, «λαός, τον οποίο εξέλεξε ως κληρονομία του» με βάση τα αγαθά του έργα. «Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος σε όλους όσους κατοικούν τη γη, είδε όλους τους υιούς των ανθρώπων από το ετοιμασμένο κατοικητήριό του. Αυτός που έπλασε ξεχωριστά τις καρδιές των ανθρώπων και κατανοεί όλα τα έργα τους», τους είδε σε δεινές ασθένειες και τους έστειλε ως ιατρό τον Λόγο και Υιό του για να τους θεραπεύσει. «Δεν σώζεται ο βασιλιάς από την πολλή δύναμη» των στρατοπέδων, εάν ο Θεός δεν καταστήσει αδύναμους τους αντιδίκους, «και ο γίγαντας» δεν θα διαφύγει τους κινδύνους λόγω του μεγέθους της δύναμής του, χωρίς τον Θεό. «Απατηλό είναι το άλογο για σωτηρία» για εκείνον που βασίζεται σε αυτό χωρίς τη θεία συνδρομή.

Ωστόσο, αυτός ο εχθρικός στρατός από τη Σικελία, μην έχοντας ακόμη πληροφορηθεί τα γεγονότα σχετικά με τον Ανδρόνικο, συνέχιζε με θάρρος την πορεία του προς τα εμπρός, έχοντας σκοπό να θέσει ως τέρμα της οδοιπορίας του την Κωνσταντινούπολη. Και ο στόλος, έχοντας πλεύσει, προσέγγισε στα νησιά που περιβρέχονται πολύ κοντά στην πόλη. Αλλά Εκείνος που δεν επιτρέπει στους γίγαντες να σώζονται με το πλήθος της δύναμής τους και με άρματα και άλογα, και που στάζει τη χάρη Του στους ταπεινούς, Αυτός ανέτρεψε τους αλαζόνες, και κατεβαίνοντας και πάλι απλά, δεν σύγχυσε βέβαια τις γλώσσες τους, αλλά τους διαίρεσε σε τρία τμήματα. Διότι το ένα αφέθηκε να φρουρεί την πρωτεύουσα των Θεσσαλών και παρέμενε στη θέση του με ταχύπλοα πλοία, το άλλο λεηλατούσε τις Σέρρες περιφερόμενο άφοβα, ενώ το τρίτο, που συνέχιζε προς τα εμπρός, δεν ήταν ούτε αυτό εντελώς αδιαίρετο, αλλά ένα μέρος του έπινε και λουζόταν στον Στρυμόνα, καταστρέφοντας την περιοχή της Αμφίπολης, και το άλλο προχωρούσε χαρούμενο και, σαν να άρπαζε από πριν την είσοδο στη Βασιλεύουσα, στρατοπέδευσε στη Μοσυνόπολη. Και επειδή νικούσαν συνεχώς και δεν υπήρχε κανείς να τους επιτεθεί σε μάχη εκ του συστάδην, έκαναν απερίσκεπτες επιδρομές, χωρίζονταν σε ίλες και διασκορπίζονταν άλλος εδώ και άλλος εκεί, όπως άρεσε στον καθένα, όποτε χρειαζόταν να βγουν από τη Μοσυνόπολη για λεηλασία και για να συγκεντρώσουν εφόδια.